PDA

View Full Version : Dogodilo se na današnji dan



Pages : [1] 2

Ćipur
19-01-08, 22:42
365 dana iz crnogorske istorije

januar (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794)

februar (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=2)

mart (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=4)

april (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=5)

maj (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=6)

jun (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=7)

jul (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=9)

avgust (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=10)

septembar (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=12)

oktobar (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=13)

novembar (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=14)

decembar (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=31794&page=15)

Hari Krisna
02-01-09, 14:14
Uoči vojnog sloma crnogorske vojske 2. januar 1916. Lazar Mijušković ministar crnogorski u Beogradu, dobio je mandat da formira Vladu.
3. januara Lazar Mijušković, oformio je novu vladu. Skupština je izglasala puno povjerenje vladi i jednoglasno odlučila da nastavi rat. Diplomatskom
koru koji je stigao da mu ukaže poštovanje, Mijušković je izjavio da neće uraditi ništa, a da prethodno ne konsultuje diplomatske predstavnike Antante. Prije nego što je pao Lovćen, kralj, vlada i diplomatski kor su se povukli u Podgoricu. 11. januara pala je prijestonica Cetinje i jedan dio
austrougarskih snaga napredovao je prema ušću Bojane da bi Crnogorcima onemogućio povlačenje. Veliki dio crnogorske vojske koja je još uvijek brojala oko pedeset hiljada ljudi baš se povlačio iz Srbije i Bosne i Hercegovine i stigao je do sjeverozapadnih granica Crne Gore.
Na Pešićev prijedlog vlada je 11. januara ubijedila kralja da zatraži primirje. Cilj je bio da se dobije na vremenu da bi se povukla crnogorska vojska. Diplomatski kor ne samo da je bio obaviješten o ovim planovima crnogorske vlade već je i utvrdio uslove pod kojima je Crna Gora mogla da zaključi primirje. Uslovi su bili sljedeći:
1. neprijateljske trupe morale su da se zaustave na liniji do koje su zaista stigle, ostatak zemlje nije bio okupiran;
2. slobodan prolaz za srpsku vojsku u povlačenju;
3. neutralnost Crne Gore do kraja rata. Austrijski odgovor je stigao 12. januara: crnogorske trupe trebalo je da odmah polože oružje, i da izruče
srpske vojnike koji su se još nalazili na teritoriji Crne Gore. Sve dok ne ispune ove uslove, austrougarske trupe će nastaviti da napreduju.
U jednom službenom izvještaju napisanom 13. januara Pešić je izjavio da je situacija nepodnošljiva i savjetovao je da se odmah zatraži separatni mir.
Vlada je prihvatila Pešićev savjet, ali ga kralj nije prihvatio. Uslijedila je ostavka kabineta, ali ni nju kralj nije prihvatio. Održan je Krunski
savjet kome su prisustvovali i diplomatski predstavnici Antante. Ruski otpravnik poslova i ministar Srbije izjasnili su se za separatni mir dok su
ministri Engleske, Francuske i Italije, koji danima nijesu mogli da uspostave vezu sa svojim ministarstvima inostranih poslova, odbili da uzmu učešća u jednoj odluci koja se ticala isključivo sudbine Crne Gore. Krunski savjet je odlučio da traži separatni mir. Telegram u vezi sa tim upućen Franju Josifu napisan je uz saglasnost diplomatskih predstavnika velikih sila. Telegram je poslat. Ali Beč je insistirao na prethodno postavljenim uslovima. Počeli su pregovori oko primirja. Kralj, vlada i diplomatski kor, da bi izbjegli zarobljavanje, povukli su se u Skadar. Diplomatski kor napustio je Crnu Goru 18. januara, kralj sa svojom svitom, 19. januara. Mijušković i diplomatski kor su se ukrcali za Brindisi 19. januara, a za njima kralj narednog dana. U Crnoj Gori ostali su knjaz Mirko i ministri, izuzev predstavnika vlade, koji su nastavili da pregovaraju o kapitulaciji sa komandom austrougarskih snaga. Poslije sporazuma, crnogorska vojska je već bila raspuštena, a uslove kapitulacije koje su mu poslali diplomatskim putem kralj i vlada su odbili. O sudbini crnogorske vojske odlučio je Petar Pešić koji je 16. januara ostavio na cjedilu vojsku, ne vodeći uopšte računa o povlačenju trupa koje su se nalazile u sjeverozapadnom dijelu zemlje. On je povjerio upravljanje Vrhovnom komandom serdaru Janku Vukotiću koji se našao u beznadežnoj situaciji.
Lazar Mijušković je od marta 1916. u Bordeaux, Francuskoj, bio premijer u egzilu do 12. maj 1916.

PS.
Svi dosadasnji premijeri Crne Gore
http://forum.cafemontenegro.com/attachment.php?attachmentid=25639&d=1230901992

zvoncica
01-01-10, 19:10
1. januar

1871. Reorganizovana crnogorska vojska - Posebnom vojnom uredbom podijeljena je na 23 bataljona redovne vojske, šest bataljona garde i jednu artiljerijsku bateriju. Bataljoni su podijeljeni na čete, vodove i desetine.Uvedeni su novi starješinski nazivi: komandir, koji je bio na čelu bataljona, potom potkomandir kao njegov zamjenik, oficir koji je komandovao četom, vodnik – vodom i desečar – desetinom. Dvadeset tri bataljona redovne vojske formacijski su podijeljeni u šest brigada narodne vojske i jednu gardijsku brigadu. Prema popisu iz 1870. sva crnogorska vojska brojala je 16.700 boraca.

1897. Mauzolej osnivaču dinastije Petrović Njegoš - Spomenik vladici Danilu na Orlovom kršu na Cetinju, otkriven je povodom dva vijeka vladavine dinastije Petrović Njegoš. Izgrađen je po ideji i nacrtu knjaginje Jelene, kćerke knjaza Nikole, i projektu francuskog arhitekte Frušea i vajara Votijera, od kamena sa Ljubovića. Radovima koje su izveli korčulanski i domaći majstori, rukovodio je inženjer Andrija Radović. Predstavlja skladan arhitektonsko-građevinski kompleks sastavljen od dva dijela: grobnice u obliku sarkofaga koja leži na četvorougaonom podestu i baldahina koji je natkriva.

1903. Reforme državne uprave - Počele su, stupanjem na snagu Zakona o knjaževskoj vladi (ministarstva: unutrašnjih djela, inostranih djela, pravde, finansija, vojske, te prosvjete i crkvenih djela) i Zakona o Državnom savjetu (knjaz, prestolonasljednik, crnogorski mitropolit i predsjednik glavne državne kontrole) donesenog na Nikoljdan, 6. decembra 1902. To je bio nastavak reformi započetih 1879, ukidanjem Senata i ustanovljenjem Državnog savjeta, ministarstava i Velikog suda. Pomenutim Zakonom preciznije je određen djelokrug rada; u 15 tačaka definisane su nadležnosti Državnog savjeta. Poslije donošenja Ustava iz 1905. Državni savjet je izgubio zakonodavnu funkciju koju je prema odredbama Ustava dobila Narodna skupština.

1907. Crnogorski podanici (državljani) mogli su putovati u Ameriku i vraćati se sa neurednim putnim ispravama. Obavještenje Glasa Crnogorca od 1. januara, 1907. godine glasi:
Rad i znanje. Mnogi crnogorski podanici (državljani) u toku posljednjeg vremena bili su otputovali u Ameriku sa neurednim putnim ispravama. Oni koji imaju takve neuredne isprave neće zbog toga imati nikakve neprijatnosti, kad se budu vraćali svojim kućama, i ovim putem daje im se na znanje da neuredne putne isprave neće otežavati put u otadžinu, u Crnu Goru.

1911. Prijestoničko glasilo, cetinjski "Vjesnik", donosi komentar na Zakon o advokatima koji je bio protiv narodnih interesa. Komentar prijestoničkog glasila je bio:
"Iz naroda dolaze sa sviju strana jednodušne i teške žalbe, protivu Zakona o advokatima. Isti se on na praksi pokazao veoma štetan po narod, a suviše rentabilan za džepove pojedinaca, kojima je novac sve, a narod ništa. Sa sviju strana otadžbine (Crne Gore) iskazuju se opšte želje, da se taj Zakon kao preran za naše prilike, ili ukine ili izmijeni u duhu naših narodnih potreba. Zakoni treba da se prave za opšte dobro naroda i države, a ne za zaštitu ličnih interesa, malog broja pojedinaca. Nadamo se da će nadležni uzeti u obzir ove naše želje".

1963. U Beranama je rođen karikaturista Goran Šćekić. Prvu karikaturu objavio u dnevnom listu "Pobjeda", potom u Danu. Dobitnik je više nagrada.

u svijetu:

45. pne. Stupio na snagu novi, Julijanski kalendar, kojim je Gaj Julije Cezar reformisao računanje vremena tako što je za početak godine odredio 1. januar umjesto 1. marta. Papa Grgur XIII je reformisao taj kalendar 1582, što je najveći broj zemalja prihvatio, dok su Julijanski zadržale srpska, ruska i još neke pravoslavne crkve.

404. Održane posljednje gladijatorske igre u Rimu.

1502. Portugalski moreplovci uplovili u zaliv Guanabara i nazvali to mjesto Rio de Žaneiro.

1526. Hrvatsko plemstvo je na saboru u gradu Cetinu za kralja izabralo Ferdinanda od Habsburga, nadajući se da će im nadvojvoda Ferdinand obezbijediti bolju odbranu od Turaka nego erdeljski knez Ivan Zapolja. Hrvatska je time postala dio Habsburške monarhije.

1673. Ustanovljena redovna poštanska služba između Njujorka i Bostona u SAD.

1801. Stupio na snagu akt o ujedinjenju Velike Britanije i Irske, kojim je stvoreno Ujedinjeno Kraljevstvo.

1803. Danska je postala prva zemlja koja je zabranila ropstvo.

1809. Švedska, prva u svijetu, uspostavila ombudsmana koji vrši nadzor nad radom organa uprave i javnih službi, a postavlja ga parlament.

1815. Napoleon Bonaparta se vratio iz progonstva sa ostrva Elba, preuzeo vlast u zemlji, čime je počelo razdoblje "sto dana", koje je okončano vojnim porazom kod Vaterloa.

1823. U Mađarskoj rođen pjesnik, revolucionar i političar Šandor Petefi. Umro 31. jula 1849. godine u Rumuniji.

1863. Tokom Američkog građanskog rata predsjednik SAD Abraham Linkoln potpisao Zakon o oslobađanju robova.

1872. U planinskom području Jelouston, u SAD, osnovan prvi nacionalni park u svijetu.

1880. Počeli radovi na Panamskom kanalu.

1893. Japan prihvata gregorijanski kalendar.

1894. Rođen njemački fizičar Rudolf Herc, koji je eksperimentima dokazao postojanje elektromagnetnih talasa.

1899. Okončana španska vladavina na Kubi.

1901. Novi Južni Vels, Viktorija, Kvinslend, Južna Australija, Zapadna Australija i Tasmanija osnovale Australijsku zajednicu, koja je te godine, u statusu dominiona, postala član Britanskog komonvelta.

1912. Formirana Republika Kina.

1915. U Hašanima, kod Banja Luke rođen pisac Branko Ćopić 26. marta, 1984. godine, izvršio je samoubistvo.

1925. Naziv glavnog grada Norveške Kristijanija, promijenjen u Oslo.

1934. Na ostrvu Alkatraz, u sredini zaliva ispred San Franciska u Kaliforniji, napravljen savezni državni zatvor.

1940. Rođen, u Bosanskom Petrovcu, bosanski akademski slikar Mersad Berber.

1940. Umro američki pisac Frensis Skot Ficdžerald, autor romana "Veliki Getsbi".

1941. U Subotici rođena Eva Ras (pravo ime Eva Marija Balaš-Stević), srpska glumica, slikarka i književnica, po nacionalnosti mađarska Jevrejka.

1948. Potpisan zakon o konstituisanju Irske Republike. Irska je 1949. proglasila punu nezavisnost od Velike Britanije i istupila iz Komonvelta.

1949. U Stocu, BIH, rođen političar, dr Nijaz Duraković, koji je bio član ratnog Predsjedništva Bosne i Hercegovine.

1958. Stupio na snagu ugovor o osnivanju Evropske ekonomske zajednice, koji su 25. marta, 1957. godine, u Rimu potpisale Belgija, Zapadna Njemačka, Italija, Luksemburg, Francuska i Holandija.

1959. Poslije dvogodišnjeg gerilskog rata na Kubi, vlast preuzeo vođa revolucionarnog pokreta Fidel Kastro. Diktator Batista pobjegao u Dominikansku Republiku.

1965. Pod vođstvom lidera pokreta Al Fatah Jasera Arafata formirana Palestinska oslobodilačka organizacija.

1972. Umro francuski pevač-šansonjer i glumac Moris Ševalije. Rođen 12. septembra 1888. godine.

1974. Definitivno dobila ime muzička grupa koja je obilježila jugoslovensku scenu- Bijelo dugme. Ovaj sastav ranije svirao pod drugim imenima. Mnogi kritičari su dugo njihovu muziku zvali pastirski rok. Početkom 1989. godine prestaju svirati. Na njihov sljedeći koncert trebalo je čekati 16 godina.

1979. SAD i Kina uspostavili diplomatske odnose, 30 godina poslije osnivanja Narodne Republike Kine.

1993. Češka i Slovačka postale samostalne države, prestala da postoji Čehoslovačka, osnovana 1918 godine.

1994. U Jugoslaviji rast cijena dostigao 315.563.558 odsto, cijene u prosjeku povećavane 62 odsto dnevno, dva odsto na sat.

1995. U Bosni stupio na snagu četvoromjesečni prekid neprijateljstava postignut uz posredovanje bivšeg predsjednika SAD Džimija Kartera.

1999. Zvanično puštena u promet jedinstvena evropska valuta, euro. Oko 300 miliona ljudi u 11 od 15 zemalja Evropske unije dobilo istu valutu prvi put od vremena Rimskog carstva. Grčka se, kao 12. članica, pridružila 2001. a zamjena nacionalnih valuta u euro počela 1. januara, 2002.

2000. Velika Britanija zvanično ukinula stare imperijalne mjere, kao što su funta i unca, i uvela evropski mjerni sistem.

2001. Počeo 21. vijek, završiće se 31. decembra 2100. godine.

2001. U Zagrebu umro Fabijan Šovagović, jedan od najvećih glumaca Hrvatske i SFRJ.

2002. Evro postao zvanična valuta u 12 zemalja Evropske unije. Britanija, Švedska i Danska zadržale nacionalne valute.

2007. Slovenija svoju valutu tolar zamijenila eurom.

2007. Bugarska i Rumunija postale članice Evropske unije.

2007. Jedna od najsiromašnijih zemalja Južne Amerike, Bolivija, uvela je vize za Amerikance, ali i za Srbe i Crnogorce.

2007. Novi generalni sekretar UN, južnokorejski diplomata Ban Ki-Mun (62) stupio je na dužnost.

2008. Malta i Kipar uveli euro.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-01-10, 05:02
2. januar
1879. Apel nikšićkog hodže - Mahmut-aga, hodža džamije nikšićke, kao „vjerni i pokorni sluga” pismom se obratio knjazu Nikoli, požalivši se na lične finansijske neprilike: „Vaša svjetlosti, premilostivi gospodaru, ima godina i nešto više kako služim u Nikšiću, pa mi niko ništa ne dâ – ni ko klanja, niti ko se krsti. Taina nemam, nemam niđe ništa, pa sam došao Bogu i Vama da se smilujete na mene jer inače umirem od gladi i ostale sirotinje i živjeti ne mogu nikako. I sotijem ostaje”. To obraćanje realno odslikava u prvom redu demografske prilike koje su, saobrazno promjenama nastalim nakon oslobodilačkog rata bile karakteristične i za druga područja koja su ušla u sastav Crne Gore poslije Berlinskog kongresa. Nakon oslobođenja (27. avgusta 1877), Nikšić je od 410 muslimanskih porodica napustila 391, pa je u gradu koji je do predaje imao oko 3.800 stanovnika ostalo svega 600 muslimana i hrišćana.


1884. po prvi put u nedovršenoj, ali za tu priliku naročito pripremljenoj, novoj kući vojvode Maša Vrbice na Cetinju, prikazana je pozorišna predstava “Balkanska carica”. Glavne uloge u izvođenju predstave na Cetinju su imali:
Stanko- Jovan Popović-Lipovac ;
Đorđe- Jovan Ljepava i Špiro Ognjenović ;
knez Dean- Tomaš Vukotić ;
Knez Perun- Jovan Pavlović ;
Ibrahim- aga- Simo Matavulj ;
Uglješa- Simo Martinović;
Ivo- Niko Tatar ;
starac- Mašo Vrbica;
Veoma uspješne ženske uloge:
Danica- Mila Pavlović
Marta- Milena Ognjenović.

1904. na Cetinju otvoren prvi Cetinjski konzistorijum. Otvorena je, na temelju dan ranije donesenog Ustava pravoslavnih konsistorija za Crnu Goru. Na isti dan 1910. u Nikšiću je otvorena druga konsistorija. Po tom i Ustavu Sv. Sinoda iz 1903, duhovni sudovi u Crnoj Gori dobili su ustrojstvo po sistemu koji je postojao u drugim pravoslavnim crkvama.

1916. Uoči vojnog sloma crnogorske vojske Lazar Mijušković, ministar crnogorski u Beogradu, dobio je mandat da formira Vladu, koju je i oformio već 3. januara. Skupština je izglasala puno povjerenje vladi i jednoglasno odlučila da nastavi rat. Diplomatskom
koru, koji je stigao da mu ukaže poštovanje, Mijušković je izjavio da neće uraditi ništa, a da prethodno ne konsultuje diplomatske predstavnike Antante. Prije nego što je pao Lovćen, kralj, vlada i diplomatski kor su se povukli u Podgoricu. 11. januara pala je prijestonica Cetinje, i jedan dio
austrougarskih snaga napredovao je prema ušću Bojane da bi Crnogorcima onemogućio povlačenje.
Veliki dio crnogorske vojske, koja je još uvijek brojala oko pedeset hiljada ljudi, baš se povlačio iz Srbije i Bosne i Hercegovine i stigao je do sjeverozapadnih granica Crne Gore.
Na Pešićev prijedlog, vlada je 11. januara ubijedila kralja da zatraži primirje. Cilj je bio da se dobije na vremenu da bi se povukla crnogorska vojska. Diplomatski kor ne samo da je bio obaviješten o ovim planovima crnogorske vlade već je i utvrdio uslove pod kojima je Crna Gora mogla da zaključi primirje. Uslovi su bili sljedeći:

1. neprijateljske trupe morale su da se zaustave na liniji do koje su zaista stigle, ostatak zemlje nije bio okupiran;

2. slobodan prolaz za srpsku vojsku u povlačenju;

3. neutralnost Crne Gore do kraja rata.

Austrijski odgovor je stigao 12. januara: crnogorske trupe trebalo je da odmah polože oružje, i da izruče
srpske vojnike koji su se još nalazili na teritoriji Crne Gore. Sve dok ne ispune ove uslove, austrougarske trupe će nastaviti da napreduju.

U jednom službenom izvještaju napisanom 13. januara, Pešić je izjavio da je situacija nepodnošljiva i savjetovao je da se odmah zatraži separatni mir.
Vlada je prihvatila Pešićev savjet, ali ga kralj nije prihvatio. Uslijedila je ostavka kabineta, ali ni nju kralj nije prihvatio.
Održan je Krunski savjet kome su prisustvovali i diplomatski predstavnici Antante. Ruski otpravnik poslova i ministar Srbije izjasnili su se za separatni mir dok su ministri Engleske, Francuske i Italije, koji danima nijesu mogli da uspostave vezu sa svojim ministarstvima inostranih poslova, odbili da uzmu učešća u jednoj odluci koja se ticala isključivo sudbine Crne Gore.
Krunski savjet je odlučio da traži separatni mir. Telegram u vezi sa tim upućen Franju Josifu napisan je uz saglasnost diplomatskih predstavnika velikih sila. Ali Beč je insistirao na prethodno postavljenim uslovima. Počeli su pregovori oko primirja. Kralj, vlada i diplomatski kor, da bi izbjegli zarobljavanje, povukli su se u Skadar.

Diplomatski kor napustio je Crnu Goru 18. januara, kralj sa svojom svitom 19. januara. Mijušković i diplomatski kor su se ukrcali na brod za Brindizi 19. januara, a za njima kralj narednog dana. U Crnoj Gori ostali su knjaz Mirko i ministri, izuzev predstavnika vlade, koji su nastavili da pregovaraju o kapitulaciji sa komandom austrougarskih snaga. Poslije sporazuma, crnogorska vojska je već bila raspuštena, a uslove kapitulacije koje su mu poslali diplomatskim putem kralj i vlada su odbili. O sudbini crnogorske vojske odlučio je Petar Pešić koji je 16. januara ostavio na cjedilu vojsku, ne vodeći uopšte računa o povlačenju trupa koje su se nalazile u sjeverozapadnom dijelu zemlje. On je povjerio upravljanje Vrhovnom komandom serdaru Janku Vukotiću koji se našao u beznadežnoj situaciji.

Lazar Mijušković je od marta 1916. u Bordeaux (Francuska) bio premijer u egzilu do 12. maja 1916. godine.


Svi dosadasnji premijeri Crne Gore:

http://forum.cafemontenegro.com/attachment.php?attachmentid=25639&d=1230901992

zvoncica
02-01-10, 19:35
3. januar

1333. godine se prvi put pominje rudnik Brskovo - U jednom dokumentu Istorijskog arhiva Kotor (IAK) zapisano je kako: „Miho Spica i Mate Abrae izjavljuju pred sudom da su primili od Nikole Buće 6000 perpera za koje su se obavezali u određenom roku predati u Kotoru sav bakar koji se nađe u Brskovu”. U tom poznatom srednjovjekovnom rudniku i trgovačkom mjestu kod Mojkovca, od 1250. do 1350. rudari Sasi, koje je doveo srpski kralj Uroš, kopali su i topili rudu olova, cinka, bakra i srebra, i kovali prvi novac. Srebro iz Brskova je preko Kotora i Dubrovnika izvoženo u Veneciju, Španiju, Portugaliju i Englesku..

1911. U Zetskom domu na Cetinju otvoren prvi stalni bioskop. Vlasnik je bio Ljubomir Tamindžić, sa ortacima Ristom Andrićem i Nikolom Kneževićem. Projekcije su se odvijale ponedjeljkom, a kasnije i drugim danima, kada nije bilo pozorišnih predstava i javnih priredbi. Za vrijeme pauza svirao je tamburaški orkestar. Sam Tamindžić, koji se brinuo i o nabavci filmova, bio je i kinooperater (prvi crnogorski). Oglasi iz tadašnje crnogorske štampe govore da su to bile produkcije iz raznih zemalja: Francuske, Italije, Austrije, Njemačke, Danske i Rusije. Uz njih, prikazivani su i Pateovi i Gomonovi ratni pregledi, kao i drugi dokumentarni filmovi. Bioskop je radio do Prvog svjetskog rata. Prve filmske projekcije na Cetinju organizovane su 1903. godine u prizemnom odjeljenju kuće Petka Pajevića. U njegovoj kafani „Lovćen” 1908. otvoren je bioskop, u kojem su povremeno prikazivane predstave.
1916. pukovnik Petar Pesic kojeg je kralj Nikola postavio za vrhovnog komandanta crnogorske vojske, u jeku austrijske ofanzive podnio ostavku. Kralj Nikola imenovao ga je za načelnika Crnogorske vrhovne komande sredinom 1915, nakon odlaska iz Crne Gore srpskog generala Boža Jankovića, odlučio se na taj čin neposredno pred snažnu ofanzivu Austrougarske na svim sektorima fronta u Crnoj Gori. Kralju Nikoli i vladi Lazara Mijuškovića podnio je izvještaj o situaciji na bojištima u kome je namjerno predstavio lažno stanje, tvrdeći da vojska tobože više neće da se bori, pa da je zbog toga „stanje poražavajuće”. Tim činom želio je da skine odgovornost sa sebe i prebaci je na Crnogorsku vojsku. Gotovo do pred samu kapitulaciju, crnogorska vojska je bila pod komandom srpskih oficira.
1945. U zavrsnim operacijama drugog svjetskog rata preko Bijelog Polja se povlacio 21. armijski korpus iz sastava Njemacke armijske grupe E, koja se nalazila na jugu Balkana. Jedinica 37. divizije NOVJ i Sedma Crnogorska omladinska brigada, preduzimale su gonjenje zastitnika 21. Njemackog korpusa. U toku svog nastupanja brigada se grupisala u reonu Bijelog Polja, a Stab brigade planirao napad na njemacke snage u gradu za 4. Januar.
Njemci su napustili Bijelo Polje ranije i povukli se u pravcu Prijepolja i borci Sedme Crnogorske brigade usli u grad 3. Januara 1945. godine oko 11 sati.
Taj dan se uzima kao dan konacnog oslobodjenja Bijelog Polja i danas se slavi kao dan opstine.

Arheološka istraživanja potvrđuju da je bjelopoljski kraj bio naseljen u neolitu. U selu Majstorovina pronađena je kamena sjekira iz toga doba. Prvo poznato stanovništvo bili su Iliri, najvjerovatnije iz plemena Autarijata. U prvom vijeku nove ere ovim područjem zagospodarili su Rimljani, ali nije došlo do bitnije promjene etničke strukture. Krupnije etničke promjene nastupaju od kraja VI i početka VII vijeka, naseljavanjem Slovena. Etnička slika se opet značajnije mijenja nakon turskog osvajanja. Danas je Bijelo Polje najrazvijenija opština sjevera Crne Gore, gdje je izražen međunacionalni i međuvjerski sklad. Bijelo Polje je i univerzitetski grad.

106. p.n.e. rođen je rimski pisac, filozof, političar i govornik Marko Tulije Ciceron. Zaslužan za prenošenje i popularizaciju grčke kulture i najznačajniji predstavnik eklekticizma u filozofiji poslednjeg vijeka n.e. Ubijen 43. po nalogu Marka Antonija, kog je oštro napao u besjedama "filipikama".

1795. Umro je Džosaja Vedžvud (Josiah Wedgwood), poznati engleski keramičar.

1795. Poslije poraza ustanka Tadeuša Košćuškog, Pruska, Austrija i Rusija sklopile su tajni ugovor o trećoj podjeli Poljske.

1815. Austrija, Velika Britanija i Francuska stvorile vojni savez protiv Pruske i Rusije.

1868. U Japanu ukinuta institucija šoguna i počela prosvetiteljska era dinastije Meidži. Car Mucuhito uspostavio je centralnu carsku vlast, sproveo reforme po evropskom uzoru i otvorio put brzom razvoju Japana.

1875. Umro francuski leksikograf i enciklopedista Pjer Atanaz Larus, izdavač "Velikog svetskog rječnika XIX vijeka" u 17 tomova. Izdavačka kuća "Larus" kasnije postala je jedna od najpoznatijih u svijetu.

1892. Rodjen J.R. Tolkin, engleski pisac, autor ciklusa romana 'Gospodar prstenova' ('Lord Of The Rings').

1924. Egiptolog Hauard Karter je otkrio u Dolini kraljeva, blizu Luksora, u Egiptu, sarkofag egipatskog faraona Tutankamona.

1926. Umro češki pisac Jaroslav Hašek, koji je svetsku slavu stekao nedovršenim humorističko-satiričnim romanom "Doživljaji dobrog vojnika Švejka u svjetskom ratu". Roman preveden na mnoge jezike, po njemu snimljeno više filmova, adaptiran i za pozornicu.

1931. Umro francuski maršal Žozef Žak Sezer Žofr, tvorac ratnog plana Francuske u I svjetskom ratu i pobjednik bitke na Marni 1914. Krajem 1916. smijenjen sa položaja glavnokomandujućeg francuskih armija zbog neuspjeha u operacijama 1915. i 1916.

1959. Aljaska je postala 49. savezna država SAD. Kupljena od Rusije 30. marta 1867. godine, za samo 7,2 miliona dolara. Aljasku je otkrio ruski istraživač Vitus Bering 1741. godine. Prvo naselje su podigli Rusi 1873. godine na ostrvu Kodijaku, a poslije prodaje Amerikancima tek je 1912. proglašena američkom teritorijom. To je najveća površina u sjevernoj zoni od 1.518.776 kvadratnih kilometara sa oko pola miliona stanovnika. Starosjedeoci su Eskimi, Aleuti, crnici, a najviše ima bijelih doseljenika koji su pohrlili u taj daleki dio svijeta poslije 1896. kada je tamo otkriveno zlato.

1961. SAD prekinule diplomatske odnose s Kubom.

1967. Džek Rubi, koji je ubio Lija Harvija Osvalda prije no što je Osvald stigao na sud zbog ubistva preśednika SAD Džona Kenedija, umro je u bolnici.

1970. U Brazavilu usvojen ustav kojim je Kongo-Brazavil proglašen Narodnom Republikom Kongo.

1977. MMF odobrio Velikoj Britaniji četiri milijarde dolara zajma za podršku britanskoj valuti. Najveći zajam u tridesetogodišnjoj istoriji MMF-a.

1980. Predsjednik SFRJ Josip Broz Tito primljen je u Klinički centar u Ljubljani. Pošto operacija na krvnim sudovima nije uspjela, 3. februara mu je amputirana noga.

1985. Izraelska vlada je 'vazdušnim mostom' prebacila 12.000 Jevreja iz Etiopije u Izrael.

1990. Panamski general Manuel Antonio Norijega predao se trupama SAD poslije 10 dana u vatikanskoj ambasadi. Norijega je poslije deportovan na Floridu, gdje mu je suđeno.

1990. U željezničkoj nesreći na jugu Pakistana poginulo 307 ljudi kada je ekspresni voz udario u teretni.

1993. Predsjednici Rusije i SAD Boris Jeljcin i Džordž Buš potpisali sporazum o smanjenju nuklearnog oružja za dvije trećine, SALT II.

1994. U Sibiru se srušio ruski putnički avion tupoljev-154. Poginulo svih 124 putnika i članova posade.

1996. Predstavnici međunarodnih mirovnih snaga u Bosni saopštili da je u toj zemlji, po završetku rata, ostalo četiri do pet miliona mina i da će ćišćenje minskih polja trajati oko 30 godina.

1997. Širom Srbije nastavljeni masovni građanski i studentski protesti, uprkos jakim policijskim snagama koje su od 26. decembra 1996. počele da sprečavaju protestne šetnje. Protesti počeli u novembru 1996. zbog falsifikovanja rezultata na lokalnim izborima na kojima je pobijedila opoziciona koalicija Zajedno.

2000. Na prvim parlamentarnim izborima u Hrvatskoj poslije smrti predsjednika Franje Tuđmana, ubjedljivo pobijedila koalicija opozicionih stranaka, a odziv birača bio je 80 odsto. Najveći odziv od 1990, kada su održani prvi višestranački izbori.

2001. Letonski supermaratonac Georg Jermolajev postavio svjetski rekord u trčanju na duge staze, pretrčavši 5.000 kilometara za 888 časova i 42 minuta. Prvi svjetski rekord u novom milenijumu.

2002. Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Kofi Anan odobrio osnivanje suda za ratne zločine tokom desetogodišnjeg rata u Sijera Leoneu.

2003. U intervenciji policije na smirivanju uličnih protesta u Karakasu, Venecuela, između grupe simpatizera i protivnika predsjednika Uga Čaveza, poginule najmanje dvije, a 78 osoba povređeno.

2004. Egipatski avion boing 737 srušio se u Crveno more. Poginulo svih 148 putnika i članova posade, uglavnom Francuza koji su ljetovali u Egiptu.

2007. Odlukom švedskog parlamenta najstarije novine na svetu "Post-ok Inrikes Tidnigar" prestale su da izlaze u štampanoj formi i od tada su dostupne samo na Internetu. Te novine su počele da izlaze 1645. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-01-10, 00:35
4. januar
1485. Osnivačka povelja Cetinjskom manastiru - Nakon prenošenja sjedišta Zetske mitropolije iz manastira Kom na Cetinje, gospodar Zete Ivan Crnojević izdao je „u Rece”, tj. na Obodu (Rijeka Crnojevića), gdje se još nalazio njegov dvor, osnivačku povelju tek izgrađenom Cetinjskom manastiru, u kojoj piše: „I ogradih hram u mjestu zvanom Cetinje, i nazvah ga Mitropolijom zetskom, ako ugodno bude milostivoj gospođi... I tu postavih mitropolita kir Visariona, koji je u to vrijeme, da vlada svim, i poslije njegovi nasljednici”. Povlačeći se, pod snažnim vojnim pritiskom Osmanlija 1475/6. sa utvrđenog grada Žabljaka na Obod, gospodar Zete je nedugo potom napustio i Riječki grad, sazidavši 1482. na Cetinju dvor, a zatim i pomenuti manastir, stvarajući tako novo političko i vjersko središte, posljednje odbrambeno uporište crnogorske države, stiješnjene između Mletačke republike i Osmanskog carstva.
Prilikom prvog turskog osvajanja, 1692. godine, skadarski sandžak-beg Sulejman Bušatlija razorio je Cetinjski manastir. Manastir obnavlja vladika Danilo, od 1701. do 1704. godine.

1494. u štampariji na Cetinju štampana je prva knjiga, "Oktoih prvoglasnik"Iz prve državne štamparije na Balkanu, koju je osnovao Đurađ Crnojević (a još nije pouzdano utvrđeno da li je radila na Obodu ili Cetinju), izašli su prvi primjerci Oktoiha prvoglasnika, prve ćiriličke štampane knjige kod Južnih Slovena. Nakon te, izašle su još četiri inkunabule: Psaltir sa posljedovanjem, Oktoih petoglasnik, Trebnik (molitvenik) i Četvorojevanđelje, koje nije sačuvano. Glavni štampar (uz još sedam pomoćnika) bio je jeromonah Makarije, koga smatraju rodonačelnikom crnogorskog i južnoslovenskog štamparstva. Njegovi đaci, pioniri crnogorskog štamparstva, u XVI vijeku bili su Božidar Vuković Podgoričanin i sin mu Vićenco Vuković, koji su nastavili štamparsku djelatnost u Veneciji. Ideja o osnivanju štamparije postojala je još kod Ivana Crnojevića, koji je u Italiji imao prilike da se upozna sa postupkom štampanja knjiga u tamošnjim štamparijama. Sam Đurađ, njegov sin, iskoristio je privatne veze sa Mlecima, odakle je bio oženjen Lizbetom (Jelisavetom) Erico, i preko svojih izaslanika tamo nabavio presu, alat, a vjerovatno i veće količine hartije. Sama olovna slova, matrice za inicijale i grafičku ornamentiku ili čitave ilustracije, izrađena su u Crnoj Gori. Oformljena svega četrdesetak godina nakon epohalnog Gutembergovog pronalaska, uz Krakovsku iz 1491, svakako je jedna od najstarijih ćiriličkih štamparija u svijetu. Njen kulturno-prosvjetni značaj u tom vremenu bio je ogoman.

Đurađ Crnojević, Gospodar Crne Gore, je u Veneciji kupio štamparsku presu sa pokretnim slovima namijenjenu štampanju bogoslužbenih knjiga. U Crnoj Gori, na Cetinju, jedinoj slobodnoj teritoriji na Balkanu, osniva prvu državnu štampariju na svijetu i 4. januara 1494. godine, štampa prvu knjigu, Oktoih prvoglasnik.

Oktoih prvoglasnik je štampan na papiru, u crvenoj i crnoj boji, ukrašen inicijalima i zastavicama, koji su koncipirani u duhu renesanse. 269 listova velicine 254 x 186 mm, koliko je imao Oktoih prvoglasnik, odlikuju se najvišim dometom štamparstva XV vijeka. Po grafickoj ljepoti i rješenjima ne zaostaje za venecijanskim ili nekim drugim štampanim produkcijama toga vremena.
Štampanje i ukrašavanje Oktoiha izvodilo je 7 monaha pod diktatom jeromonaha Makarija, a Oktoih je štampan, za malu Crnu Goru, u relativno velikom broju.
Mada je tačan broj štampanih primjeraka teško odrediti do danas se sačuvalo 105 primjeraka, a to bi ukazivalo na želju izdavača da knjiga bude distribuirana i u okolne prostore, koji su se nalazili pod turskom okupacijom. Oktoih prvoglasnik kao jedna od najviše korišćenih bogoslužnih knjiga je time nesumnjivo doprinijela očuvanju nacionalne i vjerske svijesti porobljenih naroda.

Oktoih prvoglasnik čuva se u biblioteci Narodnog muzeja na Cetinju i zaveden je u inventaru Narodnog muzeja pod brojem 16828, stavljen je pod zaštitu Zakona kao izuzetno značajan spomenik kulture.
Medu inkunabulama štamparije Crnojevića, pored Oktoiha prvoglasnika postoji i Oktoih petoglasnik i ne treba miješati te dvije knjige.



1964. Rođen crnogorski fudbaler Budimir Vujačić.


Današnji datum svijet pamti po sledećem:

1643. Rođen Isak Njutn, engleski fizičar, matematičar i astronom.

1717. Engleska, Francuska i Holandija su formirale Trojnu alijansu da bi se suprotstavile ambicijama Španije u južnoj Evropi.

1754. Osnovan Univerzitet Kolumbija u Njujorku.

1785. Rođen njemački filolog, bibliotekar i pisac Jakob Grim, osnivač savremene germanistike. S bratom Vilhelmom sakupio i objavio priče i bajke za djecu.

1809. Rođen Luj Braj, koji je izmislio 'Brajevo pismo' za slijepe, sistem predstavljanja slova pomoću ispupčenja na površini.

1863. Džejms Plimpton iz Njujorka patentirao rolšue na četiri točkića.

1890. Rođen političar, slikar i novinar Moša Pijade, državni i partijski funkcioner poslije Drugog svjetskog rata. U novembru 1943. u Jajcu organizovao Telegrafsku agenciju nove Jugoslavije, Tanjug. Poslije rata bio predsjednik Skupštine FNRJ.

1932. Vlada Indije proglasila ilegalnim Indijski nacionalni kongres i uhapsila njegovog vođu Mahatmu Gandija.

1936. U SAD prvi put objavljena lista najpopularnije muzike, 'top-lista'.

1944. Savezničke snage u Drugom svjetskom ratu počele napad na njemačke položaje na Monte Kasinu, duž najvišeg dijela Apeninskog poluostrva. U žestokim borbama razoren gradić Kasino i najstariji benediktinski manastir, koji je 529. podigao osnivač tog reda, Sveti Benedikt od Nursije.

1951. Sjevernokorejske i kineske trupe u Korejskom ratu zauzele Seul.

1958. Sovjetski Sputnjik I, prvi vještački satelit, lansiran u oktobru 1957, raspao se i pao na Zemlju.

1960. U saobraćajnoj nesreći poginuo francuski pisac Alber Kami, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1957.

1965. Umro engleski pisac američkog porijekla Tomas Sterns Eliot, jedan od najpoznatijih evropskih pjesnika XX vijeka, dobitnik Nobelove, 1948. i Geteove nagrade, 1954 godine.

1967. Poginuo engleski vozač brzih automobila i čamaca Donald Malkolm Kempbel.
Svjetski rekord u vožnji automobilom, 648,7 kilometara na sat, postavio 1964. Poginuo vozeći čamac s mlaznim motorom Plava ptica na jezeru Koniston.

1973. Pokraden Muzej umjetnosti u Montrealu, odnijete slike vrijedne dva miliona dolara, među njima jedna Rembrantova, od milion dolara.

1993. Bosanski Srbi i Muslimani odbili, na konferenciji u Ženevi, Vens-Ovenov mirovni plan za Bosnu. Pregovori supendovani, rat u Bosni nastavljen još većom žestinom.

1994. Gradu Foča u Bosni, poslije 500 godina, po odluci Skupštine Republike Srpske, promijenjen naziv u Srbinje.

2004. Avganistan usvojio novi Ustav, stvorena mogućnost održavanja prvih slobodnih izbora poslije skoro 25 godina rata u toj zemlji.

2004. Spirit, vozilo NASE, uspješno se spušta na površinu Marsa.

2007. Nensi Pelozi, članica Demokratske partije, izabrana za predsjednicu Kongresa. Prva žena na čelu najvišeg zakonodavnog tijela SAD u više od 200 godina njegove istorije.

2007. Daval Patrik položio zakletvu kao prvi crnac na mjestu guvernera američke države Masačusets, drugi u istoriji SAD.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-01-10, 01:14
5. januar

1876. rodjen Stevo Ognjenovic, istaknuti ljekar koji je medicinu zavrsio u Petrovgradu, a sluzbovao u Niksiću, Podgorici i bio upravnik bolnice Danilo I. na Cetinju. Umro je 9. septembra 1930. godine.

1916. Medova, luka u Albaniji, "plava grobnica" za 328 naših dobrovoljaca koji su iz daleke Amerike hitali da pomognu Crnoj Gori i Srbiji u ratu s Centralnim silama, da krvavi boj zastanu, ostaće zauvijek spomen na jedno herojsko vrijeme i heroje.
Prvi kontingent dobrovoljaca (dobrovoljci su mahom bili Crnogorci, Srbi, Hercegovci, Ličani i izvjestan broj Slovenaca) došao je iz Amerike sredinom avgusta 1915. na dva kanadska broda u Solun. Druga grupa počela se okupljati u Sjevernoj Americi iste godine, na poziv Dobrovoljačkog odbora, koji su sačinjavali predstavnici Crne Gore i Srbije. U kanadskom gradu Triversu, engleska komanda podigla je logor u kome su formirane čete i bataljoni dobrovoljaca. Oni su na rukama nosile prišivenu zastavu sa natpisom: "U boj za narod svoj". Komandant novoformiranog dobrovoljačkog odreda bio je Đuro Guča, ljekar iz Vojvodine, a barjaktar Nikola Rus iz Trboljska u Sibiru (prezime dobio po porijeklu od naših dobrovoljaca). Na prekookeanskoj lađi, koja je isplovila iz kanadske luke Halifaks, bilo je 509 dobrovoljaca, jedna misija Crvenog krsta (dvije ljekarke i jedna bolničarka), posada broda, tovar hrane i sanitetskog materijala. Poslije 25 dana napornog putovanja brod je stigao u Napulj, a dva dana kasnije u istočnu italijansku luku - Brindizi. 5. januara 1916. godine, uoči Badnjeg dana, dobrovoljci su nastavili parabrodom "Brindizi" za luku Medovu, uz pratnju četiri italijanske topiljerke, jedne lađe natovarene municijom i dva velika poljska topa, sa 25 tobdžija. Plovilo se u mraku, bez svjetlosti. Na šestometara od obale, u zoru Badnjeg dana parobrod je naisao na minu, a parabrodske sirene za pomoć nijesu pomogle i pomoć je stigla prekasno za 328 ljudi. Od 509 dobrovoljaca u morskim dubinama udavilo se 328 dobrovoljaca, među kojima i američka ljekarka.
U znak zahvalnosti otadžbina im je 1939. godine, podigla spomenik na Cetinju - Lovćensku vilu, rad vajara Rista Stijovića. U hercegovackom selu Klobuk, 1924. podignut je spomenik na mjestu gdje je sahranjeno
246 boraca crnogorske vojske i hercegovačkih dobrovoljaca, poginulim u periodu od avgusta 1914. do 21. januara 1916. godine.
Na tom spomeniku su upisana i imena jednog broja dobrovoljaca iz nikšićkog i trebinjskog sreza, stradalih kod Medove.
Parobrod su ulcinjski ronioci pronasli prije dvije godine, a danas je vladika Mihailo i velikodostojnici CPC odrzali parastos u Medovi.

1916 Tokom ofanzive austrijske vojske na Crnu Goru kralj Nikola je iz dvora na Kruševcu (Podgorica) uputio kraljici Mileni i kćerima Kseniji i Vjeri, koje su napuštajući Crnu Goru bile na putu za Francusku, poruku u kojoj je napisao: „Doći ćete, akobogda u Rim. Put vas vodi u Francusku, plemenitu zemlju, našu dobrotvorku. U Rimu se ne zaustavljajte, osim radi odmora niti koga posjećujte, niti koga primajte. Predstavnike štampe, ako bi došli, odbijte. Ćutite, trpite i budite na visini mirnog dostojanstva i ponosa da pokažete – ako ste ostale bez otadžbine, da nijeste ostale bez obraza i časti”. Dva dana potom, i kralj je napustio Crnu Goru.

1986. umro pjesnik Radovan Zogović - Poznati crnogorski pjesnik, pripovjedač, eseijista, kritičar, prevodilac, rođen je 19. avgusta 1907. godine u Mašnici, u Gornjem Polimlju. Završio je Filozofski fakultet u Skoplju. Između dva rata pripadao je grupi tzv. socijalnih pjesnika, i sarađivao sa mnogim naprednim glasilima. Zbog revolucionarnih ideja bio je proganjan i hapšen. Učestvovao je u pripremi ustanka u rodnom kraju. Tokom NOB-a uređivao list „Sloboda”, radio u redakciji „Borbe”, i bio član uredništva i redaktor časopisa „Nova Jugoslavija”. Objavio je osam zbirki pjesama (od kojih su neke bile zabranjene u Kraljevini Jugoslaviji), dvije knjige pripovijetki, jedan roman i veći broj polemika, zapisa, reportaža. Djela su mu prevođena na mnoge strane jezike. Dobitnik je brojnih visokih odlikovanja i društvenih priznanja.

1989. umro publicista Predrag V. Kovacevic. Publicista i naučni radnik, rođen je 15. aprila 1904. u Baošićima kod Herceg Novog. Srednje obrazovanje sticao je u Carigradu i Pragu, potom studirao na Pravnom fakultetu u Beogradu, a fakultetsku diplomu iz ekonomsko-komercijalnih nauka stekao u Edinburgu. Po povratku u Boku, u međuratnom periodu predavao je u srednjim školama i angažovao se na konstituisanju Narodnog univerziteta Boke kotorske. Nakon II svjetskog rata koji je proveo u logoru, predavao je na Višoj pomorskoj školi u Kotoru. Odlično je govorio nekoliko stranih jezika, a znanje iz engleskog prenosio je prvim generacijama nastavnika osmogodišnjih škola u Crnoj Gori. Bavio se prevodilaštvom, pisao knjige, rasprave, članke. Za plodan prosvjetno-pedagoški i žurnalističko-publicistički i naučni rad dobio je visoka priznanja i odlikovanja

2008. Ministarstvo vjera Srbije, odbilo je da upiše Crnogorsku pravoslavnu crkvu u Registar crkava i vjerskih zajednica Srbije. "Nijesu ispunjeni svi uslovi određenih članova, koje propisuje Zakon".

U svijetu se dogodilo:

1066. Umro Eduard Ispovjednik, anglosaksonski kralj od 1042. po kom su nazvani anglosaksonski pravni običaji, kodifikovani poslije njegove smrti.
1524. Umro Marko Marulić, hrvatski renesansni pisac. Bavio se izučavanjem klasične kulture i slikarstvom.
1589. Umrla francuska kraljica italijanskog porijekla Katarina Mediči. Uz podršku pape Grgura XIII organizovala 1572. pokolj hugenota (protestanata), poznat kao Vartolomejska noć.
1896. Vilhelm Rentgen, njemački fizičar, demonstrirao novopronađeno zračenje, koje je zbog nepoznavanja uzroka, nauka nazvala X-zraci, a zatim 'Rentgensko zračenje'.
1592. Rođen Šah Džehan, poznat i kao princ Haram, mogulski car od 1628. do 1658, kad ga je zbacio sin Aurangzeb. Sagradio čuveni mauzolej Tadž Mahal za caricu Mumtaz Mahal, u kom je i on sahranjen 1666. Prijestonicu 1648. premjestio iz Agre u Delhi.
1919. Osnovana Njemačka radnička partija, koja je kasnije nazvana Nacional-socijalistička. Na vlast došla 1933. godine, a njen lider Adolf Hitler postao kancelar Njemačke.
1919. U Berlinu počeo ustanak predvođen komunističkom organizacijom Savez Spartaka, s Rozom Luksemburg i Karlom Libknehtom na čelu.
1925. Guverner američke savezne države Vajoming postala Neli Tejlor Ros, prva žena guverner u istoriji SAD.
1928. Rođen Zulfikar Ali Buto, predsjednik Pakistana.
1932. Rođen italijanski romanopisac, esejist, filozof i lingvista Umberto Eko.
1938. Rođen španski kralj Huan Karlos I, koji je poslije smrti diktatora Franka 1975. imao presudnu ulogu u uspostavljanju demokratskog poretka u Španiji.
1942. U Somboru rođen Zvonko Bogdan, pjevač tradicionalne vojvođanske pjesme.
1946. Rođena Dajana Kiton, američka filmska glumica.
1949. Na sastanku u Moskvi, vlade SSSR, Bugarske, Čehoslovačke, Mađarske, Poljske i Rumunije donijele odluku o stvaranju Savjeta za uzajamnu ekonomsku pomoć (SEV). Iste godine SEV-u pristupila Albanija, a 1950. Istočna Njemačka. Savjet rasformiran 1991. godine.
1964. Tokom posjete Svetoj zemlji, papa Pavle VI sastao se u Jerusalimu s patrijarhom Atinagorom I. To je bio prvi susret poglavara dvije crkve od 15. vijeka i prva posjeta rimokatoličkog poglavara Svetoj zemlji.
1969. SSSR lansirao vasionski brod Veneru 5 u pravcu Venere, a pet dana potom i Veneru 6, koji su do te planete stigli 16. odnosno 17. maja.
1976. U Kambodži u vrijeme režima Crvenih Kmera proglašen novi Ustav kojim je naziv zemlje promijenjen u Demokratska Kampućija.
1982. Rođena Janica Kostelić, hrvatska alpska skijašica, jedna od najboljih početkom XXI. vijeka. 2007. se povukla iz skijanja zbog brojnih povreda koje je imala u karijeri.
1991. Umro najprevođeniji srpski pjesnik 20. vijeka, Vasko Popa.
1993. Tanker "Braer" ispustio 85.000 tona sirove nafte pored obala Velike Britanije.
1997. Ruske snage se povlače iz Čečenije.
1999. SAD produžile ekonomske sankcije Jugoslaviji uvedene u junu 1998. godine, zbog eskalacije kosovske krize.
1999. Beogradski Fond za humanitarno pravo objavio podatke prema kojima je 2.000 ljudi nasilno izgubilo život tokom 1998. na Kosovu.
2001. Neurohirurg iz Njujorka, optužen da je dva puta izvršio operacije mozga sa pogrešne strane, oslobođen optužbi i vraćena mu dozvola za rad.
2003. U istovremenim samoubilačkim napadima dva Palestinca u Tel Avivu poginule 22 osobe, više od 100 povrijeđeno.
2003. U 85 godini umro Masimo Điroti, jedan od najpopularnijih filmskih umjetnika u poslijeratnoj italijanskoj kinematografiji.
2004. Vlasti u Kini naredile da se oko 10.000 civetki, (životinja sličnih mačkama), na buvljim pijacama u južnoj provinciji Gvandong ubiju pošto su genetički testovi pokazali da su one mogući prenosioci smrtonosnog virusa SARS.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-01-10, 14:19
6. januar
1832. Ukinuto Guvernadurstvo - Nakon niza pokušaja da u saradnji sa Austrijom detronizuju vladare iz dinastije Petrovića, Vuko Radonjić, posljednji crnogorski guvernadur, i njegov brat Marko, odlukom Senata, sazvanog na Njegoševu inicijativu, protjerani su iz Crne Gore. Nešto više od godinu prije toga (29. novembra 1830), Vuko, sin Jovana Radonjića, već je bio raščinjen i čak osuđen na smrt, ali mu je mladi gospodar poštedio život. To je označilo definitivno ukidanje guvernadurske funkcije, permanentne opozicione struje vladarskoj dinastiji Petrovića i neke vrste paralelne vlasti u Crnoj Gori. Premda je postojalo i ranije, kao spona u odnosima Mletačke republike i crnogorskog Principata, ta institucija zvanično je ustanovljena 1717. na Cetinju, najprije kao mletačko povjereništvo u Crnoj Gori. Prvi guvernadur bio je mletački građanin, koji je kratko boravio na Cetinju. Potom je to zvanje dodijeljeno kući Vukotića sa Čeva. Posljednji guvernadur iz te kuće, Vukadin, ustupio je 1750. tu titulu njeguškom glavaru Stanku Radonjiću, u zamjenu za serdarsku

1896. U Virpazaru je rođen Božo Ljumović. Učesnik Balkanskog i Prvog svjetskog rata. Jedan od osnivača KPJ. Bio član i sekretar PK KPJ za Crnu Goru, Boku, Sandžak, Kosovo i Metohiju. Jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka. Poslije rata bio ambasador u Poljskoj, potpredsjednik Vlade Crne Gore. Prihvatio Rezoluciju IB, isključen iz CK i Partije, smijenjen sa funkcija. Prvo bio u kućnom pritvoru, potom avgusta 1948. zatvoren u beogradskoj Glavnjači, gdje je 28 mjeseci bio u samici. Krajem 1950. godine prebačen na Goli otok, a od aprila 1953. do kraja 1956. konfiniran u Perast. Ponovo uhapšen 1958. godine i proveo dvije godine na ostrvu Grgur. Po povratku iz logora živio u Podgorici gdje je umro 1986. godine.

1901. osnovana Prva niksicka novcana zadruga. Na osnivačkoj skupštini prve banke u Knjaževini Crnoj Gori, organizovanoj na inicijativu poznatog finansijskog stručnjaka Joca Petrovića, usvojena su pravila te finansijske ustanove, u početku nazvane Prva nikšićka novčana zadruga. Za prvog predsjednika njenog privremenog upravnog odbora u kom su, pored Petrovića, bili Vuko Krivokapić, Ivan Vujica, Mato Čopić i Niko Ivanković, izabran je Mato Katurić. Cilj štedionice bio je da „u narodu razvija i potpomaže štednju i da povoljnijim kreditom unapređuje trgovinu i rad u zemlji”. Rad je započela sa osnovnim kapitalom od 200.000 kruna

1916. Tragičan Medovski Badnji dan spuštio je barjak pred kraljevskim dvorem na polja koplja. Crna Gora je bila u bolu pred najžalosnijim Božićem u svojoj istoriji, kada je parobrod Brindizi sa crnogorskim dobrovoljcima naišao na minu i Jadransko more postalo grobnica za 328 ljudi.
Parobrod su pronašli ulcinjski ronioci 2007. godine, a 2009. su vladika Mihailo i velikodostojnici CPC održali parastos u Medovi.

1916. Kod Mojkovca, na desnoj obali rijeke Tare, u Prvom svjetskom ratu počela petodnevna bitka Prve sandžačke divizije (6.500 boraca) crnogorske "Sandžačke vojske" i austrougarske 53. i 62. divizije (oko 20.000 vojnika). U vrijeme povlačenja srpske vojske pravcem Andrijevica-Podgorica-Skadar, Crnogorci su neviđenom hrabrošću, pod komandom načelnika štaba crnogorske Vrhovne komande divizijara Janka Vukotića, odbacili trostruko jačeg neprijatelja i Srbijancima omogućili prolaz do albanskog primorja.

1921. rodjen Božidar Kažić - Šahista, novinar i publicista, jedan od pionira razvoja šahovske igre u Crnoj Gori, osnivača ŠK „Cetinje”, začetnik organizovanog, redovnog sistema takmičenja u šahu, organizator prvog pojedinačnog prvenstva u Crnoj Gori, na kom je osvojio prvo mjesto. Profesionalni i generalni sekretar ŠSJ, potpredsjednik FIDE, predsjednik njene komisije za pravila šahovske igre, jedan od uglednih sudija Svjetske šahovske organizacije, autor mnogih studija i knjiga iz oblasti šaha. Učestvovao je na svim velikim šahovskim manifestacijama od 1960. do 1995. Umro je 7. maja 1996.

1929. Uvedena 6-to januarska diktatura i Kraljevina Srba Hrvata i Slovenaca dobile ime Kraljevina Jugoslavija.

1991. obnovljena tradicija da porodice Martinovic i Borilovic donesu badnjak na Cetinje. Prvo nalaganje badnjaka je bilo ispred dvorca kralja Nikole na Cetinju.

2000. Jake policijske snage razdvajale su dva skupa na Cetinju u Crnoj Gori gde su Srpska pravoslavna crkva i Crnogorska pravoslavna crkva održavale centralno božićno slavlje na Badnji dan.

2005. Crnogorski olimpijski komitet za najbolje mlade sportiste u prethodnoj godini proglasio Silviju Radović, odbojkašicu Luke Bar i Andriju Prlainovića, vaterpolistu hercegnovskog Jadrana. VK Jadran i karate klub Budućnost-najbolje ekipe.

U svijetu se 6. janaura izmedju ostalog dogodilo:

1066. Krunisan Harold II, posljednji engleski anglo-saksonski kralj. Poginuo iste godine kod Hestingsa u bici protiv pretendenta na engleski prijesto normanskog vojvode Vilijama Osvajača.

1412. Rođena Jovanka Orleanka, francuska nacionalna junakinja i svetica Katoličke crkve.

1492. Kralj Ferdinand i kraljica Izabela pobjedonosno ušli u Granadu, nakon što je njihova vojska porazila Boabdila, posljednjeg emira Granade. Time je okončana rekonkvista, ponovno osvajanje Pirinejskog poluostrva koje je od 711. bilo pod arapskom vlašću.

1745. Rođen francuski pronalazač Žak Etjen Mongolfje, koji je s bratom Žozefom Mišelom 1783. konstruisao prvi balon napunjen zagrijanim vazduhom.

1810. Mirom u Konstantinopolju Turska predala Rusiji poluostrvo Krim i oblast Kuban.

1822. Rođen njemački arheolog Hajnrih Šliman, koji je svoje cjelokupno bogatstvo potrošio na arheološka istraživanja. 1868. otkrio Troju, koristeći se podacima iz Homerovih spjevova "Ilijada" i "Odiseja".

1829. Umro češki slavista Jozef Dobrovski, otac slavistike, tvorac češke gramatike i gramatike staroslovenskog jezika, glavna ličnost češkog narodnog preporoda.

1838. Semjuel Morze priredio prvu javnu demonstraciju telegrafa.

1884. Umro češki sveštenik, biolog i botaničar Gregor Mendel, koji je prvi došao do jasnih i preciznih formulacija o prenošenju nasljednih osobina i time postavio temelje modernoj genetici.

1919. Umro Teodor Ruzvelt, 26. predsjednik Sjedinjenih Američkih Država (1901-09), čija je politika stvorila svjetsku silu od dotad izolacionističke Amerike. Dužnost šefa države preuzeo je kao potpredsjednik SAD, poslije ubistva predsjednika Vilijama Mekinlija. 1901. je sproveo plan za izgradnju Panamskog kanala, a za posredovanje u rusko-japanskom ratu 1905, dobio je 1906. Nobelovu nagradu za mir.

1929. Jugoslovenski kralj Aleksandar I Karađorđević suspendovao ustav tako da nastupa tzv. Šestojanuarska diktatura.

1941. Predsjednik SAD Frenklin Ruzvelt u govoru u Kongresu definisao američki cilj o "četiri slobode" - slobodu govora, slobodu religije, slobodu od straha i slobodu od siromaštva.

1945. Maršal Jugoslavije Josip Broz i šef britanske vojne misije Ficroj Meklin sklopili sporazum o uspostavljanju vazduhoplovne baze kod Zadra za potrebe savezničkog vazduhoplovstva u borbi protiv njemačkih snaga.

1949. Umro je američki filmski režiser Viktor Fleming, koji je svjetsku slavu stekao filmom "Prohujalo sa vihorom".

1957. Rođen Roven Atkinson, engleski glumac i komičar, poznati Mister Bin i Crna Guja.

1963. Iranski šah Reza Pahlavi počeo "bijelu revoluciju" uvođenjem agrarne reforme i prava glasa za žene.

1978. Kruna Svetog Stefana, prvog hrišćanskog mađarskog kralja, koju su odnijeli Amerikanci poslije Drugog svjetskog rata, vraćena u Mađarsku.

1991. Božić prvi put javno proslavljen u SSSR-u poslije Boljševičke revolucije 1917. godine.

1993. Umro američki trubač, pjevač i kompozitor Džon Birks, "Dizi" Gilespi, jedan od najboljih trubača i improvizatora u istoriji džeza.

1993. Umro ruski baletski igrač Rudolf Nurejev, zvijezda svjetske baletske scene.

2002. Petnaestogodišnji Čarls Bišop poginuo kada se u avionu "cesna-172" obrušio na zgradu Banke Amerike u centru grada Tampa na Floridi. U poruci koja je potom pronađena izrazio je simpatije prema Osami bin Ladenu i podržao terorističke napade na Njujork i Vašington 11. septembra 2001.

2003. Mirovni pregovori Tamilskih tigrova i vlade Šri Lanke označili mali pomak u pomirenju nakon 19 godina dugog građanskog rata.

2004. Iran pristao da, poslije 25 godina prekida, obnovi odnose sa Egiptom.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-01-10, 02:52
7. januar
Božić kod pravoslavnih -

1859. u 105. godini umro je Tomo Markov Petrović, otac Petra Drugog Petrovića Njegoša. Sahranjen je u crkvi Sv. Đorđa, koju je sam podigao dvije godine prije smrti. Imao je dva brata Stijepa (Petra Prvog mitropolita crnogorskog – Svetog Petra Cetinjskog) i Sava, tri sina (vladiku Rada, Pera i Joka) i pet unuka i svi su umrli prije njega. Smatrali su ga najsrećnijim i najnesrećnijim ocem u Crnoj Gori svoga vremena: jedan sin mu je bio vladar 21 godinu, drugi predsjednik Senata, a treći je poginuo sa svojom braćom na Grahovu 1836. g. i od muškog poroda nije mu ostao niko.
Bio je i dobar poznavalac prošlosti Crne Gore i narodne poezije koju je kazivao Vuku Karadžiću, Simu Milutinoviću i Vuku Popoviću.
Testamentom imovinu je ostavio crkvama, a dugove, kojima je bez kamate pomagao sirotinju, oprostio je. Tomo Markov Petrović, na sahrani svog sina vladike i vladara crnogorskog, obraća se skupu ovim riječima: "Pomaga Bog braćo Crnogorci - Bog dao i sveta Trojica, da ova smrt mojega sina, a vašega Gospodara bude srećna za sve nas i ovu našu malu i vitešku zemlju. Veliki sine, diko moja, radosti mladih dana snago i krepkosti starosti moje: zar i ja stogodišnjak doživjeh i takvoga da te vidim. No, smrt je lijepa, a za vaistinu Božju, sve ti pristoji, pa i smrt. Poljubio bih te u obraz, ali ti si u vladičanskoj okruti pa ne mogu: sve ti prosto bilo, moj vazda, vazda voljeni sine."

1861.Rođen Jovan Ivanišević - Prvi školovani crnogorski kompozitor. Autor je muzike za prvu crnogorsku himnu – „Ubavoj nam Crnoj Gori”. Obrazovanje je sticao u Češkoj, na Praškom konzervatoriju, kod poznatog kompozitora Zdenjaka Fibiha. Komponovao je orekestarska, horska i klavirska djela, duete i solo pjesme. Njegovo stvaralaštvo cijenili su znameniti kompozitori Novotni i Dvoržak. Tragično je završio život: 23. decembra 1889. utopio se u Vltavi (Češka).

1914. rodjen narodni heroj Dusan Mugosa - nosilac „Partizanske spomenice 1941” i jedan od organizatora antifašističkog ustanka 1941. na Kosovu i Metohiji. Po zadatku KPJ učestvovao je u organizaciji partijskih odreda i partizanskih jedinica u južnoj Albaniji. Poslije oslobođenja obavljao je razne partijske i državne funkcijena Kosovu i Metohiji, Srbiji i Jugoslaviji. Umro je u Beogradu, 1973.

1916. Mojkovačka bitka - Na desnoj obali Tare, tokom Prvog svjetskog rata, u okviru trodnevnih borbi u blizini Mojkovca, odigrala se glavna bitka između crnogorskih i austrougarskih trupa. Crnogorska vojska (tzv. Sandžački odred) pod komandom generala Janka Vukotića, u dramatičnim okolnostima, na snijegu i temperaturi od –24 stepena, potukla je dvostruko brojniju austrougarsku, ali i sama doživjela ogromne gubitke. Ta bitka, u kojoj je iz stroja izbačeno oko 3.000 crnogorskih vojnika, označila je kraj tromjesečne vojno-strategijske operacije crnogorske sandžačke vojske u omogućavanju odstupnice srbijanskoj vojsci preko Crne Gore u Albaniju. Pobjeda crnogorske vojske nije znatno popravila stanje na ostalim djelovima fronta.

1919. Pod rukovodstvom Jovana Plamenca na Cetinju su kulminirali neredi zbog odluka Podgoričke skupštine i nezadovoljstva novim režimom. Događaji su pobudili pažnju evropskih saveznika, ali vođe ustanka nijesu bili jedinstveni i ustanici su poraženi, što je imalo uticaja na dalje akcije. Plamenac i jedan broj njegovih saboraca kasnije su morali da idu u Italiju gdje je formirana Crnogorska vojska pod vođstvom Kralja Nikole.

1934. U Banjanima kod Nikšića rođen je književnik, prof. dr Novak Kilibarda. Jedna od najintrigantnijih figura savremene političke scene. Sa Narodnom strankom, čiji je bio predsjednik, prešao put od velikosrpske do građanske orjentacije. Filozofski fakultet i postdiplomske studije završio u Beogradu, gdje je i doktorirao. Dobitnik je Trinaestojulske i mnogih književnih nagrada.

1938. U Barama Radovića, u Donjoj Morači, rođen Amfilohije (Radović), mitropolit crnogorsko-primorski. Svjetovno ime mu je Risto. Diplomirao na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu.

1942. u Gospodjincima kod Novog Sada, madjarski fasisti strijeljali su Iliju Vulanovića sa suprugom i tri sina. Sin poznatog crnogorskog junaka Minja Vulanovica rodjen je u Zagorak. Ucestvovao je kao dobrovoljac u I balkanskom ratu, a u II bio u medicinskoj pomoci za ratnike u Makedoniji. Poslije kapitulacije Crne Gore u I svjetskom ratu, interniran je u Madjarski logor.

2002. Prilikom loženja božičnog badnjaka u gradskom parku u Beranama, u Crnoj Gori, jake policijske snage spriječile su sukob pristalica Srpske pravoslavne crkve i Crnogorske pravoslavne crkve i uhapsile više lica. Presude jos nijesu izrecene.

U svijetu:

1536. Umrla Katarina Aragonska, engleska kraljica španskog porijekla, prva od šest žena engleskog kralja Henrija VIII.
1598. Na ruski presto je stupio Boris Godunov, poslije smrti Fjodora I, poslednjeg cara iz dinastije Rjurikovič.
1610. Italijanski astronom i matematičar Galileo Galilej otkrio je Jupiterove mesece Io, Evropu, Ganimed i Kalisto.
1785. Džon Džefris i Žan Pjer Blanšar prvi su preletjeli kanal Lamanš balonom napunjenim zagrijanim vazduhom.
1789. Na prvim predsjedničkim izborima u SAD pobijedio je vođa iz Rata za nezavisnost Džordž Vašington, a ponovo je izabran 1792. 1796. je odbio da se kandiduje.
1803. Rodjen francuski kompozitor Hektor Berlioz.
1807. Velika Britanija proglasila blokadu Francuske i zemalja saveznica francuskog cara Napoleona I Bonaparte.
1844. Rođena je Francuskinja Mari Bernar Subiru, Sveta Bernadet iz Lurda, koja je objavila da joj se prikazala Djevica Marija.
1847. Rođen je Milovan Glišić, književnik i prevodilac, jedan od začetnika srpskog realizma. Kritički je prikazivao život sela pritisnutog birokratijom i zelenaštvom. Prevodio je sa ruskog i francuskog.
1872. Izašao prvi srpski pozorišni list "Pozorište", koji je pokrenulo Srpsko narodno pozorište u Novom Sadu. List je izlazio do 1908. godine.
1873. Rodjen je američki filmski producent Adolf Cukor (Adolph Zukor).
1927. Uspostavljena telefonska veza izmedju Londona u Engleskoj i Njujorka u SAD.
1932. Umro je francuski političar Andre Mažino, po njemu dobila naziv "Mažino linija".
1943. umro je Nikola Tesla, fizičar i pronalazač svjetskog glasa, jedan od najvećih umova u istoriji svjetske nauke, u prvom redu u oblasti elektrotehnike. Tvorac je novog tehničkog poretka koji je postavio temelje vrtoglavog naučno-tehničkog razvoja u XX vijeku. Patentirao je niz izuma na kojima se zasniva savremena elektronika, ukupno oko sedam stotina pronalazaka u oblasti naizmjenične struje, telekomunikacija, akustike i mašinstva.
1946. Zapadne sile su priznale Austriju u granicama iz 1937. godine.
1949. Sijam (Siam) je promijenio ime u Tajland.
1953. Američki predsjednik Hari Truman je objavio da je u SAD izrađena hidrogenska bomba.
1979. Kambodžanski pobunjenici su, uz pomoć vijetnamskih snaga, nakon dvonedjeljne opsade zauzeli Pnom Pen i srušili vladu Crvenih Kmera, Pola Pota.
1986. Američki predsednik Regan prekinuo je sve ekonomske odnose sa Libijom.
1988. U Sovjetskom Savezu je umro Kim Filbi (Kim Philby), ruski spijun rodjen u Engleskoj.
1989. Umro japanski car Hirohito. Njegova vladavina od 1926. obilježena je agresivnom militarističkom politikom Japana (napad na Kinu, Mandžuriju 1931. i 1937, pakt s Hitlerom 1940). Napadom na SAD (Perl Harbur 1941.) ušao je u Drugi svjetski rat Međunarodni sud ga je oslobodio 1948. optužbe za ratne zločine.
1990. Krivi toranj u Pizi je prvi put poslije 800 godina svog postojanja zatvoren za turiste radi restauracije.
1992. Avion JNA oborio je kod Novog Marofa u Hrvatskoj helikopter s posmatračima Evropske zajednice. Poginulo je svih pet ljudi u helikopteru.
1995. Zemljotres jačine 6.9 stepeni pogodio je sjeverni Japan i prouzrokovao velika oštećenja na zgradama.
1997. U Alžiru je u eksploziji bombe, koju su u autobus podmetnuli islamski ekstremisti, poginulo najmanje 13 i ranjeno preko stotinu ljudi.
1999. Američki Senat je počeo suđenje u postupku opoziva predsedniku SAD Bilu Klintonu. Poslije više od 130 godina, ovo je bilo prvo sudjenje protiv aktuelnog šefa države. Klinton je bio optužen za krivokletstvo u aferi sa bivšom pripravnicom u Bijeloj kući Monikom Luinski (Monica Lewinski).
2002. Francuski legendarni modni kreator Iv Sen Loran, povukao se iz svijeta visoke mode. Modnu kuću osnovao je 1962. a proslavio se 1966. kolekcijom prvih smokinga za žene koji su postali modni hit.
2003. Pripadnici antiterorističke policije su izjavili da su u Londonu otkrili malu količinu ricina, smrtonosnog otrova, i da je s tim u vezu uhapšeno sedam Afrikanaca.
2004. Zvaničnici ZOO vrta u Buenos Airesu u Argentini su saopštili da je rođeno šest rijetkih bengalskih bijelih tigrova, čime je njihova populacija uvećana na 210.
2005. Šef irske policije saopštio da je Irska republikanska armija ukrala 50 miliona dolara iz Belfast banke.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-01-10, 15:51
8. januar

1089. Papa Kliment III ustanovio organizaciju crkve u Duklji, kojom je Barska episkopija postala nadbiskupija.
Papa Kliment III izdao je u Rimu bulu (papsku povelju) kojom je ustanovljena jedinstvena crkvena provincija za Duklju. Tim činom Barska biskupija podignuta je na rang nadbiskupije. U njen sastav ušle su: Dukljanska, Barska, Kotorska, Ulcinjska, Svačka, Skadarska, Drivatska, Pilotska, Srpska, Bosanska i Trebinjska crkvena oblast. Bulom Klimenta III („Tebi, dakle, na čast tvoje crkve i za spas duše tvoje, palij i upravljanje crkvom, ovom našom odredbom određujemo, i potvrđujemo”) dukljansko- barskom nadbiskupu Petru potvrđena su nadbiskupska prava. Ustanovljenje Barske nadbiskupije bio je istovremeno i posljednji veliki politički uspjeh dukljanskog kralja Bodina, čiji je prethodnik, kralj Mihailo, pokrenuo takvu inicijativu za vlade pape Grgura VII.
1199. Katolički sinod u Baru - U vrijeme dok je Zetom vladao Vukan, sin Stefana Nemanje, održan je kod Bara – na mjestu gdje su se od davnina održavali visoki vjerski skupovi – sinod kome su prisustvovali papini legati, pristigli u Zetu na Vukanov poziv, radi obnove crkvenog života u dukljanskoj crkvi u Zeti. Vukan, sin srpskog vladara Nemanje, koji je Dukljom – Zetom vladao od 1195, tražio je od pape Inoćentija III da biskupije u Duklji ne budu potčinjene nadbiskupu u drugoj državi. Udovoljavajući njegovoj želji izraženoj u pismu, papa je poslao u Duklju – Zetu kapelana Ivana i hipođakona Simona, koji su donijeli bulu (povelju) nadbiskupu Ivanu da pred njima izrazi vjernost rimskoj crkvi. Akt o uređenju crkvenog života i odnosa prema svjetovonoj vlasti u Duklji – Zeti, potpisali su papski legati, nadbiskup Ivan i sedam biskupa.

1814. Stari trgovački centar i luku, Kotor, zauzeli su Crnogorci koji su njime kratko upravljali - do 19. juna iste godine, kada su ga osvojili Austrijanci. Za vrijeme Prvog svjetskog rata Kotor je bio jako austrougarsko uporište na Jadranu.
1878. Oslobođen Ulcinj - Crnogorska vojska pod komandom vojvode Ilije Plamenca sa pet bataljona pješadije, uz pomoć artiljerije pod komandom Maša Vrbice, zaposjela je Ulcinj. Grad je Crnoj Gori ipak predat nešto kasnije (1880) a definitivno razgraničenje sa Turskom obavljeno je 1883.

1900. Osnovana je Pozorišna družina u Šavniku - U Šavniku je „drugog dana roždestva Hristova”, kako je izvijestio „Glas Crnogorca”, novoosnovana pozorišna družina izvela svoju prvu predstavu.

1911. U Zetskom domu na Cetinju otvoren je prvi stalni bioskop u Kraljevini Crnoj Gori. Vlasnici su bili Ljubomir Tamindžić, Risto Andrić i Nikola Knežević. Na Cetinju su još od 1903. godine u kući Petra Pejovića povremeno prikazivani odabrani filmovi.

1958. U Podgorici, tadašnjem Titogradu, rođen prof. dr Dragan Vukčević. Završio studij prava i doktorirao na pravno-socioloskom smjeru. Akademik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti, direktor jedne od najuglednijih izdavačkih kuća na ovim prostorima- CID.

1977. U Sarajevu rođena rukometašica, crnogorska reprezentativka Sanja Jovović.

2003. Skupština Crne Gore izabrala novu Vladu Crne Gore, s premijerom Milom Đukanovićem na čelu.

2006. Pravoslavne crkve Gruzije, Ukrajine, Italije i Bugarske podržale su autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve i ocijenile da ona, nakon sedam decenija nepravednog i nasilnog prekida nastavlja svoj obnovljeni život. To se navodi u zajedničkoj izjavi sestrinskih crkava usvojenoj na trećem susretu na Cetinju održanom od 6. do 8. Januara.

U svijetu, na današnji dan:

1297. Italijanski plemić Frančeskino Grimaldi u Monaku uspostavio dinastiju Grimaldi koja je i danas na vlasti. Prerušen u kaluđera, Grimaldi je krišom ušao u tvrđavu Monako, pod vlašću Đenove, potom unutra pustio svoje vojnike i zauzeo tvrđavu. Kao Renije I vladao do smrti 1314.

1324. Umro italijanski istraživač Marko Polo, najpoznatiji evropski srednjevjekovni putnik. 1271. godine, sa 17 godina krenuo je iz Venecije ka dalekom istoku, a njegovi doživljaji zabileženi su u djelu "Knjiga svjetskih čudesa", kasnije poznatijom pod nazivom "Milion", podstakla je pomorce evropskih zemalja da krenu u potragu za morskim putevima. Pretpostavka o njegovom rođenju zasniva se na dokumentu iz XV vijeka po kojem je porodica Polo porijeklom iz Dalmacije, a nema preciznog dokumenta da je rodjen 1254. na Korčuli.

1589. U Dubrovniku je rođen Ivan Gundulić, lirski i dramski pjesnik čija je poezija prožeta strasnim pozivima na slobodu i borbu porobljenih Slovena protiv Turaka. Napisao je brojne melodrame, pastorale i lirske pjesme, ali je većina njih izgubljena. Poznate su njegove pastorale "Dubravka i spjev", "Suze sina razbratnoga".

1642. Umro italijanski astronom, fizičar i matematičar Galileo Galilej, čija su istraživanja postavila temelje modernoj mehanici i fizici. Pomoću teleskopa koji je sam konstruisao otkrio Jupiterove satelite, Saturnov prsten i pjege na Suncu. Zalaganje za Kopernikov heliocentrični sistem dovelo ga u sukob s katoličkom crkvom, pa je njegov rad od 1616. bio pod nadzorom Inkvizicije.

1679. Francuski istraživač Rober Kavelije de la Sal otkrio vodopade Nijagare.

1807. Ustanici u I srpskom ustanku zauzeli Kalemegdansku tvrđavu, u koju su se Turci sklonili po zauzimanju Beograda 12. decembra 1806. Beograd je poslije 380 godina postao prijestonica srpske države. Šest godina kasnije, po slomu ustanka, Turci ponovo osvojili Beograd.

1896. Umro francuski pisac Pol Verlen koji je poeziju obogatio novom muzikalnošću, a lirski izraz novim nijansama. Njegova poema "Pjesničko umijeće", prihvaćena kao manifest simbolizma.

1912. Osnovan je Afrički Nacionalni Kongres.

1923. Poslije izveštaja Reparacione komisije, krajem 1922. da Njemačka kasni sa isporukama uglja na ime ratne odštete Francuskoj i Belgiji, francuske i belgijske trupe ušle u Rursku oblast. Kriza je sporazumno riješena sredinom 1924 i Francuzi jula 1925. počeli da evakuišu trupe iz Rura.

1926. Abdul Aziz ibn Saud postao kralj Hedžasa, a naziv zemlje je kasnije promijenjen u Saudijska Arabija.

1935. Rođen američki muzičar Elvis Aron Prisli - Kralj roka, izuzetno popularan pedesetih i šezdesetih godina XX vijeka. Prodao više od 150 miliona ploča, igrao u dvadesetak filmova. Umro 1977. od prekomjerne upotrebe alkohola i droge.

1942. Rođen engleski fizičar Stiven Hoking. Reputaciju jednog od vodećih svjetskih naučnika XX vijeka stekao po objavljivanju knjige o porijeklu univerzuma "Kratka istorija vremena".

1947. Rodjen je Dejvid Bouvi engleski rok pevač i filmski glumac.

1958. Američki šahista Bobi Fišer sa samo 14 godina pobjedjuje na šahovskom šampionatu SAD.

1959. Šarl de Gol (Charles de Gaulle) je u Parizu proglašen za prvog predsednika nove Pete Republike u Francuskoj.

1959. Fidel Kastro i njegovi sljedbenici zauzimaju i poslednji grad na jugu Kube, luku Santiago de Cuba.

1973. Američki i sjevernovijetnamski pregovarači Henri Kisindžer i Le Duk To u Parizu obnovili pregovore o okončanju Vijetnamskog rata.

1976. Umro kineski državnik Džou En Laj, jedan od najistaknutijih rukovodilaca Kineske revolucije. Bio je premijer od 1949. do smrti i šef diplomatije od 1949. do 1958. (rodjen 1898.)

1996. Umro Fransoa Miteran (Francois Mitterrand), francuski političar i državnik, prvi socijalista izabran za predsednika Francuske, 1981. godine. U II svjetskom ratu bio je jedan od vođa francuskog Pokreta otpora, a od 1971. godine lider Socijalističke partije.

1998. Arapski terorista Remzi Ahmed Jusef osuđen na doživotnu robiju kao organizator podmetanja eksploziva 1993. u Svjetski trgovinski centar u Njujorku, kada je poginulo šest osoba. Dvije zgrade Centra s više od 100 spratova srušene su 11. septembra 2001. u samoubilačkom napadu uz pomoć dva oteta putnička aviona.

2002. U Albaniji umrla Ćerime Hasan Bardi, u 117. godini života, jedna od najstarijih Albanki i jedna od nekoliko osoba na svijetu koje su živjele u tri vijeka.

2004. Britanska kraljica Elizabeta je najvećem brodu na svijetu (namijenjenom za krstarenje), dugom 345 metara i vrijednom 800 miliona dolara, dala ime Kraljica Meri (Queen Mary).

2004. Umro je duhovni vođa egipatske zabranjene organizacije, Muslimanska braća, Mamun al Hodeibi.

Uredio Hari Krisna

Ćipur
08-01-10, 21:50
1199. godine u vrijeme dok je Zetom vladao Vukan sin Stefana Nemanje, održan je kod Bara, na mjestu đe su se od davnina održavali visoki vjerski skupovi, Sinod, kome su prisustvovali papini legati, pristigli u Zetu na Vukanov poziv, radi obnove crkvenog života u dukljanskoj crkvi u Zeti. Vukan, sin srpskog vladara Nemanje, koji je Dukljom/Zetom vladao od 1195., tražio je od Pape Inoćentija III da biskupije u Duklji ne budu potčinjene nadbiskupu u drugoj državi. Udovoljavajući njegovoj želji, izraženoj u pismu, papa je poslao u Duklju / Zetu kapelana Ivana i hipođakona Simona koji su donijeli bulu - povelju nadbiskupu Ivanu, da pred njima izrazi vjernost rimskoj crkvi. Akt o uređenju crkvenog života i odnosa prema svjetovnoj vlasti u Duklji / Zeti potpisali su papski legati, nadbiskup Ivan i 7 biskupa.

Izvor: Emisija TV Kalendar, RTCG

zvoncica
10-01-10, 16:25
9. januar

1078. na zahtjev Mihaila Vojislavljevića papi Grguru VII o Barskoj nadbiskupiji, papa odgovara oslovljavajući ga sa „rex Sclavorum” (kralj Slovena), poručivši da će mu „po nalogu pravde, kraljevske znake (insignije) svakako uputiti, ali odluku o uzdizanju Barske biskupije na rang nadbiskupije donijeti nakon dolaska u Rim nekog sposobnog izaslanika, koji bi izložio situaciju u vezi sa crkvenom organizacijom u Duklji”. Način oslovljavanja dukljanskog vladara jasno ukazuje da je papa prihvatao titulu koju je dobio treći po redu sin kneza Vojislava kao prvi dukljansko-zetski kralj. O uzdizanju Duklje – Zete na stepen kraljevstva svjedoči i ktitorski portret u crkvi Sv. Mihaila u Stonu, na kojem je dukljanski vladar prikazan sa kraljevskom krunom na glavi. Dobijanje potvrde kraljevske titule od strane pape podrazumijevalo je za Duklju i njenog vladara oslanjanje na tada najmoćniju političko-vjersku snagu u Evropi i garancije Rima u zaštiti Duklje od uticaja Vizantije..

1597. u Gacko je pristigao nikšićki vojvoda Grdan, a vec sljedećeg dana doslo je do bitke na Gatačkom polju. Ustanak je propao jer obećana pomoć nije stigla i vojvoda Grdan je natjeran u bjekstvo. Pobunjenici koji nijesu htjeli da bježe ubijeni su, a taj dogadjaj je zabiljezen kao Ustanak nikšićkog vojvode Grdana. Ne zna se pouzdano i tačno za njegovu dalju sudbinu, ali potonji put se pominje 1612. godine. Kasnije se kao nikšićki vojvoda pominje njegov sin Jovan i sinovac vojvoda Petar Gavrilović.

1916. u toku Prvog svjetskog rata, austrijske trupe su usle na Cetinje.
Nakon dolaska na Cetinje, austrougarska vojska okupirala je Podgoricu. Njena komanda došla je u vezu sa članovima crnogorske vlade koji su ostali u Podgorici, sa namjerom da, pošto je kralj Nikola već bio napustio zemlju, sa njima razgovara o predaji oružja crnogorske vojske i uslovima za mir. „Krnja vlada” ili „bezglava vlada”, kako je tada nazivana (jer je i njen predsjednik Lazar Mijušković otišao u emigraciju), nije imala ovlašćenje za takve pregovore.

1967. U Titogradu (Podgorici) je konstituisan Filmski savjet „Filmskog studija”, preduzeća za proizvodnju i distribuciju filmova, osnovanog 1966, odmah nakon gašenja „Lovćen filma” iz Budve. Direktor je bio Čedo Vulević. Iste godine u koprodukciji sa „Avala filmom” proizveden je dokumentarni film ,,Izvanredni i opunomoćeni” i igrani film ,,Palma među palmama”. Ova filmska kuća postojala je do 1979, kada je integrisana u „Zeta film”.
U svijetu:

1788. Konektikat kao peta po redu savezna država se priključila SAD-u.

1792. Mirom u Jašiju, kojim je okončan rusko-turski rat započet u avgustu 1787. godine, Rusija je proširila granicu do Dnjestra.

1793. Francuz Žan Pjer Blanšar je izveo prvi let balonom iznad Sjeverne Amerike.

1804. Turci su ispred manastira Moravica ubili srpskog arhimandrita Georgija Đorđevića Hadži-Đeru, narodnog prvaka u rudničkom kraju. Šest dana potom počela tzv. seča knezova, što je ubrzalo izbijanje I srpskog ustanka.

1856. rođen Stevan Mokranjac, srpski kompozitor i muzički pedagog, član Srpske kraljevske akademije i horovođa Beogradskog pjevačkog društva. Muziku je studirao na Velikoj školi u Beogradu i Konzervatorijumima u Minhenu, Rimu i Lajpcigu, nakon čega je osnovao prvu Muzičku školu i Beogradski gudački kvartet.

1873. Umro Šarl Luj Napoleon III, nećak Napoleona Bonaparte, predsjednik Francuske od 1848. do 1852, car do 1870. Tokom njegove vladavine Francuska zaposjela Nicu i Savoju i počela kolonijalno osvajanje Indokine. Počeo rat protiv Pruske, pa zarobljen 1. oktobra 1870. u bici kod Sedana i zbačen sa prijestola. Poslije zaključenja mira s Pruskom 1871. emigrirao u Englesku, dje je umro.

1878. Umro italijanski kralj Vitorio Emanuele II, prvi vladar ujedinjene Italije. Po dolasku na presto, 1861, inaugurisao parlamentarnu monarhiju.

1878. U srpsko-turskom ratu srpska vojska je ušla u Niš, Turci su narednog dana predali tvrđavu i varoš, okončana je turska uprava u tom gradu. Borbe trajale 25 dana, odlučujuća bila pobjeda Braničevske brigade na Čegru.

1908. Rođena Simon de Bovoar francuska književnica, egzistancijalista koja je pisala romane, pozorišne komade i filozofske eseje. Poznata njena djela su: romani Mandarina, Lijepe slike, Drugi pol, potom memoari, Uspomene dobro vaspitane djevojke i druga.

1913. Rođen Richard Nixon, jedini šef države u istoriji SAD koji je podnio ostavku pod prijetnjom smjene postupkom impičmenta. 37. predsednik SAD postao 1969. godine, ponovo izabran 1972. godine, a 1974. se povukao zbog afere Votergejt. 1972. normalizovao odnose s Kinom.

1922. Rođen gvinejski državnik i pisac Ahmed Seku Ture, prvi predsjednik poslije sticanja nezavisnosti Gvineje 1958.gorine. Jedan od osnivača Afričkog demokratskog zbora 1946. godine, Demokratske stranke Gvineje 1947. godine, a od 1956. na čelu afričkog sindikata Generalne konfedracije radnika crne Afrike. Poslanik teritorijalne skupštine Gvineje 1953. god. Od 1956. do 1958. poslanik skupštine Francuske.

1941. Rodjena Džoan Baez, američka folk pevačica i kompozitor.

1942. U Petrovgradu, danasnjem Zrenjaninu, Kikindi i drugim mjestima u Banatu, Njemci su strijeljali 150 komunista i simpatizera partizana. Istog dana mađarske okupacione vlasti počele masovno hapšenje i ubijanje Srba s druge strane rijeke Tise. U Đurđevu kod Žablja, Šajkašu i Gospođincima strijeljano 60 Srba.

1945. Počelo iskrcavanje trupa SAD na najveće filipinsko ostrvo Luzon. Borbe su okončane 15. avgusta kapitulacijom japanskih snaga.

1951. u Njujorku je zvanično otvoreno sjedište Ujedinjenih nacija.

1953. Potonuo je južnokorejski feribot, poginulo 349 osoba.

1960. Počeli radovi u Asuanu, na visokoj brani rijeke Nil u Egiptu.

1962. SSSR i Kuba su potpisali trgovinski sporazum na osnovu kog je Kuba dobijala robu po povlašćenim cijenama. Ugovor prestao da važi 1991.

1969. Supersonični putnički avion Konkord (Concorde), poletio je na prvi probni let.

1978. U Iranu je počela islamska revolucija. Godinu dana kasnije zbačen je šah Reza Pahlavi.

1991. Sovjetska armija zauzela Viljnus da bi spriječila nezavisnost Litvanije i odvajanje od SSSR-a.

1992. Reagujući na odluku Bošnjaka i Hrvata da od Evropske zajednice traže priznanje suverene Bosne i Hercegovine, Srbi proglasili Republiku srpskog naroda u BiH i saopštili da je ta republika federalna jedinica Jugoslavije.

1996. Čečenski pobunjenici su zauzeli bolnicu i uzeli 2.000 talaca u dagestanskom gradu Kizliar. Pobunjenici su tražili prekid rata u Čečeniji.

1996. Obustavljen je vazdušni humanitarni most za Sarajevo, najveći vazdušni most u istoriji vazduhoplovstva poslije sovjetske blokade Berlina. Tokom tri i po godine rata u Bosni obavljeno 13.000 humanitarnih letova, kojima je dopremljeno više od 160.000 tona pomoći.

2002. SAD su ukinule sankcije na prodaju oružja Jugoslaviji, uvedene 1996.

2002. Vlada SAD je pokrenula istragu o stečaju multinacionalne elektrodistributerske kompanije Enron, najvećem bankrotstvu u istoriji SAD.

2003. U izvještaju Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija, inspektori za oružje Hans Bliks i Mohamed el Baradej naveli da do tada nijesu otkrili nijedan dokaz o tome da Irak posjeduje ili razvija hemijsko, biološko ili nuklearno oružje.

2004. Turska je potpisala protokol kojim se ukida smrtna kazna, čak i u slučaju rata, kao prvi korak u pravcu početka pregovora o ulasku te zemlje u EU.

2005. U Palestini su održani izbori za nasljednika Jasera Arafata, palestinskog nacionalnog vodje koji je preminuo. Palestinci su izabrali Mahmuda Abasa za Arafatovog naslednika.

2005. Sudanska islamistička vlada i pobunjenici sa juga zemlje potpisali sporazum kojim je završen najduži građanski rat u Africi. Trajao je 21 godinu.

2008. Indijska firma Tata Motors pokrenula proizvodnju Tata Nanoa, najjeftinijeg komercijalnog automobila na svijetu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-01-10, 16:43
10. januar


1877. rodjen je Ljubomir Bulatović-Ibrijski, učitelj iz Rovaca, poznat po pjesmama sa istorijskim temama.
Istaknuti prosvjetni radnik i pisac porijeklom iz Rovaca. Poslije školovanja, 1896. opredijelio se za učiteljski poziv. Bio je školski nadzornik u Crnoj Gori, potom službovao u Srbiji, a od 1907. u Ulcinju, do balkanskih ratova, u kojima se, kao i u Prvom svjetskom, pokazao kao hrabar ratnik. Početkom 1916. zarobljen je i interniran. Po povratku, nastavio je rad u prosvjeti. Plodan i popularan pjesnik, za koga su se interesovali Rovinski i Kuba. Umro je 1942.

1882. Počeo je hercegovačko-bokeljski ustanak protiv Austro-Ugarske, kao odgovor na uvođenje zakona o vojnoj obavezi i regrutovanja. Ustanak, koji je tajno podržala Crna Gora, ugušen je posle nekoliko mjeseci.

1884. u Nikšiću je rođen Vladimir Popović, političar i prvi crnogorski sineasta. Po završetku prava u Beogradu, obavljao je odgovorne dužnosti: sekretar i sudija Oblasnog suda na Cetinju, predsjednik cetinjske opštine, ministar pravde, zastupnik ministra privrede i ministra prosvjete i crkvenih djela, predsjednik Komiteta crnogorskih izbjeglica i predsjednik Kontrolne komisije u okupiranom Skadru. Poslije kapitulacije Crne Gore 1916. emigrirao je u Pariz, gdje je jedno vrijeme bio šef Pres biroa, a kasnije u Rimu 1921. postao je ministar pravde. Bio je jedan od najaktivnijih boraca u emigraciji za obnovu crnogorske državnosti.

1921. Crnogorska vlada je uputila upozorenje Francuskoj, kojim podsjeća na niz međunarodnih mirovnih sporazuma koji obavezuju da Crna Gora mora imati tretman međunarodnog pravnog subjekta. U tekstu se pominju Londonski pakt iz 1915. godine, potom garancije velikih sila iz 1917. i 1919. godine i obećanja "da će se crnogorskom narodu ponuditi prilika da se slobodno izjasni o formi buduće uprave".

1943. u Riśem dolu kod Niksića poginuo je narodni heroj Muharem Asović.

1947. na Cetinju je otvorena Škola likovne umjetnosti, prva ove vrste u Crnoj Gori. Prve godine upisano je 20 učenika koji su kasnije kod nas bili veoma poznati, a u svijetu cijenjeni stvaraoci. Prvi direktor bio je Petar Lubarda, dok su predavači bili već afirmisani likovni umjetnici Milo Milunović, Đorđije Oraovac, Miloš Vušković, Milan Božović i drugi. U prvoj generaciji učenika bili su poznati umjetnici: Branko Filipović Filo, Đorđije – Bato Pravilović, Gojko Berkuljan i mnogi drugi. Škola je na Cetinju ostala samo jednu godinu a odatle se preselila u Herceg Novi.

1975. u Sarajevu je umro dr Niko Simov Martinović, novinar, publicista, književnik i naučni radniki član SANU i CANU. Osnovnu školu završio je u Bajicama, gimnaziju na Cetinju i prava u Beogradu, a radio je sudsko advokatske poslove na Cetinju. Hapšen je kao komunista, komunisti su ga optuživali za oportunizam, a okupatori su ga proganjali kao komunistu. Aktivno je učestvovao u NOR-u od 1941.g. a poslije oslobođenja bio je na visokim državnim položajima, dok je u vrijeme Informbiroa platio težak danak. Bio je urednik "Pobjede", direktor Instituta za proučavanje istorije i direktor Centralne biblioteke na Cetinju. Objavio je sedam knjiga i uspješno se bavio nizom naučnih disciplina: folkloristikom i etnografijom, književnošću, žurnalistikom i publicistikom, pravno-državnom, kulturno-prosvjetnom i političkom istorijom, marksističkom filozofijom, sociologijom, leksikografijom, bibliografijom i bibliotekarstvom, što je sabrano u njegovih 616 bibliografskih jedinica. Niko S. Martinović je bio i član Sovjetske akademije nauka i umjetnosti, te CANU i SANU. Dobitnik je više visokih odlikovanja i priznanja, među kojima i Trinaestojulske nagrade za knjigu ,,Razvitak štampe i štamparstva u Crnoj Gori 1493–1945”.Kao čovjek enciklopedijskog znanja prisustvovao je brojnim kongresima u zemlji i inostranstvu.

1992. Na izborima za predsjednika Crne Gore izabran tadašnji predsjednik Demokratske partije socijalista (DPS) Momir Bulatović.

49. p.n.e. Gaj Julije Cezar je izgovorio riječi "Kocka je bačena" (lat.: 'Alea iacta est') i prešao rijeku Rubikon. Po jednoj varijanti rečicu Fiumicino u gornjoj Italiji, po drugoj Pisatelo kod Ravene, na granici Italije i Galije, a Rubikon je označilo novo razdoblje u istoriji Rimskog carstva. Počeo je građanski rat protiv Pompeja i Senata, završen uvođenjem Cezarove diktature. Pripadnici republikanske opozicije su ubili Cezara 44. p.n.e.

1356. Na državnom saboru u Nirnbergu prihvaćen glavni dio Zlatne bule cara Karla IV, velikog ustavnog zakona njemačke carevine, u svojim osnovama na snazi do 1806.

1778. Umro je švedski prirodnjak Karl fon Line. On je uveo binarnu nomenklaturu, po kojoj svaka biljka i životinja ima naziv roda i vrste. Osnivač je Prirodnjačkog muzeja u Upsali i prvi predsjednik Švedske akademije nauka.

1861. Američki Gradjanski rat: Florida se odcijepila od SAD.

1862. Umro američki pronalazač pištolja sa burencetom, Semuel Kolt.

1863. U Londonu otvorena prva linija podzemne železnice u svijetu.

1889. Francuska je uspostavila protektorat nad Obalom Slonovače.

1890. Umro je srpski pisac i ljekar Laza Lazarević. S devet pripovijedaka, koliko je napisao, svrstao se u najznačajnije prozne stvaraoce srpske književnosti. Smatra se tvorcem srpske psihološke pripovijetke i jednim od najboljih stilista.

1902. Rođen je Dobriša Cesarić hrvatski pjesnik. Njegova poezija predstavlja sintezu tradicionalnog pjesničkog svijeta i moderne osjećajnosti.

1909. Rođen je srpski fizičar i hemičar Pavle Savić. Svjetski renome stekao kada je sa Irenom Žolio Kiri 1937. i 1938. u Parizu otkrio izotope poznatih elemenata bombardovanjem atoma urana sporim neutronima. Od 1947. rukovodio je izgradnjom Nuklearnog instituta u Vinči i do 1960. je bio direktor Instituta. Od 1971. do 1981. je bio predsjednik Srpske akademije nauka i umjetnosti.

1917. Umro je Vilijam Frederik Kodi poznatiji kao Bafalo Bil. Jahač Poni ekspresa, vodič i tragač u američkoj vojsci, plaćeni borac protiv Indijanaca, profesionalni lovac na bivole i bizone. 1883. godine je organizovao reviju kaubojskih vještina u kojoj je nastupao kao glavna zvijezda.

1920. U Ženevi je izabrano vijeće Lige naroda koje su činili Francuska, Italija, Japan i Velika Britanija. Liga Naroda je održala svoju prvu sjednicu i ratifikovala Versajski Mir, kojim je okončan Prvi svjetski rat. Kasnije, članice Vijeća su postale Njemačka i SSSR. Zbog političkog neuspjeha, Liga naroda prestala je da postoji 1939. godine, a formalno je ukinuta 1946. godine, kada je u Londonu održana prva sjednica Generalne skupštine Ujedinjenih nacija.

1922. Artur Grifit postao prvi predsjednik Irske poslije sticanja nezavisnosti te zemlje od Velike Britanije.

1934. U Njemačkoj pogubljen Marinus van der Lube pošto je proglašen krivim za paljenje Rajhstaga 27. februara 1933.

1945. Rodjen je engleski rok pjevač Rod Stjuart.

1969. Švedska, kao prva zapadna zemlja, uspostavila diplomatske odnose sa Sjevernim Vijetnamom.

1971. Umrla je francuska modna kreatorka,jedna od najčuvenijih u XX vijeku - Gabrijela Koko Šanel (Gabrielle "Coco" Chanel), rodjena 1883. Gotovo šest decenija suvereno je vladala visokom pariskom modom. Ona je bila osnivač modne kuće Chanel iz Pariza.

1989. Kubanske trupe počele povlačenje iz Angole.

1996. Izrael pustio iz zatvora na stotine Palestinaca, nekoliko dana uoči prvih palestinskih nacionalnih izbora u Gazi i na Zapadnoj obali.

1997. Arnoldo Aleman postao predsjednik Nikaragve u prvoj demokratskoj i mirnoj smjeni vlasti u modernoj istoriji te zemlje.

1997. Tokom antivladinih protesta u Sofiji demonstranti probili policijski kordon, upali u zgradu Parlamenta i demokratski je demolirali.

2000. Kompanija America Online je objavila da kupuje medijsku kompaniju Tajm Vorner (Time Warner) za rekordnih 162 milijarde američkih dolara, što je predstavljalo najveće spajanje dvije kompanije u istoriji.

2001. Bivša predsjednica Republike Srpske Biljana Plavšić predala se Haškom tribunalu, pred kojim je optužena za genocid i druge zločine 1991. i 1992. godine, tokom rata u Bosni i Hercegovini. Po priznanju krivice je osuđena, 27. februara 2003. godine, na 11 godina zatvora i upućena na izdržavanje kazne u Švedsku.

2002. Izraelski tenkovi i buldožeri sravnili 73 palestinske kuće u Rafi posle napada naoružanih Palestinaca na izraelske vojnike.

2003. Sjeverna Koreja se, poslije 18 godina, povukla iz Ugovora o neširenju nuklearnog naoružanja iz 1970. godine, optužujući SAD za nametanje političkog sistema.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-01-10, 11:08
11. januar

1530. Staniša Crnojević, najmlađi sin Ivana Crnojevića, nestao je bez traga. Kasnije su ga Turci kao poturčenog Skender bega doveli na vlast u Crnoj Gori. Od Crne Gore je napravio posebni sandžakat sa sjedištem u Žabljaku (staroj crnogorskoj prijestonici). Crnogorcima je pod napolicu davao svoje posjede, koji su im kasnije, slabljenjem turske vlasti, ostajali u vlasništvo. Poslije njegove smrti Crna Gora je ponovo pripala skadarskom sandžakatu mada se ipak ništa bitnije nije promijenilo jer je Crna Gora uspjela da koliko toliko razvije svoju autonomiju.

1735. umro je crnogorski vladika Danilo I Petrović, osnivač dinastije Petrovića - Njegoša. Rođen je na Njegušima 1670 g., a zavladičio ga je oko 1700. godine u Sečuju izbjegli srpski patrijarh Arsenije III Čarnojević koji mu je dao sinđeliju kojom je utvrđena jurisdikcija cetinjskog mitropolita. Tada je preuzeo svu svjetovnu i duhovnu vlast u Crnoj Gori i pravo da iz svoje porodice bira nasljednike. Prvi je Crnogorac koji je pokrenuo ideju o nezavisnosti države i shvatio nužnost izlaska Crne Gore na Skadarsko jezero. U njegovo vrijeme oslobodilački pokret Crnogoraca ušao je u fazu borbe za političku emancipaciju od turske vlasti. Skrenuo je pažnju evropskih dvorova na Crnu Goru, uspostavio prve veze Crne Gore sa Rusijom, a posjetom caru Petru Velikom 1715. godine i značajno podigao ugled crnogorske države. Prilikom povratka svratio je u Beč i razgovarao sa austrijskim zvaničnicima. Od tada je Crna Gora ušla u sfere vojno-političkog interesovanja ruskog i bečkog dvora i jačaju oslobodilačke borbe protiv Turaka. Naslijedio ga je sinovac Sava, a poslije njega u dinastiji Petrovića - Njegoša položaj vladike postaje nasljedan.

1870. U Boki Kotorskoj završen je Krivošijski ustanak - Mirom zaključenim između krivošijskih i bokeljskih prvaka i predstavnika austrijske vlade, guvernera Dalmacije barona Gavrila Rodića u selu Knezlac, završen je ustanak, započet 1869. zbog protivljenja stanovništva Boke i Krivošija, koje je bilo pod vlašću Austrougarske, da bude regrutovano u vojsku Carevine. Žarište ustanka bilo je u Krivošijama. Nakon neuspjelih akcija gušenja ustanka, Austrougarska je bila primorana da ispuni zahtjeve pobunjenika, u prvom redu onaj koji se odnosio na ukidanje naredbe o regrutaciji. Ustanici su amnestirani, a lokalnom stanovništvu je garantovana naknada štete nastala od strane austrougarske vojske. Premda je zvanična Crna Gora izjavljivala da će se u tom sukobu držati po strani, u šta Austrougarska nije vjerovala, ustaničke vođe su, nakon povoljno zaključenog mira, poslale na dar knjazu Nikoli zlatom optočenu sablju sa posvetom i „neizmjernom zahvalnošću za obilatu pomoć u najtežim danima ustanka”.

1910. Na Cetinju je potpisan ugovor o trgovini između Crne Gore i Švajcarske.

1914. Zasijedala je poslednja skupština u Kraljevini Crnoj Gori. Imala je 66 poslanika, a preśednik Skupstine je bio Milo Dozic.

1914. Zaposlena je prva žena poštanski službenik u Crnoj Gori, a bila je to Milica Latković, štićenica Djevojačkog instituta na Cetinju. Prvi crnogorski poštar bio je Špiro Martinovic.

1915. rodjen je Savo Burić, organizator ustanka u Katunskoj nahiji, istaknuti borac u Pljevaljskoj bici, a kasnije komandant V proleterske brigade. Za narodnog heroja proglašen 20.11.1951. godine, umro je 16. juna 1963. godine.

1989. ispred Skupštine Crne Gore okupljen je ogroman broj građana, radnika, studenata i omladine koji su još od prethodnog dana istrajavali zahtijevajući ostavke crnogorske vlasti. Sada je i milicija bila na strani naroda. U popodnevnim satima cjelokupno partijsko i državno crnogorsko rukovodstvo (Predsjedništvo, Izvršno vijeće i Predsjedništvo CK SKCG) je podnijelo ostavke. Odmah potom sva lokalna rukovodstva podnijela su ostavke - tako je, bez izbora i oružanog puča, takozvana antibirokratska revolucija dovela novo rukovodstvo mladih ljudi. Padom crnogorskog komunističkog rukovodstva Slobodan Milošević je dobio odskočnu dasku za ovladavanjem jugoslovenske federacije što je odlučilo njenu sudbinu.

1998. Uz mješavinu zvuka turbo-folka i gusala, u ponedjeljak, 11. janura, na stepeništu Skupštine Crne Gore, počeo je, dugo najavljivani protest pristalica aktuelnog crnogorskog predsjednika Momira Bulatovića, koga je u drugom krugu predsjedničkih izbora 19. oktobra 1997. pobijedio Milo Đukanović. Za 15. januar najavljena je inauguracija novog predsjednika, sa čime se poraženi i njegovi beogradski pokrovitelji, nikako ne mire.

U svijetu:

1158. Krunisan je češki kralj Vladislav II.

1693. Dogodila se nova erupcija vulkana Etna, na Siciliji.

1787. Britanski astronom i kompozitor njemačkog porekla, Vilijem Heršel (William Herschel) otkrio je da planeta Uran ima dva satelita, Oberon i Titan. Dvije godine kasnije, objavio je pronalazak još dva Uranova "mjeseca". On je takodje prvi otkrio i samu planetu Uran, 13. marta 1781. godine.

1815. U Glazgovu je rodjen Džon Aleksander Mekdonald, kanadski političar, prvi Premijer (Prime Minister) Dominiona Kanade. Kao Premijer je služio dva mandata, od 1867-73, i od 1878-91. Umro je u Otavi, 6. juna 1891. godine.

1919. Rumunija izvršila aneksiju Transilvanije.

1922. U Torontu, je po prvi put na čoveku uspješno primenjen insulin, lijek koji koriste oboljeli od šećerne bolesti, dijabetesa. Leonard Tompson, 14-ogodišnji dječak je primio injekciju novog lijeka koji su pronašli kanadski istraživači Banting i Best. Njegovo zdravstveno stanje se veoma poboljšalo. Poslije ovog dogadjaja, primjena insulina je ušla u široku upotrebu u cijelom svijetu. Zahvaljujuci insulinu mnogi pacijenti su u mogućnosti da normalno žive.

1923. Francuske i belgijske trupe su okupirale Rursku oblast, u Njemačkoj, da bi primorale Njemačku da isplati ratne odštete iz Prvog svjetskog rata.

1934. Rodjen je Žan Kretjen 12. Premijer (Prime Minister) Kanade.

1935. Emilija Erhart (Amelia Earhart) kao prva žena pilot, sama upravljala avionom na letu od Havaja u Pacifiku do Kalifornije.

1962. Najmanje 2000 ljudi je izgubilo živote kada je lavina snijega, leda i stijena, u peruanskim Andima, Južne Amerike, zatrpala devet sela.

1972. Istočni Pakistan kao nezavisna država se odvojio i proglasio novo ime Bangladeš.

1980. Engleski šahista Najdžel Šort (Nigel Short), je u svojoj 14. godini postao Medjunarodni velemajstor, kao najmladji igrač šaha u istoriji dodjeljivanja ove titule.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
12-01-10, 11:22
12. januar
1855. Brak knjaza Danila I - Sklopljen je na Cetinju, između prvog svjetovnog gospodara Crne Gore iz dinastije Petrović Njegoš i Darinke Kvekić, ćerke tršćanskog trgovca Marka Kvekića, porijeklom iz Herceg Novog. U kratkom bračnom životu, 1859. dobili su kći Olgu, koja je umrla 30. septembra 1896.

1870. U Crnoj Gori počela primjena telegrafa, i to na Cetinju, Rijeci Crnojevića i Orjoj Luci.

1871. Donesena je uredba o ustrojstvu vojske u Crnoj Gori. Formirana su 23 bataljona redovne vojske, šest bataljona garde i jedna baterija. Uredbi je prethodio popis vojnih obveznika u Crnoj Gori, izvršen prethodne godine, koji je pokazao da je Crna Gora 1870. godine imala 16.700 vojnih obveznika između 16 i 60 godina.

1878. U Beču je umro Lazar Mamula, general i kraljevski namjesnik Dalmacije. Bio je kum knjaza Danila Petrovića, a ostrvo Mamula u Jadranskom moru nosi njegovo ime.
1884. „Crnogorka” u novom ruhu - Urednik novopokrenutog lista bio je Jovan Pavlović. „Crnogorka” je donosila pjesme, pripovijetke, rasprave, putopise, memoare, naučne priloge, prevode svjetskih klasika i okupljala veliki broj saradnika. Izlazila je kao list za književnost i zabavu, svakog četvrtka do januara 1885. Tada je došlo do izmjene u podnaslovu, gdje je stajalo: list za književnost i pouku. Prestala je da izlazi 4. jula 1885.

1888. Na prijedlog ruske carice, Marije Aleksandrovne, na Cetinju je za direktora Đevojačkog instituta "Carice Marije" došla Sofija Petrovna Mertvago, uveliko afirmisana ruska vaspitačica, obrazovana žena plemićkog porijekla. Na čelu ove, najstarije srednjoškolske ustanove za žene u Crnoj Gori ostala je dvije i po decenije, sve do 1913. godine, kada je Institut prestao da radi.

1910. U Plužinama je umro Lazar Sočica, vojvoda crnogorske vojske. Učestvovao je u ustancima Luke Vukalovića u Hercegovini 1857-1862. godine, zajedno sa Bogdanom Zimonjićem, Novicom Cerovićem i drugim vođama otpora u Hercegovini, Drobnjacima i Vasojevićima organizovao je mnoge akcije, bio je jedan od komandanata u crnogorsko-turskom ratu 1876-1878. učestvovao je na tajnom sastanku hercegovačkih glavara na Lovćenu 26. jula 1875. godine na kome je donesena Odluka da se oružano pomažu hercegovački ustanici.
1914. Prvi konzul u Albaniji - Na tu funkciju u novostvorenoj državi imenovan je, ukazom kralja Nikole, Aleksa Matanović. Zbog prethodnih događaja oko Skadra (zauzimanje grada od strane Crnogoraca i njihovog odlaska uz pritisak Velikih sila) bio je bojkotovan u radu. Crnogorski konzulat u Skadru otvoren je 1863, a prvi konzul bio je Jan Vaclik.

1989. nakon mitinga 10. i 11. januara, smijenjen je državni vrh Crne Gore - ostavke predsjednika Predsjedništva Crne Gore dr Božine Ivanovića i svih članova Predsjedništva: Radivoja Brajovića, Olge Perović, Milutina Tanjevića, Muharema Dizdarevića i Blaža Orlandića, kao i ostavke Velislava Vuksanovića, predsjednika Skupštine, Izvršnog vijeća (Vlade) na čelu sa Vukom Vukadinovićem, i Veselina Đuranovića, člana Predsjedništva SFRJ iz Crne Gore. Dan ranije ostavke su podnijeli članovi Predsjedništva CK SK Crne Gore na čelu sa Miljanom Radovićem. Smjena crnogorskog rukovodstva pod plaštom antibirokratske revolucije usmjeravana je i kontrolisana izvan Crne Gore, i bila je prva vaninstitucionalna promjena vlasti u Crnoj Gori od 1945.

2007. Hrvatski premijer Ivo Sanader posjetio Crnu Goru i sa premijerom Željkom Šturanovićem otvorio Ambasadu Hrvatske u Podgorici. Vlade Crne Gore i Hrvatske potpisale su protokol o saradnji u procesu evropskih integracija.

2008. Crna Gora se našla na trećem mjestu liste deset ovogodišnjih top turističkih destinacija, koju je objavila specijalizovana internet stranica Concierge.com. Plasirana je odmah iza afričkog Mozambika i karipskog ostrva Sveta Lucija.

U svijetu:

812. Izaslanici vizantijskog cara Mihaila I Rangabe sklopili mir u Ahenu s franačkim carem Karlom Velikim, nakon više od decenije rata između Vizantije i Franačkog carstva. Jedan od uzroka rata bio je što je rimski papa, potraživši oslonac u Franačkom carstvu, krunisao Karla Velikog (800).

1519. Umro Maksimilijan I, njemački kralj od 1493. i rimsko-njemački car od 1508, kada je tu titulu uzeo uz pristanak pape Julija II. Mada ga papa nikada nije krunisao, od tada su njemački kraljevi odmah po izboru za kralja uzimali carsku titulu. Tokom njegove vladavine Habsburgovci su ženidbenim vezama postali najmoćnija dinastija u Evropi.

1628. Rođen Šarl Pero, francuski pisac, autor čuvene zbirke bajki "Vilinske priče", koja sadrži širom svijeta poznate bajke "Mačak u čizmama", "Crvenkapa", "Plavobradi", "Uspavana ljepotica".

1829. Umro njemački pisac Fridrih fon Šlegel, najznačajniji teoretičar njemačkog romantizma. S bratom Vilhelmom uređivao je glavni romantičarski časopis "Aneteum". Pored radova o antičkoj književnosti, pisao je eseje, pjesme i pripovijetke, a u romanu "Lucinda" propagira romantičarsku ideju slobodne ljubavi. Njegova "Istorija stare i nove književnosti" jedan je od prvih pregleda cjelokupne svjetske literature.

1876. Rođen američki pisac Džon Grifit, poznatiji kao Džek London. Jedan od najčitanijih u prvoj polovini XX vijeka. Napisao je oko 50 pripovijedaka i 22 romana među kojima su najpoznatiji "Zov divljine" i "Bijeli očnjak".

1899. Rođen Paul Herman Miler, švajcarski biohemičar, koji se bavio istraživanjem zaštite biljaka. 1939. otkrio je insekticidno djelovanje DDT. Dobitnik je Nobelove nagrade za medicinu 1948.

1904. Izašao prvi broj beogradskog informativnog lista "Politika". Osnivač glasila bio je Vladimir Ribnikar. List nije izlazio za vrijeme Prvog i Drugog svjetskog rata.

1932. Heti Karavej, demokrata iz Arkanzasa, je postala prva žena izabrana u Senat SAD.

1944. Rodjen Džo Frejzer, američki bokser, nosilac titule svjetskog šampiona u teškoj kategoriji.

1953. Skupština FNR Jugoslavije usvojila je novi ustav. Ukinuto je Vijeće naroda i formirano Vijeće proizvođača, čime je izgubljeno nacionalno obilježje institucionalne skupštinske strukture.

1964. U Zanzibaru je, mjesec dana nakon što je ta zemlja stekla nezavisnost, zbačen s vlasti sultan i proglašena republika s predsednikom Abeidom Karumeom. Četiri mjeseca kasnije Zanzibar se ujedinio s Tanganjikom u Tanzaniju.

1976. Umrla Agata Kristi, engleska književnica i čuvena autorka kriminalističkih romana. Napisala je 79 romana i zbirki kratkih pričica, koje su prodate u dvije milijarde primjeraka širom svijeta i prevedene na više od 50 jezika. Njena drama "Mišolovka" prikazana je prvi put 1952, a imala je preko 20.000 izvođenja na londonskom Vest Endu i najduže je izvođena predstava na svijetu.

1977. Izraelci su masovnim demonstracijama izrazili protest zbog odluke Francuske da pusti na slobodu Abu Dauda, vođu palestinskih terorista koji su 1972. izvršili masakr nad izraelskim atletičarima na Olimpijadi u Minhenu.

1990. Rumunski predsjednik Jon Ilijesku je saopštio da je Komunistička partija Rumunije stavljena van zakona.

1991. Kongres SAD odobrio predsedniku Džordžu Bušu upotrebu vojne sile da bi prisilio iračku armiju da napusti Kuvajt.

1992. Vlada Alžira je dan poslije ostavke šefa države Bendžedida Šadlija odložila drugu rundu parlamentarnih izbora, obrazloživši to "nemogućnošću nastavljanja izbornog procesa". Na izborima je vodio islamski Front nacionalnog spasa. Islamisti su se potom prihvatili oružja i u narednim godinama ubijeno je više desetina hiljada Alžiraca.

1993. Visoki komeserijat UN za izbjeglice saopštio je da je 1992. godine u svijetu bilo više od 18,5 miliona izbjeglica. Broj izbjeglica povećan je za 3,5 miliona u odnosu na 1991. od čega je tri miliona raseljeno i izbjeglo s teritorije bivše Jugoslavije.

1996. Prve ruske jedinice u sastavu Ifora stigle su u Bosnu i Hercegovinu, u prvoj zajedničkoj vojnoj misiji s trupama SAD i ostalih zapadnih zemalja posle Drugog svjetskog rata.

1998. Devetnaest evropskih država potpisalo je dokument o zabrani kloniranja ljudskih bića.

1998. U Beogradu je počeo štrajk Gradskog saobraćajnog preduzeća. Prvi put u stogodišnjoj istoriji javnog prevoza na beogradske ulice nije izašlo nijedno vozilo GSP. Štrajk je trajao šest dana.

2002. U 82. godini je umro Sajrus Vens, državni sekretar u administraciji Džimija Kartera, jedan od autora mirovnog plana za Bosnu i Hercegovinu 1993, koji su bosanski Srbi odbili.

2003. Umro general Leopoldo Galtijeri, bivši argentinski vojni diktator, koji je Argentinu uveo u katastrofalni rat 1982. godine sa Velikom Britanijom oko Foklandskih ostrva.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 11:37
13. januar

809. Potpisana je Andreacijeva povelja, kojom su Mleci kotorskoj porodici Andreaci dozvolili da otkupi mošti Sv. Tripuna. Od tada su Kotorani počeli da čuvaju njegove zemne ostatke. Prvu crkvu posvećenu zaštitniku grada podigao je Kotoranin Andrea Saracenis u IX vijeku, a njeni ostaci pronađeni su istraživačkim radovima nakon zemljotresa 1979. godine.

1378. Umro je Đurađ I Balšić. Kao državnik imao je organizovanu dvorsku službu sa logotetom na čelu. Državnim finansijama rukovodio je, takođe, visoki činovnik. Za finansijske poslove uzimani su ljudi iz reda iskusnih i poznatih trgovaca. Ekonomski uspon zemlje potvrđuje i kovanje domaćeg novca - dinara Đurađa I Balšića. Vojna organizacija zemlje temeljila se na klasičnom feudalnom ustrojstvu. Sudska vlast u Zeti je bila dvostepeno organizovana. Feudalni velikaši vršili su određena sudska prava na svojoj teritoriji, a dio prava obavljao je vladar (apelacija) lično, ili posredstvom putujućih sudija koje je sam određivao. U administrativnom pogledu zemlja je bila podijeljena na veće oblasti kojima su upravljali vladarevi visoki činovnici, dok su primorski gradovi uživali svoju tradicionalnu samoupravu na čelu sa knezom, kojeg je, takođe, imenovao vladar. Zeta je tada, konsolidujući se kao samosvojni državni subjekt pod dinastijom Balšić, vodila i samostalnu crkvenu politiku. Na temelju nekih naučnih ispitivanja i saznanja izvodi se zaključak da su Balšići, početkom 1369. godine, prešli u katoličku konfesiju i priznali Papu Urbana V (1362 - 1370) za vrhovnog poglavara svoje crkve. Međutim, izgleda da su bliža istini ona naučna saznanja koja kazuju decidirano da Balšići prethodno nijesu mogli pripadati pravoslavnoj vjeroispovijesti, već su, oduvijek, po logici stvari, bili pripadnici katoličke religije. Ali za vrijeme Balšića pravoslavno stanovništvo u Zeti nije bilo marginalan konfesionalno - politički faktor, iako je do 1403. godine katoličanstvo bilo državna religija u Zeti.

1851. Velika skupština glavara i uglednih ljudi iz čitave Crne Gore, pred oko 2000 ljudi, svečano je proglasila Danila Stankova Petrovića za novog vladara Crne Gore i odlučila da on odmah otputuje u Rusiju radi zavladičenja ili, kako je Njegoš najbližim saradnicima saopštio, da u Rusiji stupi u neku od duhovnih akademija. Danilo je odmah pokazao da ne prihvata vladičanski tron i od ruskog cara zatražio je da mu potvrdi knjaževsko dostojanstvo, što je ruski dvor i uradio 18. jula ista godine.

1906. rodjen je Savic Marković Stedimlija. Sinovac poznatog predratnog revolucionara istjerivan je iz mnogih gimnazija, a rad poceo kao novinar u Zagrebu. Objavio preko 500 tekstova u raznim novinama, dosta knjiga izmedju kojih i Gorstacka krv, Tragom popa Dukljanina... Poslije drugog svjetskog rata bio ja u logoru SSSR-a, do 1955, a povratkom u Jugoslaviju uhapsen zbog saradnje sa NDH i osudjen na robiju Goli otok.
Zabranjeno mu je bilo pisati pa je mnoge knjige objavljivao na ime svoje supruge ili pod pseudonimom Tomas Marković. Umro je 25. januara 1971. g. u Zagrebu.

1944. Na Balsića pazaru na Cetinju objesen je narodni heroj Gojko Kruska.

1946. u Moskvi je umro narodni heroj Radoje Dakic -Brko.

1998. Nakon drugog kruga predsjedničkih izbora u kojima je za predsjednika Crne Gore izabran Milo Đukanović, protivnička stranka Momira Bulatovića u Podgorici je organizovala proteste. Pred Skupštinom Crne Gore, dan pred svečanu inauguraciju novoizabranog predsjednika na Cetinju, pristalice Momira Bulatovića organizovale su miting. Protesti su prerasli u nerede u kojima je bilo 50-ak povrijeđenih, uz velike materijalne štete.
2010. ambasador Francuske u Crnoj Gori Bernar Garanše saopštio je da će Francuska će iz svog državnog arhiva Crnoj Gori predati arhivsku građu crnogorske kraljevske Vlade u egzilu, koja obuhvata period od 1916. do 1922. godine.

U svijetu:

1691. Umro Džordž Foks, osnivač Društva prijatelja, vjerske zajednice Kvekera. Obuzet idejom "božijeg nadahnuća", Foks je 1648. počeo držati javne propovijedi u kojima se zalagao za uspostavljanje rigoroznog morala u duhu starozavjetne Biblije.

1806. Rođen srpski pisac, komediograf, Jovan Sterija Popović. Njegove drame su više od 100 godina na pozorišnim repertoarima.

1842. Prilikom povlačenja iz avganistanskog grada Kabula, britanske trupe od 9.000 vojnika masakrirane su u Kiber Pasu.

1854. Japanski šogun Tokugava potpisao prvi trgovinski ugovor kojim su za SAD otvorene neke japanske luke. Kasnije su potpisani ugovori s Velikom Britanijom, Rusijom, Francuskom, čime je Japan prekinuo politiku izolovanosti i počeo da se uključuje u međunarodne odnose.

1898. Francuski pisac Emil Zola, pod naslovom "Optužujem", objavio otvoreno pismo predsjedniku Republike u kojem je ukazao na mahinacije najviših vojnih krugova i zatražio oslobađanje kapetana Alfreda Drajfusa, koji je na procesu 1894. osuđen na doživotnu robiju zbog navodnog odavanja vojnih tajni Njemačkoj. Drajfus na obnovljenom procesu oslobođen optužbi.

1906. Umro ruski fizičar i elektroinženjer Aleksandar Stepanovič Popov, jedan od pionira radio-tehnike, izumitelj antene.

1910. Emitovan prvi radio-prenos opere uživo iz njujorške Metropoliten opere, Leonkavalijevi "Pajaci" i Maskanjijeva "Kavalerija rustikana".

1915. U zemljotresu u Avezanu, Italija, poginulo više od 29.000 osoba.

1930. Izašao prvi strip Miki Maus.

1935. Na plebiscitu u oblasti Sar, kojom je na osnovu mandata Lige naroda upravljala Francuska, ubjedljivom većinom izglasano pripajanje Njemačkoj.

1941. Umro irski pisac Džejms Džojs, koji je dao nov pravac modernoj književnosti. Njegov roman "Uliks" smatra se biblijom evropskog proznog modernizma.

1945. Sovjetska Crvena armija okupirala glavni grad Mađarske, Budimpeštu.

1963. U vojnom udaru ubijen prvi predsjednik Togoa Silvanus Olimpio i vojska na vlast dovela Nikolasa Granickog, koji je od 1961. bio u izbjeglištvu. Istog dana

1967. vojnim udarom vlast je preuzeo potpukovnik Etjen Gnasingbe Ejadema.

1972. Vojska u Gani zbacila civilnu vladu predsjednika Edvarda Akufa Ada, a vlast preuzeo potpukovnik Ignacijus Ačempong.

1977. Umro francuski režiser i scenarista Anri Žorž Kluzo, dobitnik Zlatnog lava za film "Kej Orfevr" i Zlatne palme za film "Misterija Pikaso".

1985. Prilikom pada voza u provaliju, oko 250 kilometara istočno od glavnog grada Etiopije Adis Abebe, poginulo 428 putnika, a 370 je povrijeđeno.

1991. Na svjetskom prvenstvu u australijskom gradu Pert jugoslovenski vaterpolisti osvojili zlatnu medalju.

1993. Obustavljen sudski postupak protiv bivšeg predsjednika DDR Eriha Honekera. Sud je zaključio da proces protiv 80. godišnjeg Honekera, teško oboljelog, predstavlja povredu ljudskog dostojanstva.

1994. Umro Goran Ipe Ivandić, bosanskohercegovački rock bubnjar, član legendarnog Bijelog dugmeta.

2002. U Beogradu, u 78. godini, umro srpski književnik Antonije Isaković. Poznat kao pisac čija djela su u Jugoslaviji najviše ekranizovana ("Gospodar i sluga", "Tren 1" i "Tren 2").

2002. Na Kubi umro Gregorio Fuentes (104), kapetan broda Ernesta Hemingveja, koji je bio inspiracija poznatom američkom piscu za roman "Starac i more".

2003. Avganistan ratifikovao rimski sporazum o osnivanju Međunarodnog krivičnog suda, čime je otvoren put za ekstradicije i suđenja za ratne zločine i kršenje ljudskih prava u toj zemlji.

2007. Kina i Rusija uložile u SB UN veto na američki predlog rezolucije kojom se osuđuju politički motivisani progoni pripadnika manjina i političkih protivnika u Mjanmaru, nekadašnjoj Burmi. Posljednji dvostruki veto Rusija i Kina su uložile davne 1972. kada je odbačena rezolucija koja se odnosila na posmatračku misiju na Bliskom istoku.

zvoncica
23-01-10, 11:49
14. januar

1813. U Gacku je rođen Bogdan Zimonjić, svještenik, poznati crnogorski vojvoda i hercegovački junak. Isticao se u borbama sa Turcima u Hercegovini 1857. i Crnoj Gori 1862. godine, za šta mu je knjaz Nikola dodijelio titulu vojvode. Zbog veza sa Crnom Gorom zatvaran je od osmanlija i oslobađan posredstvom ruskog konzula iz Mostara.

1845. Po Njegosevoj naredbi u Dubrovnik je otputovao Milos Medakovic da izuci fotografski zanat i postane prvi crnogorski fotograf, šest godina nakon što je u Evropi počela primjena prvih fotografskih naprava – dagerotipa..
1885. Rođen Tripo Tomas Kompozitor i dirigent. Kao devetogodišnjak izuzetne muzičke nadarenosti, postao je član gradske muzike u rodnom Kotoru a kasnije i njen dirigent. Početno muzičko obrazovanje sticao je kod kapelnika Bagatelija i Tafoletija, a potom upornim radom, uz raskošni talenat, postao raznovstan muzički stvaralac, pedagog i dirigent. Osnovao je više muzičkih ansambala – tamburaških i duvačkih orkestara u Kotoru i Tivtu, a u jednom od njih prve muzičke korake napravio je poznati kompozitor Ivo Brkanović. Komponovao je više od 100 marševa i dalmatinskih pjesama, od kojih su neke i danas popularne. Bio je i učitelj trube Ljubinki Bastać - prvoj Crnogorki koja je odlučila da ovlada tim instrumentom. Stvarao je i nastupao čak i kad je duboko zakoračio u svoju devetu deceniju. Život je izgubio u saobraćajnoj nesreći, 13. maja 1975. godine.

1877. Muktar-paša je pozvao Srbiju i Crnu Goru da same pregovaraju o miru. Srbija i Turska su sklopile mir 16. februara, a Crna Gora nije uspjela da postigne dogovor sa Portom, što je značilo novi rat.

1888. rodjen je Marko Vujacic ucesnik Bombaske afere za koju je osudjen. Pisac mnogih osvrta o znamenitim Crnogorcima i Crnogorkama.
1895. Umro Novica Cerović - Znameniti crnogorski junak rođen je 1805. u Tušini, u Drobnjaku. Osnovnu školu završio je u manastiru Župa kod Nikšića. U 27. godini izabran je za kneza Drobnjaka koji su tada bili pod osmanskom vlašću. Bio je pobornik Njegoševe politike i po njegovom nalogu organizovao ubistvo Smail-age Čengića 1840. godine. Naredne je imenovan za vojvodu, a potom za senatora. Poslije prelaska na Cetinje rješavao je međuplemenske sporove.


1906. rodjen etnolog Jovan Vukmanovic. Osnivac muzeja i Glasnika Etnografskoh muzeja. Etnolog, muzeolog, značajni kulturni i javni radnik. Na zahtjev kulturno-prosvjetnih vlasti Crne Gore, 1949. godine povjereno mu je da u svojstvu direktora organizuje Etnografski i Njegošev muzej. Organizovao je i Muzejsko društvo Crne Gore, društvo folklorista i etnološki ogranak Crne Gore. U cilju pospješivanja istraživačkog rada, pokrenuo je 1961. godine „Glasnik Etnografskog muzeja”. Značajniji radovi su mu: „Geografski pregled Crmnice”, „Zemljopis za treći i četvrti razred osnovne škole”, „Konavli – antropogeografska i etnološka ispitivanja”. Napisao je na desetine jedinica za prvo i drugo izdanje Enciklopedije Jugoslavije. Doktorsku disertaciju odbranio je na temu: „Paštrovići, antropogeografsko-etnološka ispitivanja”; za nju je dobio i Trinaestojulsku nagradu. Umro je 1994. godine.
1897. svečano je otvoren Orlov krš kod Cetinja, mauzolej vladici Danilu Petroviću, osnivaču dinastije Petrović-Njegoš. Rađen je po nacrtu princeze Jelene, kćerke knjaza Nikole uz saradnju francuskog arhitekte Frušea i vajara Moro Votijera. Mauzolej čine kameni sarkofag sa krstom i natpisom, postolje i baldahin koji simboliše nebeski svod. Na ploči su urađeni simboli vlasti vladike Danila i bronzani reljef njegove glave u profilu.

1998. U hladnoj noći između 14. i 15. januara otpočeo je puč Momira Bulatovića i njegovoh pristalica, nezadovoljnih rezultatima predsjedničkih izbora iz oktobra 1997. Napetost dostiže vrhunac objavom pregovaračke grupe da su "svi zahtjevi odbačeni" i pozivom demonstrantima da se krene na zgradu Vlade. Riječ uzima i Momir Bulatović. Prije nego što pozove svoje pristalice da se upute ka zgradi Vlade on poziva policajce "da ne štite kriminalce, već narod". U posljednjim satima svoje vladavine, Bulatović poziva policiju da baci oružje, ali policija nije poslušala.
Masa, po komandi, kreće na zgradu Vlade, u kojoj se nalaze Milo Đukanović, Svetozar Marović, Filip Vujanović i brojni ministri. Nastaje komešanje između mase i policije. Pobunjenici pokušavaju nasilno da uđu u zgradu Vlade. Policija ispaljuje suzavce na masu koja počinje da se komeša i uzmiče. Dio demonstranata ide ka zgradi Skupštine Crne Gore. Policija kreće za njima. Čuju se pucnji. Kod mosta Blaža Jovanovića pobunjenici bacaju bombu na policiju. Povrijeđeno je oko 50 policajaca, a dio mase se upućuje ka kasarni Vojske Jugoslavije u Podgorici i traži oružje. Vojska nije reagovala, a policija je spriječila haos, zgrada Vlade je odbranjena, državno rukovodstvo nije likvidirano, vanredno stanje nije uvedeno, a Bulatović je postao običan građanin, jer mu je u ponoć istekao mandat.

U svijetu:

1742. Umro engleski astronom i geofizičar Edmund Halej, direktor Griničke opservatorije i kraljevski astronom, po kojem je dobila naziv Halejeva kometa.

1784. SAD ratifikovale mirovni ugovor s Velikom Britanijom, čime je i formalno okončan Američki rat za nezavisnost.

1809. Engleska i Španija sklopile savez protiv francuskog cara Napoleona I.

1867. Srpska vlada je s Bugarskim revolucionarnim komitetom sklopila sporazum o stvaranju zajedničke države, koja bi se zvala Bugaro-Srbija ili Srbo-Bugarska, a za vladara je bio predviđen knez Mihailo Obrenović. U to vrijeme u Srbiji su činjeni napori i za stvaranje jačih veza sa Albanijom i slovenskim narodima pod Austrijom.

1898. Umro engleski pisac i matematičar Luis Kerol, autor fantastičnih bajki "Alisa u zemlji čuda" i "Alisa s onu stranu ogledala".

1914. Henri Ford, kralj automobilske industrije pustio je u rad prvu "beskrajnu" traku koja je označila prekretnicu u proizvodnji automobila.

1941. Rođen Milan Kučan, prvi predsjednik nezavisne drzave Slovenije, od 1991. godine. Izabran kao nezavisni kandidat.

1941. Rođena američka filmska glumica Fej Danavej.

1943. U Kazablanki počela konferencija lidera savezničkih snaga u Drugom svjetskom ratu Ruzvelta, Čerčila i De Gola. Na konferenciji, koja je završena 26. januara, zaključeno da Sile osovine moraju bezuslovno kapitulirati i preciziran datum iskrcavanja saveznika u Italiji.

1953. Narodna skupština FNRJ donijela ustavni zakon kojim je uvedeno društveno vlasništvo i samoupravljanje proizvođača. Umjesto vlada i ministarstava uvedena su izvršna vijeća i državni sekretarijati. Prvi predsjednik Saveznog izvršnog veća postao je Josip Broz Tito.

1957. Umro Hemfri Bogart, jedan od najpopularnijih američkih filmskih glumaca pedesetih godina. Dobitnik Oskara 1951. godine.

1969. Lansiran sovjetski vasionski brod "Sojuz 4" s kosmonautom Vladimirom Šatalovim, dan kasnije "Sojuz 5", u kojem su bili Boris Voljanov, Aleksej Jelisejev u Jevgenij Krunov. Dva borda se potom spojila, kosmonauti Jelisejev i Krunov prešli u "Sojuz 4". To je bilo prvo spajanje vasionskih brodova s ljudskom posadom u Zemljinoj orbiti.

1991. U Tunisu ubijena tri bliska saradnika Jasera Arafata, među kojima i Abu Ijad, jedan od osnivača Palestinske oslobodilačke organizacije.

1996. Predsjednik Gvatemale Alvaro Arsu pozvao, preuzimajući dužnost šefa države, ljevičarske gerilce da otpočnu pregovore o okončanju 35-godišnjeg građanskog rata.

2000. Petorica bosanskih Hrvata Zoran, Vlatko i Marjan Kupreškić, Vladimir Šantić i Drago Josipović proglašeni krivim pred Međunarodnim sudom u Hagu za brutalni masakr nad 116 Muslimana u Ahmićima u Bosni 1993. Oni su osuđeni na zatvorske kazne od 5 do 25 godina. Kupreškići su 23. oktobra 2001. proglašeni nevinim i oslobođeni, a ostaloj dvojici kazna je smanjena.

2003. U najvećim demonstracijama u tursko-kiparskoj istoriji, desetine hiljada ljudi u Nikoziji zahtijevalo kraj višedecenijske izolacije.

2004. Italijanska i egipatska policija uhapsile Ritu Algranati, pripadnicu ljevičarske terorističke grupe Crvene brigade, koja je učestvovala u otmici i ubistvu bivšeg italijanskog premijera Alda Mora, 1978. godine.

2005. Sjedinjene Američke Države su, zbog Haga, suspendovale pomoć Srbiji za ovu godinu, povukle dio osoblja iz Beograda i uskratile JAT-u letove za tu zemlju, saopštio je američki ambasador u Beogradu Majkl Polt. On je rekao da su te odluke direktna posljedica nesaradnje Vlade Srbije sa Haškim tribunalom, zbog čega će biti povučeni savjetnici iz srpskih ministarstava, dok će odluka uticati na pomoć reformama poreskog i ekonomskog sistema.

2006. Visoki predstavnik EU Havijer Solana kategorički odbacio mogućnost vojnog rješenja iranskog sukoba oko nuklearne energije.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 12:10
15. januar

1882. umro Ilarion Roganović, mitropolit Crnogorske pravoslavne crkve, upravitelj Ostroskog manastira i reformator. Uveo obavezu da popovi nose mantije i zabranio da nose oruzje. Crnogorski mitropolit (svjetovno ime Ilija) rođen je 12. jula 1828. u Podgorici. Zamonašen je u manastiru Vranjina. Na Cetinju ga je 1843. vladika Petar II rukopoložio u čin jerođakona, a potom 1847. u čin jeromonaha. Knjaz Nikola imenovao ga je 1860. za mitropolita, a hirotonisan je 30. maja 1863. u Petrogradu. Jedno vrijeme bio je upravitelj Ostroškog manastira. Nastavio je reformu koju je počeo Sveti Petar Cetinjski, po kojoj su popovi morali nositi mantije, puštati bradu, ali im je bilo zabranjeno da pašu oružje. Bio je prvi predsjednik crnogorskog Crvenog krsta. Osveštao je 45 hramova i rukopoložio 119 sveštenika. Sahranjen je u Vlaškoj crkvi na Cetinju.

1882. Na Cetinju se pojavio časopis "Zdravlje", prvi medicinski časopis u Crnoj Gori, - nastavak istoimenog časopisa kojeg je dr Milan Jovanović Batut izdavao u Somboru. Na poziv knjaza Nikole, Jovanović je u Crnu Goru došao 1880. godine.

1888. umro Karlo Poten, nadbiskup barski, koji je ujedinio barsku i skadarsku nadbiskupiju, poceo gradnju katedrale u Baru. Napisao je dvije knjige o Barskoj nadbiskupiji.

1911. u rodnom Trogiru umro je dr Josip Šilović Slade, inženjer, projektant koga je 1880. godine crnogorska vlada angažovala na izgradnji i projektovanju brojnih objekata. Projektovao je puteve: Njeguši-Cetinje 1884. , Cetinje-Rijeka Crnojevića 1881., Kotor - Cetinje i Bar-Virpazar, i prekrasne objekte: Zetski dom i Austro-ugarsko poslanstvo na Cetinju, riješio isušivanje Zagojskog jezera kod Ulcinja 1881. godine.
U Nikšiću: uradio prvi urbanistički plan grada, Dvorac kralja Nikole, Sabornu crkvu, Carev most i zgrade: Kluba penzionera, KUD-a Zahumlje, Kosovka djevojka. Crnu Goru je napustio 1887. godine.

1916. umro je Pavel Apolonovič Rovinski, ruski naučnik, publicista i revolucionar. Prema nekim izvorima umro je kada je saznao da je Crna Gora pala pod austrougarsku okupaciju. Kao veliki prijatelj Crne Gore u njoj je proveo 27 godina, prepješačivši je uzduž i poprijeko, izučavajući život, tradiciju, kulturu i običaje njenih naroda. Imao je značajnu ulogu i doprinos kulturno - prosvjetnom i naučnom životu Crne Gore, pomagao je organizaciju proslave 400-te godišnjice Crnojevića štamparije, osnivanje čitaonica na Cetinju, u Nikšiću i Baru i darivao im veliki broj knjiga. Bio je jedan od inicijatora izgradnje Zetskog doma na Cetinju i doprinosio je radu redakcija na Cetinju. Napisao je knjige Zapisi o Crnoj Gori, Studije o Crnoj Gori, Odnosi između Crne Gore i Rusije za vrijeme vladika, Petar II Petrović Njegoš i četvorotomnu knjigu "Crna Gora u njenoj prošlosti i sadašnjosti" - kapitalno djelo u kom je dao detaljnu i svestranu analizu Crne Gore i života u njoj.
1947. „Prosvjetni rad” - Prvi broj organa Ministarstva prosvjete NR Crne Gore, štampan je na Cetinju. List je uređivao redakcijski odbor, a odgovorni urednik bio je Danilo Lekić.

1968. umro Radosav Jagos Vesović - Istaknuti prosvjetni i kulturni radnik. Rođen 1891. u Kolašinu. Diplomirao na Duhovnoj akademiji u Kijevu. Pisao o raznim etičkim i pedagoškim problemima, ali su mu glavne preokupacije bile istorija i etnografija. U naučnoj i široj javnosti poznat je po opsežnom etnografskom djelu „Pleme Vasojevići”. Autor je velikog broja studija, članaka, priloga i prikaza. 1968. Zimski hercenovski likovni salon - Jedna od najznačajnijih smotri likovnog stvaralaštva u SFRJ. Otvoren je u galeriji „Josip Bepo Benković”. Nastao je kao plod težnji hercegnovskih likovnih umjetnika i novootvorene galerije da jednom godišnje okupe sva najznačajnija imena savremenog jugoslovenskog slikarstva.


1997. Legendarni feribot "Sveti Stefan" obavio je svoju posljednju plovidbu. Pošto za njega nije nađen kupac, nije preuređen u ugostiteljski objekat, izrezan je i prodat nikšićkoj Željezari.

1998. Inauguracija Mila Đukanovića za predsjednika Crne Gore. Ovo je prvi događaj ovakve vrste od krunisanja kralja Nikole 1910. godine na Cetinju. U svečanoj sali "Ivan Crnojevic" u Vladinom domu na Cetinju, Milo Đukanovic je pročitao svoju inauguralnu besjedu, u prisustvu velikog broja zvanica iz zemlje i svijeta. Interesantno je da Bulatović nije htio da potpiše u Skupštini usvojeni zakon o inauguraciji predsjednika Republike, ali je Đukanović svoj predsjednički mandat počeo Zakonom predviđenom inauguracijom.

U svijetu:

1535. Engleski kralj Henri VIII preuzeo vrhovno poglavarstvo nad crkvom, prema povelji koju je prethodno usvojio engleski parlament.

1559. U Londonu krunisana engleska kraljica Elizabeta Prva.

1582. Poljska i Rusija, uz posredovanje pape Grgura XIII, potpisale mirovni ugovor kojim je Rusija izgubila izlaz na Baltičko more.

1759. Otvoren za javnost čuveni Britanski muzej u Londonu.

1804. Beogradske dahije počele su ubistva kneževa i viđenijih ljudi u Srbiji. Za tri nedjelje likvidirali su oko 150 ljudi čime su namjeravale da uguše oslobodilački pokret srpskog naroda.

1880. Objavljen prvi javni telefonski imenik Velike Britanije.

1906. Rođen Aristotel Onazis, bogati grčki brodovlasnik.

1908. Rođen američki fizičar mađarskog porijekla Eduard Teler. Radio u atomskoj laboratoriji u Los Alamosu, smatra se izumiteljem hidrogenske bombe SAD.

1910. Francuski Kongo postao dio francuske Ekvatorijalne Afrike.

1912. Tokom italijansko-turskog rata prvi put iz aviona bačeni propagandni leci.

1918. Rođen Gamal Abdel Naser, bivši predsjednik Egipta. Umro 28. septembra 1970. godine.

1919. U Berlinu, poslije neuspjelog ustanka, ubijene vođe njemačkog radničkog pokreta Roza Luksemburg i Karl Libkneht.

1924. U Cazinu rođen uticajni bosanski političar i državnik Hamdija Pozderac. Umro u Sarajevu 7. aprila 1988. godine.

1926. Rođen Čak Beri, američki pjevač i gitarista, kompozitor i tekstopisac, zvijezda rokenrola.

1929. Rođen Martin Luter King, američki borac za ljudska prava crnačkog stanovništva.

1943. Trupe SAD u II svjetskom ratu potisnule Japance sa pacifičkog ostrva Gvadalkanal i zaustavile njihovo napredovanje prema Australiji.

1955. Umro Isak Samokovlija, bosanskohercegovački književnik.

1958. U Sarajevu rodjen Boris Tadić, predsjednik Srbije u dva mandata, 2004. i 2008. godine.

1969. Istorijski datum u postojanju najdugovječnije i jedne od najznačajnijih pop rok grupa, Indeksi. Toga dana počelo je snimanje njihove Plime, koja ih je, može se reći, obilježila. Grupa je osnovana 1962, a posljednji koncert održala 5. maja 2001. godine u Banja Luci.

1971. Predsjednici Egipta i Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR Anvar el Sadat i Nikolaj Podgorni svečano otvorili Asuansku branu, na rijeci Nil. Radovi na tom objektu hidroenergentskog i melioracionog sistema trajali 11 godina.

1973. Premijer Izraela Golda Meiru Vatikanu razgovarala s papom Pavlom VI, koji je rekao da podržava međunarodni status Jerusalima. Prvi susret nekog predsjednika vlade jevrejske države s poglavarem Rimokatoličke crkve.

1992. Evropska Unija službeno priznala nezavisnost Hrvatske i Slovenije.

1993. SAD naredile pomorsku blokadu Haitija, uz obrazloženje da talas izbjeglica iz te zemlje može dovesti do masovnog gubitka života u moru.

1999. U selu Račak na Kosovu nađena tijela 45 Albanaca, za čije su ubistvo optužene srpske snage bezbjednosti.

2000. U predvorju hotela Interkontinental u Beogradu ubijen Željko Ražnatović, vođa paravojnih jedinica u ratovima na prostoru SFRJ, lider Stranke srpskog jedinstva. Ražnatović bio optužen pred Haškim tribunalom.

2001. Senat Kambodže donio zakon o formiranju tribunala, sastavljenog od kambodžanskih i međunarodnih sudija, koji će suditi liderima Crvenih Kmera za zločine tokom njihove vladavine, od 1975. do 1979, kada je umrlo od gladi, bolesti ili ubijeno oko 1,7 miliona Kambodžanaca.

2001. Umro Leo Marks, šef kriptografa britanskih specijalnih snaga u II svjetskom ratu. Unaprjeđenjem sigurnosti ratnih šifara spasio živote mnogih tajnih agenata.

2004. Novčanice s likom bivšeg predsjednika Iraka Sadama Huseina prestale da važe kao sredstvo plaćanja u Iraku. Nova zvanična valuta postao američki dolar.

2006. Mišel Bašle postala prva žena na mjestu predsjednika Čilea.

2006. Umro kuvajtski emir, šeik Džaber al Sabah. Za novog šefa države imenovan prestolonasljednik, šeik Saad al Abdulah al Sabah.

2007. Obješeni bivši šef iračke obavještajne službe Barzan al Tikriti, brat Sadama Huseina, i bivši predsjednik Revolucionog suda Avad al Bandar.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 13:50
16. januar

1832. Ukinuto guvernadurstvo. Guvernadur Vukolaj Radonjić bio izveden pred sud, osuđen, a kazna je bila da se on i njegov rodjeni brat Marko Radonjić metnu u okove i zatvore u špilji Cetinjski manastir (kasnije po njima nazvanoj Guvernadurica). Da se 6 kuća Radnjića, odnosno 32 člana njihove porodice protjeraju na austrijsku teritoriju (Kotor). Imovina im je bila zaplijenjena i podijeljena, a kuće zapaljene i srušene. Od njih je traženo da prodaju svu svoju imovinu i u Primorje, inače "sve dotle Vukolaj i Marko neće biti oslobođeni iz tamnice ". Vukolaj je pušten 20. 04. 1832. pod pratnjom gvardije odveden je u Kotor, gdje je ubrzo umro 30. 05. 1832. godine.

1884. Nikšićko Pozorišno društvo je prikazalo prvu predstavu, - tragediju "Slobodarka" Manojla Đorđevića Prizrenca, dramskog pisca, novinara i publiciste. Na sceni Pozorišnog društva često su postavljane razne predstave kao "Balkanska carica" Nikole Petrovića, "Krst i kruna" Jovana Subotića, "Maksim Crnojević", Laze Kostića "Korijeni" J.S. Popovića, "Revizor" N.V. Gogolja i druge.

1916. Umro Labud Gojnić. Pravnik, političar, ministar, predsjednik Crnogorske skupštine. Rođen je u Crmnici, 4. juna 1865. godine. Gimnazijsko školovanje, započeto na Cetinju okončao je u Novom Sadu, a po završetku Pravnog fakulteta u Beogradu vratio se u Crnu Goru. Radio je kao sekretar a potom i predsjednik Velikog suda, bio ministar unutrašnjih djela u vladi Lazara Mijuškovića (1905–1906) i vladi Janka Vukotića (1913–1914), a 1907–1908 i predsjednik Crnogorske skupštine. Bio je jedan od najobrazovanijih i najboljih crnogorskih pravnika, autor više zakona i jedan od pisaca prvog crnogorskog Ustava (1905). Bio je član Akademskog društva za međunarodnu istoriju u Parizu, i član Latinske akademije nauka, umjetnosti i beletristike u Parizu. Učesnik je balkanskih ratova, a u toku Prvog svjetskog rata bio je oblasni upravitelj Nikšića. Bavio se i književnom publicistikom. Objavio je veliki broj stručnih radova iz oblasti prava.

1949. Na Cetinju je izašao prvi broj "Prosvjetnog rada". O istorijatu časopisa na http://www.prosvjetnirad.cg.yu/broj17-18_07g/10.htm

1976. Konstituisana je Elektroprivreda Crne Gore, na osnovu sporazuma o udruživanju rada i sredstava u proizvodnji i prenosu električne energije i izgradnji elektroprivrednih objekata, preduzeća: HE „Perućica”, „Mratinje” (Piva), „Elektroprenos” i „Elektrogradnja” sa sjedištem u Nikšiću. U proizvodni dio tog sistema ušla je i TE „Pljevlja”, koja je počela rad 1982. Pri prosječnim okolnostima (hidrološkim i drugim), sistem Crnoj Gori obezbjeđuje godišnje oko tri milijarde kWh. Bilansirana potrošnja na tom nivou kreće se oko 4,4 milijarde kWh. Elektroprenosnu mrežu čini oko 1.350 km dalekovoda naponskog nivoa 400, 220 i 110 kilovolti. Začeci proizvodnje električne energije u Crnoj Gori sežu od 19. avgusta 1910. – početka rada prve električne centrale na Cetinju.

2006. Papa Benedikt XVI u Vatikanu je u audijenciju primio predsjednika Crne Gore Filipa Fujanovića. Ovaj susret istorijskim čini fakat da je Vujanović prvi predsjednik Crne Gore kojega je u sjedištu Svete Stolice primio poglavar Rimokatoličke crkve. Posjeta crnogorskog predsjednika Vatikanu imala je izuzetno visok protokolarni karakter, o čemu je posvjedočio prijem crnogorskog predsjednika i dužina njegovog razgovora sa Svetim Ocem. Nakon susreta sa Benediktom XVI, Vujanović je izjavio da Vatikan i Sveti Otac razumiju potrebu građana Crne Gore da se na referendumu izjasne o svojoj budućnosti.


U svijetu:


1547. U Moskvi je za prvog ruskog cara krunisan Ivan IV Vasiljevič. Poznat je po veoma značajnim reformama u Rusiji, ali i okrutnosti prema boljarima koju je primjenjivao u nastojanju da centralizuje vlast i zbog ubistva sina, dobio nadimak Grozni. 1553. osnovao prvu štampariju u Rusiji, a radi jačanja trgovine sa zapadnom Evropom 1584. podigao grad Arhangelsk. Potukao Mongole i osvojio Kazan 1552. i Astrahan 1556, a potom pripojio Sibir.

1778. Francuska priznala nezavisnost SAD tokom Američkog rata za nezavisnost od britanske kolonijalne uprave. U februaru iste godine u Parizu potpisan sporazum o savezu u tom ratu, a na hiljade dobrovoljaca krenulo da pomogne Amerikancima, među njima Lafajet, Sen Simon i Košćuško.

1794. Umro engleski istoričar Edvard Gibon, autor djela "Opadanje i propast Rimskog carstva", koje se smatra jednim od najznačajnijih u svjetskoj istoriografiji.

1864. Austrija i Pruska uputile ultimatum Danskoj, zahtijevajući da povuče ustav po kom su pokrajine Šlezvig i Holštajn dio Danske. U ratu koji je uslijedio Danci poraženi, sporna vojvodstva pala pod zajedničku upravu Pruske i Austrije.

1908. U Beogradu otvoren hotel "Moskva", podignut na mjestu kafane "Velika Srbija".

1920. U SAD stupila na snagu prohibicija, zakonska zabrana proizvodnje i prodaje alkohola.

1927. Umro srpski geograf Jovan Cvijić, osnivač antropogeografije i geomorfologije.

1945. Pobjedom savezničkih snaga pod komandom generala Bernarda Montgomerija i Omara Bredlija okončana njemačka ofanziva u Ardenima, u Belgiji. Njemci izgubili 220.000 vojnika, 110.000 zarobljenih, a savezničke snage 77.000, 21.000 zarobljenih.

1957. Umro italijanski dirigent Arturo Toskanini, ,jedan od najznačajnijih u 20. vijeku. Dirigovao je u milanskoj Skali i Metropoliten operi u Njujorku.

1961. Rođen Hajrudin- Hari Varešanović, jedan od najznačajnijih bosanskohercegovačkih kantautora, osnivač popularne grupe Hari Mata Hari.

1962. Umro Ivan Meštrović, hrvatski vajar i arhitekta, autor, pored ostalog, Njegoševog mauzoleja na Lovćenu.

1969. U centru Praga, češki student Jan Palah izvršio samospaljivanje u znak protesta zbog okupacije Čehoslovačke koju su, po nalogu Sovjetskog Saveza, izvršile članice Varšavskog ugovora u avgustu 1968.

1979. Šah Irana Reza Pahlavi napustio zemlju pod pritiskom sljedbenika ajatolaha Homeinija, koji su potom preuzeli vlast.

1987. Šef KP Kine Hu Jaobang podnio ostavku, prihvativši krivicu za političke greške koje su izazvale studentske nemire.

1991. SAD i zapadni saveznici počeli u Zalivskom ratu operaciju "Pustinjska oluja" masovnim vazdušnim udarima po vojnim i industrijskim ciljevima u Iraku i Kuvajtu.

1993. U opkoljenom Sarajevu, mjesecima bez struje i vode, poginulo osam, povrijeđeno 19 osoba u eksploziji granate ispaljene na red za vodu.

1996. Premijer Rusije Anatolij Čubajs, tvorac programa privatizacije, podnio ostavku.

2000. Za predsjednika Čilea izabran Rikardo Lagos. Prvi predsjednik-socijalista poslije svrgnutog Salvadora Aljendea, kojeg su 1973. ubili pučisti predvođeni generalom Augustom Pinočeom.

2001. U pokušaju državnog udara u Demokratskoj Republici Kongo ubijen predsjednik Loran Dezire Kabila. Dužnost predsjednika preuzeo njegov sin Žozef.

2001. U Ljubljani umro Sergej Krajger, poznati slovenački i jugoslovenski političar iz vremena komunizma. Bio član i predsjednik Predsjedništva SFRJ.

2002. SB UN jednoglasno usvojio sankcije protiv terorističke mreže Al Kaida i ostataka Talibana u Avganistanu i van te zemlje.

2003. Iz svemirskog centra Kenedi na Floridi, lansiran šatl "Kolumbija". Neposredno pred slijetanje na Floridi (1. februar) poslije 16-dnevne misije, šatl se raspao u plamenu iznad Teksasa. Poginulo je svih sedam astronauta, među kojima je bio i prvi izraelski astronaut Ilon Ramon.

2004. Vrhovni sud Španije podržao zabranu radikalne baskijske separatističke partije Batasuna, za koju se dugo vJeruje da predstavlja političko krilo oružane baskijske terorističke grupe ETA.

2005. Na izborima u Hrvatskoj predsjednik Stjepan Mesić osvojio je, u drugom izbornom krugu, novi petogodišnji mandat.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 14:15
17. januar

1893. Norveški oficir, Henrik Angel, prvi čovjek koji je u Crnu Goru došao "na skijama", sa Cetinja je krenuo u obilazak Crne Gore. Doživljaje sa tog putovanja opisao je kasnije u knjizi Na skijama kroz Crnu Goru.
Na zahtjev knjaza Nikole, kasnije je na Cetinje donio stotinu pari skija i otvorio kurs skijanja za vojnike i imućniju crnogorsku momčad.

1898. Ministar prosvjete i crkvenih poslova vojvoda Simo Popović izdao je naredbu glavnom školskom nadzorniku o otvaranju školskih knjižnica koje će služiti učiteljima, đacima i mještanima. Nabavka knjiga za te potrebe bila je obaveza glavnog školskog nadzorništva.

1900. na Cetinju rođen Savo Vujović, crnogorski slikar. Prve slikarske pojmove dobio je od Mila Milunovića, a studirao je na Umjetničkoj školi u Beogradu i Akademiji u Pragu. Po završetku studija radio je kao profesor gimnazije i kao scenograf Crnogorskog narodnog pozorišta na Cetinju, a od 1946. godine bio je profesor Umjetničke škole na Cetinju i u Herceg Novom. Pored slikarstva intenzivno se bavio i grafikom.

1903. Umro Petar Vukotić.Otac kraljice Milene, crnogorski vojvoda, vojskovođa. Rođen je 1826. na Čevu. Uzdanica knjaza Danila i vojvode Mirka u bici na Grahovcu i knjaza Nikole na Vučjem dolu, kao i u mnogim drugim bitkama vođenim za oslobođenje. Za vrijeme Hercegovačkog ustanka bio je jedan od glavnih knjaževih izaslanika i u saradnji sa ustanicima organizovao akcije protiv neprijatelja. Komandovao je većinom crnogorske vojske, upućene početkom Veljeg rata u Hercegovinu. Često je obavljao i razne diplomatske misije.

1927. umro Marko Djukanovic, prvi crnogorski gradjevinski inzenjer. Projektovao je zenevsku branu i autor je urbanistickog plana Bara i mnogih puteva i mostova u Crnoj Gori. Jedan od organizatora Bozicnog ustanka u niksickom kraju.

1977. odlukom UNESCO Tara zasticena kao svjetski ekoloski biser.

1980. U Beogradu je umro Đoko Pajković, političar, narodni heroj, jedan od organizatora 13-julskog ustanka u Beranskom kraju. Od 1962. g. obavljao je niz odgovornih dužnosti u Crnoj Gori: predsjednik Izvršnog vijeća, sekretar pa predsjednik CK SKCG.

2000. Na Cetinju je zvanično registrovana Crnogorska pravoslavna crkva i time stekla status pravnog lica u skladu sa Zakonom o pravnom položaju vjerskih zajednica. Ovim je potvrđeno pravo većinske nacije u Crnoj Gori na jedno od temeljnih ljudskih prava, koje joj je oduzeto dekretom regenta Aleksandra Karađorđevića 1920. god.

2008. Predsjednik crnogorske Skupštine Ranko Krivokapić, nakon sastanka sa članovima Kolegijuma Skupštine, za 6. april raspisao predsjedničke izbore.

U svijetu:

1377. Papa Grgur XI obnovio papsko sjedište u Rimu i time okončao avinjonsko "zatočeništvo" rimskih papa od 1309. godine.

1468. U Lješu je od kuge umro Đerđ Kastriot Skenderbeg, albanski junak i vođa albanskog naroda u borbama protiv Turaka i Venecije, najmlađi sin Ivana Kastriota, rođen 6. maja 1405. godine. Slavljen je u Albaniji kao nacionalni junak.

1562. Stupio na snagu edikt iz Sen Žermena, Januarski edikt, kojim su priznati protestanti u Francuskoj. Istog dana, vođe katolika, vojvoda od Giza i kardinal od Lorene, formirali uniju, kasnije Sveta liga, koja će blokirati primjenu Edikta i izazvati vjerske ratove koji su, uz povremene prekide, 36 godina razarali Francusku.

1600. U Madridu rođen Pedro Kalderon de la Barka, jedan od najvećih španskih dramatičara.

1706. Rođen američki naučnik i političar Bendžamin Frenklin, borac za slobodu, učesnik u Američkom ratu za nezavisnost, jedan od tvoraca "Deklaracije o nezavisnosti" i američkog ustava. Kao naučnik poznat je kao izumitelj gromobrana i otkrića toka i karakteristika Golfske struje.

1773. Engleski moreplovac Džejms Kuk brodom "Rezolušn" prvi prešao Antarktički krug.

1849. Rođen Alfons Gabriel Kapone, čuveni Al Kapone, američki kriminalac i mafijaš.

1858.Umro Bartolomeo Bjazoleto, italijanski botaničar i apotekar, rođen 24. aprila 1793. godine u istarskom gradiću Vodnjano, sjeverno od Pule, gdje je dobio i prvo obrazovanje, a potom u Beču završio univerzitetske studije. Od rane mladosti interesovao se za botaniku, počevši floristička istraživanja koja je do kraja života sprovodio u Istri i Trstu, gdje je 1828. osnovao botanički vrt. U maju 1838. bio je u pratnji saksonskog kralja Fridriha Avgusta II na njegovom putovanju po Istri, Dalmaciji i Crnoj Gori, što je opisao u knjizi objavljenoj 1841. godine. Na Lovćenu je otkrio novu biljnu vrstu koju je u čast saksonskog kralja imenovao – Saxifraga federici augustii Biasoletto.

1863. Rođen ruski pozorišni glumac, teatrolog i reditelj Konstantin Stanislavski, osnivač Hudožestvenog teatra u Moskvi 1898. i umjetnički rukovodilac i ideolog tog pozorišta do kraja života 1938.

1863. Rođen engleski državnik Dejvid Lojd Džordž, premijer 1916- 1922. Jedan je od utemeljivača engleskog radničkog zakonodavstva kojim je uvedeno osmosatno radno vrijeme za rudare, pravo na štrajk, državne penzije, zdravstveno i socijalno osiguranje.

1874. Umrla braća Čang i Eng, čuveni sijamski blizanci srasli grudnim košem. Rođeni u Sijamu, danas Tajland. Bili svjetska atrakcija i proživjeli 63 godine materijalno osigurani zaradom od nastupa u cirkusima.

1917. SAD su od Danske otkupili Djevičanska ostrva za dva miliona dolara.

1919. Poljski kompozitor Ignaci Jan Paderevski, pijanista svjetskog glasa, postao prvi premijer Republike Poljske, uspostavljene poslije Prvog svjetskog rata.

1929. Prvi put se pojavio Popaj u stripu Thimble Theatre.

1933. U Kairu rođena francuska pjevačica i glumica italijanskih korijena, Dalida. Umrla 3. maja 1987. godine u Parizu.

1942. Kao Kasijus Klej u Kentakiju rođen najveći bokser 20. vijeka, Mohamed Ali.

1945. Sovjetske trupe i poljske patriotske snage u Drugom svjetskom ratu oslobodile Varšavu, više od pet godina poslije pada glavnog grada Poljske u ruke njemačkih nacista.

1959. Senegal i Francuski Sudan donijeli odluku o formiranju federalne države pod nazivom Republika Mali. Odluka stupila na snagu u aprilu.

1961. Ubijen kongoanski državnik Patris Lumumba, tvorac nezavisnosti Konga, simbol borbe protiv kolonijalizma i heroj "crne Afrike".

1964. Umro srpski slikar i grafičar Đorđe Andrejević-Kun, poznat po realističnim kompozicijama i grafičkim mapama u kojima je prikazao zločine okupatora u vrijeme Drugog svjetskog rata.

1966. U sudaru iznad Španije američkog bombardera "B-52" i španskog aviona za snabdijevanje gorivom poginulo osam ljudi, a bombarder bio prinuđen da u Atlantski okean baci hidrogensku bombu koja nije eksplodirala.

1991. SAD i zapadni saveznici u Zalivskom ratu izveli drugi i treći talas masovnog bombardovanja ciljeva u Iraku i Kuvajtu. Tri iračke rakete "skad" eksplodirale u Tel Avivu.

1995. U zemljotresu koji je pogodio šire područje japanskog grada Kobe poginulo više od 6.400 ljudi, šteta procijenjena na 85,5 milijardi dolara.

1997. U Dablinu sud proglasio prvi razvod braka u istoriji Irske, na osnovu zakona odobrenog na referendumu, čemu se žestoko protivila rimokatolička crkva.

2002. U erupciji vulkana Njiragongo u Demokratskoj Republici Kongo razoreni grad Goma i okolna sela, život izgubilo više od 100 ljudi, na desetine hiljada ostalo bez domova.

2002. U 85. godini umro španski pisac Kamilio Hose Sela, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1989.

2003. Vlada Bugarske ukinula sankcije protiv Jugoslavije uvedene 1998, ostala zamrznuta sredstva bivšeg predsjednika SRJ Slobodana Miloševića, njegove porodice i osam bivših funkcionera.

2004. Umro Rej Stark, holivudski producent i lovac na talente. Njegov opus obuhvata više od 125 filmova.

2005. Umro bivši lider KP Kine Džao Cijang koji se 1989. godine usprotivio brutalnoj primjeni vojne sile protiv studenata koji su demonstrirali na trgu Tijenanmen u Pekingu, tražeći demokratizaciju zemlje. Nakon toga je smijenjen i ostatak života proveo je u kućnom pritvoru.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 14:40
18. januar

1876. Formirane su bolnice Crvenog krsta radi prihvata i pomoći bolesnim i ranjenim u borbama tokom ustanka u Hercegovini. Urađeno je to pod okriljem Međunarodne organizacije Crvenog krsta, u Nikšićkoj župi i Grahovu, mjesec i po dana nakon što je u Ženevi Crna Gora postala članica te asocijacije.

1907. Knjaževina Crna Gora donijela je Zakon o izboru narodnih poslanika.

1915 rodjen Vladimir Knezevic-Volodja poginuo 1942.g. kad su ga sa Rifatom Burdzević-Trsom uhvatili i mucili cetnici.

1919. pocela Versajska konferenciju. Na skupu organizovanom nakon pobjede sila Antante nad Centralnim silama u Prvom svjetskom ratu, uz učešće preko 1.000 delegata, od 27 država pobjednica pravo odlučivanja, imale su samo Velika Britanija, Francuska, Italija i SAD. Pobijeđenim državama ultimativno su nametnuti uslovi. Njemačka je preuzela odgovornost za rat, obavezala se da vrati dio zaposjednutih teritorija, da isplati ratnu štetu, zabranjeno joj je naoružavanje i izgubila je sve svoje kolonije. Na Konferenciji koja je trajala do januara 1920. konstituisane su i nove države, među kojima i Kraljevina SHS. Premda je pred početak Konferencije, u kominikeu od 15. januara, pisalo da će Crna Gora imati pravo na jednog delegata, te da će način njegovog izbora biti određen kad se riješi politička situacija u zemlji, budući odnos Velikih sila – bivših saveznica označio je podršku politici svršenog čina prema zbivanjima u Crnoj Gori nakon Podgoričke skupštine, pa je crnogorska stolica u Versaju ostala prazna. Jedini značajniji istup delegacije crnogorske izbjegličke vlade (Jovan Plamenac, Anto Gvozdenović i Pero Šoć), koja je tokom trajanja Konferencije uputila niz memoranduma i nota, bio je njen prijem od strane Vrhovnog savjeta Konferencije. Tom prilikom su iznesene brojne tvrdnje o nespornosti međunarodnog subjektiviteta Crne Gore ali i optužbe na račun Srbije i saveznika.

1935. Rođen Vojislav Nikčević, crnogorski lingvista i filozof. Rođen je u selu Stubica kod Nikšića, diplomirao na Filozofskom fakultetu u Zagrebu 1963. godine, a doktorirao 1975. na temu "Mladi Njegoš". Radni vijek je završio kao profesor i šef katedre za crnogorsku književnost Filozofskog fakulteta u Nikšiću. Utemeljivač je nauke o crnogorskom jeziku, Gramatike crnogorskog jezika, Pravopisa crnogorskog jezika i dvotomne Istorije crnogorskog jezika. Nikčević je bio akademik i osnivač Dukljanske akademije nauka i umjetnosti i Matice crnogorske, kao i niza crnogorskih naučnih i kulturnih institucija.

1981. Istražujući mogućnost eksploatacije nafte i gasa na kopnu i podmorju Crne Gore, stručnjaci Sektora za istraživanje AD „Jugopetrol” iz Kotora na bušotini Južni Jadran III na dubini od 4.131 metar pronašli su tzv. mobilnu naftu, potvrdivši pretpostavke da je to područje veoma perspektivno za istraživanje i eksploataciju gasa i nafte.

1982. umro Milan Gvozdenović, doktor medicinskih nauka i ponati svjetski strucnjak o malariji. Bio je profesor na medicinskom fakultetu u Srajevu.

2006. Predsjednik Skupštine Crne Gore, Ranko Krivokapić, sazvao je za 7. februar vanrednu sjednicu parlamenta na kojoj treba da se razmatra predlog za raspisivanje referenduma o državnom statusu. Vanredna sjednica je sazvana na predlog predsjednika Crne Gore Filipa Vujanovića.

2007. Crna Gora je, na svečanim ceremonijama u američkom Stejt dipartmentu u Vašingtonu, postala članica Međunarodnog monetarnog fonda i Svjetske banke.

U svijetu:

1520. Kralj Danske i Norveške Kristijan II pobijedio Šveđane i osvojio Švedsku.

1535. Španski konkvistador Francisko Pizaro osnovao Limu, glavni grad Perua.

1654. Vođa zaporoških kozaka Bogdan Hmeljnicki priznao vrhovnu vlast moskovskog cara. Time se Ukrajina ujedinila s Rusijom, što je izazvalo rusko-poljski rat.

1689. Rođen francuski filozof Šarl Monteskje, autor kapitalnog djela "Duh zakona" u kojem je razvio teoriju o podjeli vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku, što je postalo temelj parlamentarne demokratije.

1778. Engleski moreplovac Džejms Kuk otkrio Havaje, koje je nazvao Sendvič ostrva po imenu lorda Sendviča.

1871. U dvorani ogledala palate u Versaju pruski kralj Vilhelm I proglašen za prvog cara novostvorenog Njemačkog carstva. Oto fon Bizmark ujedinio je Prusku, Bavarsku i Saksoniju sa vojvodstvima u centralnoj Evropi i stvorio njemačku imperiju Rajh, koja je bila daleko veća od današnje Njemačke. Stoga je do Drugog svjetskog rata ovaj dan bio glavni praznik Njemačke.

1904. Rođen američki filmski glumac engleskog porijekla Arčibald Aleksander Lič, poznat kao Keri Grant, sjajan komičar u komedijama Hauarda Hoksa i tumač karakternih uloga u filmovima Alfreda Hičkoka.

1909. Rođen srpski i jugoslovenski pisac Oskar Davičo, koji je bio jedna od najaktivnijih i najdinamičnijih ličnosti u književnom životu Beograda i Jugoslavije.

1919. Francuski premijer Žorž Klemanso otvorio Versajsku mirovnu konferenciju nakon okončanja Prvog svjetskog rata. Mirovnim ugovorom potpisanim 28. juna, Njemačka preuzela odgovornost za rat, obavezala se na isplatu ratne štete i zabranjeno joj je naoružavanje. Stvorene su nove države Poljska, Mađarska, Čehoslovačka, Estonija, Letonija, Litvanija i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1944. Nakon sedmodnevnih žestokih borbi, sovjetske trupe u Drugom svetskom ratu, okončale blokadu Lenjingrada, u kojoj je tokom njemačke opsade od septembra 1941. od iscrpljenosti i gladi umrlo oko 620.000 ljudi.

1955. Rođen američki filmski glumac, reditelj i producent Kevin Kostner.

1956. Rođen jedan od najuspješnijih alpskih skijaša u istoriji, Šveđanin Ingemar Stenmark.

1974. Poslije sedmodnevnih pregovora Egipat i Izrael potpisali sporazum o dezangažovanju vojnih snaga duž Sueckog kanala.

1977. U avionskoj nesreći blizu Sarajeva poginuo predsjednik Vlade SFRJ Džemal Bijedić, učesnik narodnooslobodilačkog rata. Rođen 12. aprila 1917. godine u Mostaru.

1989. Četvrti dan zaredom na hiljade Čehoslovaka slivalo se ka centralnom praškom trgu Vaclavske namjesti u mirnom protestu protiv komunističkih vlasti.

1991. Parlament Jordana osudio vazdušne napade na Irak u operaciji Pustinjska oluja i pozvao arapske i islamske zemlje na akciju protiv SAD i njenih saveznika. Irak lansirao osam raketa "skad" na Izrael, u pokušaju da jevrejsku državu uvuče u Zalivski rat.

1996. Vladajuća socijalistička partija u Grčkoj, PASOK, izabrala Kostasa Simitisa za premijera pošto je teško oboljeli osnivač PASOK-a Andreas Papandreu podnio ostavku.

1997. Franc Vranicki podnio ostavku na položaj kancelara Austrije na kome je bio skoro 11 godina.

1999. Odluka vlade SRJ da predstavnika OEBS na Kosovu Vilijama Vokera proglasi "personom non grata" i da uskrati dozvolu glavnom tužiocu Međunarodnog suda za ratne zločine Luiz Arbur da uđe u zemlju, dodatno zaoštrila jugoslovenske odnose s međunarodnom zajednicom.

2001. SAD ukinule sankcije Jugoslaviji uvedene početkom 1999. zbog politike režima Slobodana Miloševića prema Albancima na Kosovu.

2002. Vlada Sijera Leonea objavila kraj građanskog rata, tokom koga je ubijeno oko 50.000 ljudi, mahom civila. Rat protiv Vlade vodio Ujedinjeni revolucionarni front, poznat po brutalnosti.

2003. Na Šestom vanrednom kongresu SPS, za predsjednika partije izabran haški zatvorenik Slobodan Milošević.

2005. Evropski proizvođač aviona "Erbas" predstavio u Tuluzu svoj novi avion A380, najveći putnički mlaznjak koji je ikad napravljen. Novi dvospratni avion ima raspon krila od 80 metara, rep visok kao sedmospratnica i preko 550 sjedišta. U njegov razvoj uloženo je 13 milijardi dolara.

2007. Roman Svetislava Basare "Uspon i pad Parkinsonove bolesti" dobitnik NIN-ove književne negrade za najbolji roman u Srbiji.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 14:51
19. januar

1515. Prvi poznati pomen Rijeke Crnojevića. U jednom dokumentu IAK piše kako se „Nikola Mlađenović iz Perasta obavezuje da će Radosavu iz Grla i Dabišinu Musanoviću iz Crne Gore, sa Rijeke, isplatiti tri zlatna dukata kao ostatak duga”.

1875. Na Cetinju je održana Bogojavljenska skupština, na kojoj je imenovano i postavljeno šest okružnih sudova u Crnoj Gori. Knjaz je za sudije postavljao uglavnom mudre ljude i davao im dobre plate.

1881.U Podgorici je otvorena čitaonica, preteča današnje čitaonice "Radoslav Ljumović". Od samog početka okupljala je ljude sve tri vjeroispovijesti, uspješno je radila sve do Prvog svjetskog rata, kada je nastupio desetogodišnji prekid, a svoj poslovni objekat dobila je 1892.g.

1897. Osamdeset oficira i vojnika Crnogorske vojske stiglo na ostrvo Krit, čime je počelo prvo učešće crnogorske vojske u jednoj mirovnoj misiji, koje je trajalo tačno dvije godine i 50 dana. Naime, godinu dana ranije na ostrvu je izbio ustanak Grka protiv Otomanske imperije, koji se ubrzo pretvorio u žestoke sukobe hrišćana i muslimana. Umiješale su se velike sile, na prijedlog Rusije Crna Gora je odabrana da joj se ponudi slanje vojnika za održavanje mira, što je knjaz Nikola prihvatio. Jedno vrijeme Crnogorci su bili jedini "mirovnjaci" da bi im se kasnije pridružili vojnici velikih sila. Krajem 1898. godine stanje se popravilo, Krit je dobio autonomiju u okviru Otomanskog carstva i Crnogorci su početkom marta otputovali kući. U Baru ih je dočekao Knjaz i sve ih odlikovao.

1919. U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca donesena je odluka da se i u Srbiji i Crnoj Gori počne zvanično primjenjivati novi kalendar. I ovaj, kao i stari julijanski, potiče iz Rima. Reformu prvog izveo je Julije Cezar 46. godine prije nove ere po predlogu aleksandrijskog astronoma Sosigena. Po njemu je godina brojala 365 dana i šest sati. Pošto ni taj kalendar nije bio precizan, jer je takva, julijanska godina, bila duža od sunčeve za 11 minuta i 14 sekundi, papa Grgur XIII izvršio je novu reformu i anulirao razliku u vremenu koja je tada iznosila 10 dana. U drugim djelovima Kraljevine SHS već se odranije računalo po novom i preciznijem kalendaru. Istovremeno, i nekolike godine prije prihvatanja gregorijanskog, u crnogorskim dokumentima i listovima moglo se naići i na staro i na novo računanje vremena. Julijanski kalendar zadržala je Srpska pravoslavna crkva.

1920. poginuo poznati komita iz niksickog kraja Dragisa Bojović. Ucesnik Balkanskih ratova i zatocenik bugarskih tamnica komitovao je u Rovca. Bio je jedan od potpisnika pisama Vilsonu, a u komitima osim njega poginula i njegova braca Blazo, Antonije i Milun.

1961. Na Cetinju rođen veliki rukometaš, kasnije i rukometni trener Veselin Vujović.

1965. Rođen Andrija Mandić, predsjednik i poslanik Nove srpske demokratije u Skupštini Crne Gore. Bio jedan od poredsjedničkih kandidata na izborima 2008. godine.

1969. U Podgorici rođen jedan od najvećih crnogorskih fudbalera Predrag Mijatović.

1990. Održan je posljednji Kongres SKJ. U beogradskom centru „Sava” počeo je, a u kasnim večernjim satima 22. januara završio rad, 14. vanredni i posljednji najviši skup jugoslovenskih komunista. Trodnevna rasprava proizašla iz sukobljenih koncepcija i ideologija bila je uvod u konačni raspad SFRJ.

U svijetu:

1419. U Stogodišnjem ratu Francuske i Engleske grad Ruan predao se engleskom kralju Henriju V, koji je time okončao osvajanje Normandije.

1736. Rođen škotski inženjer i fizičar Džejms Vat. Svojim pronalascima razvio konstrukciju parne mašine koja je postala glavni pokretač industrijske revolucije u drugoj polovini 18. i prvoj polovini 19. vijeka.

1809. Rođen američki pisac Edgar Alan Po. Za života gotovo nepoznat, postao je jedan od najuticajnijih pjesnika kada su vrijednost njegovog djela otkrili francuski pjesnici Bodler, Malarme i Valeri.

1899. Velika Britanija i Egipat uspostavili zajedničku kontrolu nad Sudanom.

1902. U Petrogradu rođen Georgije Ostrogorski, jedno je od najvećih imena vizantologije u 20. vijeku.

1918. Boljševici u Petrogradu raspustili Ustavotvornu skupštinu Rusije.

1919. Kraljevina SHS u Crnoj Gori i Srbiji zamijenila Julijanski kalendar Gregorijanskim, koji je u drugim djelovima te države već bio u upotrebi.

1920. U Limi rođen Havijer Perez de Kueljar, peruanski diplomata. Generalni sekretar Ujedinjenih nacija od 1982-1991. godine.

1938. Umro Branislav Nušić, najveći srpski i jugoslovenski komediograf. Njegove komedije i danas su na pozorišnim repertoarima.

1938. Vazduhoplovstvo generala Fransiska Franka bombardovalo u Španskom građanskom ratu Barselonu i Valensiju. Poginulo najmanje 700 ljudi.

1945. Sovjetska Crvena armija u prodoru ka Berlinu zauzela poljski grad Krakov.

1952. U Sarajevu rođen glumac i reditelj Irfan Mensur.

1966. Indira Gandi izabrana za šefa vlade Indije, osam dana poslije iznenadne smrti premijera Lala Bahadura Šastrija. Siki ekstremisti, pripadnici njenog ličnog obezbjeđenja ubili su je 31. novembra 1984. ispred rezidencije u Nju Delhiju.

1983. U Boliviji uhapšen ratni zločinac Klaus Barbi, zloglasni nacistički šef Liona u Francuskoj pod njemačkom okupacijom u Drugom svjetskom ratu.

1989. SSSR saopštio da će jednostrano povući iz Evrope dio nuklearnih raketa kratkog dometa.

1993. Prve američke jedinice napustile Somaliju poslije neuspjele intervencije SAD u toj afričkoj zemlji.

1995. Ruske trupe zauzele predsjedničku palatu u Groznom, glavnom gradu Čečenije.

2000. U egzilu u Tunisu umro bivši italijanski premijer Betino Kraksi, koji je napustio Italiju 1994, nakon što je optužen za korupciju.

2002. Umro Marti Mietunen (94), koji je, kao član Partije centra, od pedesetih do kasnih sedamdesetih godina dvadesetog vijeka bio član nekoliko vlada u Finskoj, a potom i premijer u više mandata.

2003. Vlasti u Indiji saopštile da je zbog izuzetno hladnog talasa u djelovima Indije, Bangladeša i Nepala, od decembra 2002. umrlo 1.300 ljudi širom tog regiona.

2003. Umrla Fransoaz Žiru, poznata novinarka koja je pisala o politici, seksu i feminizmu. Bila je glavni i odgovorni urednik ženskog magazina "El", potom i suosnivač vodećeg nedjeljnika "L'Espres" - 1953. godine. Žiru je bila prvi francuski ministar za ženska pitanja.

2004. Vaseljenski patrijarh Vartolomej, duhovni vođa 300 miliona pravoslavnih hrišćana širom svijeta, posjetio je Kubu, gdje je otvorio prvu pravoslavnu crkvu, izgrađenu od revolucije 1959. godine.

2006. New horizons, NASA -ina sonda za Pluton uspješno lansirana iz Kejp Kanaverala.

Uredio Cipur i Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 15:12
20. januar

Danas je dan Svetog Jovana Krstitelja koji se u hrišćanstvu smatra posljednjim od proroka koji su najavljivali dolazak spasitelja i jedini koji ga je vidio.

20. januara 1834. Stigla u Crnu Goru, odnosno na Cetinje, štamparija koju je za 3000 rubalja kupio Njegoš u Sankt Peterburgu. Iz Rusije Njegoš je doveo sa sobom i štampara Mihaila Petrova, a poslije njegove smrti štamraiju preuzima Rus Domin. Sa njim su radila i dva Crnogorca Filip Đurašković i Stevo Stankov Petrović. U štampariji je objavljeno četrnaest izdanja. Prilikom napada Omer-paše Latasa na Crnu Goru, knjaz Danilo je, u nedostatku municije, naredio da se slova Njegoševe štamparije pretope i od njih naprave meci rekavši „ako bude Crne Gore - biće i štamparije”, te da će obnoviti Štampariju. Riječ je održao. Uz pomoć Ljube Nenadovića nabavio je štamariju iz Beča, tehniči je obogatio od 1858-1860 godine i od tada štamparsko-izdavačka djelatnost u Crnoj Gori teče kontinuirano do danas.
U nekim izvorima pise da je štamparija iz Rusije, upakovana u 47 sanduka, preko Trsta i Kotora stigla na Cetinje 22. januara . Bila je to prva štamparija u Crnoj Gori (poslije 344 godine) nakon uništenja štamparije Đurđa Crnojevića. Nije imala slova lj, nj i j, pa je Njegoš molio Vuka Karadžića "da se i ta slova izliju". Slova su stigla u aprilu i Njegoš je planirao štampanje bukvara. Prva knjiga koja je štampana u ovoj štampariji bila je Njegošev Pustinjak cetinjski, 1835. godine, a u njoj su štampane knjige za škole i crkvene potrebe. Radom štamparije upravljao je Rus Domin, a poslije njegove smrti 1839. godine nastavili su njegovi pomoćnici.

1881. U eksploziji barutane uzrokovane udarom groma, potpuno je razorena džamija sultana Ahmeda III u Baru, poznata i kao „Londža”. Izgrađena je u vrijeme njegove vladavine (1703–1730) adaptacijom Gradske katedrale Sv. Đorđa, nekadašnje krunidbene crkve dukljanskih vladara. Tom prilikom stradao je veliki broj stanovnika Bara, a oštećeni su i neki okolni objekti.

1876. Pogibija Maksima Baćovića. Banjski vojvoda, rođen 1848. godine (Klenak, Banjani), izgubio je život u boju na Radovanovom ždrijelu, klancu na putu Trebinje–Dubrovnik, u mjestu Gluva smokva, tokom napada na tursku karaulu. Sa 24 godine došao je na čelo plemena, a dvije godine kasnije dobio titulu vojvode. Isticao se velikom hrabrošću i komandovanjem u više bojeva tokom Hercegovačkog ustanka. Njegova pogibija imala je odjeka u ustaničkim redovima, inostranstvu i slovenskom svijetu, zabilježena je u štampi toga vremena i opjevana u našoj i muslimanskoj epici. Sahranjen je pred crkvom Svetog Nikole na Grahovu, pored svoga oca Jovana.

1876. Misija ruskog Crvenog krsta preuzela bolnicu "Danilo I" na Cetinju koju je upravo bio napustio dr Valerije Tomić. Ruski ljekari su preuzeli upravu i u ostalim crnogorskim bolnicama i njihove ekipe su ostale u Crnoj Gori do 1878. kada su ih preuzeli Crnogorski humanitarci.

1877. poslije osam sjednica neuspjesno zavrsena Carigradska konvencija. Crna Gora nije pristala na malo teritorijalno prosirenje i Velji rat nastavljen.

1879. Obavezno školovanje - Zakon o opštoj školskoj dužnosti predviđao je osnovno obrazovanje u trajanju od tri do četiri godine. Školovanje je bilo slobodno, besplatno i obavezno za svu zdravu djecu starosti od sedam do dvanaest godina. U članu 26. Zakona o opštoj školskoj dužnosti, stajalo je da: „đe nije đevojačke škole, slobodno je roditeljima, ako to zažele, dati svoje dijete u mušku školu samo ako ovo nije navršilo desetu godinu, poslije koga roka ne smije žensko dijete posjećati muške škole”. Za izbjegavanje plaćanja upisa u školu bila je predviđena kazna od 10 do 15 talira.

1942. U Barama Kraljskim kod Andrijevice četnici napravili masakr nad partizanima koje su zatekli na spavanju. Tom prilikom ubijeno je 33, ranjeno 15 a zarobljeno 102 partizanska borca.Bio je to prvi sukob četnika i partizana u Crnoj Gori koji se smatra početkom građanskog rata na njenim prostorima.

1942. Poginuo Vukman Kruščić, narodni heroj i jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka u kolašinskom srezu. Rođen je 1909. godine, u selu Polja kod Kolašina. Gimnaziju je učio u Beranama, Pravni fakultet studirao u Beogradu. Učestvovao je sa Lolom Ribarom, Rifatom Burdžovićem i Mirkom Srzentićem u antirežimskim studentskim demonstracijama i skupovima koji su osuđivali zločine Stojadinovićeve vlade. Zbog revolucionarnog rada bio je zatvaran. Učesnik je važnih predratnih i ratnih skupova i bitke za Pljevlja.

2005. Pokret za evropsku državnu zajednicu SCG, osnovali su u Podgorici oko stotina predstavnika političkih partija, NVO i istaknutih pojedinaca. Nastojaće da svim demokratskim sredstvima i jedinstvenim nastupom realizuje pravo na neposredne izbore za parlament državne zajednice, saopšteno je novinarima nakon konstitutivne sjednice. Predstavnici pokreta pozvali su građane, udruženja i stranke na „otpor nedemokratskom i antievropskom ponašanju vlasti", zatim sve državljane Crne Gore koji žive u Srbiji da se organizuju radi zaštite svojih prava i zajedničke odbrane državne zajednice.

2006. Crnogorska opozicija obavijestiće evropskog izaslanika Miroslava Lajčaka da kao većinu validnu za donošenje odluke o nezavisnosti prihvata samo više od 50 odsto ukupno upisanih birača u birački spisak, rečeno je u opozicionim strankama.

U svijetu:

1265. Prvi put sazvan engleski parlament. Donji dom činila po dva predstavnika nižeg plemstva iz svake grofovije i dva građanina iz svih većih gradova, a Gornji dom baroni i više svještenstvo.

1612. U duševnom rastrojstvu umro Rudolf II, rimsko-njemački car od 1576. Njegova nesposobnost da izmiri rimokatolike i protestante dosta doprinijela tridesetogodišnjim vjerskim ratovima u Evropi.

1667. Završen trinaestogodišnji rat Rusije i Poljske, koji je izbio kada su pobunjeni ukrajinski Kozaci priznali vrhovnu vlast ruskog cara. Mirom u selu Andrusovu kod Smolenska Poljska primorana da Rusiji ustupi Kijev, Smolensk i dio Ukrajine, na lijevoj obali Dnjepra.

1775. Rođen francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper.

1841. Završen Prvi opijumski rat Velike Britanije i Kine. Mirom u Nankingu poražena Kina primorana da Britancima prepusti Hong Kong.

1920. U Riminiju, u Italiji, rođen italijanski filmski režiser Federiko Felini. Najpoznatiji filmovi Put, Amarkord, Dolće vita. Umro je 31.10.1993.

1936. Umro Džordž V, britanski kralj od 1911.

1945. Frenklin Delano Ruzvelt inaugurisan četvrti put za predsjednika SAD.

1945. U Sarajevu rođen Momčilo Krajišnik, srpski političar. Zbog etničkog čišćenja nesrpskog stanovništva u posljednjem ratu, uhapšen i predat Haškom tribunalu 3. aprila 2000. godine, gdje je osuđen na 27 godina zatvora.

1946. Šarl de Gol odstupio sa položaja predsjednika francuske Vlade, jer je narodna Skupština odbila njegov prijedlog, po kojem bi predsjednik republike dobio veliku izvršnu vlast.

1961. Džon Kenedi u 43. godini inaugurisan za predsjednika SAD, kao najmlađi šef države u njenoj istoriji.

1981. Poslije 444 dana u zarobljeništvu, iz ambasade SAD u Teheranu su oslobođena 52 američka taoca.

1981. Ronald Regan u 70. godini preuzeo dužnost šefa države, postavši najstariji predsjednik u istoriji SAD.

1984. Umro američki sportista i filmski glumac Džoni Vajsmiler, prvi čovjek koji je preplivao 100 metara za manje od jednog minuta, tumač naslovne uloge u nizu filmova o Tarzanu.

1986. Britanija i Francuska se dogovorile o izgradnji dvokanalnog željezničkog tunela ispod kanala Lamanš.

1987. U Libanu kidnapovan Teri Vajt, specijalni izaslanik Kenterberijskog nadbiskupa. U zatočeništvu proveo skoro pet godina.

1989. Džordž Buš stariji na mjestu predsjednika SAD naslijedio Ronalda Regana.

1990. U Beogradu održan ( započet i prekinut) posljednji kongres Saveza komunista Jugoslavije, 14. Vanredni kongres SKJ.

1993. Umrla američka filmska zvijezda belgijskog porijekla, Odri Hepbern, rođena 4.5.1929 u Briselu. Zadnje godine svog života posvetila radu u UNICEF-u.

1996. Na izborima u Gazi i na Zapadnoj obali, održanim prema sporazumu Izraela i Palestinaca, vođa PLO Jaser Arafat postao prvi demokratski izabrani lider palestinskog naroda, sa 88,1 odsto glasova.

2000. U Ankari se prvi put od 1962. godine sastali ministri inostranih poslova Grčke i Turske.

2001. Džordž Buš izabran za predsjednika SAD.

2001. Predsjednik Filipina Džozef Estrada povukao se sa vlasti pod pritiskom demonstranata i vojske, 16. aprila se predao Specijalnom sudu za borbu protiv korupcije.

2003. Bivši predsjednik Srbije Milan Milutinović predao se Tribunalu u Hagu, pred kojim je optužen za zločine na Kosovu tokom 1999. godine.

2005. Vrhovni sud Ukrajine potvrdio pobjedu Viktora Juščenka na ponovljenim predsjedničkim izborima.

2009. Inauguracija Baraka Obame za predsjednika SAD.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 15:30
21. januar

1403. Pravoslavlje je i u Zeti postalo zvanična religija uporedo sa katoličkom. Bilo je to vrijeme vladavine maloljetnog Balše Trećeg i njegove majke Jelene, kćerke Stefana Lazarevića.

1868. Srpsko uceno drustvo je Vuku Vrceviću dodijelilo titulu pocasnog clana.

1871. Rođen Savo Vuletić, publicista, zapažen prosvjetni radnik, jedan od članova uprave Cetinjske čitaonice, političar, u svom vremenu jedan od najistaknutijih crnogorskih ekonomskih mislilaca. Obavljao je značajne funkcije u crnogorskoj državnoj upravi. Bio je popularan u čitavoj Crnoj Gori, naročito u rodnoj Zeti (rođen u Golubovcima), pa je do kraja samostalnosti crnogorske države biran za narodnog poslanika. Bio je jedan od prvaka umjerenije i blaže struje u Crnogorskoj federalističkoj stranci. Premda se stavio u toku NOR-a na stranu Italijana, odbijao je nuđene političke funkcije u vladi „nezavisne” Crne Gore, ali je u toku 1944. prihvatio saradnju sa četnicima Pavla Đurišića. Strijeljeli su ga partizani, 1945. godine.

1876. U Grahovu i Župi Nikšićkoj osnovane su prve bolnice Crvenog krsta u nikšićkom kraju. Bolnice je otvorila delegacija Međunarodnog crvenog krsta iz Ženeve, imale su 60-ak postelja za prihvat ranjenika i bolesnika a 40-ak u Grahovu i 20-ak u Župi. Najveći dio sredstava za ove bolnice dali su Rusi. Prvi ljekari i bolničarke u njima bili su Rusi.

1882. Na Cetinju su Knjaževina Crna Gora i Kraljevina Velika Britanija potpisale Ugovor o uvozu manufakturnih proizvoda iz Velike Britanije u Crnu Goru. Iste godine Ugovor je dopunjen za oblasti plovidbe i trgovine koji je Crna Gora otkazala 1889. godine.

1895. U Valjevu je umro Ljuba Nenadović, srpski književnik, profesor, načelnik ministarstva prosvjete u Beogradu i sekretar poslanstva u Carigradu. Više puta boravio je u Crnoj Gori, pisao u Glasu Crnogorca i uživao povjerenje knjaza Danila i knjaza Nikole.

1895. Poznati vojskovodja iz Pive, Joko Adzić, dobio je sina Mihaila, takodje poznatog crnogorskog komitu i protivnika ujedinjenja sa Srbijom. Komitovao je sa Ilijom Kecojevićem, Bozom Glomazićem i drugima iz svoga kraja, a 1938. je izabran za poslanika Narodne skupstine gdje je protestovao protiv nemilosrdnog krčenja šuma. Umro je u Plužinama, 12. januara 1985. godine.

1916. Iz albanske luke Medova, Kralj Nikola sa porodicom, predsjednik vlade Lazar Mijušković i najuže dvorsko osoblje otplovili su ka Italiji i napustili Crnu Goru. Ostali su kraljev sin Mirko i tri člana Vlade. Janko Vukotić, kao načelnik Štaba crnogorske vojske, izdao je proglas i raspustio vojsku zahvaljujući pri tom "oficirima, podoficirima i vojnicima za junačko, slavno, dostojno, iako zaludno vojničko držanje". Vukotić je istakao da neće da napušta Crnu Goru već, kako je naveo "ostajem da sa mojim ratnim drugovima snosim sve teškoće koje nas očekuju".

1921. SAD su prekinule diplomatske odnose sa Crnom Gorom. Nakon ubjedljive pobjede republikanaca na izborima u SAD i nešto više od tri godine nakon Podgoričke skupštine i prisajedinjenja Crne Gore Srbiji, zauzet je sasvim drugi odnos o crnogorskom pitanju u SAD. A pošto je Britanija svoje diplomatske predstavnike zadržala do 17. marta, iste, 1921.godine, što svjedoči da su velike sile i tada imale velike rezerve prema legalnosti odluka Podgoričke skupštine.

1943. Poginuo Nikola Đurković Narodni heroj, revolucionar, jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka, komesar Orjenskog bataljona. Rođen je u Risnu, 19. maja 1908. Gimnaziju je završio u Kotoru, Pravni fakultet 1931. u Parizu, gdje se opredijelio za učešće u radničkom pokretu i radio u tamošnjoj organizaciji Crvene pomoći. Po povratku u Kotor, bavio se advokaturom. Biran je 1936. za predsjednika opštine Risan sa opozicione liste KPJ, ali je naredne godine smijenjen zbog učešća u akciji prebacivanja dobrovoljaca u Španiju. Početkom rata 1941. interniran je u logor u Smederevskoj Palanci, gdje je boravio do martovskih demonstracija nakon čega se vratio u Crnu Goru i uključio u organizaciju ustanka protiv okupatora. Život je izgubio na Podima kod Herceg Novog, pružajući sa grupom saradnika otpor okupatoru.Sa njim je poginuo i narodni heroj Savo Ilić cije ime nosi skola u Dobroti.

2005. U Bariju, u Italiji, otkriven spomenik kralju Nikoli. Svečanosti prisustvovali gradonačelnici Barija Mikele Emilijano i Podgorice Miomir Mugoša. Bistu uradio vajar Risto Radmilović, a spomenik otkrila ministarka kulture u Vladi RCG dr Vesna Kilibarda.

U svijetu:

1506. Ustanovljena Švajcarska garda, najmalobrojnija vojska na svijetu, Vatikanska garda koja je u službi Pape.

1793. Na giljotini pogubljen francuski kralj Luj XVI. Revolucionarni Konvent svrgnuo ga s prijestola u septembru 1792. a potom osuđen na smrt zbog veleizdaje.

1911. Održana prvi put automobilska trka "Reli Monte Karlo".

1918. U Milanu rođen Antonio Janigro,svjetski poznati violončelista koji je živio i radio u Zagrebu.

1919. U Dablinu Kongres partije 'Šin fejn' usvojio rezoluciju o nezavisnosti Irske. Britanija nije priznala taj akt i dala je Irskoj status dominiona 1921. Samostalnost Irske priznala 1949. ali bez Alstera [Sjeverna Irska].

1924. U Gorkom kod Moskve umro Vladimir Iljič Lenjin, vođa Oktobarske revolucije 1917, tvorac SSSR, teoretičar marksizma koji je značajno uticao na međunarodni radnički pokret. Njegovo balsamovano tijelo izloženo je u mauzoleju na Crvenom trgu u Moskvi.

1924. Rođen Beni Hil, engleski filmski i TV glumac i komičar.

1930. Teleskopom je otkrivena i fotografisana deveta planeta Pluton.

1936. Eduard VIII postao je kralj Velike Britanije nakon smrti oca Džordža V. Abdicirao je u decembru iste godine da bi mogao da se oženi Amerikankom Volis Simpson.

1938. Umro Žorž Melijes, koji se smatra prvim filmskim režiserom i prvim sineastom u svijetu. Snimio je oko 500 filmova.

1941. Rođen španski operski pjevač Plasido Domingo. Debitovao 1966. u Meksiku i vrlo brzo stekao reputaciju jednog od najvećih tenora u drugoj polovini 20. vijeka.

1950. Umro britanski pisac satiričar Džordž Orvel, autor pripovijedaka, eseja i romana. Najpoznatiji- Životinjska farma.

1954. SAD su porinule prvu podmornicu na atomski pogon 'Nautilus'.

1959. Umro slavni američki filmski režiser i producent Sesil de Mil, poznat po istorijskim spektaklima i melodramama.

1976. U SSSR-u prvi put dozvoljena prodaja zapadnih listova, među kojima 'Njujork tajms' i 'Fajnenšenel tajms'.

1976. Dva anglo-francuska "konkorda" poletjela istovremeno iz Pariza i Londona na prvim redovnim putničkim linijama supersoničnog aviona.

1997. Kancelar Njemačke Kol i premijer Češke Klaus potpisali deklaraciju o pomirenju u kojoj je Njemačka izrazila žaljenje zbog nacističke okupacije Čehoslovačke 1938-45, a Češka zbog protjerivanja Nemaca iz Sudetske oblasti poslije rata.

1998. Na poziv kubanskog predsjednika Fidela Kastra, papa Jovan Pavle II počeo petodnevnu istorijsku posjetu toj komunističkoj zemlji.

1998. U Bosni i Hercegovini predstavljena konvertibilna marka, nova zajednička moneta za oba entiteta - Federaciju BiH i Republiku Srpsku.

2000. Prvi oficiri Kosovskog zaštitnog korpusa položili zakletvu u Prištini. KZK je formiran transformacijom Oslobodilačke vojske Kosova.

2002. Kanađanka An Karson prva je žena koja je osvojila književnu nagradu T.S. Eliot za najnoviju zbirku poezije koja je objavljena u Velikoj Britaniji i Irskoj.

2003. Umro Albert Hiršfeld, karikaturista poznat po svojim karikaturama od braće Marks do Džeja Lenoa. Njegove karikature sedam decenija objavljivao "Njujork tajms".

2006. Umro jedan od najznačajnijih političara kosovskih Albanaca, predsjednik Kosova Ibrahim Rugova. Zagovarao politiku mirnih protesta protiv srpske vlasti, zvali su ga kosovski Gandi. Rođen 2. decembra 1944. godine.

2007. Na izborima za Skupštinu Srbije najviše glasova dobila Srpska radikalna stranka.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 15:38
22. januar 1834. Dopremljena Njegoševa štamparija - Kupljena je u Rusiji za tri hiljade rubalja. Uz nju, na Cetinje su stigla i crkvena slova, a Njegoš je doveo i vještog štampara Mihaila Petrova. Poslije njegove smrti štamparijom je rukovodio Rus Domin uz koga su radila i dva Crnogorca – Filip Đurašković (zvani Filip Mali) i Stevo Stankov Petrović. U njoj je objavljeno 14 izdanja, među kojima „Pustinjak Cetinjski” (1834), „Dika Crnogorska” (1835), „Bukvar” – prvi crnogorski udžbenik (1836), prva crnogorska periodična publikacija „Grlica” i dr. Nakon Njegoševe smrti i nepunih dvadeset godina rada, štamparija je žrtvovana za odbranu crnogorske slobode jer su, u nedostatku municije tokom prve Omer-pašine vojne (1852/53), olovna slova pretopljena u metke. Održavši obećanje („Ako bude Crne Gore, biće i štamparije”) knjaz Danilo je u Beču uz pomoć Ljube Nenadovića nabavio novu, koja je raspolagala sa više tipova slova. Od tog vremena štamparska djelatnost u Crnoj Gori teče kontinuirano do danas.

1845. umro Antun Kojović, budvanski sveštenik, književnik, analist, bio je zakleti i deklarisani bonapartist, iako je Napoleon bio najveći neprijatelj Svete stolice.

1890. Završen put Rijeka Crnojevića–Podgorica. Radovi i na ovoj značajnoj komunikaciji dugoj 30 km, odvijali su se na način karakterističan za čitav period od 1879. (gradnje prvog puta Cetinje– Krstac / granica sa Austrijom) do početka Prvog svjetskog rata – isključivo ručno, i to alatom pogodnim za rad u tvrdom materijalu. Zahvaljujući potpunoj i efikasnoj uposlenosti više od 3.500 radnika, put je završen za nepunih 18 mjeseci. Iz izvještaja vojvode Maša Vrbice, crnogorskog ministra unutrašnjih djela, koji je i sam imao izvjesna znanja o trasiranju puteva, može se zaključiti da je prvi put u Crnoj Gori stručno lice trasiralo cestu i vodilo sve stručne radove. Kao naknada za rad davala se izvjesna količina kukuruza, zavisno od kvaliteta posla, a samo se dio materijala i poslova isplaćivao gotovim novcem.

1916. Poginuo Petar (Šako) S. Martinović. Prosvjetno-pedagoški radnik i pisac udžbenika s kraja XIX i početka XX vijeka. Rođen je u Bajicama 1868. godine. Odmah po sticanju učiteljske diplome uključio se u prosvjetnu struku, u kojoj je postizao odlične rezultate, ali je zbog bolesti morao prekinuti rad u učionici. Službu je nastavio u Glavnom školskom nadzorništvu i Ministarstvu prosvjete i crkvenih djela. Bio je među prvim prosvjetnim radnicima koje je Knjaževska školska komisija 1892. godine angažovala na izradi školskih udžbenika i priručnika. Na udžbeniku geometrije za treći i četvrti razred osnovne škole, prvom te vrste domaćih autora koji je od 1900. doživio tri izdanja, Martinović je radio zajedno sa učiteljem Đurom Jokovim Špadijerom. Ogledao se i kao koautor Đuru Popoviću u pisanju katihizisa (priručnika za vjersku nastavu). Izgubio je život u Podgorici, tokom austrijske okupacije, zatekavši se na mjestu obračuna policije i albanskog prvaka Isa Boljetinca i njegove pratnje.

1955. Rođen Rajko Žižić, u mjestu Miloševici kod Nikšića. Košarkašku karijeru započeo u nikšićkoj Sutjesci, nastavio u OKK Beogradu, Crvenoj zvezdi i francuskom Remsu. Bio reprezentativac Jugoslavije.

2007. Crnogorski ambasador Antun Sbutega predao akreditivna pisma Papi Benediktu DXI, čime su ponovo uspostavljeni diplomatski odnosi Crne Gore sa Svetom Stolicom.

U svijetu:

1440. Rođen Ivan III Vasiljevič, veliki knez moskovski, a od 1462. i 'svih Rusa', nakon što je ujedinio veliki broj kneževina.

1517. Vojska turskog sultana Selima I potukla u bici kod Rajdanije blizu Kaira memelučke snage i sedam dana potom ušla u Kairo, priključivši Egipat Otomanskom carstvu.

1561. Rođen Frensis Bekon, engleski političar i filozof.

1771. Španija ustupila Foklandska ostrva Velikoj Britaniji.

1775. Rođen francuski fizičar i matematičar Andre Mari Amper, osnivač elektrodinamike.

1788. Rođen je engleski pisac Džordz Gordon Bajron, najistaknutiji pjesnik romantizma.

1840. Prvi britanski doseljenici stigli na Novi Zeland.

1894. Umro pjesnik Vojislav Ilić, koji se smatra osnivačem moderne srpske lirike i tvorcem verističkog izraza.

1901. Umrla britanska kraljica Viktorija. Tokom njene vladavine Britanska imperija bila je na vrhuncu privredne i političke moći.

1905. Carske trupe pucale u Petrogradu na demonstrante, uglavnom radnike, koji su u maršu krenuli na carski Zimski dvorac, zahtijevajući demokratske slobode, kraj rata s Japanom i uspostavljanje ustavotvorne skupštine.

1924. Rođena Mira Trajilovic, pozanti kulturni radnik u bivsoj Jugoslaviji, osnivac i dugogodisnji upravnik beogradskog pozorista, Atelje 212.

1927. Prvi put preko radija prenošena fudbalska utakmica u Engleskoj.

1948. Rođen Džordž Forman, američki bokser teške kategorije, nosilac titule svjetskog profesionalnog prvaka.

1973. U udesu jordanskog 'Boinga 707' s muslimanskim hodočasnicima na povratku iz Meke, koji se u plamenu srušio na aerodromu u nigerijskom gradu Kano, poginulo je 176 ljudi.

1973. Umro bivši predsjednik SAD Lindon Džonson, za vrijeme čije vlasti je došlo do eskalacije rata u Vijetnamu.

1980. Sovjetski disident, fizičar Andrej Saharov, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1975. uhapšen je, oduzete su mu počasti i protjeran iz Moskve u Gorki.

1993. Nakon godinu dana relativnog mira, ponovo se rasplamsao rat u Hrvatskoj kada su hrvatske snage napale krajiške Srbe u zonama pod zaštitom UN. Predsjednik RSK Goran Hadžić proglasio ratno stanje i zatražio pomoć SRJ, a u Srbiji počela prisilna mobilizacija srpskih izbjeglica iz Hrvatske. Paravojne formacije Željka Ražnatovića Arkana i kapetana Dragana iz Srbije stigle su na hrvatsko ratište.

2002. Bosna i Hercegovina postala punopravna članica Parlamentarne skupštine Savjeta Evrope


Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-01-10, 16:32
23. januar

Danas je dan Novinara Crne Gore. Za Dan novinara Crne Gore je uzet datum 23. januar 1871. godine, kad je na Cetinju odštampan prvi broj prvog crnogorskog lista "Crnogorac". Nedjeljnik za politiku i književnost izlazio je na četiri strane. Bavio se uglavnom političkim temama, savremenim međunarodnim pitanjima, zbivanjima u zemlji i susjednim krajevima. Imao je istoimeni književni dodatak. Njegova redakcija nalazila se u hotelu Velika Lokanda, a štampala ga je Državna štamparija. Prvi urednici bili su Sima Popović iz Srema i Zadranin Jovan Sundečić. Znatan broj pretplatnika imao je i van Crne Gore: iz Vojvodine, Boke i Hercegovine. Odigrao je krupnu političku ulogu u podržavanju oslobodilačkih težnji porobljenih naroda na Balkanu i izražavao simpatije prema revolucionarnim gibanjima u Evropi. Zbog oštrih stavova prema Austro-ugarskoj i Turskoj i njihovih zabrana da se rastura na njihove teritorije prestao je da izlazi nakon 28 mjeseci, a posljednji broj izašao je 15. februara 1873. godine.
«Crnogorac» je bio popularan i u okruženju i sa simpatijama je pratio sva značajna zbivanja u Evropi i svijetu. Izašlo je 106 brojeva. Dva mjeseca nakon zabrane Crnogorca na Cetinju je 23. aprila 1873. preimenovan u „Glas Crnogorca”. Iako je formalno slovio kao poluzvanični, suštinski je bio zvanični organ crnogorske vlade.
Odlukom Sekretarijata za informisanje Republike Crne Gore 12. jula 1998. dobio je tretman kulturno-istorijske vrijednosti pod zaštitom države.

23. januara 1726. Arsenije Četvrti Jovanović sa brojnom pratnjom krenuo je ka Cetinju, da pokuša da uspostavi prekinute veze Pećke patrijaršije i Crnogorske mitropolije. Vladika Danilo ga nije prihvatio, jer kako je istakao "mala i siromašna Crna Gora ne može da obezbijedi izdržavanje tako velike svite".

1883. Na Cetinje je prvi put došao Petar Karađorđević, sin svrgnutog srpskog kneza Aleksandra, budući zet knjaza Nikole. Iako njegov dolazak nije imao veliki publicitet, posjeta 39-godišnjeg pretendenta za srpski prijesto uznemirila je zvanični Beograd, dobrim dijelom i Petrograd i Austrougarsku. Posjeta je protumačena kao zavjera Cetinja protiv Austrougarske, u koju je umiješana Rusija, a srbijanska opozicija je zatražila da se Karađorđević protjera sa Cetinja. Zvanična Crna Gora to je odbila kao besprimjerno miješanje u unutrašnje poslove jedne suverene zemlje, a kada je objelodanjena Karađorđevićeva vjeridba sa najstarijom kćerkom knjaza Nikole, 18-godišnjom Zorkom, situacija je bila znatno bolja.

1908. u Kotoru je izašao prvi broj nedjeljnog lista, glasnika Boke kotorske. Osnivač je bio Filip Lazarević, a odgovorni urednik Rudolf Sardelić. Ukinut je nakon više od godine dana izlaženja, jer nije bio po mjeri ondašnjih austrougarskih vlasti. Pod imenom „Glas Boke” list se pojavljivao nakon Prvog svjetskog rata – do aprila 1941.

1917. Rođen Dušan Kostić. Poslije srednje škole, studirao književnost u Beogradu, do pred sam Drugi svjetski rat. Objavljivao stihove kao gimnazijalac, i sarađivao u mnogim jugoslovenskim časopisima tog vremena. Učestvovao u NOB od Trinaestojulskog ustanka. Angažovao se na priređivanju partizanske štampe. Poslije oslobođenja, uređivao omladinski časopis „Mladost”, prvi književni časopis u oslobođenoj zemnlji, a potom radio u „Borbi”, Radio Beogradu, „Književnim novinama” i „Politici”. Bio sekretar književnog savjeta „Prosvjete”, upravnik beogradskog Humorističkog pozorišta, član uprave Saveza književnika Jugoslavije. Objavio preko 40 knjiga poezije, romana, putopisa. Djela su mu prevođena na mnoge strane jezike. Dobitnik je Nagrade AVNOJ-a, Trinaestojulske, „Risto Ratković”, „Zmajeve” i mnogih drugih. Nosilac je niza ratnih i mirnodopskih odlikovanja. Bio redovni član CANU. Umro je 19. oktobra 1997.

1991. Na Cetinju je, povodom štampanja prve crnogorske novine "Crnogorac" - na 120. godišnjicu crnogorskog novinarstva održan samit novinara Crne Gore.

2006. Lokalni elektromotorni voz broj 6103, koji je saobraćao na relaciji Bijelo Polje - Podgorica, iskliznuo je iz šina i na izlasku iz tunela nadomak Bioča, survao se u moračke ambise, odnoseći sa sobom živote 47 putnika. Toga dana je bilo povrijeđeno 222 putnika od čega 75-oro djece.
Vjetar je tog ponedjeljka u kanjonu Morače bio leden i jak. Mrak je brzo pao. Helikopter je kružio reflektorima osvjetljavajući nepristupačno mjesto nesreće dok su se spasioci borili sa lošim vremenom i stijenama i šibljem i dok su sjekirama pokušavali da razbiju prozore kako bi izvukli unesrećene. Veoma brzo su angažovane sve specijalne jedinice crnogorske policije i hitne pomoći. Vojni sanitet je pola sata poslije nesreće bio u mobilnom stanju. Vatrogasci su bili na licu mjesta i prije svega su raščišćavali put do povrijeđenih i omogućavali da spasioci uđu u skršene vagone. Spasilačku operaciju su, međutim, otežavali loše vrijeme i težak i nepristupačan teren. Na poziv da se da krv odazvao se veliki broj građana, među njima i evropski posrednik Miroslav Lajčak, tako da je te noći bilo dovoljno krvi za veliki broj operacija. Pomoć su odmah ponudile susjedne zemlje, među prvima Srbija i Hrvatska.

2009. Počelo je privođenje devet bivših pripadnika MUP-a Crne Gore koje Odjeljenje za suzbijanje organizovanog kriminala, korupcije, terorizma i ratnih zločina tereti za deportaciju Muslimana i Srba iz Crne Gore vlastima Republike Srpske.

U svijetu se 23. januara dogodilo:

1516. Umro Fernando II, kralj Aragonije od 1479, koji je sa ženom Izabelom I, kraljicom Kastilje od 1474, ujedinio te dvije glavne pirinejske države od kojih je kasnije nastala Španija. Tokom njihove vladavine osvojena je Granada 1492, posljednje mavarsko uporište, iste godine protjerani su Jevreji, a 1480. uspostavljen je inkvizicijski sud. Opremili su ekspediciju Kristofera Kolumba koja je otkrila Ameriku.

1556. Zemljotres u Šensi provinciji u Kini, prouzrokovao smrt 830.000 ljudi. To je po broju žrtava bila jedna od najvećih prirodnih katastrofa u istoriji čovječanstva.

1719. Ujedinjenjem Vaduza i Šelenberga stvorena kneževina Lihtenštajn.

1783. Rođen francuski pisac Mari Anri Bejl, poznat kao Stendal, začetnik francuskog realizma, jedan od tvoraca realističkog i psihološkog romana.

1832. Rođen francuski slikar Eduar Mane, jedan od začetnika impresionizma i najznačajnijih slikara druge polovine XIX vijeka.

1891. Rođen italijanski revolucionar i teoretičar Antonio Gramši, osnivač Komunističke partije Italije 1921.

1898. U Rigi, današnja Litvanija, rođen ruski filmski režiser Sergej Ejzenštejn, jedan od najvećih teoretičara i stilista svjetskog filma. Umro 11. februara 1948. godine u Moskvi.

1928. Rođena francuska glumica Žana Moro, koja se proslavila u filmovima francuskog 'novog talasa'.

1931. Umrla ruska balerina Ana Pavlovna Pavlova, najveća baletska umjetnica klasičnog stila početkom XX vijeka.

1937. Prva grupa od tridesetak građana Kraljevine Jugoslavije otišla u Španiju kako bi se borila protiv snaga generala Franka. Ukupno otišlo oko 1.300 ljudi i poginulo 670.

1944. Umro norveški slikar Eduard Munk, začetnik ekspresionizma, autor čuvene slike 'Krik'.

1957. Rođena princeza Karolina od Monaka.

1968. Mornarica Sjeverne Koreje zarobila u teritorijalnim vodama američki brod 'Pueblo', ploveću špijunsku stanicu sa uređajima za prisluškivanje i dešifrovanje.

1989. Umro katalonski i španski slikar Salvador Dali, ekscentrik visokog stila, jedan od najvećih umjetnika 20. vijeka. Bio futurist i kubist, kasnije najistaknutiji nadrealistički slikar. Sahranjen u kripti ispod staklene kupole u Dalijevom muzeju u mjestu Figueras u Kataloniji.

2000. Više od milion demonstranata prošlo kroz centar Madrida protestujući zbog eskalacije nasilja baskijske separatističke grupe ETA u čijim je nasilničkim akcijama tokom 32 godine ubijeno oko 800 ljudi.

2003. U Italiji umro Đovani Anjeli, koji se na čelu poznate auto-kompanije Fiat nalazio oko 30 godina i koji je uspio da tu porodičnu auto kuću, koju je 1899. godine osnovao njegov đed, pretvori u veliki industrijski konglomerat.

2004. Evropski satelit 'Mars ekspres' poslao snimke leda na južnom polu Marsa.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
24-01-10, 14:39
24. januar

1124. Kontinuitet barske nadbiskupije.
Na zahtjev dukljanskog kralja Grubeše (vladao oko 1114–1125), papa Kalikst II svojom bulom potvrdio je Iliju za nadbiskupa crkvene organizacije u Duklji, a time i Dukljansko-barsku nadbiskupiju, koju je papa Kliment III uzdigao na taj rang 8. januara 1089. godine. Tim priznanjem odbačene su pretenzije Dubrovačke nadbiskupije, ispoljavane nakon smrti kralja Bodina, ka Dukljansko-barskoj nadbiskupiji na osnovu falsifikovanih bula pape Paskala II iz 1102. godine. U crkvenoj nauci smatra se da je Dukljansko-barsku nadbiskupiju privremeno ukinuo papa Aleksandar III, 29. decembra 1167.

1884. na Cetinju ja izasao prvi samostalni broj lista Crnogorka, a urednik je bio Jovan Pavlović. Izlazio je cetvrtkom, do jula mjeseca, 1885. godine.

1902.Na osnovu Bernske konvencije o zaštiti autorskih prava iz oblasti književnosti i umjetnosti od 1886. godine, dopunjene u Parizu 1896. godine, Crna Gora je potpisala ugovor sa Francuskom o sprečavanju nezakonite reprodukcije djela iz te oblasti.

1905. Rođen Vladislav Brajković. Izuzetan stručnjak iz oblasti prava, redovni član JAZU, mnogih inostranih naučnih i stručnih ustanova i udruženja, vanredni član CANU, član Savjeta Republike Crne Gore. Potiče iz stare peraške porodice. Završio je Pravni fakultet u Beogradu i specijalizovao pomorsko pravo u Marseju, a potom doktorirao. Izabran je 1945. za redovnog profesora Pravnog fakulteta u Zagrebu. Kao ekspert, predstavljao je Jugoslaviju na Mirovnoj konferenciji u Parizu (1946.) i Konferenciji za kodifikaciju pomorskog prava i bio predsjednik naše delegacije na nizu konferencija Međunarodnog pomorskog komiteta. Značajno se angažovao u osnivanju „Jugooceanije” Kotor, kao i CANU i Univerziteta Crne Gore. Nakon ponovnog zaživljavanja Bokeljske mornarice (1964.) dobio je titulu njenog admirala. Publikovao je više od 170 naučnih i stručnih radova iz pomorskog i saobraćajnog prava, univerzitetskih udžbenika i niz rasprava, studija i članaka. Bio je glavni urednik Pomorske enciklopedije. Umro je 9. septembra 1989. godine.

1943.Umro Vitni Voren (http://www.blogovanje.com/MontenegroHistory/komentari.php?id=267), američki arhitekta, rođen 29. januara 1864. u Njujorku. Studirao je u Parizu. U periodu 1903–1913. radio je na projektovanju strogog centra Njujorka, poslovnog centra, pristaništa Čelzi i više hotela, a nakon Prvog svjetskog rata radio je na rekonstrukciji istorijske biblioteke na Lourenskom univerzitetu u Belgiji, koju su Njemci ponovo srušili u Drugom svjetskom ratu. Bio je član američke delegacije na Konferenciji mira u Parizu, gdje se upoznao sa „crnogorskim pitanjem” i zainteresovao za njega. Povodom nepravednog odnosa saveznika prema Crnoj Gori u Prvom svjetskom ratu, napisao je knjigu „Crna Gora – zločin mirovne konferencije”. Nakon prvog izdanja, koje je 1922. objavio njujorški izdavač „Brentano”, knjiga je doživjela još nekoliko izdanja. Kao član Međunarodnog komiteta za odbranu crnogorske nezavisnosti, osnovanog 1924. u Njujorku, nastojao je da aktuelizuje „crnogorsko pitanje.“

1974. osnovan Institut za tehnicka istrazivanja u Podgorici. Institut je bio jedan od osnivaca danasnjeg Univerziteta.

1994. Na prijedlog prof. dr Dragoslava Avramovića, u SR Jugoslaviji sprovedena je montetarna reforma. Ovim se htjela zaustaviti nezapamćena inflacija koja je tada iznosila nevjerovatnih 313,6 miliona procenata mjesečno i imala novčanicu od 500 milijardi dinara.



http://www.limundo.com/slika-ZMAJ-1993-500-MILIJARDI-DINARA-538876x640.jpg


U svijetu:

41. U zavjeri Senata, vojske i pretorijanaca, pripadnici pretorijanske garde ubili rimskog cara Kaligulu.

76. Rođen rimski car Hadrijan, koji je tokom vladavine od 117. do smrti 138. godine, konsolidovao prostrano carstvo i utvrdio granice u Britaniji i Germaniji.

1712. Rođen pruski kralj Fridrih II Veliki, koji je po dolasku na prijesto 1740. u duhu prosvijećenog apsolutizma, reformisao zakonodavstvo i sudski postupak.

1859. U gradu Fokšan, Skupština narodnih predstavnika donijela odluku o ujedinjenju rumunskih kneževina Vlaške i Moldavije, čime su postavljeni temelji rumunske države.

1915. Britanski ratni brodovi u Prvom svjetskom ratu u Sjevernom moru potopili njemačku krstaricu Bliher, na kojoj je poginulo 870 ljudi.

1924. Nekadašnja prijestonica carske Rusije, Petrograd, dobila novo ime - Lenjingrad, u znak sjećanja na vođu Oktobarske revolucije Vladimira Iljiča Lenjina.

1933. Rođen slavni bosanski fudbaler Asim Ferhatović.

1946. Na osnovu rezolucije Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, koju su inicirale SAD, Velika Britanija i Kanada, osnovana Komisija za atomsku energiju.

1965. Umro engleski državnik i pisac Vinston Čerčil, premijer Velike Britanije 1940.-1945. i 1951.-1955. jedna od najmarkantnijih političkih ličnosti XX vijeka, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1953. godine za memoare iz Drugog svjetskog rata.

1968. Rođena Meri Lu Riton, američka gimnastičarka. Na Olimpijadi 1984. u Los Anđelesu postigla je ocjenu 10 za vježbu na parteru i postala prva gimnastičarka van istočne Evrope koja je osvaja olimpijski all-aroun naslov. Na istoj Olimpijadi, osvaja još četiri medalje. Proglašena je sportistkinjom godine.

1972. Japanski vojnik Šjoići Jokoi otkriven na pacifičkom ostrvu Guam, gdje se 28 godina skrivao u džungli, ubijeđen da Drugi svjetski rat još traje.

1983. U Italiji uhapšena 32 člana terorističke organizacije 'Crvene brigade' pod sumnjom da su izvršioci kriminalnih djela, uključujući i ubistvo bivšeg italijanskog premijera Alda Mora.

1983. Umro američki filmski režiser Džordž Kjukor, dobitnik Oskara za film 'My Fair Ledy'.

2000. U Hrvatskoj održani prvi predsjednički izbori poslije smrti Franja Tuđmana, u decembru 1999. Pobjedom nad Draženom Budišom u drugom izbornom krugu, 7. februara, predsjednik Hrvatske postao Stjepan Mesić.

2001. Za direktora Britanske berze, stare 200 godina, prvi put imenovana žena, bivša bankarka Klara Furs.

2003. Vlada Republike Srpske pozvala sve osumnjičene za ratne zločine, uključujući bivšeg predsjednika RS Radovana Karadžića, da se predaju Haškom tribunalu.

2004. Svemirsko vozilo NASE, Oportjuniti, bezbjedno sletjelo na Mars i poslije četiri sata poslalo prve snimke te planete na zemlju.

2005. Generalna skupština UN održala je prvu komemorativnu sjednicu u znak sjećanja na oslobađanje nacističkih koncentracionih logora i tako podsjetila da masovna ubistva i genocidi još uvijek predstavljaju prijetnju u svijetu.

2006. Umro je jedan od najznačajnijih njemačkih poslijeratnih producenata i scenarista, Franc Zajc. Bio je producent oko 80 filmova, među kojima je i "Limeni doboš, iz 1979. koji je dobio Oskara za najbolji strani film.

2006. U jednom hramu u Luksoru, egiptolozi su otkrili 3.400 godina staru statuu Kraljice Ti, žene Amenhotepa III, jednog od najvećih egipatskih faraona i babe dječaka-kralja Tutankamona.

2008. Umro je američki fotograf Berni Boston najpoznatiji po legendarnoj fotografiji demonstranata u Vašingtonu 1967. protiv vijetnamskog rata, koji stavljaju cvijeće u cijevi pušaka vojnika.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
25-01-10, 12:39
25. januar

1855. sklopljen brak knjaza Danila i Darinke Kvekić. Darinka je u patrijarhalnu sredinu Crne Gore donijela mnoge evropske običaje. Sa Danilom je imala kćerku Olgu. Poslije ubistva knjaza Danila 1860. živjela je izvan Crne Gore, a umrla je u Veneciji 1892.

1899. Umro je Vasa Pelagić, agitator i publicista, narodni prosvjetitelj. Turska ga je 1869. protjerala u Malu Aziju, odakle je uz rusku pomoć stigao u Srbiju, pa na Cetinje, gdje se sukobio sa knjazom Nikolom. Bavio se politikom i širenjem ideja socijalizma, zbog čega je protjerivan, a svojim slobodarskim stavom razbijesnio je srbijanski režim, zbog čega su ga strpali u ludnicu Požarevačkog zatvora, gdje je i umro.

1901. Rođen Milutin Stojović. Zapaženi prosvjetni radnik, omiljen i cijenjen pedagog. Naporedo sa službovanjem, završio je filozofski fakultet 1938. Okupaciju zemlje proveo je kao zarobljenik u njemačkim koncentracionim logorima. Predavao je u Herceg Novom, Ivangradu i na Cetinju. Angažovao se na istraživanju arhivske i druge građe vezane za istoriju crnogorske pedagogije Sarađivao je u „Pobjedi”, „Nastavi i vaspitanju”, „Godišnjaku cetinjske gimnazije”. Bio je jedan od osnivača „Prosvjetnog rada” i njegov stalni saradnik. Umro je na Cetinju, 20. februara 1975.

1905. U Nudolu kod Grahova rođen je Sava Kovačević, revolucionar i narodni heroj. Član KPJ postao je 1925. g. i više puta bio je hapšen zbog partijskog angažmana. Bio je jedan od organizatora 13-julskog ustanka, komandovao je partizanskim snagama koje su oslobodile Grahovo. Bio je komandant Nikšićkog partizanskog odreda, prvi komandant Pete crnogorske proleterske brigade, komandant Operativnog štaba za Hercegovinu, zamjenik komandanta Glavnog štaba za Crnu Goru i Boku, član Vrhovnog štaba i komandant Treće divizije. Poginuo je u bici na Sutjesci, 13. juna 1943. godine.

1910. Rođen Nikola Srzentić Poznati pravni stručnjak, član i funkcioner međunarodnih udruženja u domenu krivičnog prava, kriminalne politike i penologije, dopisni član CANU. Prije II svjetskog rata angažovao se na pisanju projekta Građanskog zakona. Aktivno je pomagao NOB. Poslije oslobođenja, obavljao značajne funkcije u pravosuđu na saveznom nivou. Objavio niz radova iz krivičnog prava i dva univerzitetska udžbenika, komentare domaćih krivičnih zakonika i niz članaka i rasprava na tu temu. Umro je 10. februara 1993. godine.

1971. U Zagrebu umro Savić Marković Štedimlija, publicista. Kao mladić ućestvovao u omladinskim četama kontrakomita, protiv protivnika bezuslovnog ujedinjenja Crne Gore i Srbije. Od dolaska u Zagreb 1930. godine, počinje plodnu novinarsku, publicističku i književnu karijeru. Objavio je preko 20 knjiga. Nakon osnivanja NDH on, aprila 1941. Osniva Nacionalno crnogorsko vijeće i Ured Crnogoraca u Zagrebu, koje ustaška Vlada tretira kao predstavništvo CG, a Štedimliju kao šefa. Zajedno sa Sekulom Drljevićem angažovao se u radu Crnogorskog državnog vijeća, osnovanog u Zagrebu 1944. godine, s namjerom da utiče na događanja u završnici rata i rješavanje crnogorskog državnog pitanja, saglasno političkim stavovima o nezavisnoj Crnoj Gori. Deset prvih poslijeratnih godina proveo u sovjetskim zatvorima, a po povratku u zemlju osuđen zbog kolaboracije sa ustaškim režimom. Robijao u Gradiški i na Golom otoku. Djelo i život S.M. Štedimlije prate brojne kontroverze. Od srpskih nacionalista označen crnogorskim ustašom, dok mu je Vlada Republike Hrvatske 2002. godine, na zahtjev Blaža Kilibarde, posmrtno dodijelila status bivšeg političkog zatvorenika.

2007. Papa Benedikt XVI imenovao je Anđela Motolu za stalnog diplomatskog predstavnika Svete stolice u Crnoj Gori. Prema Bečkoj konvenciji o diplomatskim odnosima, nuncij ima rang ambasadora.

U svijetu:

1579. Sjeverne nizozemske pokrajine Holandija, Zelandija, Utreht, Gelderlend, Frizija, Groningen i Overajsel, proglasile Utrehtsku uniju radi suprotstavljanja španskoj vlasti. Unija se 1581. otcijepila od Španije, a Vestfalskim mirom 1648. dobila nezavisnost i potom prihvatila naziv Holandija, prema najvećoj i najbogatijoj provinciji.

1759. Rođen škotski pjesnik Robert Berns, posljednji veliki pjesnik koji je pisao na škotskom dijalektu. Nastavio i do savršenstva doveo tradiciju škotske narodne poezije.

1831. Poljski parlament [Sejm] proglasio nezavisnost Poljske i svrgnuo ruskog cara Nikolaja I s poljskog prijestola.

1882. Rođena engleska književnica Adelina Virdžinija Vulf. Ubraja se među najbolje engleske romanopisce 20. vijeka. U nastupu depresije izazvane ratom, izvršila je samoubistvo.

1904. U Beogradu počeo izlaziti dnevni list 'Politika', čiji je osnivač i prvi urednik bio Vladislav Ribnikar.

1919. Osnovana Liga naroda, preteča Ujedinjenih nacija.

1924. U francuskom gradu Šamoni otvorene prve zimske Olimpijske igre. Trajale do 5. februara, učestvovalo 16 država i 260 sportista.

1947. Umro najpoznatiji američki gangster Al Kapone, organizator podzemlja u Čikagu i šef jednog od najvećih gangsterskih gangova. Bio je osam godina u zatvoru zbog utaje poreza.

1950. Jerusalim, grad u Palestini, podijeljen izmedju Izraela i Jordana, postao glavni grad države Izrael.

1961. Predsjednik SAD Džon Kenedi u Stejt dipartmentu održao prvu konferenciju za novinare koju je prenosila televizija. Kenedi odgovorio na 31 pitanje.

1971. General Idi Amin vojnim udarom oborio s vlasti predsjednika Ugande Miltona Obotea i potom se proglasio za predsjednika. Kasnije optužen za kanibalizam.

1978. Umro književnik Skender Kulenović, autor poeme 'Stojanka majka Knežpoljka'. Pisao pjesme, poeme, eseje, kritike, putopise. Rođen 2. septembra 1910. godine u Bosanskom Petrovcu.

1981. U Prilepu rođen pop muzičar, zvijezda regiona, Toše Proeski. Tragično stradao u saobraćajnoj nesreći kod Nove Gradiške, u Hrvatskoj, 16. oktobra 2007. godine.

1983. Vlasti Kine preinačile smrtnu kaznu, izrečenu istog dana 1981, Mao Cedungovoj udovici Đang Ćin, u doživotnu robiju.

1991. Sobranje Makedonije, jedne od republika SFRJ, usvojilo deklaraciju o nezavisnosti i platformu za pregovore o budućnosti Jugoslavije.

1992. Parlamentarna Skupština Savjeta Evrope primila Rusiju u članstvo te organizacije i pored oštrih kritika zbog ruskog vojnog angažovanja u Čečeniji.

1997. Umro, od posljedica samoubistva, Nikola Koljević, univerzitetski profesor, esejist i prevodilac, jedan od najuglednijih šekspirologa u SFRJ. Međutim, njegov ulazak u politiku označio je i njegov brzi kraj. Rezultati učešća u ratnom rukovodstvu bosanskih Srba doveli su ga do čina samouništenja.

2007. Izraelski predsjednik Moše Kacav privremeno suspendovan s položaja zbog optužbi za silovanje i seksualno zlostavljanje.

2008. Romano Prodi podnio ostavku na položaj premijera Italije, pošto je Senat izglasao nepovjerenje njegovoj Vladi.


(http://wikii.itam.ws/index.php/Glavna_stranica)Uredio Hari Krisna i Cipur

zvoncica
26-01-10, 11:49
26. januar

1699. Završen Morejski rat. Šesnaestogodišnji sukob (1684–1699) između Austrije, Poljske, Venecije i Rusije, sa jedne, i Osmanskog carstva, sa druge strane, okončan je mirom u Sremskim Karlovcima. Osmansko carstvo se odreklo Ugarske, Slavonije, Like i Banije, a preko Save zadržalo istočni Srem, dio Mitrovice i Banat. Venecija je dobila srednju Dalmaciju, cijelu Boku kotorsku i Moreju (Peloponez). Crna Gora (sjeverozapadna, podlovćenski kraj i brđanska regija) ponovo je, kao i u prethodnom Kandijskom ratu, bila saveznica Veneciji. Tokom ovog sukoba odigralo se nekoliko značajnih bitaka na teritoriji današnje Crne Gore: oslobođenje Risna 1684. bitka na Vrtijeljci 1685. oslobađanje Herceg Novog 1687. poraz Osmanlija u Kučima 1688. ulazak njihove vojske na Cetinje 1692. kada su Mlečani minirali manastir Crnojevića...

1944. Umro Jozef Rohlena. Češki botaničar i poznati istraživač flore Crne Gore. Rođen je 3. januara 1874. Premda je završio učiteljsku školu i radio u prosvjeti, a botanički rad počeo kao amater, postao je veoma uvažen botaničar. Od 1900. do 1906. dolazio je u Crnu Goru šest puta i proputovao je sve njene oslobođene krajeve. Sabrao je bogat herbarijski materijal i objavio ga u 12 knjiga „Priloga flori Crne Gore (1902–1903) ”, a potom objedinjenog publikovao kao zasebno djelo „Conspectus Florae Montenegrinae”, 1942. u Pragu. Na putovanjima po Crnoj Gori pratio ga je Krsto Pejović sa Njeguša koji je iskustvo u sabiranju biljaka već bio stekao prateći italijanskog botaničara Antonija Baldaćija. Rohlena je opisao oko 200 novih taksona iz flore Crne Gore, među kojima 27 sa statusom vrste.

1951. Osnovan je Državni arhiv Narodne Republike Crne Gore. Prvi crnogorski Državni arhiv osnovan je januara 1901. kada su doneseni i prvi zakoni o obaveznosti uvođenja državne arhive u Knjaževini Crnoj Gori, a prvi arhivista Crne Gore bio je Vuk Vrčević.

1958. Osnovan Rukometni savez Crne Gore.

1984. Umro je Petar N. Martinović, doktor bioloških nauka, redovni član SANU, naučnik svjetske reputacije. Rođen je 11. jula 1897. u Podgorici. Diplomirao je na Poljoprivrednom, potom i na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sirakuzi (SAD). Dao je veliki i originalan doprinos nauci, posebno na polju eksperimentalne biologije (endokrinologije, imunobiologije i embriologije). Utemeljivač je Biološke laboratorije Instituta u Vinči. Ostvario je izuzetan naučni opus. Dobitnik je Nagrade AVNOJ-a i visokih odlikovanja.

1990. Osnovan Liberalni Savez Crne Gore. Osnivačkoj skupštini na Cetinju prisustvovalo je 167 članova. Za prvog predsjednika Skupštine izabran je Velimir – Koko Vujović, a za predsjednika Izvršnog odbora Slavko Perović. U programske osnove LSCG ugrađeni su principi: slobodan pojedinac, slobodan narod, liberalna demokratija, privatna svojina, slobodno tržište, socijalna pravda, te demokratska i nezavisna Crna Gora. Poslije prvih višestranačkih izbora u Crnoj Gori u decembru 1990. godine, LSCG je, u okviru političkog bloka Saveza reformskih snaga Jugoslavije za Crnu Goru, postao parlamentarna stranka. Istog dana izašao je prvi broj "Liberala" , lista Liberalnog saveza Crne Gore, kojeg je uređivao Mladen Lompar.

2006. Visoki predstavnik EU za crnogorski referendum, Miroslav Lajčak, predao je u Podgorici predstavnicima vlasti i opozicije dokument EU koji sadrži ocjenu platformi oba bloka o uslovima organizovanja referenduma.

2009. Skupština Crne Gore skratila je sebi mandate i tako je ispunjen uslov da, shodno članu 15 Zakona o izboru odbornika i poslanika, predsjednik države Filip Vujanović raspiše izbore.

U svijetu se dogodilo:

1186. Dubrovnik je sklopio mir sa srpskim velikim županom Stefanom Nemanjom, koji je u dva navrata pokušao zauzeti taj grad (1184. i 1185.). Sporazum o miru bio je temelj kasnijim ugovorima Srbije i Dubrovačke Republike.

1371. U bitci na rijeci Marici, kod Črnomena, Turci su porazili srpsku vojsku braće Mrnjavčević, kralja Vukašina i despota Uglješe, koji su u boju poginuli. To je bila jedna od presudnih bitaka u turskom pohodu na Balkan.

1500. Španski moreplovac Visente Janjes Pinson otkrio Brazil.

1531. Snažan zemljotres pogodio Portugal, glavni grad Lisabon potpuno razoren, a poginulo više od 30.000 ljudi.

1699. Potpisan Karlovački mir, kojim je poslije 16 godina okončan austrijsko-turski rat. Turci su izgubili Ugarsku, Slavoniju, Liku i Baniju, zadržavši preko Save samo Banat i dio Srema do Mitrovice. Venecija je dobila srednju Dalmaciju, Boku Kotorsku do Risna i Moreju (Peloponez).

1815. Rusija, Austrija i Pruska formirale su Svetu alijansu, koju su kasnije potpisali svi evropski vladari osim britanskog regenta, pape i turskog sultana. Cilj saveza bio je da se uguše revolucionarni pokreti u Evropi nakon Francuske revolucije i Napoleonovih ratova.

1823. Umro engleski ljekar Dejvid Džener koji je otkrio vakcinaciju.

1841. Srpski knez Mihailo Obrenović izdao je naredbu, kojom su sve škole u Srbiji morale da slave Svetog Savu, kao svog patrona. Za razliku od naredbe kneza Miloša iz 1827. koja nije imala uspjeha u izgradnji kulta Svetog Save, ova naredba je morala biti prihvaćena u Srbiji, a bilo je pokušaja i u Crnoj Gori da se Sveti Sava proglasi za školskog patrona.

1849. Rođen je ruski fiziolog Ivan Petrovič Pavlov, osnivač Instituta za eksperimentalnu medicinu, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1904. godine.

1864. u Beču je umro Vuk Stefanović Karadžić, lingvista, etnograf istoričar i reformator srpskog književnog jezika, sakupljač narodnog stvaralaštva i istoričar. Radio je kao pisar u Praviteljstvujušćem savjetu, bio je učitelj, carinski i sudski činovnik. U Beču je sarađivao sa Jernejom Kopitarom, upoznao mnoge značajne onovremene ljude južnoslovenskih naroda i sakupljao je narodne pjesme, poslovice i pripovjetke.Reforme jezika sproveo je pojednostavljenjem pravopisa po fonetskoj osnovi, - "svaki glas jedno slovo" i po načelu "piši kao što govoriš, a čitaj kao što je napisano". Poznata djela su Mala prostonarodna slavenoserbrska pjesmarica, Pismenica serbskoga jezika po govoru prostoga naroda, Serbski rječnik itd. Prvi kontakt sa Crnom Gorom imao je 1821. kada je tražio narodne pjesme, a prvi put došao je u Crnu Goru 1834. g. Boravio je više puta na crnogorskom području, sakupljao narodne pjesme i istorijsku građu za knjigu «Crna Gora i Crnogorci», kao i da pregovara o saradnji Crne Gore sa Srbijom.

1891. Umro njemački inženjer Nikolaus August Oto, koji je 1861. napravio prvi benzinski motor, a 1876. je izumio četvorotaktni motor s unutrašnjim sagorijevanjem.

1905. Kod Pretorije u Južnoj Africi pronađen najveći dijamant na svijetu "Kalinan". U sirovom stanju on je težio 622 grama i imao je 3.106 karata.

1925. U Klivlendu (Ohajo) rođen Pol Njumen, američki glumac, režiser, producent.

1930. Mahatma Gandi, lider pokreta za nezavisnost Indije započeo marš kroz Indiju zbog poreza na so. "Marš soli" trebalo je da ohrabri Indijce da samostalno proizvode so kao simbol nezavisnosti.

1934. Potpisan desetogodišnji njemačko-poljski pakt o nenapadanju, koji je Hitler prekršio napadom na Poljsku 1. septembra 1939.

1942. Prve trupe SAD u Drugom svjetskom ratu stigle u Evropu, u Sjevernu Irsku, a u borbe na evropskom ratištu uključile se 1943. napadom na Italiju.

1947. U avionskoj nesreći u Danskoj poginuo je švedski prestolonasljednik Gustav Adolf (40). Bez oca je ostalo petoro djece, među kojima i sadašnji kralj Švedske Karl Gustav XVI.

1950. Indija formalno proglašena republikom u okviru Britanskog komonvelta.

1962. U SAD je umro Ivan Meštrović, hrvatski vajar. Za vrijeme prvog svjetskog rata bio je u emigraciji, a po završetku toga rata, do okupacije 1941. godine vratio se u domovinu. Ponovo je 1947. morao da emigrira u SAD, gdje je bio profesor vajarstva na Univerzitetu u Sirakuzi . Imao je veliki broj samostalnih izložbi u Evropi, SAD i Jugoslaviji. Njegova tematika bili su istorija i legende, a radio je veliki broj spomenika i mauzoleja. Napisao je više eseja, zbirku pripovjedaka "Ludi Mile" i memoare Sjećanja na političke ljude i događaje.

1965. Hindi je postao zvanični jezik Indije, što je izazvalo nemire na jugu zemlje, gdje stanovništvo govori drugim jezicima, pa je vlada Indije u februaru 1965. odlučila da u zvaničnoj upotrebi ostane i engleski.

1972. Iznad Čehoslovačke je, poslije eksplozije podmetnute bombe, pao avion JAT-a na liniji Kopenhagen-Beograd. Poginulo 26 putnika i članova posade, a preživjela jedino stjuardesa Vesna Vulović, koja je pala sa 10.160 metara visine.

1980. Izrael i Egipat ponovo uspostavili diplomatske odnose.

1990. U Rimu je u 83. godini umro italijanski književnik Alberto Moravia, jedna od najznačajnijih ličnosti italijanske književnosti 20. vijeka ("Rimske priče", "La Ciociara", "Rimljanka").

1990. U Londonu umrla američka filmska diva Ava Gardner.

1993. Književnik Vaclav Havel izabran za predsjednika nove Češke Republike, nakon raspada čehoslovačke federacije.

1997. Policija u Beogradu upotrijebila silu, suzbivši demonstracije ljudi koji su protestovali zbog poništenja njihove volje na lokalnim izborima.

2000. Međunarodni sud za ratne zločine donio je konačnu presudu bosanskom Srbinu Dušku Tadiću (44) u postupku koji je trajao skoro četiri godine. Prvi čovjek kojem je suđeno za zločine počinjene tokom bosanskog rata (1992-95) osuđen je na 20 godina zatvora.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
27-01-10, 14:38
27. januar


1386. Đurađ II Balšić, knez nezavisni - Služeći se titulom „knez nezavisni i gospodar Gornje i Donje Zete, Krajine, Valone i Pomorja”, potvrdio je privilegije Dubrovčanima nastanjenim u tadašnjoj Zeti.

1853. Rođen Anto Gvozdenović. Medicinu završio u Rusiji, bio ugledni vojni hirurg, proslavljeni general tri vojske- ruske, francuske i crnogorske, prvi ambasador Crne Gore u Vašingtonu, poslije smrti kralja Nikole posljednji predsjednik crnogorske emigrantske vlade. Govorio ruski, njemački, engleski, italijanski i francuski jezik. Bio izuzetan po mnogo čemu, pa i po kockarskom talentu i avanturističkom duhu. Umro 2. septembra 1935. godine u rodnim Ćeklićima, u Katunskoj nahiji, gdje je i sahranjen.

1856. Slava Svetog Save, srpskog svetitelja, prvi put je 620 godina nakon njegove smrti u Crnoj Gori obilježena u školi Cetinjskog manastira u vrijeme izvanjca Nikanora Ivanovića (igumana i arhimandrita Cetinjskog manastira i glavnog školskog nadzornika) i učitelja Cetinjske škole Stevana Petranovića.

1879. Crnogorska vojska oslobodila Podgoricu, važno strateško mjesto turske vojske i vojnički logor. Poslije oslobođenja Muslimani su dobili ista prava kao i crnogorski građani.

1888. Rođen Gligorije Pejanović, publicista, prevodilac i književnik. Objavljivanjem niza značajnih napisa iz oblasti uzgoja i prerade duvana dao je veliki doprinos razvoju duvanske industrije u Crnoj Gori. Od 1904. bio je član Uprave crnogorskog monopola duvana. Bio je urednik kalendara „Zeta” (1908–1914), „Monopolskog glasnika” i „Monopolskog kalendara” (1921–1941) i edicije „Mala biblioteka”, u okviru koje je objavljivana stručna duvanska literatura. Objavio je dvije knjige o gajenju duvana: „Kratka uputstva o gajenju duvana”, „Kultura aromatičnih duvana SMIRNA”, i preveo nekoliko knjiga stranih autora na istu temu. Bavio se i bilježenjem dogodovština iz podgoričke svakodnevnice, koje je sabrao u djelu „Bjegunac”. Umro je 2. maja 1960. godine.

1895. umro je glasoviti junak i ugledni Crnogorac Novica Cerovic. (http://www.montenegrina.net/pages/pages1/istorija/cg_u_xix_vijeku/ban_crnogorski_novica_cerovic.htm)

1914. Rođen Vladimir Popović Španac. Politički radnik, u mladosti jedan od rukovodilaca predratnog omladinskog pokreta u Beogradu. Iz rodnih Brčela (opština Bar) otišao je na Cetinje gdje je završio gimnaziju, a nakon toga upisao Medicinski fakultet u Beogradu. Na svjetskom kongresu studenata komunista i socijalista u Parizu 1937. predstavljao je Beogradski univerzitet. Organizovao odlazak studenata u Španiju i učestvovao u građanskom ratu protiv snaga diktatora Franka. Nakon povratka u Jugoslaviju, kao delegat CK KPJ bio je na visokim partijskim funkcijama u Hrvatskoj, gdje je nakon aprilskog rata 1941. učestvovao u organizovanju i pokretanju narodnooslobodilačke borbe. U toku II svjetskog rata obavljao je značajne dužnosti u NOB-u. Poslije oslobođenja proglašen za narodnog heroja. Bio ambasador u SSSR, SAD i prvi jugoslovenski diplomata tog ranga u NR Kini. Učestvovao je na više zasijedanja OUN od 1946. - 1955. Umro je 1. januara 1972. godine.

1951. Osnovan Vatrogasni savez Crne Gore. Na osnivačkoj sjednici te organizacije sa sjedištem u Podgorici, usvojena su pravila Saveza i izabrani predsjednik Vlado Raičević i sekretar Momo Mićović, nakon čega se pristupilo omasovljenju postojećih vatrogasnih društava u većim gradovima i osnivanju novih u manjim mjestima.

2005. U kongresnoj dvorani hotela „Maestral" u Miločeru održana je osnivačka Skupština Pokreta za evropsku državnu zajednicu Srbija i Crna Gora. Skupštini je prisustvovalo više od 600 predstavnika političkih partija (Narodne stranke, Srpske narodne stranke, Demokratske srpske stranke i Srpske radikalne stranke), nekoliko nevladinih organizacija i Srpske pravoslavne crkve. Usvojen je Statut Pokreta i Deklaracija o njegovim ciljevima.

2008. Crnogorski predstavnik na "Eurosongu 2008" koji se održava u Beogradu od 20. do 24. maja, biće Stefan Filipović, odlučeno je u specijalnoj emisiji, koju je organizovala Radiotelevizija Crne Gore. Odluka o predstavniku Crne Gore na ovom festivalu donešena je putem SMS glasanja i sa 3325 glasova publike.

2009. Predsjednik države raspisao je vanredne parlamentarne izbore u Crnoj Gori za 29. mart.

U svijetu:

98. Trajan postao rimski car nakon smrti cara Nerva.

1235. Umro Sava Nemanjić, Sveti Sava, utemeljivač Srpske pravoslavne crkve, države i školstva.

1756. Rođen Volfgang Amadeus Mocart, austrijski kompozitor, jedan od najgenijalnijih kompozitora u istoriji. Bio je čudo od djeteta, dječak koji je naučio note prije nego slova i koji je s tri godine komponovao jednostavne pjesmice, a sa pet godina održavao koncerte. U njegovom ogramnom opusu nalazi se 19 opera ('Don Đovani', 'Figarova ženidba' itd.), stotinjak violinskih i klavirskih sonata, gudačkih kvarteta i kvinteta, 27 klavirskih koncerata, osam violinskih koncerata i 49 simfonija. Ostavio je više od 600 muzičkih djela. Umro je 5. decembra 1791. u 35-oj godini života i pod nerazjašnjenim okolnostima.

1822. Na skupštini u Epidauru grčki ustanici proglasili nezavisnost Grčke, koju je Turska priznala 1829.

1837. U jednoj šumici na Crnoj Rijeci blizu Petrograda, odigrao se dvoboj između velikog ruskog pjesnika Aleksandra Sergejeviča Puškina i gardijskog oficira Dantesa, zbog glasina o vezi Puškinove žene Natalije Nikolajevne Gončarove sa tim oficirom. Dva dana kasnije Puškin je umro od rana zadobijenih u dvoboju. Iako je umro u 38- oj godini života ostavio je izuzetno vrijedna djela: Boris Godunov, Evgenije Onjegin, Pikova dama, Ruslan i Ljudmila, Dubrovska...Puškinu je to bio 21-i dvoboj, u 15 njih je bio izazivač, a šest puta je bio izazvan na dvoboj.

1901. Umro italijanski kompozitor Đuzepe Verdi, jedan od najvećih muzičkih stvaralaca 19. vijeka. Komponovao je niz opera koje su mu donijele slavu, a najbolje opere: su Aida, Rigoleto, Travijata i Trubadur. Sa njim je italijanska romantična opera doživjela vrhunac. Rođen 10. oktobra 1813. godine.

1910. Rođen slovenački političar i državnik bivše SFRJ Edvard Kardelj.

1924. Vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca potpisala je u Rimu pakt o prijateljstvu i saradnji s Italijom i sporazum kojim je grad Rijeka predat Italiji.

1926. Engleski pronalazač Džon Logi Berd u Londonu prvi put javno demonstrirao televiziju.

1943. Avijacija SAD izvršila u Drugom svjetskom ratu prvi napad na Njemačku cjelodnevnim bombardovanjem ratne luke Vilhelmsafen.

1945. Sovjetske jedinice oslobodile Aušvic, nacistički koncentracioni logor u kojem je ubijeno milion i po ljudi, među kojima više od milion Jevreja. Izvidnice Prvog ukrajinskog fronta maršala Konjeva otvorile su gvozdena vrata logora Aušvic, u kom je nastradalo četiri miliona ljudi. Oslobodioci su u logoru zatekli oko 2.000 logoraša, među njima 54 Jugoslovena. Osvenćin je grad u Poljskoj koji se nalazi u neposrednoj blizini Krakova sa 30 000 stanovnika. Tu su Njemci, maja 1940. godine, osnovali koncentracioni logor tzv. Aušvic, najveću „fabriku smrti". Hitler nije slučajno izabrao Osvenćin za najveći koncentracioni logor. On se nalazio u neposrednoj blizini sovjetske granice. Mjesto je malarično, a zime su veoma hladne. Pošto se bližio napad na SSSR, Hitler je planirao da baš u tom logoru, pored Poljaka i Jevreja, bude najviše ruskih zarobljenih vojnika.

1967. Tokom proba za let na Mjesec u bazi Kejp Kanaveral, trojica američkih astronauta poginula u kapsuli svemirskog broda 'Apolo 1' u kojem je izbio požar.

1967. Predstavnici 60 zemalja potpisali sporazum o zabrani upotrebe oružja za masovno uništavanje u svemiru.

1972. Umrla je američka crnačka pjevačica Mahalija Džekson. S nastupima je počela 1920-ih godina, a najveći uspjeh postigla je nakon 2. svjetskog rata. Karijeru je završila 1971. godina, a prije smrti dobila je nagradu Gremi za životno djelo.

1973. Potpisivanjem mirovnog ugovora u Parizu završen Vijetnamski rat i okončano vojno angažovanje SAD u toj zemlji. Glavni pregovarači, američki državni sekretar Henri Kisindžer i sjevernovijetnamski ministar Le Duk To dobili su iste godine Nobelovu nagradu za mir.

1975. U Parizu je potpisan sporazum o prekidu rata u Vijetnamu.

1981. Najmanje 500 ljudi je poginulo na indonežanskom feribotu "Tampomas II" koji je poslije požara potonuo u Javanskom moru.

1991. Američka avijacija je u Zalivskom ratu otpočela masovno bombardovanje drugog po veličini iračkog grada Basre.

1991. Poslanici Sobranja Makedonije izabrali Kira Gligorova za prvog predsjednika Republike Makedonije.

1998. Evropska unija i NATO izrazili zabrinutost zbog zaoštravanja situacije na Kosovu, gdje su učestali sukobi naoružanih Albanaca i srpskih snaga bezbjednosti.

1999. Beogradska kancelarija Visokog komesarijata UN za izbjeglice saopštila da u 98 sela u centralnom i zapadnom Kosovu više nema srpskog stanovništva.

2003. Skupština Srbije usvojila je Ustavnu povelju nove državne zajednice pod imenom Srbija i Crna Gora kao i Zakon o njenom sprovođenju.

2006. Islamski radikalni pokret Hamas osvojio na izborima apsolutnu većinu u palestinskom parlamentu.

2007. Umro je bivši predsjednik Indonezije general Suharto, čija je autoritarna vladavina trajala 32 godine i bila obilježena korupijom, nepotizom i kršenjem ljudskih prava.

Uredio Hari Krisna

Ćipur
27-01-10, 18:42
Sećanje na najvećeg heroja rata u SFRJ

Srbin Srđan Aleksić umro je na današnji dan 1993. godine od posledica batina koje je u Trebinju dobio od Srba zato što je branio Bošnjaka...

Ime Srđana Aleksića, momka iz Trebinja koji je na današnji dan 1993. preminuo od posledica batina koje je dobio jer je od napada Srba branio komšiju Bošnjaka, nosi tek jedan prolaz u Novom Sadu. Njega se retko ko seti, ali Alen Glavović, koji je tada izbegao smrt, Srđana nije zaboravio i pominje ga svakog dana i posle 17 godina.

http://www.24sata.rs/_customfiles/Image/2010/01JANUAR/27/srle.jpg


HEROJ - Kao da je juče bilo. Uvek mi teško pada kad odem za Trebinje. Svake godine odem na Srđanov grob, to skoro niko nije znao osim čika Radeta, Srđanovog oca - kaže za „24 sata” Alen (40), koji sa porodicom živi u Švedskoj.
U to vreme sam prodavao garderobu na pijaci - priseća se Alen i kaže da je tog 21. januara otišao do jednog kafića da odnese naručenu robu i da je seo sa prijateljicom da popije piće.
Prema njegovim rečima, u kafiću su bila dvojica pripadnika Vojske Republike Srpske koje je znao od ranije.
- Prišli su mi i tražili ličnu kartu. Nisam hteo odmah da je dam, pa me jedan od njih dvojice ošamario.
- Počeli su da me maltretiraju i pitaju: „Gde ti je Alija Izetbegović?”. Odgovorio sam: „U Sarajevu” - kaže on.
Alen kaže da su ga potom izvukli iz kafića i poveli ka policijskoj stanici koja je bila kod pijace.
- Ispred policijske stanice stajao je jedan policajac, prišao mi je, udario i oborio. Onda su njih četvorica skočili na mene. Srđan je naišao, nekako me izvukao, ne znam kako. Verovatno je išao za nama jer je video da me vode. Kad me izvukao počeo sam da trčim, a njega su nastavili da tuku kundacima - kaže Alen i dodaje da se kasnije vratio i da je našao Srđana na zemlji.
Šest dana Srđan je u bolnici bio u komi. Preminuo je 27. januara u 27. godini.
Alen kaže da je u kontaktu sa njegovim ocem i da svakoga meseca „onoliko koliko ima” uplati na račun fondacije koju je Srđanov otac otvorio.
Iako je Trebinje njegov grad, Alen kaže da se nikada ne bi vratio.
- Nema šanse, nikad se ne bih vratio... Uzeli su mi i stan... Vreme je bilo ludo. Ovde u Švedskoj živim sa porodicom.. Radim više poslova i nekako se borim - kaže Alen.
Jedan od napadača poginuo je tokom rata, dok su ostali osuđeni na dvadeset i osam meseci zatvora. Alen je sa 4.500 Bošnjaka napustio Trebinje.

Alen i danas ima problema u Trebinju

Alen Glavović je tokom rata bio teško ranjen u Trebinju. Taj grad njemu danas ne daje vojnu penziju. „To je moj veliki problem, koji ne znam kako da rešim. Odneo sam sve papire, sa mnom govore kao sa kriminalcem, a u suštini, samo traže novac”, kaže Alen.

http://www.24sata.rs/vesti.php?id=67411

zvoncica
28-01-10, 11:07
28. januar

1854. Umro Pero Tomov Petrović, brat Petra II Petrovića Njegoša. Okončao je kao izgnanik u Kotoru. Bio je najbogatiji Crnogorac tog vremena. Bavio se trgovinom: kupcima iz Austrije isporučivao je znatan broj ovaca i njeguškog sira. U ulozi predsjednika Crnogorskog senata energično se suprotstavljao izvršenju Njegoševog testamenta, kojim je za novog vladara Crne Gore bio određen Danilo Stankov Petrović, budući knjaz Crne Gore. Tokom prvih godina vladavine mladog knjaza, sa Đorđem Savovim, bratom od strica, Milom Martinovićem, Stevanom Perovićem Cucom i jednim brojem glavara, bio mu je stalna opozicija. Tokom prvog pohoda Omer-paše Latasa na Crnu Goru (1852/1853) Osmanlije su, znajući za njegov odnos prema knjazu Danilu, željeli da ga pridobiju za sebe, što je on sa prezirom odbio. Ipak, zbog kovanja zavjere protiv crnogorskog gospodara, protjeran je iz zemlje.

1872. Rođen Andrija Radović. Političar, ministar i predsjednik crnogorske vlade. Završio artiljerijsko-inženjersku akademiju u Italiji. U početku blizak Dvoru i knjazu Nikoli, kasnije je zbog učešća u „Bombaškoj aferi” osuđen na robiju. Nakon pomilovanja, ponovo je došao na važne državne funkcije. Tokom egzila povjeren mu je mandat za sastav vlade, ali je ubrzo (početkom 1917.) dao ostavku i postao jedan od najžešćih zagovornika prisajedinjenja Crne Gore Srbiji, postavši lider Crnogorskog odbora za narodno ujedinjenje. Biran je za poslanika u Kraljevini SHS na listi Demokratske stranke. Karijeru je završio kao viceguverner Narodne banke 1928. godine. Umro je 1947. godine, u Beogradu.

1890. Na Cetinje, kako je zabilježio Glas Crnogorca, "stigao veliki broj starosrbijanske čeljadi da radi na izgradnji puta Rijeka Crnojevića -Podgorica. Toga dana bilo ih je 500 s tim što je njihov broj iz dana u dan rastao". Cetinjska "Grlica" je zabilježila da ih je povremeno bilo i preko 3000 pa je smještaj bio veliki problem.

1908. Crnogorska narodna skupština zasijedala je povodom "bombaške afere", - događaja koji je iz temelja uzdrmao crnogorsko-srpske odnose. Organizovani pokušaj atentata na knjaza Nikolu uz pomoć crnogorske studentske omladine u Beogradu, ozbiljno je uznemirio skupštinu i narod Crne Gore.

1912. Tokom posjete Petrogradu i ruskom caru Nikolaju II kralj Nikola je doputovao u Carsko selo. Na ručku priređenom narednog dana u njegovu čast, odgovarajući na zdravicu koju mu je podigao ruski car, kralj Nikola je zahvalio domaćinu na imenovanju za feldmaršala ruske armije dvije godine ranije, prilikom proglašenja Crne Gore za kraljevinu. Posjeta Rusiji, koja je inače u rješavanju odnosa na Balkanu insistirala na stvaranju antiturskog saveza balkanskih zemalja, učinjena je sa namjerom da se u razgovoru sa ruskim suverenom napravi procjena pozicije Crne Gore na Balkanu u kontekstu nadolazećih vojnopolitičkih previranja pred Prvi balkanski rat i istovremeno nametne pitanje teritorijalnog proširenja Crne Gore. Bila je to posljednja u nizu od deset posjeta crnogorskog suverena Rusiji od 1868. godine, kada je prvi put kao knjaz otišao u zvaničnu posjetu ruskom caru Aleksandru II Romanovu.

1913. Crnogorska vojska zauzela Bardanjol.

1919. U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca uveden je Gregorijanski kalendar. Bilo je to dan poslije Svetog Save jer se željelo da se i te godine praznik proslavi po starom kalendaru.

2005. Crna Gora će, tek na temelju pune samostalnosti i ravnopravnosti, moći uspješnije da gradi sebe, bolju budućnost za sve svoje građane i dobre odnose sa susjedima. I samo takva, vođena svojim interesima i voljom, Crna Gora će moći da donosi kvalifikovane odluke o učešću u evropskim i svim drugim integracionim savezima, kazao je Branko Lukovac na konstitutivnoj sjednici Savjeta Pokreta za nezavisnu, evropsku Crnu Goru. Ovaj Savjet, koji je osnovan u Podgorici, u prisustvu lidera DPS-a Mila Đukanovića i SDP-a Ranka Krivokapića i brojnih ličnosti iz javnog i kulturnog života Crne Gore, pozvao je sve građane, koji hoće da njihova domovina bude slobodan, dostojan i ravnopravan član međunarodne zajednice, da se okupe i mobilišu sve snage radi ostvarenja tog cilja.

2006. Srbija ne smije da se miješa u pripremu crnogorskog referenduma, jer Crna Gora, kao i sve bivše jugoslovenske republike, ima pravo na samoopredjeljenje, smatra šef srpsko-crnogorske diplomatije Vuk Drašković. Uz napomenu da se zalaže za zajedničku državu i nada kako referendum neće uspjeti, on je istakao da, i u slučaju crnogorske nezavisnosti, granice između Srbije i Crne Gore treba ukloniti.

U svijetu:

814. Umro Karlo I Veliki, franački kralj od 768. i rimsko-njemački car od 800. kada ga je krunisao papa Lav III. Znatno proširio kraljevstvo i postao gospodar gotovo cijele zapadne i srednje Evrope.

1547. Umro engleski kralj Henri VIII, koji je nakon dolaska na prijesto 1509. proširio vlast na Vels, Škotsku i Irsku i izgradnjom jake flote postavio temelj budućoj pomorskoj sili.

1573. Počela velika hrvatsko-slovenska seljačka buna pod vođstvom Matije Gupca. Pobuna je u krvi ugušena 9. februara, a njen vođa zarobljen i nakon nekoliko dana umro od posljedica svirepog mučenja.

1596. Umro engleski gusar i admiral Frensis Drejk, prvi Englez koji je oplovio svijet i koji je doprinio engleskom osvajanju kolonija, posebno u sjevernoj Americi.

1689. Engleski parlament objavio abdikaciju kralja Džejmsa II. Posljednji vladar iz dinastije Stjuart bio je prisiljen na napusti prijesto zbog njegovih pokušaja da vrati katolicizam u Englesku.

1812. Rođen srpski državnik Ilija Garašanin, jedan od vođa ustavobranitelja i višegodišnji ministar unutrašnjih poslova u ustavobraniteljskim vladama.

1871. Francuska "Vlada narodne odbrane", formirana u Parizu nakon što je svrgnut Napoleon III i proklamovana republika, prihvatila je kapitulaciju u ratu s Pruskom u kojem je francuska vojska teško poražena.

1878. U Nju Hejvnu u SAD, puštena u rad prva telefonska centrala, dvije godine nakon što je Aleksander Grejem Bel patentirao telefon.

1887. Rođen poljski pijanista svjetskog ugleda, Artur Rubinštajn.

1935. Island je postao prva zemlja u kojoj je legalizovan abortus.

1936. U Đirokastri rođen svjetski poznati albanski književnik Ismail Kadare.

1939. Umro irski pjesnik i dramski pisac Vilijam Batler Jejts, najznačajnija ličnost irskog nacionalnog preporoda. Dobio je Nobelovu nagradu za književnost 1923. godine.

1955. U Parizu rođen predsjednik Francuske Republike, sin mađarskog emigranta, Nikolas Sarkozi.

1957. Rođena poznata glumica Mirjana Karanović.

1998. U Indiji osuđeno na smrt svih 26 optuženih za učešće u zavjeri i ubistvu bivšeg premijera Radživa Gandija.

2001. Umro hrvatski književnik Ranko Marinković. Njegova djela, poput romana 'Kiklop' i 'Glorija', uz stvaralaštvo Miroslava Krleže svrstavaju se u najveća dostignuća hrvatske književnosti.

2002. U Stokholmu je u 95. godini umrla švedska književnica Astrid Lindgren, autorka Pipi Duge Čarape. Napisala je više od 100 djela, a njene knjige prodate su u više od 100 miliona primjeraka i prevedene na stotinjak jezika.

2002. U Beogradu održana prva sjednica Međudržavne komisije za utvrđivanje granica i pripremu ugovora o državnoj granici izmedju SRJ i Hrvatske.

2003. U Beogradu preminuo Miloš Milutinović, jedan od najboljih jugoslovenskih fudbalera svih vremena.

2003. Na opštim izborima u Izraelu pobijedila desničarska partija Likud, čiji je lider izraelski premijer Ariel Šaron.

2006. Preminuo poznati sarajevski, dječiji književnik Duško Trifunović.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-01-10, 00:26
29. januar

1369. Balšići su, prestankom dominacije dinastije Nemanjića nad Zetom, tokom koje je na prostoru nekadašnje Duklje uspostavljena i pravoslavna mitropolija, prihvatili katoličanstvo. Spremnost na taj akt izrazili su pismom poglavaru Rimske crkve, u nastojanju da poboljšanjem odnosa i sa papom i Mletačkom republikom, očuvaju i ojačaju nezavisnost Zetske države. Kontinuitet katoličke crkve na prostoru Zete čuvan je i tokom vladavine Nemanjica. Poznato je da je na zahtjev Nemanjinog sina Vukana, koji je dobio na upravu Zetu, papa Inoćentije III uputio legate koji su imali zadatak da urede odnose u dukljanskoj crkvi u Zeti. Tim povodom, 8. januara 1199. na sinodu kod Bara donijeli su niz odluka važnih za organizaciju crkve u tom vremenu.

1431. Prvi pomen Bjelica u IAK. Taj predio, sjeverno od Cetinja, pominje se u jednom dokumentu u kome je zapisano kako su „Radoslav i Godislava, brat i kćerka pokojnog Dapka iz Bjelica primili imovinu pok. Ruže, dadilje u kući kotorskog blagajnika J. Nigra, kao njeni nasljednici”.

1843. Rođen Jovan Pavlović. U rodnim Sremskim Karlovcima, završio je gimnaziju, studirao na Pravnom fakultetu Velike škole u Beogradu, potom ekonomske nauke u Ženevi, koje je nastavio i okončao u Minhenu. Prije dolaska u Crnu Goru, u Pančevu i Zemunu uređivao je nekoliko listova. Nakon dolaska na Cetinje 1878. bio je urednik listova „Glas Crnogorca” i „Crnogorka”, direktor Cetinjske gimnazije i ministar prosvjete. Obnovio je 1879. rad Cetinjske čitaonice obogativši je savremenom literaturom, novinama i časopisima. Iste godine otvorio je knjižaru i antikvarnicu, a na njegovu inicijativu počela je i gradnja Zetskog doma. Bavio se pozorišnom kritikom i radio na zakonskim propisima iz oblasti prosvjete i kulture. Umro je na Cetinju, 6. aprila 1892. godine.

1864. u Njujorku je rodjen Vitni Voren (http://www.blogovanje.com/MontenegroHistory/komentari.php?id=267). Studirao je u Parizu. U periodu 1903–1913. radio je na projektovanju strogog centra Njujorka, poslovnog centra, pristaništa Čelzi i više hotela, a nakon Prvog svjetskog rata radio je na rekonstrukciji istorijske biblioteke na Lourenskom univerzitetu u Belgiji, koju su Njemci ponovo srušili u Drugom svjetskom ratu. Bio je član američke delegacije na Konferenciji mira u Parizu, gdje se upoznao sa „crnogorskim pitanjem” i zainteresovao za njega. Povodom nepravednog odnosa saveznika prema Crnoj Gori u Prvom svjetskom ratu, napisao je knjigu „Crna Gora – zločin mirovne konferencije”. Nakon prvog izdanja, koje 1922. objavio njujorški izdavač „Brentano”, knjiga je doživjela još nekolika izdanja. Kao član Međunarodnog komiteta za odbranu crnogorske nezavisnosti, osnovanog 1924. u Njujorku, nastojao je da aktuelizuje „crnogorsko pitanje.“

1896. Nad Madridom i velikim dijelom Španije dogodila se rijetka prirodna pojava bolida (nebesko kamenje). O tome "Glas Crnogorca" je pisao: "Na vedrom sunčanom nebu iz bijelog kao snijeg oblaka planuo je mlaz praćen jakom eksplozijom koja se osjetila na površini od oko 500 kilometara kvadratnih. U Madridu su nastale velike materijalne štete i veliki broj povrijeđenih.

1946. Ustavotvorna skupština izglasala je Ustav FNR Jugoslavije i izabrala novu vladu. Prema tom ustavu FNRJ je "savezna država republikanskog oblika, zajednica ravnopravnih naroda koji su na osnovu prava na samoopredjeljenje izrazili želju da žive zajedno u federativnoj državi". Odmah potom ustavotvorna skupština je pretvorena u narodnu, a njeno predsjedništvo u Prezidijum koji je, kao kolektivni organ predstavljao državu u međunarodnim odnosima.

1983. Umro Milan F. Rakočević. Pisac, filozof, publicista, prevodilac, književni kritičar. Rođen je 24. marta 1914. u Krnjoj Jeli. Završio je studij filozofije u Ljubljani i doktorirao na temu „Njegoševa etika i čojstvo”. Sarađivao je u više listova i časopisa. U Sloveniji je objavio kod nas malo poznato djelo – „Crnogorski Prometej”, studiju kojom je nastojao da dokaže da je „Njegoš originalni filozof crnogorske duše i misli”.

1955. Rođen crnogorski vaterpolo as Zoran Džimi Gopčević. Tokom cijele svoje karijere nastupao je samo za jedan klub-Primorac, sa kojim je 1986. godine osvojio prvenstvo i Kup Jugoslavije. 1980. godine na Olimpijadi u Moskvi proglašen je za najboljeg igrača turnira. Bio je trener Primorca, Budvanske rivijere, Niša i Spartaka iz Subotice. Velikan kotorskog i svjetskog vaterpola iznenada je umro 30. septembra 2000. godine.

1981. Rođen vaterpolista hercegnovskog Jadrana i crnogorski reprezentativac Vladimir Gojković.

1986. Rođen Simon Vukčević, crnogorski fudbalski reprezentativac.

2005. U Beogradu je održana sjednica Inicijativnog odbora koji je donio odluku o osnivanju Pokreta za zajedničku evropsku državu SCG, čiji je cilj da podrži taj pokret u Crnoj Gori.

U svijetu:

1226. Umro je italijanski fratar Đovani Frančeso Bernardone, poznat kao Franjo Asiški, osnivač rimokatoličkog franjevačkog reda.

1635. Osnovana Francuska akademija, jedna od najčuvenijih u Evropi. Akademiju je osnovao kardinal Rišelje, ministar kralja Luja XIII.

1860. Rođen ruski pisac Anton Pavlovič Čehov, jedan od najistaknutijih predstavnika novelističkog žanra u ruskoj i svjetskoj književnosti.

1866. Mirovnim ugovorom u Beču, kojim je okončan sedmonedjeljni rat između Italije i Austrije, Italiji su pripali oblasti Veneto i grad Venecija.

1872. Rođen Goce Delčev, vodja nacionalno-revolucionarnog pokreta u Makedoniji s kraja 19. i početka 20. vijeka. Poginuo u borbi s Turcima u maju 1903. tri mjeseca prije izbijanja Ilindenskog ustanka, čiji je početak odlagao smatrajući da je preuranjen i slabo pripremljen.

1886. Njemački inženjer Karl Benc patentirao prvi uspješan automobil na benzin.

1896. Američki ljekar Emil Grab prvi je upotrijebio terapiju zračenjem u liječenju raka pluća.

1899. Umro francuski slikar engleskog porijekla Alfred Sisli jedan od stvaralaca francuskog impresionizma.

1906. Na Radio konferenciji u Berlinu, SOS je ustanovljen kao međunarodni signal za pomoć. Najčešće se tumači kao skraćenica engleskih riječi "Save Our Souls". Konvencija je stupila na snagu u julu 1908. godine.

1916. Njemci u Prvom svjetskom ratu prvi put bombardovali Pariz iz cepelina.

1929. Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca promijenila je naziv u Kraljevina Jugoslavija, a državna teritorija je podijeljena na devet oblasti - banovina.

1963. Francuska stavila veto na ulazak Velike Britanije u Evropsku ekonomsku zajednicu.

1964. U Insbruku, Austrija, počele 9. zimske Olimpijske igre na kojima je učestvovalo 36 država i 1.100 sportista. Trajale do 9. februara.

1990. Istočna i Zapadna Njemačka su se, nakon 45 godina, službeno ponovo ujedinile. Neformalno ujedinjenje počelo je 9. novembra 1989. godine, kada je pao Berlinski zid.

1991. Predsjedništvo SFR Jugoslavije u nepotpunom sastavu odlučilo je da pređe na rad u uslovima neposredne ratne opasnosti, ocijenivši da je građanski rat na pomolu i da su se za takav rad stekli uslovi predviđeni Ustavom. Od tada sjednicama Predsjedništva prisustvovali su samo članovi iz Srbije, Vojvodine, Kosova i Crne Gore, pa je popularno nazvano "krnje Predsjedništvo".

1994. Austrijanka Ulrike Majer, dvostruka svjetska prvakinja u smučanju, umrla od povreda zadobijenih prilikom pada u takmičenju u spustu za Svjetski kup.

1995. Predsjednik bivše jugoslovenske republike Makedonije Kiro Gligorov, ranjen je u atentatu eksplozijom automobila-bombe u centru Skoplja, a njegov vozač i jedan slučajni prolaznik su poginuli.

1999. Kontakt grupa pozvala srpske vlasti i predstavnike kosovskih Albanaca da do 6. februara pristupe mirovnim pregovorima u francuskom zamku Rambuje u blizini Pariza.

2001. Američki Senat je odobrio sporazum o trgovinskoj saradnji s Vijetnamom, koji je toj zemlji osigurao normalan trgovinski status i odnose sa SAD.

2002. U Kabulu se zavijorila stara avganistanska zastava, prvi put od komunističkog prevrata 1978. godine koji je označio početak 23-godišnjeg perioda ratova i kriza u zemlji.

2003. Američki predsjednik Džordž Buš najavio da će 15 milijardi dolara u narednih pet godina biti iskorišćeno za liječenje AIDS-a i prevenciju u 12 afričkih i dvije karibske zemlje.

2005. Umro Efraim Kišon, Jevrejin koji je preživio holokaust i postao jedan od najpoznatijih i najprevođenijih izraeskih pisaca.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
30-01-10, 13:12
30. januar

1413. Mirovni ugovor sa Venecijom. Balša III, posljednji gospodar Zete iz dinastije Balšića, ratifikovao je nakon osmogodišnjeg rata mirovni ugovor sa Venecijom. Ugovor, nepovoljan po Veneciju, predviđao je da svaka od strana u sukobu zadrži teritorije koje je do tada posjedovala, uz pravo Balši III na proviziju od 1.000 dukata na ime posjeda koje je njegov otac Đurađ II „prodao” Republici.

1718. Poslije Požarevačkog mira crnogorski vladika Danilo Petrović uputio je memorandum o zaštiti crnogorskih granica, i pismo kojim je zahtijevao oduzimanje Skadarskog jezera otomanskoj imperiji i njegovo pripajanje crnogorskom vladikatu u cilju stvaranja jake i objedinjene crnogorske teritorije. Od tada prestaje dvovjekovna veza Crne Gore i Venecije.

1857. Rođen Petar Perišin Oraovac, ljekar, pisac i političar. Osnovnu školu završio na Cetinju, gimnaziju u Moskvi, gdje je upisao medicinu. Kao student – dobrovoljac, učestvovao je u ratu protiv Osmanskog carstva 1876/1878, u srpskoj i crnogorskoj vojsci. Vratio se u Moskvu, dovršio studije, a potom na poziv knjaza Nikole došao u Crnu Goru da radi kao okružni ljekar u Ulcinju i Baru. Sa bratom Tomom, književnikom i učiteljem, koji je došao u politički sukob sa knjazom, emigrirao je u Srbiju, ali tamo nije bio prihvaćen, nakon čega je otišao u Bugarsku, gdje je veoma brzo napredovao u službi, postavši jedan od vodećih medicinskih stručnjaka. Bio je osnivač i urednik časopisa „Medicina”. Popularan i cijenjen, imao je zapaženu ulogu i u politici, pa je biran za poslanika Sofije u Sobranju Bugarske, a 1910. i za predsjednika Sobranja, zauzimajući u državi najviši položaj poslije kralja Ferdinanda. Umro je u Sofiji, 6. maja 1922. Sahranjen je uz najviše počasti.

1880. Uspostavljena prva crnogorska pomorsko-trgovačka zastava. O promociji zastave, koja je upriličena na Cetinju, svi diplomatski predstavnici u Crnoj Gori izvijestili su svoje vlade. Nova zastava bila je sastavljena od tri vodoravna polja, od kojih je gornje i donje bilo crvene a srednje bijele boje. Na gornjem crvenom polju, uz koplje, nalazio se bijeli krst, poput krsta malteškog reda. Krajem iste godine uspostavljena je druga zastava, sa drugačijim rasporedom polja (crveno, plavo, bijelo), sa krstom na istom polju kao kod prethodne. Na molbu ulcinjskih kapetana koji su bili često u prilici da sa brodovljem odlaze u susjedne turske luke i njihove bojazni da će zbog krsta na zastavi imati neprilika, knjaz Nikola je, uz istu sugestiju vojvode Sima Popovića, tadašnjeg upravitelja Primorja, usvojio prijedlog da krst bude zamijenjen krunom, sa inicijalima crnogorskog suverena ispod nje, koji su se našli na srednjem, plavom polju.

1892. Crna Gora je potpisala Međunarodnu sanitarnu konvenciju protiv kuge i kolere.

1994. umro narodni heroj iz Kolasina Savo Drljević. Auotor zbornika sjećanja IV proleterska brigada.

2006. Savjet ministara EU usvojio zaključke o crnogorskom referendum. Ministri EU pozvali su sve političke snage u Crnoj Gori da se uzdrže od jednostranih poteza u vezi sa crnogorskim referendumom, da sarađuju međusobno i sa evropskim izaslanikom Miroslavom Lajčakom. U zaključcima se podsjeća da Ustavna povelja Srbije i Crne Gore dozvoljava državama članicama da poslije trogodišnjeg perioda održe referendum o nezavisnosti. Ističe se da taj proces mora biti prema međunarodnim demokratskim standardima, što je ključno za stabilnost i brzinu napretka prema EU i podržavaju se preporuke Venecijanske komisije objavljene krajem prošle godine. Navodi se da će obezbjeđivanje širokog konsenzusa o modalitetima referenduma u Crnoj Gori i njegovo sprovođenje u saglasnosti sa međunarodnim standardima, omogućiti da proces i rezultat imaju potreban legitimitet i održivost.

u svijetu:

1648. Potpisivanjem ugovora u Minsteru okočan osmogodišnji rat Španije i Ujedinjenih Provincije Holandije. Španija je u oktobru iste godine prinuđena da prizna nezavisnost Holandije.

1649. Pogubljen je engleski kralj Čarls, a Engleska je proglašena republikom sa Oliverom Kramvelom na čelu.

1835. Predsjednik SAD Endrju Džekson preživio prvi atentat na šefa države u američkoj istoriji.

1882. Rođen Frenklin Delano Ruzvelt, koji je od 1932. do smrti 1945. četiri puta biran za predsjednika SAD, što je jedinstven slučaj u američkoj istoriji. Politikom "Nju dila" uspio je da izvuče SAD iz velike ekonomske krize, uspostavio je diplomatske odnose sa SSSR, a u Drugom svjetskom ratu bio je jedna od najznačajnijih ličnosti u antihitlerovskoj koaliciji.

1927. Rođen švedski državnik Ulof Palme, šef vlade i Socijaldemokratske radničke partije Švedske. 1986. je ubijen u atentatu.

1933. Predsjednik Njemačke feldmaršal Paul fon Hindenburg imenovao Adolfa Hitlera za kancelara. Istog dana 1937. Hitler izjavio u Rajhstagu da Njemačka povlači svoj potpis sa Versajskog mirovnog ugovora.

1937. Trinaest visokih funkcionera Komunističke partije SSSR-a osuđeno na smrt zbog navodnog učešća u zavjeri Lava Trockog protiv vrha države.

1937. Rođen ruski velemajstor Boris Vasiljevič Spaski, svjetski šahovski prvak od 1969. Titulu izgubio u meču s američkim velemajstorom Bobijem Fišerom 1972. u Rejkjaviku.

1937. Rođena engleska pozorišna i filmska glumica Vanesa Redgrejv, koja je najčešće tumačila uloge samostalnih modernih žena složene prirode i senzibiliteta.

1943. Britansko ratno vazduhoplovstvo počelo je prvo bombardovanje Berlina u Drugom svjetskom ratu.

1948. U Nju Delhiju ubijen Mahatma Gandi, vođa pokreta za nezavisnost Indije, pola godine poslije sticanja nezavisnosti Indije. Ubio ga je jedan fanatik iz sekte "Hindu Mahasabha" koja se protivila njegovoj politici pomirenja Hindusa i muslimana.

1948. Umro američki pilot i konstruktor aviona Orvil Rajt, koji je 1903. s bratom Vilburom, u avionu njihove izrade, izveo prvi let u istoriji vazduhoplovstva. Let je trajao 59 sekundi i avion je preletio 285 metara.

1957. UN su pozvale vladu Južne Afrike da preispita politiku aparthejda.

1964. U SSSR-u prvi put u istoriji kosmonautike, uz pomoć jedne rakete, lansirani sateliti u različite orbite - ''Elektron 1'' i ''Elektron 2''.

1967. Papa Pavle VI susreo se s predsjednikom Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR Nikolajem Podgornim, prvim šefom sovjetske države koji je posjetio Vatikan.

1968. U Vijetnamskom ratu počela jednomjesečna ofanziva nazvana "Tet" (Nova godina) pod komandom sjevernovijetnamskog generala Vo Ngujen Đapa, tokom koje su sjevernovijetnamske trupe i južnovijetnamski gerilci napali Sajgon i više od sto drugih mjesta u Južnom Vijetnamu. ''Tet'' se smatra prekretnicom u ratu, jer je navela vladu SAD da počne da razmišlja o povlačenju iz Vijetnama.

1972. Pakistan napustio Komonvelt u znak protesta zbog odluke Velike Britanije, Australije i Novog Zelanda da priznaju Bangladeš (bivši Istočni Pakistan).

2000. Cijanid koji se izlio iz rumunskog rudnika Baja Mare u pritoke rijeke Tise, Lapoš i Samoš, a potom u Dunav, izazvao je ekološku katastrofu ogromnih razmjera.

2000. Povodom Dana holokausta više stotina neonacista demonstriralo je u Berlinu i prošlo kroz Brandenburšku kapiju podsjećajući na vrijeme kada su nacisti u Njemačkoj bili na vlasti.

2005. U Iraku su održani izbori za nacionalnu skupštinu - prvi slobodni izbori u posljednjih 50 godina.

Uredio Cipur

zvoncica
31-01-10, 22:58
31. januar

1841. Rođen Laza Kostić, pjesnik, dramski pisac, novinar, političar, predstavnik romantizma, začetnik srpske avangardne lirike. U Crnoj Gori boravio je različitim povodima: 1871. kao jedan od organizatora sastanka Ujedinjene omladine srpske, organizacije koja je zbog zabrane djelovanja u Srbiji našla utočište na Cetinju, iako je knjaza Nikolu smatrala apsolutistom; 1877/78. kao ratni dopisnik njemačkih listova sa crnogorsko-turskog fronta i 1885, kada je jedno vrijeme bio urednik „Glasa Crnogorca”. Objavljivao je u crnogorskoj štampi naučne rasprave, pjesme i političke članke i odlomke prevoda Šekspirovog „Hamleta”. Na Cetinju je napisao i dramu „Gordana”. Jedno od njegovih poznatih djela „Maksim Crnojević”, adaptirano za pozorišnu scenu, takođe je izvođeno u crnogorskoj prijestonici. U Crnoj Gori boravio je do 1891. ali je i nakon odlaska održavao kontakt sa njenim političkim predstavnicima i kulturnom javnošću, objavljujući članke u „Književnom listu”. Umro je u Beču, 9. decembra 1910. godine.

1885. Rođen Jožef Bajza, mađarski bibliograf, slavista i publicista koji se uz istoriju mađarske književnosti bavio pitanjima iz hrvatske, srpske i crnogorske istorije, književnosti i politike. Doktorirao je na Univerzitetu u Budimpešti iz oblasti filozofskih nauka. Proučavajući postojeće bibliografije o Crnoj Gori i zaključivši da na mađarskom jeziku postoji samo jedno jedino (i sa stanovišta transkripcije problematično) djelo iz tog domena, uložio je mnogo truda pregledajući u bibliotekama Budimpešte građu koja se odnosi na Crnu Goru kako bi je objedinio i namijenio mađarskim i stranim istraživačima. Njegova prva knjiga „Bibliografija Crne Gore”, u kojoj je registrovao 308 djela, izašla je iz štampe 1927. a dvije godine potom i druga, sa 121 novom bibliografskom jedinicom. Bajza je imao i ličnih simpatija za Crnu Goru, popularisao ju je u svojoj zemlji i isticao njenu hiljadugodišnju državnost, kulturnu tradiciju i viševjekovnu borbu za slobodu.
U Budimpešti je 1928. publikovao i knjigu „Crnogorsko pitanje”. Umro je 8. januara 1938. godine.

1927. rodjen Zivko Djurović, umjetnik koji je afirmisao karikaturu u Crnoj Gori , a njegovim imenom se obiljezava i nagrada za karikaturu godine. Prvu karikaturu je objavio u Pobjedi 1952. godine. Umro je 11 avgusta 1983. godine.

1946. Donesen je prvi Ustav FNRJ. Najviši pravni akt nove države (Federativne Narodne Republike Jugoslavije) donesen je nakon izbora za Ustavotvornu skupštinu (11. novembra 1945.) i proklamovanja republike 29. novembra iste godine. Njime su učvršćeni rezultati Narodnooslobodilačke borbe i socijalističke revolucije, položeni temelji buduće socijalističke izgradnje zemlje i definisano da je Jugoslavija savezna narodna država republikanskog oblika, zajednica ravnopravnih naroda koji su, na osnovu prava na samoopredjeljenje, izrazili želju da žive zajedno u federativnoj državi. Nakon usvajanja Ustava FNRJ za predsjednika vlade i vrhovnog komandanta oružanih snaga izabran je Josip Broz Tito. Jedanaest mjeseci kasnije, Ustavotvorna skupština Narodne Republike Crne Gore, kao vrhovni predstavnik narodnog suvereniteta i izraz jednodušne volje crnogorskog naroda, usvojila je i proglasila Ustav Republike Crne Gore, kao „narodne i suverene države”.

1951. Osnovan je Državni arhiv NRCG. Prvi crnogorski Državni arhiv osnovan je januara 1901. kada su doneseni i prvi zakoni o obaveznosti uvođenja državne arhive u Knjaževini Crnoj Gori, a prvi arhivista Crne Gore bio je Vuk Vrčević.

1960. Rođen Željko Šturanović, bivši premijer Crne Gore.

1967. Izgorela Stamparija Obod.

1990. Ispred Skupštine Crne Gore, u Titogradu, okupilo se oko sto hiljada građana koji su protestom iskazivali nezadovoljstvo vlašću i situacijom u zemlji i na Kosovu. U 15.30 h. počeo je miting, na kome je istaknut zahtjev za jedinstvenu Jugoslaviju, odmah potom građani su se mirno razišli.

2005. Ambasador Srbije i Crne Gore u Rimu, Branko Lukovac, je obavijestio zvaničnike državne zajednice da podnosi ostavku na tu funkciju zbog izbora za koordinatora Pokreta za nezavisnu Crnu Goru.

2005. Haški tribunal osudio je penzionisanog generala JNA, Pavla Strugara, (72) na osam godina zatvora proglasivši ga krivim za granatiranje zaštićenog istorijskog jezgra Dubrovnika u decembru 1991. godine. Sudsko vijeće predsjedavajućeg Kevina Parkera iz Australije utvrdilo je da je general Strugar, kao zapovjednik Druge operativne grupe JNA, bio komandno odgovoran za „nezakonito, široko, namjerno i neselektivno" granatiranje dubrovačkog Starog grada 6. decembra 1991. godine.

2008. Predsjednik Vlade Crne Gore, Željko Šturanović, podnio je ostavku na tu funkciju iz zdravstvenih razloga.
-"Medicinska terapija koja mi je određena za narednih nekoliko mjeseci podrazumijeva, između ostalog, i značajno smanjenje mog radnog angažmana za to vrijeme - u svakom slučaju ispod nivoa aktivnosti koji, po mom dubokom uvjerenju, zahtijeva obavljanje ove značajne i odgovorne funkcije"- kaže se u pismu Šturanovića koje je uputio predsjedniku Skupštine Crne Gore, Ranku Krivokapiću.

U svijetu:

1747. U londonskoj bolnici 'Lok' otvorena prva klinika u svijetu za venerične bolesti.

1797. rođen je Franc Šubert, austrijski kompozitor. Iako je umro mlad, ostavio je oko hiljadu muzičkih djela, simfonija, sonata, opera, a najveću slavu su mu donijele solo pjesme, koje je komponovao na stihove velikih pjesnika: Getea, Šilera i Hasnea.

1808. Napoleon anektirao Dubrovačku Republiku. Aneksiju je proglasio general Ogist Marmon, vojvoda od Raguze. Time je prestala da postoji Dubrovačka Republika, a grad Dubrovnik je 1815. na Bečkom kongresu dodijeljen Austriji.

1882. Rodjena je proslavljena ruska primabalerina, Ana Pavlova.

1918. U Rusiji je 31. januar bio posljednji dan računanja vremena prema Julijanskom kalendaru, a sljedećeg dana datum je označen kao 14. februar prema Gregorijanskom kalendaru.

1921. Rođen slavni američki operski pjevač i glumac Mario Lanca, italijanskog porijekla, koji je umro u 38. godini života.

1930. Otvorena Londonska pomorska konferencija. Sporazumom Velike Britanije, SAD, Francuske, Italije i Japana o regulisanju podmorničkog ratovanja završena je 22. aprila.

1943. Kod Staljingrada je njemačka armija obustavila otpor i njen komandant potpisao je bezuslovnu kapitulaciju.

1950. Predsjednik SAD Hari Truman objavio da je naložio proizvodnju hidrogenske bombe.

1956. Umro engleski pisac Alen Aleksander Miln, autor popularnih priča za djecu 'Vini Pu'.

1957. Rođen bivši jugoslovenski reprezentativac u alpskom skijanju, Slovenac Bojan Križaj, koji je bio jedan od najboljih skijaša u tehničkim disciplinama 80-tih godina prošlog vijeka.

1958. Prvi američki vještački satelit Eksplorer I lansiran iz baze Kejp Kanaveral, na Floridi.

1962. Na inicijativu SAD, na skupu održanom u Urugvaju, Kuba je isključena iz Organizacije američkih država i donijeta je rezolucija o zabrani trgovine s njom.

1962. Umro karikaturista Petar Pjer Križanić, jedan od rodonačelnika jugoslovenske karikature, pisac i esejista i jedan od osnivača 'Ošišanog ježa' [1935].

1964. SSSR je lansirao prema mjesecu automatsku stanicu Luna 9 koja se poslije tri dana meko spustila na mjesečevu površinu i emitovala prve TV signale.

1968. Ostrvo Mauricijus proglasilo nezavisnost od Velike Britanije.

1971. Između Istočnog i Zapadnog Berlina uspostavljen ograničeni telefonski saobraćaj, prvi put poslije 19 godina.

1971. trojica američkih astronauta, Šeperd, Mičel i Ruz, u Apolu 14 su lansirani prema mjesecu. U ovoj misiji Šepard i Mičel su na mjesecu proveli 33 sata.

1983. Film Gandi osvojio pet prestižnih nagrada 'Golden Globe'.

1990. U Moskvi otvoren američki restoran brze hrane Mekdonalds.

1994. Počelo je jednosatno emitovanje programa Radija «Slobodna Evropa» na južnoslovenskom i albanskom jeziku.

1994. U glavnom gradu Somalije, Mogadišu, marinci SAD iz pratnji konvoja sa diplomatama SAD, otvorili vatru na ljude okupljene kod centra za podjelu hrane i humanitarne pomoći i ubili najmanje pet civila.

1996. Specijalni izaslanik generalnog sekretara UN za ljudska prava Elizabet Ren saopštila da u Bosni ima oko 200 do 300 masovnih grobnica i da su za zločine tokom bosanskog rata, pored Srba odgovorni i bosanski Hrvati i Muslimani.

1996. Tamilski bombaš samoubica kamionom punim eksploziva udario u centralnu banku Šri Lanke u Kolombu. U eksploziji poginulo 90 i povrijeđeno 1.400 ljudi.

1998. Skupština Republike Srpske na zasijedanju u Banjaluci odlučila da se sjedište vlade Republike Srpske sa Pala premjesti u Banjaluku.

2001. Poslije devetomjesečnog suđenja, škotski sud osudio na doživotnu robiju Libijca Abdela Baseta al Megraha zbog podmetanja bombe u avion Pan Ama, koji se u decembru 1988. srušio iznad škotskog grada Lokberija i usmrtio 270 putnika.

2002. Na Drugom antiglobalističkom socijalnom forumu u Porto Alegru, u Brazilu, usvojena deklaracija u 11 tačaka o pravednijem svjetskom poretku. Malo se sta promijenilo, ali deklaracija je ostala.

2002. Katolička crkva u Irskoj pristala da plati odštetu od 110 miliona dolara ljudima koji su djetinjstvo proveli u crkvenim sirotištima, gdje su ih sveštena lica seksualno zlostavljala. Tužbe podnijelo više od 3.500 ljudi koji su živjeli u takvim crkvenim institucijama.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-02-10, 11:31
1. februar

1852. Rođen Petar Miljanić, izuzetna ličnost iz crnogorske medicine XIX vijeka: prvi školovani crnogorski hirurg, prosvjetitelj, pravnik, humanista i patriota, naučnik, organizator crnogorskog saniteta, pisac zakona, kulturni i javni radnik, poliglota. Potiče iz poznatog banjanskog bratstva Miljanića. Pravni fakultet završio je u Beogradu, Medicinski u Moskvi, nakon čega je došao u Crnu Goru. Doktorirao je u Njemačkoj. Sjajan dijagnostičar i glasoviti oftalmolog. Bio je direktor bolnice „Danilo I” i načelnik Crnogorskog saniteta. Izvršio je temeljite reforme u crnogorskom zdravstvu. Napisao je veliki broj rasprava, članaka i priloga iz medicine, prava, etnologije, istorije, psihologije. Rana smrt (8. septembra 1897.) prekinula je njegov briljantan naučni uspon.

1918. Topovskim pucnjem sa admiralskog broda Sankt Georg označen početak pobune oko 6.000 mornara u austrougarskoj ratnoj floti u Boki Kotorskoj. Pobuna ugušena 3. februara, uhapšeno 1000 mornara i podoficira, pred prijeki sud u Kotoru izvedeno njih 98, četiri osuđena na smrt i strijeljana u Škaljarima kod Kotora (Antun Grabar iz Poreča, Jerko Šižgorić iz Žirja, Mate Brnčević iz Krila Jesenica i Čeh František Raš ). Veliki broj oslobođen poslije suđenja, u septembru, krivični postupak protiv ostalih prekinut slomom Austro-Ugarske u Prvom svjetskom ratu.

1945. Socijalni dinar. Štampan je na Cetinju, na inicijativu dr Nika Miljanića, predsjednika CASNO i povjerenika za narodno zdravlje, sa ciljem da se u poslijeratnoj obnovi Crne Gore pomogne ranjenicima i beskućnicima i što prije zamijeni okupacioni novac. Novčanice – bonove dizajnirali su slikari Milan Božović i Anton Lukateli.

1946. U Jugoslaviji je izabrana prva vlada prema novom Ustavu Demokratske Federativne Jugoslavije.

1949. Radio Titograd osnovao je svoj Radio hor.

1966. Umro Pero Šoć, publicista, naučni i kulturni radnik, bibliograf, političar i diplomata. Rođen je 28. juna 1884. u Dubovu kod Cetinja. Doktorirao književnost u Dižonu (Francuska). Bio je visoki činovnik u crnogorskoj vladi prije, i ministar nakon njene emigracije.Obavljao je visoke funkcije u PTT odjeljenju Glavne uprave pošta kraljevine Crne Gore. Napisao više djela iz oblasti političke i kulturne istorije Crne Gore. Nakon povratka u novoformiranu Kraljevinu Jugoslaviju dobio je penziju, ali je ubrzo i reaktiviran, došavši na čelo PTT službe. Za izuzetni angažman u struci, publicističkoj i naučnoj djelatnosti dobio je niz priznanja. Ostavio je mnoštvo nesređenih bilješki i dragocjene dokumentacije koja se čuva u njegovom legatu.

1977. Osnovan Nacionalni park „Durmitor”. U njegovom je sastavu (na oko 36.000 ha) i ekološki rezervat sliva rijeke Tare, jedan od 57 rezervata u svijetu, koji predstavlja rijetkost očuvanog prirodnog prostora po kriterijumu „Čovjek i biosfera”, zbog čega je kao vrijedna svjetska baština uvršten u spisak UNESCO-a.

U svijetu:

1533. osnovan je Buenos Aires, glavni grad Argentine, danas najveći grad na južnoj hemisferi i jedno od najvećih pristaništa svijeta.

1650. U Stokholmu umro francuski filozof, matematičar i fizičar Rene Dekart. Smatra se začetnikom moderne filozofije racionalizma.

1793. Revolucionarna Francuska, nepune dvije sedmice poslije pogubljenja kralja Luja XVI, objavila rat Velikoj Britaniji i Holandiji.

1840. U američkom gradu Baltimor otvoren prvi stomatološki fakultet u svijetu.

1893. Tomas Edison u Nju Džersiju otvorio prvi filmski studio u svijetu.

1895. Rođen Džon Ford, američki filmski reditelj.

1896. Podstaknuti pobunom u Grčkoj, stanovnici ostrva Krit počeli ustanak protiv turske vlasti. Uz intervenciju evropskih sila, Krit 1898. dobio autonomiju, 1912. pripojen Grčkoj.

1901. rođen je američki filmski glumac Klark Gebl. Igrao je uglavnom otmenog pustolova i bonvivara u komedijama i avantursitičkim filmovima. Snimio je više od 70 filmova a najpoznatiji su Istočni put, Slobodna duša, Dogodilo se jedne noći, Pobuna na brodu Baunti, Prohujalo sa vihorom i drugi. Umro je 1960. godine.

1908. U Lisabonu ubijeni portugalski kralj Karlos I i njegov sin, princ prestoljonaslednik. Atentat izvršile pristalice republikanaca.

1924. umro je Aleksa Šantić, književnik i novinar. Bio je pjesnik i urednik književnog lista Zora, potom horovođa, kompozitor, recitator i glumac. Pisao je rodoljubive i ljubavne pjesme a antologijske su Ostajte ovdje, Emina i Veče na školju. Napisao je i drame Hasanaginica i U magli, i bavio se prevodilaštvom sa njemačkog i češkog jezika.

1924. Prva laburistička vlada Velike Britanije priznala SSSR, što je znatno doprinijelo smanjenju diplomatske izolacije prve socijalističke zemlje u svijetu.

1931. Rođen Boris Jeljcin, bivši predsjednik Rusije, prvi koji je pobijedio na demokratskim izborima.

1932. Na inicijativu Društva naroda u Ženevi je počela prva svjetska konferencija o ograničavanju naoružanja.

1933. Rođena srpska književnica Svetlana Velmar Janković.

1942. Vođa norveških nacista Vidkun Kvisling postao, u okupiranoj Norveškoj u Drugom svjetskom ratu, predsjednik marionetske vlade.

1943. Poslije šest mjeseci borbi Crvene armije i Šeste njemačke armije, kod Staljingrada (Volgograda), njemačke jedinice su prinuđene da kapituliraju.

1946. Norveški diplomata Trigve Li izabran za prvog generalnog sekretara Ujedinjenih Nacija.

1946. Mađarska proglašena republikom, s predsjednikom Zoltanom Tildijem i premijerom Ferencom Nađom.

1958. Lansiran je prvi američki vještački satelit Eksplorer 1.

1966. Umro američki filmski glumac i režiser Baster Kiton, jedan od najpoznatijih komičara nijemog filma.

1979. Iranski vjerski vođa ajatotah Homeini vratio se u zemlju iz Pariza poslije 15 godina izgnanstva, koje je proveo uglavnom u Iraku.

1990. Da bi suzbila masovne demonstracije kosovskih Albanaca, JNA izvela tenkove na ulice kosovskih gradova, a borbeni avioni nadlijetali Prištinu. U sukobima demonstranata i policije poginulo 27 demonstranata i jedan policajac, a ranjeno oko sto ljudi na obje strane.

1992. Predsjednici SAD i Rusije Džordž Buš i Boris Jeljcin potpisali u Kejmp Dejvidu deklaraciju o prestanku neprijateljstava dvije zemlje, čime je formalno završen 'hladni rat'.

1995. Poplave u Holandiji natjerale oko 250.000 ljudi da napuste domove, što je bio najveći egzodus u istoriji te zemlje.

1996. Predsjednik Žak Širak objavio da je Francuska okončala nuklearne probe 'jednom zauvijek'.

2000. Zbog, kako je navedeno, učestalih napada naoružanih Albanaca na policijske i druge objekte, srpske vlasti su pojačale prisustvo snaga bezbjednosti i Vojske Jugoslavije na jugu Srbije u regionu opština Preševo, Bujanovac i Medveđa u kojima Albanci čine većinu stanovništva.

2003. U nesreći, Spejs šatl 'Kolumbija' koji se zapalio i raspao na visini od oko 60 kilometara iznad Teksasa, poginulo svih sedam astronauta.

2004. U dvostrukom samoubilačkom napadu u Erbilu, na sjeveru Iraka, na kancelarije dvije glavne kurdske frakcije, Patriotske unije Kurdistana i Demokratske partije Kurdistana, poginulo 117 osoba, među njima guverner Erbila Akram Mintik.

2004. 251 muslimanski vjernik poginuo u jurnjavi tokom godišnjeg hadžiluka u Mini, blizu Meke, u Saudijskoj Arabiji.

2007. Umro je Đan Karlo Menoti, slavni kompozitor i osnivač festivala "Dva svijeta" u gradu Spoleto, u italijanskoj provinciji Umbriji, 1957. godine, a kasnije i festival "Spoleto SAD" u Čarlstonu, u Južnoj Karolini, potom u Melburnu, u Australiji. Dobitnik je dvije Pulicerove nagrade za muziku: za operu "Konzul" i za operu "Svetac iz ulice Bliker".

Uredio Hari Krisna

zvoncica
03-02-10, 01:08
2. februar

1790. Francuski list Moniteur objasnio je etnonim Crnogorac - pojam je definisao kao «slovensku naciju».

1872. Rođen Jovan - Jovo Popović, političar i pisac, opunomoćeni ministar Crne Gore u Carigradu (1909–1912), delegat na Konferenciji mira u Londonu (1913), poslanik Crnogorske narodne skupštine. Bio je upravnik Pošta i telegrafa Crne Gore. Za njegovo ime vezuje se uvođenje automobila u crnogorski poštanski saobraćaj (1903) i otvaranje prve radio-telegrafske stanice na Balkanu, na Volujici kod Bara (1904). Nakon kapitulacije Crne Gore u I svjetskom ratu bio je interniran. Jedan je od organizatora Božićne pobune 1918. U emigraciji u Italiji istupao je u ime Komiteta crnogorskih izbjeglica i bio jedan od najaktivnijih emigranata u političkim akcijama prema Velikim silama. Po povratku u Crnu Goru 1938. politički se angažovao kao član Crnogorske stranke a tokom okupacije Crne Gore u II svjetskom ratu bio član zelenaškog pokreta, angažujući se na ostvarenju crnogorske nezavisnosti pod pokroviteljstvom Italije, zbog čega su ga prilikom oslobođenja Cetinja partizani uhapsili. Osuđen je na pet godina robije, a imovina mu je konfiskovana. Umro je na Cetinju 1948. godine.

1892. umrla knjeginja Darinka Petrović (djevojačko prezime Kvekić) supruga crnogorskog kneza Danila Petrovića. Danilo se radi braka sa Darinkom odrekao duhovne titule vladike i uzeo svjetovnu titulu knjaza. Darinka je u Crnu Goru došla 25. januar 1855. i donijela u patrijarhalnu sredinu mnoge evropske običaje. Sa Danilom je imala kćerku Olgu. Poslije ubistva supruga 1860. živjela je izvan Crne Gore. Umrla je u Veneciji .

1895.Rođen Nikola Banašević, književni istoričar, romanist, esejista, prevodilac, profesor Beogradskog univerziteta. Studirao u Dižonu, Beogradu i Parizu, gdje je i doktorirao. Autor je više studija iz jugoslovenske i francuske književnosti, priređivač izdanja domaćih autora. Bio je urednik „Priloga za književnost, jezik, istoriju i folklor” koje je obnovio 1954. sa D. Pavlovićem i V. Latkovićem. Objavio je niz rasprava iz oblasti jugoslovenske i uporedne književnosti, bio potpredsjednik Međunarodnog udruženja za uporednu književnost i počasni doktor Univerziteta u Bordou. Prevodio je Igoa, Balzaka, Flobera, sarađivao na izradi Male Prosvetine enciklopedije za pojmove iz francuske književnosti. Umro je 20. juna 1992.g.

1901. U Herceg Novom je umro Marko Miljanov Popović, znameniti crnogorski junak, vojskovođa, vojvoda i pisac. Rođen je na Medunu 24. aprila 1833. Od rane mladosti bio je beskompromisan borac protiv osmanskog ugnjetavanja. Isticao se hrabrošću i ratnom vještinom, posebno tokom pohoda Omer-paše Latasa na Crnu Goru. Godine 1856. postao je perjanik, potom vojvoda, a 1874. godine član Crnogorskog senata. Bio je vrlo ugledan i popularan u čitavoj Crnoj Gori. Izvjesno vrijeme bio je i guverner Podgorice. Kao jedan od zagovornika ograničenja vlasti knjaza Nikole, došao je u sukob sa suverenom, nakon čega je dao ostavke na sve funkcije. Odbio je 1883. titulu albanskog kneza koju mu je nudila Austrija. Prilično kasno je počeo književni rad, u 50. godini, kada je naučio da čita i piše. U kratkim, sažetim pričama, odslikao je izvrsne portrete ličnosti iz svog i drugih krajeva Crne Gore, znatno doprinoseći izvornom uobličenju temeljnih vrijednosti crnogorskog tradicionalnog društva. Poznata su mu djela: „Primjeri čojstva i junaštva”, „Pleme Kuči u narodnoj priči i pjesmi”, „Život i običaji Arbanasa”.

1906. U Njegoševoj Biljardi izbio je požar koji je zahvatio odjeljenje Velikog suda. Zahvaljujući tihom vremenu i požrtvovanju naroda brzo je lokalizovan. Izgorjela je arhiva Suda i oštećene prostorije u kojima je bila smještena Gimnazija, dok je njena biblioteka spašena.

1907. U Crnoj Gori je donesen Zakon o narodnom školstvu čime je prestalo važenje Zakona o osnovnim školama Knjaževine Crne Gore koji je donesen 13. novembra 1874. godine.

1948. umro Jovan- Jovo Popović, na isti dan kada je rodjen, ali nakon 76 godina, diplomata i delegat Crne Gore na Konfernciji o miru Londonu, načelnik pošta i telegrama u Kraljevini Crnoj Gori. Za njega se vezuje i uvodjenje automobila u postanskom saobraćaju, a u zapisima iz Podgorice pise: "Devetog juna 1903. godine u autu zatvorene karoserije "doklizio" je sa Cetinja u Podgoricu načelnik pošta i telegrama u Crnoj Gori, Jovo Popović, i zaustavio se pred poštom koja je bila na današnjem Bulevaru Blaža Jovanovića. U gradu se pročulo da je pred poštu došla "karoca bez konja", pa je nastala "jedna opšta trka ko će prvi stići da je vidi".

2006. Izaslanik EU za organizovanje referenduma u Crnoj Gori Miroslav Lajčak i predstavnici OEBS-a pozvali su Beograd i Podgoricu na dijalog sa ciljem da se sagledaju odnosi dvije republike nakon izjašnjavanja građana u Crnoj Gori. Rusija je na sastanku Savjeta OEBS naglasila da je referendum unutrašnja stvar Crne Gore. SAD apelovale su na zemlje članice OEBS-a da ohrabre obje republike na početak razgovora u budućnosti poslije referenduma.

U svijetu:

1536. Španski istraživač Pedro de Mendosa osnovao, na ušću rijeke La Plata, grad Buenos Ajres, glavni grad Argentine od 1880. godine.

1709. Škotski mornar Aleksander Selkrik izbavljen s pustog pacifičkog ostrva na koje je 1704. dospio poslije brodoloma. Njegova priča inspirisala Danijela Defoa da napiše roman 'Robinson Kruso'.

1808. Napoleonove trupe okupirale Rim nakon što je papa Pije VII odbio da prizna Napuljsko kraljevstvo pod francuskom vlašću i da se pridruži alijansi protiv Velike Britanije. Napoleon je 1809. odveo papu u zatočeništvo u Fontenblo. Papska država restaurirana je poslije Napoleonovog pada 1814. godine.

1836. U Londonu, u Engleskoj, pušten u saobraćaj prvi voz za javni prevoz.

1848. Mirom u gradu Gvadelupe Idalgo okončan dvogodišnji rat Meksika i SAD. Poraženi Meksiko ustupio SAD Teksas, Novi Meksiko, Arizonu i Kaliforniju.

1882. Rođen u Irskoj Džejms Džojs, književnik.

1895. Umro pisac Ljubomir Nenadović, koji je pripadao prvoj generaciji srpskih intelektualaca školovanih u inostranstvu.

1907. Umro ruski hemičar Dmitrij Mendeljejev, koji je otkrio periodični sistem hemijskih elemenata [1869], prema kojem svojstva hemijskih elemenata zavise od njihove atomske težine.

1920. Mirovnim ugovorom Sovjetska Rusija priznala nezavisnost Estonije, koja je od 1721. bila pod ruskim suverenitetom. Sovjetske trupe zaposjele su tu zemlju u junu 1940, poslije čega je Estonija postala sastavni dio SSSR-a.

1923. Rođen šahovski velemajstor i novinar Svetozar Glogirć, višestruki šampion Jugoslavije I pobjednik mnogih međunarodnih turnira.

1924. Umro pjesnik Aleksa Šantić, autor antologijskih pjesama 'Ostajte ovdje', 'Emina', 'Veče na školju'. Rođen 27. marta 1868. godine u Mostaru.

1943. Kod Staljingrada sovjetska Crvena armija, poslije šestomjesečnih borbi prisilila njemačku Šestu armiju na kapitulaciju.

1970. U 97. godini umro engleski filozof, matematičar i pisac Bertrand Rasel, jedan od rodonačelnika analitičke filozofije, osnivač i predsjednik Međunarodnog suda za utvrđivanje ratnih zločina u Vijetnamskom ratu. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1950.

1977. Rođena kolumbijska pop pjevačica i kantautorka Šakira.

1986. U kneževini Lihtenštajn žene prvi put glasale na parlamentarnim izborima.

1989. Posljednja sovjetska vojna jedinica napušta Avganistan, čime je završena osmogodišnja okupacija.

1990. Južnoafrički predsjednik Ferdinand de Klerk ukinuo zabranu Afričkog nacionalnog kongresa Nelsona Mandele.

1994. Umro Zaim Imamović, bosanskohercegovački interpretator sevdalinki.

1996. Umro američki filmski glumac i igrač Džin Keli, zvijezda holivudskog mjuzikla.

1997. U Beogradu policija grubom silom rastjerala mirne demonstracije građana koji su od novembra 1996. svakodnevno protestovali zbog odbijanja vlasti da prizna pobjedu opozicije na lokalnim izborima u Srbiji.

2005. Umro Maks Šmeling, prvi Evropljanin šampion svijeta u boksu. Titulu svjetskog prvaka osvojio 1930. pobijedivši Džeka Šarkija.

2007. U Parizu eksperti UN prvi put javno saopštili da je čovjek najodgovorniji za pregrijavanje planete. Dvije i po hiljade naučnika iz 130 zemalja predviđa katastrofalne klimatske promjene.

Uredio Hari Krisna

Prekidi_stvarnosti
03-02-10, 02:34
zvoncice svaka ti cast za ovo swaki dan ;)))
PS.
1. februara 1935. godine, u sukobu sa policijom Kraljevine Jugoslavije tokom blokade fakulteta, ubijen je crnogorski student prava Mirko Srzentić. Prvi logor u Jugoslaviji, koji je bio namijenjen za studente ljevičare, otvorila je u Višegradu, januara mjeseca 1935. godine, vlada Bogoljuba Jevtića. Cilj je bio ugušiti rastući revolucionarni studentski pokret, a prva grupa studenata iz Beograda internirana je 29. januara iste godine. Kao glavni organizatori revolucionarnog studentskog pokreta na Beogradskom univerzitetu isticali su se crnogorski studenti Veljko Vlahović, Milovan Đilas, Đuro Strugar i dr.

Oko 1.000 studenata je 1. februara izašlo na demonstracije, zahtijevajući da se njihovi internirani drugovi pušte iz logora u Višegradu. Studenti su se zabarikadirali u zgradi Pravnog fakulteta na Studentskom trgu i pokušali da štrajkom glađu prisile vlasti na popuštanje.
Žandarmerija je upotrebila silu i tokom upada u zgradu Fakulteta otvorila vatru na studente, koji nijesu imali vatreno oružje već su se branili kamenicama i školskim inventarom. Tokom borbi na ulazu Fakulteta, žandarmi su ubili crnogorskog studenta prava Mirka Srzentića (1912 – 1935), poslije čega su uspjeli da prodru u zgradu.
Tom prilikom je uhapšeno više stotina studenata od kojih je 30-ak sprovedeno u koncentracioni logor u Višegradu. Pod pritiskom javnosti i stalne borbe samih logoraša vlasti su već marta 1935. godine bile prisiljene da raspušte i zatvore ovaj logor.
U znak sjećanja na Mirka Srzentića, supruga njegovog brata Voja, Dragica Srzentić je 1994. godine izradila o svom trošku Mirkovu bistu koja je postavljena u auli Filološkog fakulteta na Studentskom trgu u Beogradu.

zvoncica
04-02-10, 01:51
3. februar


Danas je Dan Svetog Tripuna. Sveti Tripun (umro je mučeničkom smrću, u III vijeku, za vrijeme rimskog cara Decija), jedan je od starih istočnih kultova mučenika koji su u provinciji Prevalis, u nedostatku lokalnih, starohrišćanskih, tokom IX vijeka instalirani i korišćeni preko kupovine moštiju. Andreaci, imućni kotorski građanin, otkupio je 809. od Mlečana mošti Svetog Tripuna, mučenika iz Kampsade u Maloj Aziji, i na mjestu gdje se, kako to u Andreacijevoj povelji stoji, po svečevom diktatu zaustavila povorka koja je nosila njegovo tijelo, odlučio da sagradi crkvu. Kult Svetog Tripuna veoma je snažan u Kotoru, Boki i Bariju. Kako je zabilježio Konstantin Porfirogenit, bio je u X vijeku poznat čak i u Carigradu.

1879. Pošto je Porta odbijala da Crnoj Gori preda, gradove i teritorije koji su joj dodijeljeni Berlinskim kongresom, na inicijativu crnogorskog rukovodstva, formirana je mješovita crnogorsko-turska komisija koja je imala zadatak da «pripremi sve potrebno za ustupanje Crnoj Gori dodijeljene teritorije». Sjedište Komisije bilo je u Virpazaru, a u njenom sastavu bili su Stanko Radonjić i Simo Popović u ime Crne Gore, i Riza paša i Ali paša u ime Porte. Komisija je odredila kada Porta treba da preda Podgoricu, Spuž i Žabljak, a Crna Gora da vrati teritorije između Skadra i mora, koje je osvojila prilikom oslobađanja Bara.

1918. Ugušena pobuna mornara u Boki. Nakon dolaska bojnih brodova iz Pule, ugušena je trodnevna pobuna više od 6.000 mornara, koja je otpočela 1. februara, topovskim hicem sa krstarice „Sankt Georg”, i proširila se na 40 austrougarskih brodova u Boki Kotorskoj. Uhapšeno je oko 1.200 pobunjenika, ali je pred prijeki sud izvedeno njih 28. U zatvoru je umrlo deset mornara, u toku pobune ubijena su dva, četvorica osuđena na smrt strijeljanjem, a ostali mornari na višegodišnju robiju. Pobuna je bila motivisana ratnim nevoljama i pod uticajem štrajkova u Austrougarskoj, kao i Oktobarske revolucije, a u nizu zahtjeva pobunjenika isticali su se oni koji su se odnosili na zaključenje mira, te prava naroda u Austrougarskoj na samoopredjeljenje, poboljšanje uslova rada i amnestiju učesnika.

1919. Zvaničnici Međunarodne mirovne konferencije u Parizu, Crnogorcima su obećali "da će im se ukazati šansa i mogućnost da se slobodno izjasne o svojoj budućoj državi". Već 5. februara, po prvi put, Vrhovni savjet velikih sila primio je izaslanstvo Crnogorske vlade i od legitimnih predstavnika saznao istinu o stvarnom stanju u Crnoj Gori. Iako su se kralj Nikola i Crnogorska izbjeglička vlada grčevito borili da Crna Gora bude zastupljena na Pariskoj mirovnoj konferenciji, intenzivne diplomatske aktivnosti novonastale države, Kraljevine Srba Hrvata i Slovenaca, to su osujetile, a zvaničnici Međunarodne mirovne konferencije u Parizu, jednostavno se saglasili.

1924. U Podgorici rođen slikar Vojislav Vojo Stanić. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Nikšiću, a Akademiju za likovne umjetnosti, smjer vajarstva, u Beogradu 1951. godine. Prvih nekoliko godina rada posvetio je vajarstvu i imao više zapaženih ostvarenja u kamenu, gipsu i bronzi, da bi se potpuno posvetio slikarstvu od 1955. godine. Imao je brojne samostalne, a učestvovao je na mnogim kolektivnim izložbama u zemlji i inostranstvu. Predstavljao je Jugoslaviju na Bijenalu u Veneciji 1997. godine. Stanić je nesumnjivo jedan od najpoznatijih i najoriginalnijih ličnosti savremenog crnogorskog slikarstva. Slikarska ostvarenja Voja Stanića nalaze se kako u likovnim galerijama u Crnoj Gori, tako i u većim likovnim centrima u inostranstvu. O radu akademika Stanića objavljeno je nekoliko monografija. Usavršavao se kroz studijske boravke u Rimu i Parizu. Za umjetnički rad dobio je mnogobrojna priznanja i nagrade, izdvaja se dva puta Trinaestojulska nagrada- 1960. i 1968. godine. Od 1985. godine član je CANU.

1926. Prvi broj „Karampane” Humoristički list, štampan u Kotoru. Izlazio je uglavnom na dan Svetog Tripuna. Predstavljao je nadomjestak ćakulama kraj stare gradske bunar-česme Karampane, gdje su se prepričavale lokalne dogodovštine. Imao je široku mrežu mahom anonimnih saradnika. Rukopisi su se prikupljali u poštanskom sandučetu postavljenom pored gradskih vrata uoči izlaženja lista. Objavljivao je humor lokalnog miljea, kasnije i sa političkim primjesama. Prvi urednici bili su Uga Bravo, Drago Vuković i Dušan Čelanović. Prestao je da izlazi 1941. godine. U novije vrijeme ponovo se počeo pojavljivati za vrijeme karnevalskih svečanosti.

1983. Rođen vaterpolista hercegnovskog Jadrana i crnogorski reprezentativac Predrag Jokić.

2002. Svještenici i grupa vjernika Crnogorske pravoslavne crkve došli su na napušteno ostrvo Beška na Skadarskom jezeru, očistili tamošnju crkvu Svetoga Đorđa, zadužbinu Đurđa Trećeg Stracimirovića-Balšića, održali bogosluženje i namjeravali da izgrade privremeni objekat za monahe koji je trebalo da obje crkve na ostrvu učine vjerskidejstvujućim. Umiješao se mitropolit crnogorsko primorske crkve Amfilohije Radović i JNA. Svještenici i vjernici CPC od predstavnika MUP-a su zamoljeni da napušte ostrvo uz obećanje da će im ubrzo biti dozvoljeno da se vrate.

U svijetu:

1194. Njemački kralj Henrik VI oslobodio, uz veliku otkupninu, engleskog kralja Ričarda I (Lavlje Srce), kojeg je na povratku iz Krstaškog rata 1192. zarobio austrijski vojvoda Leopold.

1468. Umro Johan Gutenberg, njemački pronalazač poznat po svojim doprinosima tehnologiji štampe.

1809. Rođen njemački kompozitor i dirigent Feliks Mendelson, istaknuti predstavnik muzičkog romantizma.

1830. Na mirovnoj konferenciji u Londonu Grčkoj priznata nezavisnost od Otomanskog carstva, u čijem je sastavu bila od 1453.

1867. Princ Mucuhito postao u 14. godini japanski car Meiđi. Tokom njegove vladavine, Japan je modernizovan, privredni razvoj je naglo ubrzan i zemlja je od zaostale feudalne preobražena u modernu kapitalističku državu.

1917. SAD u Prvom svjetskom ratu prekinule diplomatske odnose s Njemačkom, poslije saopštenja Berlina da će otpočeti neograničeni podmornički rat.

1924. Umro američki predsjednik Vudro Vilson, začetnik ideje o stvaranju Lige naroda, dobitnik Nobelove nagrade za mir 1919.

1945. Američki avioni izbacili 3.000 tona eksploziva na Berlin, a američke trupe na Filipinima preuzele Manilu od Japanaca.

1958. Potpisan sporazum o ekonomskoj uniji Belgije, Holandije i Luksemburga- Beneluks.

1968. Rođen bivši košarkaš Vlade Divac, jedan od prvih Evropljana koji je zaigrao u NBA ligi.

1969. Palestinski nacionalni kongres izabrao Jasera Arafata za šefa Palestinske oslobodilačke organizacije.

1973. U Južnom Vijetnamu je na osnovu mirovnog sporazuma potpisanog u Parizu stupio na snagu prekid vatre.

1981. Gro Harlem Bruntland izabrana za prvu ženu premijera Norveške.

1989. Umro američki filmski režiser i glumac Džon Kasavetis, vodeći predstavnik 'njujorške škole'.

1994. Predsjednik SAD Bil Klinton ukinuo trgovinski embargo Vijetnamu, zaveden po završetku Vijetnamskog rata 1975.

1995. NATO održao prvu vojnu vežbu na teritoriji nekadašnje Istočne Nemačke.

1996. Na osnovu Dejtonskog mirovnog sporazuma 57.000 pripadnika međunarodnih mirovnih snaga – IFOR stiglo je u BiH. Raspoređeni su u 10 brigadnih i tri divizijska glavna štaba.

1998. Američki vojni avion 'EA-6B', leteći prenisko, udario u kabl uspinjače u zimskom turističkom centru Kavaleze na sjeveru Italije. U gondoli, koja je pala s visine od 200 metara, poginulo svih 20 ljudi.

2006. Egipatski feribot "Al Salam 98" sa 1414 putnika, mahom egipatskih radnika, potonuo u Crvenom moru. Preživjelo samo 387 putnika.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-02-10, 18:18
4. februar

1788. Predstavnik ruskog dvora, Aleksandar Vodvinov, ponudio je Petru I Petroviću Njegošu saradnju Rusije u borbi protiv Otomanske imperije. Crnogorski mitropolit prihvatio je ovu ponudu jer je smatrao interesantnom za Crnu Goru, iako je tada bila u lošim odnosima sa Rusijom.

1867. na Cetinju je otvorena Prva javna biblioteka, nazvana Cetinjska čitaonica, prva u Crnoj Gori. Članovi, osnivači čitaonice, pored knjaza Nikole, bili su vojvode, senatori i druge istaknute ličnosti političkog i društvenog života ondašnje Crne Gore. Petnaestak godina kasnije Čitaonica je osnovala Dobrovoljno pozorišno društvo i nabavila štampariju u kojoj su štampani neki cetinjski listovi. Njom su rukovodili poznati kulturni i javni radnici koji su se trudili da, pored knjiga, nabavljaju i veći broj domaćih i stranih časopisa. Za vrijeme Prvog svjetskog rata njen knjižni fond je gotovo uništen, a ponovo je počela da radi tek poslije Drugog svjetskog rata.

1879. Nakon duge opsade Turci su Crnogorcima predali Spuž i Podgoricu, ali su Plav i Gusinje i dalje ostali u sastavu Albanske lige, iako su Berlniskim kongresom i ta dva grada bila dodijeljena Crnoj Gori. Umjesto Plava i Gusinja, Crnoj Gori je ustupljen Ulcinj.

1927. Umro Janko Vukotić, Serdar i divizijar, proslavljeni crnogorski vojskovođa, general i državnik. Rođen je 18. februara 1866. godine, vojnu školu završio je u Italiji. U Prvom balkanskom ratu komandovao je Istočnim odredom crnogorske vojske i bio načelnik Štaba vrhovne komande u operacijama oko Skadra, u Drugom je komandovao tzv. Dečanskim odredom, a nakon toga, 1913. godine, kao crnogorski predstavnik učestvovao u mirovnim pregovorima u Bukureštu između Rumunije, Srbije, Grčke i Crne Gore sa jedne, i Bugarske sa druge strane. Od maja 1913. do decembra 1915. bio je predsjednik crnogorske vlade, a od juna iste godine ministar vojni. U Prvom svjetskom ratu komandovao je hercegovačkim odredom i ofanzivnom grupom, potom 1915. crnogorskom sandžačkom vojskom koja je tokom tromjesečne vojno-strategijske operacije, okončane u januaru 1916. Mojkovačkom bitkom, omogućila uspješno povlačenje srpskih trupa kroz Crnu Goru u pravcu Jadranskog mora. Početkom 1916. imenovan je za načelnika štaba Vrhovne komande. Interniran je poslije kapitulacije Crne Gore. U Kraljevini SHS unaprijeđen je 1926. godine u najviši čin armijskog generala.

1930. U Podgorici rođen književnik Borislav Pekić. Živio u Podgorici, Novom Bečeju, Mrkonjić - Gradu, Kninu, Cetinju i Bavaništu u Banatu, a od 1945. godine, u Beogradu. Od 1948. do 1953. bio na izdržavanju kazne u zatvorima u Sremskoj Mitrovici i Nišu. Bio osuđen na petnaest godina strogog zatvora, ali je 1953. godine pomilovan. Studirao eksperimentalnu psihologiju na Filozofskom fakultetu Beogradskog univerziteta. Radio od 1958. do 1964. godine kao dramaturg i scenarista u filmskoj industriji i autor je brojnih filmova. Prema njegovom tekstu, Dan četrnaesti, snimljen je film koji je predstavljao Jugoslaviju 1961. godine na filmskom festivalu u Kanu. Prvi roman, Vreme čuda, objavljuje 1965. godine. Od 1971. godine živio je i radio u Londonu. Narednim knjigama svrstao se u vodeće i najplodnije jugoslovenske pisce. Pekić je autor oko 30 dramskih djela za pozorište, radio, televiziju, emitovanih i igranih na našim i stranim radio - televizijskim stanicama i pozorišnim scenama. Djela su mu prevedena na engleski, njemački, francuski, italijanski, španski, holandski, poljski, češki, slovački, mađarski, rumunski, retoromanski, makedonski, slovenački, albanski jezik.

1976. Umro Blažo Jovanović, političar, državnik, revolucionar i antifašista, pravnik i humanista, koji je zaslužio časno i trajno mjesto u crnogorskoj istoriji. Od aprila 1945. do 1963. godine bio je prva državna, partijska i politička ličnost Crne Gore. U tom razdoblju bio je prvi predsjednik Vlade Crne Gore i na toj dužnosti je ostao do 1953. On je istovremeno bio prva partijska ličnost i predsjednik više tadašnjih društveno-političkih organizacija, partijskih foruma, kako na republičkom tako i na saveznom nivou, savezni narodni poslanik. Za predsjednika Ustavnog suda Jugoslavije izabran je 1963. Na toj dužnosti je ostao do 1975. godine.
Jula 1971. izabran je u Izvršni komitet Svjetske organizacije pravnika »Svjetski mir putem prava«. Autor je više političkih tekstova i monografije »Aktuelna pitanja Ustavnog suda Jugoslavije«. Bio je član Savjeta Federacije; general-major JNA u rezervi; narodni heroj od 1952. Uloga i doprinos Blaža Jovanovića u rješavanju crnogorskog državnog i nacionalnog pitanja je veća nego što bi današnje generacije mogle i da pretpostave, zapisali su istoričari.

2003. Usvajanjem Ustavne povelje u Saveznom parlamentu Savezne Republike Jugoslavije, koju su prethodno usvojili republički parlamenti Crne Gore i Srbije, nestala je treća i posljednja Jugoslavija poznata kao Miloševićeva Jugoslavija sastavljena od Srbije i Crne Gore, - jedine dvije republike od nekadašnjih šest bivše SFRJ.

2005. U Beogradu održana osnivačka skupština Pokreta za zajedničku evropsku državu Srbije i Crne Gore. „Poričemo da su Crna Gora i Srbija bile dvije nacionalno različite države i tvrdimo da su one bile i ostale dvije srpske države", rekao je predsjednik pokreta Ljubomir Tadić, otac predsjednika Srbije. Za potpredsjednika Pokreta je izabran Matija Bećković.

U svijetu:

1746. Rođen poljski nacionalni junak Tadeuš Košćuško, američki general i učesnik Američkog rata za nezavisnost i ađutant Džordža Vašingtona. Po povratku u Poljsku podigao ustanak protiv Rusa, ali je njegova vojska poražena u oktobru 1794. u bici kod Macjejovica, a on je ranjen i zarobljen.

1783. Velika Britanija u Parizu potpisala sporazum o priznanju SAD, čime je okončan osmogodišnji britansko-američki rat, poznat kao Američki rat za nezavisnost.

1789. Za prvog predsjednika SAD izabran Džordž Vašington, koji je u ratu za nezavisnost od Velike Britanije od 1775. do 1783. komandovao vojskom kolonista. Smatra se jednim od najvećih ličnosti u istoriji SAD.

1881. Rođen sovjetski vojskovođa i političar ruskog porijekla Kliment Vorošilov, maršal SSSR-a, učesnik revolucija 1905. i Oktobarske revolucije 1917.

1889. Rođen istoričar Viktor Novak. U kapitalnom djelu 'Magnum crimen', objavljenom ubrzo poslije Drugog svjetskog rata, dokumentovao zločin genocida ustaškog režima nad Srbima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj.

1899. Na Filipinima izbila pobuna protiv SAD, koje su odbile da daju nezavisnost toj bivšoj španskoj koloniji. Filipini su stekli nezavisnost tek 1946. godine.

1900. Rođen francuski pjesnik Žak Anri Mari Prever, nazvan 'pjesnik Pariza'.

1902. Rođen američki pilot Čarls Lindberg, koji je prvi preletio Atlantski okean 1927. godine od Njujorka do Pariza. Let je trajao 33 sata i 30 minuta.

1904. Japanska ratna mornarica blokirala rusku dalekoistočnu luku Port Artur, što je bio uvod u rusko-japanski rat, koji je četiri dana kasnije počeo Japan, bez objave rata.

1938. Pripremajući se za rat, Adolf Hitler preuzeo resor ministra rata Njemačke, a za šefa diplomatije imenovao Joahima fon Ribentropa.

1945. Sovjetski vođa Josif Staljin, predsjednik SAD Frenklin Ruzvelt i britanski premijer Vinston Čerčil otpočeli su u Jalti na Krimu osmodnevne razgovore o uređenju svijeta poslije Drugog svjetskog rata. Postigli su saglasnost o formiranju UN, razoružanju Njemačke i njenoj podjeli na okupacione zone.

1948. Cejlon, sadašnja Šri Lanka, dobio samoupravu u okviru Britanskog komonvelta.

1961. U Angoli oslobodilački pokret počeo borbu protiv portugalskih kolonijalista, na što je režim u Lisabonu odgovorio oštrom represijom. Angola stekla nezavisnost 1975.

1972. Velika Britanija i devet drugih zemalja priznale Istočni Pakistan kao nezavisnu državu Bangladeš.

1978. Džunijus Džajavordene preuzeo dužnost prvog predsjednika Šri Lanke.

1989. Ruski istoričar Roj Medvedev procijenio da je pod Staljinovom vlašću u SSSR-u uhapšeno, ubijeno ili na drugi način izloženo represiji 40 miliona ljudi.

1995. U analizi Stejt dipartmenta, pripremljenoj za Kontakt grupu o Bosni i Hercegovini, ocijenjeno da je muslimansko-hrvatska federacija pred kolapsom i da njena dezintegracija prijeti da izazove krajnje opasnu lančanu reakciju.

2005. Italijanska novinarka Đulijana Zgrena, dopisnica italijanskih dnevnih novina 'Il Manifesto', oteta u centru Bagdada. Oslobođena 3. marta.

2005. Julija Timošenko, aktivista 'narandžaste revolucije', postala prva žena premijer Ukrajine.

2006. Umrla Beti Fridan, koja je svojom knjigom 'Ženska mistika' postavila temelje modernog feminističkog pokreta. Umrla na svoj rođendan, u 85. godini
Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-02-10, 11:03
5. februar

1919. Rođen Marko Ulićević, redovni član, generalni sekretar i član Predsjedništva CANU, istaknuti stručnjak iz oblasti agronomije, posebno vinogradarstva. Poljoprivredni fakultet završio u Beogradu, a potom se stručno usavršavao u Velikoj Britaniji, SAD i SSSR-u. Organizovao i vodio naučna istraživanja u vinogradarstvu i voćarstvu i doprinio stvaranju novih sorti vinove loze. Pokretač je niza stručnih i naučnih časopisa iz oblasti poljoprivrede. Objavio je oko 150 radova. Za ostvarenja u nauci dobio je Trinaestojulsku nagradu i Nagradu oslobođenja Titograda. Umro je 24. oktobra 1999. godine.

1919. Vrhovni savjet velikih sila Mirovne konferencije u Parizu saslušao je izaslanike crnogorske izbjegličke vlade, Jovana S. Plamenca, dr Pera Šoća i generala Anta Gvozdenovića, koji su tom prilikom izložili stvarno stanje u Crnoj Gori nakon Podgoričke skupštine, zahtijevali da se Crna Gora obnovi kao država i da se iz nje evakuišu srpske trupe.

1919. Novu državu - Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca, priznale su SAD. Bila je to prva zapadna sila koja je priznala novoformiranu jugoslovensku državu koja je tada tretirana kao "država u nastajanju". Ubrzo potom Jugoslaviju su priznale Grčka, Švajcarska, Norveška, Čehoslovačka i Poljska, a poslije njih i druge zemlje.

1955. Osnovan Stonoteniski savez Crne Gore, sportska asocijacija koja okuplja stonoteniske klubove iz gotovo svih gradova Crne Gore. Njeno prvo rukovodstvo činili su: predsjednik dr Dimitrije Vujović, potpredsjednik dr Jovan Radulović i sekretar Borislav Šoć. Članica Crnogorskog olimpijskog komiteta, prva je crnogorska organizacija iz oblasti sporta koja je, nakon dugovremenog zalaganja njenog rukovodstva, 4. marta 2004 na kongresu Svjetske stonoteniske federacije (ITTF) u Kataru, kao samostalna članica primljena u neku međunarodnu organizaciju. U julu iste godine crnogorska juniorska i kadetska reprezentacija učestvovale su na Evropskom prvenstvu u Budimpešti, nastupajući prvi put pod crnogorskim državnim obilježjima.

1986. Umro Aleksandar Prijić. Poznati crnogorski slikar rođen je 17. decembra 1920. u Tivtu. Školovao se u Herceg Novom, Beranama i Nikšiću. Tokom II svjetskog rata bio u zarobljeništvu. Nakon oslobođenja radio u Umjetničkom ateljeu Ministarstva prosvjete i kulture SR Crne Gore, bio direktor Muzeja NOR na Cetinju, a po prelasku u Titograd direktor Moderne galerije. Slikarsko obrazovanje sticao samostalno i u ateljeu Petra Lubarde, izgrađujući iz mnoštva stečenih saznanja sopstveni rukopis. Boravio je tokom studijskih istraživanja u Italiji, Grčkoj i Francuskoj. Jedan je od osnivača ULUCG i vanredni član CANU. Imao je veliki broj samostalnih i kolektivnih izložbi u zemlji i inostranstvu, a njegovi radovi nalaze se u mnogim privatnim zbirkama i galerijama. Za likovna ostvarenja dobio je brojna društvena i umjetnička priznanja i nagrade. Bavio se likovnom kritikom i objavio niz priloga u crnogorskoj štampi i kataloškim monografijama.

2002. U Podgorici je umro Dragan Radulović, dječji pisac, novinar, slikar i urednik Redakcije dječjeg programa TV Crne Gore. Njegova poezija zastupljena je u čitankama, antologijama i prevedena na više jezika. Bio je dobitnik 13-julske, Ratkovićeve, Nagrade gradova Nikšić, Titograd, Kotor, Zmajeve nagrade i Nagrade Zaloga Književne zajednice Vladimir Mijušković. Objavio je knjige Strmoglavi, Nijesmo odavde, Okrpljene cipele, Šta ćemo s nama, Krilati dječaci, Leptir na asfaltu, Drugari i druge. Sahranjen je u rodnom Nikšiću.

u svijetu:

1596. Japanski šogun Hidejoši zabranio hrišćanstvo u Japanu i naredio da se pogubi 26 osoba, koje su prešle u katoličku vjeru.

1814. U Beču objavljena 'Mala prostonarodna slavenoserbska pjesmarica' Vuka Karadžića.

1840. Rođen škotski pronalazač Džon Bojd Danlop, koji je 1887. izumio pneumatsku gumu.

1887. U milanskoj Skali prvi put izvedena Verdijeva opera 'Otelo'.

1917. Usvajanjem ustava, Meksiko postao federativna republika od 28 saveznih država.

1919. Rođen je Andreas Papandreu, grčki ekonomista, prvi socijalistički premijer. Osnovao je Svegrčki socijalistički pokret - PASOK, bio profesor , a na čelo grčke vlade nalazio se od 1981. do 1989. i od 1993. do 1996. godine kada se, zbog bolesti, povukao sa političke scene.

1983. U eksploziji bombe u prostorijama PLO u Bejrutu poginule 22 osobe.

1983. U Lionu je poslije izručenja iz Bolivije uhapšen ratni zločinac Klaus Barbi, koji se skrivao u Boliviji 32 godine.

1985. Rođen jedan od najboljih fudbalera svijeta, portugalac Kristijano Ronaldo.

1994. Tokom bosanskog rata na sarajevskoj tržnici Markale, u centru grada, od granate poginulo 68, a ranjeno 200 ljudi. Čelnici NATO dali su ultimatum bosanskim Srbima, pod prijetnjom bombardovanja njihovih položaja, da u roku od deset dana povuku teško naoružanje na 20 kilometara od centra Sarajeva, a od armije BiH zatraženo da svoje teško naoružanje u gradu stavi pod kontrolu mirovnih snaga.

1997. Tri najveće švajcarske banke osnovale, pod snažnim međunarodnim pritiskom, fond od sto miliona švajcarskih franaka za žrtve holokausta.

1997. U akcijama beogradske policije protiv mirnih protesta građana zbog fasifikovanja izbornih rezultata, između 2. i 5. februara uhapšeno oko 100, a povrijeđeno više od 300 demonstranata. Svakodnevne demonstracije su nastavljene.

1999. U 76. godini umro Nevil Boner, prvi Aboridžanin poslanik u australijskom parlamentu.

2001. U Njujorku počelo suđenje četvorici optuženih za postavljanje i aktiviranje bombi 1998. u dvije američke ambasade u Africi, kada su život izgubile 224 osobe.

2001. U eksploziji u moskovskom metrou povrijeđene najmanje 224 osobe.

2002. Belgijski ministar inostranih poslova Luj Mišel, uputio izvinjenje zbog uloge njegove zemlje 1961. u atentatu na tadašnjeg kongoanskog lidera Patrisa Lumumbu.

2003. Sjeverna Koreja saopštila da je ponovo pokrenula nuklearni reaktor u Jongbjonu, uprkos činjenici da je 1994. potpisala sporazum o njihovoj suspenziji.
Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-02-10, 16:24
6. februar


1431. Prvi pomen Paštrovskog zbora u IAK. U građi Kotorskog arhiva može se uočiti da su tokom vladavine Mletačke republike u Boki postojale četiri jasno formirane seoske autonomije: Paštrovići, Grbalj, Topla i Svetomiholjski zbor. Tako se u jednom dokumentu kotorskog arhiva pod nazivom „Sborum Pastrovichiorum” prvi put pominje i Paštrovski zbor. Paštrovići su, prema sporazumu sa Mletačkom republikom iz 1426, zadržali svoju unutrašnju organizaciju, u prvom redu Zbor i vojvodu.

1878. U toku pregovora koji su prethodili Sanstefanskoj konferenciji, knjaz Nikola je izrazio nezadovoljstvo zbog držanja velikih sila prema pravu Crne Gore na teritorije u Hercegovini i na Skadar za koje je smatrao da Crna Gora ima pravo.

1916. Francuskom konzulatu na Krfu Andrija Radović uputio je zahtjev da se crnogorska vojska ne utapa u srpsku nego kako je istakao "da bude u posebnu jedinicu - crnogorsku".

1919. Kralj Nikola je odbio u privatnu posjetu da primi regenta Aleksandra Karađorđevića, koji je tada boravio u Parizu. Svoga "najmilijeg" unuka crnogorski suveren je želio da primi u službenoj, oficijelnoj posjeti, da to bude susret dvojice državnika, crnogorskog kralja i srpskog regenta. Bio je to zapravo pokušaj crnogorskog dvora i Vlade u egzilu da obnove diplomatske odnose Srbije i Crne Gore koje je Srbija prekinula decembra prethodne godine. Do susreta đeda i unuka nije došlo jer Karađorđević nije prihvatio susret na političkom nivou. Nakon toga regent Aleksandar naredio je da srpske trupe okupiraju i podčine savezničku državu Crnu Goru, čiji je zakoniti i legitimni vladar bio kralj Nikola, njegov đed po majci.

1919. U Crnu Goru je stigao Furlong Velington Čarls, specijalni izaslanik američkog predsjednika Vilsona, vojni obavještajac koji je imao zadatak da snimi situaciju u CG i pošalje izvještaj američkom predsjedniku. Za 20-ak dana boravka u CG, on je obavio brojne razgovore sa zatvorenicima, ustanicima, civilima, snimio 50-ak fotografija a u izvještaju Vilsonu konstatovao je da Crna Gora nasilno anektirana Srbiji.

1937. U Herceg Novom rođena Darinka Matić- Marović. Diplomirala na Muzičkoj akademiji u Beogradu nastavnički odsijek s glavnim predmetom klavir, kao i odsijek dirigovanja. Prva je žena dirigent, vodila je akademske horove Collegium musicum i Obilić, prva žena dekan na Fakultetu muzičke umetnosti i prva žena rektor beogradskog Univerziteta umjetnosti. Bogata umjetnička biografija Darinke Matić-Marović mogla bi da bude ispričana brojkama. Dirigovala je na hiljade koncerata u preko četrdeset zemalja svijeta, od kojih se u neke, poput Francuske, Njemačke, Italije, vraćala i po šezdeset-sedamdeset puta. U SAD je dirigovala više od 100 koncerata.

1949. Osnovan Šahovski savez Crne Gore. Asocijacija koja okuplja klubove poklonika drevne igre iz gotovo svih crnogorskih gradova. Šah, najstarija od svih savremenih igara, za koji se vjeruje da potiče iz drevne Indije, u Evropi je dobio na popularnosti tokom 17. vijeka, posebno u Francuskoj. U Crnoj Gori se igrao od druge polovine 19. vijeka, a među najstarijim klubovima na prostoru današnje Crne Gore su ŠK „Herceg Novi” i ŠK „Nikšić”. Poslije II svjetskog rata, šah je u Crnoj Gori doživio snažnu ekspanziju, a u novije vrijeme crnogorski šahisti su ekipno i pojedinačno bilježili značajne rezultate na domaćoj i međunarodnoj sceni.

1953. Rođen fudbaler i prvi selektor fudbalske reprezentacije Crne Gore Zoran Filipović.

1996. Umro Pavle Mijović, istoričar umjetnosti, publicista, redovni član CANU, osnivač i prvi počasni predsjednik Crnogorskog PEN centra, jedan od inicijatora za osnivanje Matice crnogorske i član njenog Odbora za nauku. Rođen je 24. juna 1914. u selu Brijege u Crmnici. Učesnik je Trinaestojulskog ustanka, ratni dopisnik „Borbe”, dopisnik i urednik Tanjuga, ataše za štampu i kulturu u Moskvi i Stokholmu, prvi dekan i redovni profesor Kulturološkog fakulteta na Cetinju, naučni savjetnik Arheološkog instituta SANU. Doktorirao je iz oblasti istorijskih nauka u Parizu. Najveći dio angažmana posvetio je proučavanju srednjovjekovne umjetnosti, arheološkim istraživanjima na brojnim lokalitetima u Crnoj Gori i zaštiti spomenika kulture. Osnovao je muzej u Ulcinju. Napisao je 30-ak knjiga i više od 200 članaka, rasprava i studija iz domena istorije umjetnosti, arheologije, urbanistike i ruralistike, enciklopedistike, naučne esejistike i medicine. Dobitnik je visokih međunarodnih i domaćih priznanja.

2005. Objavljeno da je snijeg na Cetinju u januaru dostigao visinu od čak 122 centimetra. U crnogorskoj prijestonici, koja je karakteristična po najvećoj količini padavina u Evropi, debljina sniježnog pokrivača bila je veća jedino 1954. godine.

2005. Predrag Bulatović je ponovo izabran za predsjednika Socijalističke narodne partije, odlučeno je na četvrtom kongresu te stranke. Izbor Bulatovića, koji je bio jedini kandidat za predsjednika najjače opozicione partije, podržalo je, od 480 delegata, njih 450. Protiv je bio 21 delegat, a nevažećih je bilo devet glasova.

2006. U centralnoj sali crnogorskog parlamenta postavljen pozlaćeni crnogorski grb. Liven je u bronzi, težak 80 kilograma, visok metar, a širok 86 centimetara. Rađen je komplikovanom tehnikom pozlate listićima od 24-karatnog zlata i predstavlja najvrijednije djelo u crnogorskoj heraldici.

2008. Glavni odbor DPS je aktuelnog predsjednika Crne Gore i potpredsjednika te partije, Filipa Vujanovića, jednoglasno predložio za predsjedničkog kandidata na predstojećim izborima, a lidera te stranke Mila Đukanovića, za mandatara Vlade.

u svijetu:

1515. Umro venecijanski izdavač i štampar Aldo Manucio, koji je prvi upotrijebio kurzivna slova i uveo mali praktičan format.

1701. Počeo Rat za špansko nasljeđe koji je vođen na evropskom tlu i u kolonijama, a završen Utrehtskim mirovnim ugovorom 1715. Španija izgubila Gibraltar, posjede u Holandiji, Milano, Napulj i Sardiniju.

1793. Umro italijanski pisac Karlo Goldoni, reformator italijanskog pozorišta. Napisao više od 100 pozorišnih komada i smatra se osnivačem italijanske realističke komedije.

1864. Umro jezički i pravopisni reformator Vuk Stefanović Karadžić, tvorac novog pravopisa i književnog jezika. Skupljao narodne pjesme i umotvorine. Njegovi posmrtni ostaci preneseni su 1897. godine, iz Beča u otadžbinu.

1905. Rođen poljski političar Vladislav Gomulka, vođa Poljske radničke partije. 1949. sklonjen iz partijskog rukovodstva i potom uhapšen kao nacionalista. Iz zatvora pušten krajem 1954. Simbol otpora sovjetskoj vlasti.

1918. Žene Velike Britanije dobile pravo glasa.

1931. Rođena Marija Estela Isabelita Martines, kasnije poznata kao Isabela Peron, predsjednica Argentine od 1974, kada je na tom položaju naslijedila preminulog supruga Huana Dominga Perona. Zbačena vojnim udarom 1976.

1932. Rođen francuski filmski režiser Fransoa Trifo, jedan od tvoraca Novog talasa francuskog filma.

1958. Na minhenskom aerodromu, pri povratku iz Beograda, u avionskoj nesreći život je izgubilo 23 putnika, među njima i osam fudbalera jedne od najslavnijih generacija Mančester junajteda, poznatih kao "Bezbijeve bebe".

1976. U zemljotresu u Gvatemali život je izgubilo oko 22 hiljade ljudi, povrijeđenih je bilo oko 74 hiljade, a oko pola miliona Gvatemalaca ostalo je bez krova nad glavom.

1993. Predstavnici tri zaraćene strane u Bosni odbili su na pregovorima u Njujorku mirovni plan kopredsjednika Konferencije o bivšoj Jugoslaviji. Kopredsjednici Vens i Oven zatražili su od Savjeta bezbjednosti UN da obavezujućom rezolucijom podrži taj plan, a predsjednik SAD Bil Klinton najavio je alternativni plan za rješavanje bosanske krize.

1993. Umro američki teniser Artur Eš, prvi crnac koji je pobijedio u Vimbldonu 1975.

1994. Šef opozicionih socijaldemokrata Marti Ahtisari dobio prve direktne predsjedničke izbore u Finskoj, pobijedivši ministarku odbrane Elizabet Ren.

1999. U zamku Rambuje kod Pariza počeli pregovori na kojima je jugoslovensku delegaciju predvodio potpredsjednik vlade Srbije Ratko Marković, a albansku vođa Oslobodilačke vojske Kosova Hašim Tači.

2000. Finska dobila prvu predsjednicu. Tarja Halonen do tada bila ministarka inostranih poslova.

2000. Rusija objavila završetak vojnih operacija u Groznom, glavnom gradu Čečenije.

2001. Na izborima u Izraelu pobijedila desničarska partija Likud, njen lider Arijel Šaron izabran za premijera.

2001. Poslije 50 godina, kineski brod prvi put legalno uplovio i ukotvio se na ostrvu Ćuemoj, koje je bilo pod tajvanskom vlašću.

2002. Katolički sveštenik Atanas Seromba predao se Haškom tribunalu, pred kojim je optužen za genocid u Ruandi koji su 1994. izvršili pripadnici etničke zajednice Hutu nad Tutsima.

2004. U samoubilačkom bombaškom napadu u moskovskom metrou poginulo najmanje 40, povrijeđeno 100 osoba.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-02-10, 01:55
7. februar

1815. Rođena Ana Marija Marović, pjesnikinja, slikarka i dobrotvorka, spisateljica knjiga iz teološke praktike. Rođena je u mletačkoj župi San Đovani in Bragora, u predjelu Kastelo. Potiče iz kotorske porodice Josipa i Marije Marović, rođene Ivanović. Bila je veoma obrazovana. Prve radove napisala je u dvadesetoj godini i potpisivala se pseudonimom Filotea. Ubraja se u predstavnike akademizma s početka XIX vijeka, poznate pod imenom Nazarenska škola. Umrla je 3. oktobra 1887. godine. Početkom XX vijeka počeo je postupak za njeno proglašenje blaženom.

1879. Žabljak Crnojevića je predat Crnogorcima. Tako je nakon gotovo 400 godina u skladu sa Berlinskim kongresom nekadašnja crnogorska prijestonica vraćena matici.

1879. Podgorica je oslobođena od Turaka čime su okončani svi sporovi oko ovog turskog utvrđenja. Vojska je najprije zaposjela Spuž i Velje brdo, a sam grad nešto kasnije nakon čega je za prvog guvernera Podgorice knjaz Nikola postavio Marka Miljanova.

1913. Crnogorska vojska i srpski Primorski odred su u Prvom balkanskom ratu počeli napad na Skadar koji su držali Turci. Crnogorci su u aprilu prisilili Esad-pašu da preda grad, ali su se u maju morali povući, jer su evropske sile donijele odluku da Skadar pripadne Albaniji.

1927. Rođen Dušan Vukotić, jedan od osnivača u svijetu poznate zagrebačke škole animiranog filma, redovni profesor na Akademiji za kazalište, film i televiziju u Zagrebu, redovni član CANU. Realizovao je 35 animiranih filmova u tehnici klasične animacije i kombinovanoj – animiranog i snimanog filma, kao i tri cjelovečernja igrana, među kojima i „Gosti iz galaksije”, prvi jugoslovenski igrani film iz oblasti naučne fantastike. Bavio se i teoretskim radom iz oblasti likovne kulture i filma. Za stvaralaštvo na tom polju dobio je niz visokih međunarodnih i domaćih priznanja i nagrada (AVNOJ-a, Trinaestojulska...), a 1962. i najveću svjetsku filmsku nagradu, Oskar, za animirani film „Surogat”, što je bila prva nagrada te vrste koju je Američka akademija za film dodijelila jednom autoru izvan SAD. Od 1971. bio je i njen redovni član i član mnogih međunarodnih filmskih žirija. Umro je 8. jula 1998. godine.

1980. Na postrojenjima Čeličane u nikšićkoj Željezari desila se dotad najveća havarija - od eksplozije razorena je elektrolučna peć od 60 tona. Za dva mjeseca radnici Željezare obavili su opravku postrojenja.

2000. U Beogradu ubijen ministar odbrane SRJ, Pavle Bulatović. U visoku politiku je ušao 1988. godine, u vrijeme "događanja naroda", prije toga, bio je asistent na Ekonomskom fakultetu u Podgorici. Bio je je prvi ministar policije u "novoj Jugoslaviji", u Vladi Milana Panića. Kasnije, kada je zbog sukoba zvanične Podgorice i Beograda počela da se trese SRJ, Bulatović će, uz novu funkciju ministra vojnog, dobiti zadatak - da ponovo formira saveznu policiju. Ali, samo u Crnoj Gori koju je trebalo disciplinovati, nakon što se od beogradskog režima odmetnuo Milo Đukanović. Tako je u okviru VJ formiran bataljon partijske paravojske, sačinjene isključivo od članova SNP-a, tzv. Peti bataljon. Ubijen je u sačekuši, u sred dana, u jednom beogradskom restoranu.

2005. U Beogradu umro akademik CANU, filmski i pozorisni reditelj i scenarista, Zdavko Velimirović. Velimirović, koji je 1930. godine rođen na Cetinju, diplomirao je filmsku i pozorišnju režiju na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu 1954. godine, a filmsku režiju na Visokoj filmskoj školi u Parizu. Bio je redovni profesor filmske režije, dugogodišnji šef katedre i dekan na Fakultetu dramskih umjetnosti u Beogradu.
Režirao je osam igranih filmova i bio autor 37 kratkih i dugometražnih dokumentarnih ostvarenja.

2006. Predstavnici crnogorske vlasti i opozicije usaglasili su se da na čelu republičke i opštinskih referendumskih komisija bude stranac ili, kako je neprecizno definisano, "internacionalna ličnost". Ranije je dogovoren monitoring referenduma, u kojem će učestvovati i predstavnici četiri međunarodne organizacije, Evropska unija, Savjet Evrope, OEBS i ODIHR.

2009. Održana Osnivačka skupština Demokratskog centra Crne Gore (DC). Usvojen je Statut, sa jednim uzdržanim glasom, Deklaracija o političkom djelovanju i Program Demokratskog centra - "Za Novu Crnu Goru". Za prvog predsjednika jednoglasno je izabran dr Goran Batrićević.


u svijetu:

1478. Rođen je Tomas Mor, diplomata i lord-kancelar Henrija VIII. Pao u nemilost kada je uskratio podršku kralju u njegovom sporu s papom, a 1535. odbio da prizna Henrija za poglavara engleske crkve. Potom osuđen na smrt i pogubljen. Kao pisac, poznat po djelu "Utopija", u kom je dao viziju idealnog društva.

1792. Austrija i Pruska sklopile savez protiv revolucionarne Francuske u strahu od širenja ideja građanske revolucije. To je bila prva od šest koalicija u koje su kasnije, protiv Napoleona, ušle i Rusija, Engleska i Turska i druge manje evropske zemlje.

1812. Rođen je Čarls Dikens, rodonačelnik socijalnog romana, jedan od najznačajnijih, najuticajnijih i najčitanijih engleskih pisaca.

1837. Umro švedski kralj Gustav IV, tokom čije je vladavine Švedska bila u gotovo punoj izolaciji. Poslije neuspjeha u ratovima s Rusijom i Danskom, zbačen u oficirskoj zavjeri, potom živio u izgnanstvu.

1863. Na britanskom vojnom brodu Orfej, potonulom pored obala Novog Zelanda, poginulo 190 ljudi.

1878. Umro papa Pije IX, čiji je pontifikat trajao 31 godinu i 236 dana, najduže u istoriji katoličke crkve. Za vrijeme njegovog pontifikata crkvena država izgubila je najveći dio svojih teritorija, a papa se povukao u Vatikan [1870].

1894.Umro belgijski proizvođač duvačkih instrumenata Adolf Saks, koji je 1840. izumio saksofon.

1962. U eksploziji u rudniku uglja kod Sarbrikena, u Zapadnoj Njemačkoj, poginulo 298 rudara.

1964. Popularna britanska pop grupa 'Bitlsi' prvi put gostovala u SAD.

1968. Premijeri svih 10 kanadskih provincija odobrili su nacrt ustava prema kojem je status francuskog jezika u cijeloj Kanadi izjednačen s engleskim.

1971. Žene u Švajcarskoj referendumom dobile pravo glasa.

1986. Predsjednik Haitija Žan-Klod Divalije pobjegao iz zemlje, okončavši 29 godina dugu diktaturu porodice Divalije u toj karipskoj zemlji.

1990. Plenum CK KP SSSR prihvatio predlog Mihaila Gorbačova da se ukine 70-godišnji monopol na vlast te partije, čime je otvoren put za višepartijski politički sistem.

1991. Svještenik Žan Bertran Aristid proglašen predsjednikom Haitija, kao prvi demokratski izabrani šef države.

1995. U Islamabadu, u Pakistanu, uhapšen Ramzi Jusuf, glavni osumnjičeni za napad na Svjetski trgovinski centar u Njujorku 1993, kada je poginulo šest osoba, a više od 1.000 povrijeđeno. Za taj napad optuženo je i na doživotnu robiju osuđeno šest islamskih ekstremista.

1999. Umro jordanski kralj Husein, koji je vladao Jordanom od 1952. Naslijedio ga je sin, princ Abdulah.

2001. Umrla američka pjevačica i glumica Dejl Evans. Sa suprugom Rojem Rodžersom igrala u 27 vestern-filmova.

2003. Umro Augusto Monteroso, pisac iz Gvatemale, majstor kratke priče. Godine 2000. osvojio špansku nagradu za literaturu "Princ od Asturije".


Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-02-10, 00:58
8. februar

1870. Na Na Rijeci Crnojevića rođen je Andrija Jovićević, crnogorski etnolog, kulturni i javni radnik i poslenik. Gimnaziju je završio na Cetinju gdje je jedno vrijeme bio učitelj, kao šesnaestogodišnjak započeo je učiteljsku karijeru u Manastiru Morača, zatim u Poljima Kolašinskim, Golubovcima, Bjelicama i Čevu. Godine 1901. u Nikšiću je izabran za prvog predsjednika Crnogorskog učiteljskog udruženja, a u narodu je bio poznat kao „učitelj Andro”. Bavio se pedagoško-didaktičkom i metodičkom djelatnošću, književnim i naučnoistraživačkim radom. Izučavao je narodni život u Crnoj Gori i sjevernoj Albaniji. Objavio je bogatu etnološko-antropo-geografsku građu o crnogorskim plemenima, nahijama, jeziku, običajima. Napisao je: „Domaće vaspitanje i njegovanje djece u Crnoj Gori”, „Slike iz prošlosti Ceklina”, „Manastiri u Crnoj Gori” i „Dnevnik iz balkanskih ratova”. Njegova bibliografija sadrži preko120 stručnih radova, priloga, prikaza, udžbenika i pripovijetki. Umro je 3. jula 1939. godine.

1904. Imperijalističke težnje Rusije i Japana, oko podjele sfera uticaja na Mandžuriju i Koreju, dovele su do nenajavljenog napada Japanaca na rusku flotu u Port Arturu, što je izazvalo rusko-japanski rat. Rusi su imali velike gubitke a budući da su i u zemlji imali revoluciju, pod pritiskom Velike Britanije, SAD i Francuske, početkom septembra pristali su na mir, kojim su Japanci dobili luku Port Artur, južni dio ostrva Sahalin, Koreju i Južnu Mandžuriju.
Zbog tradicionalnih veza Rusije i Crne Gore, ovaj rat je imao odjeka među crnogorskim iseljenicima u Rusiji ali i u samoj Crnoj Gori. Početkom rata, ruska vlada je obaviještena da preko 200 Crnogoraca želi da učestvuje u tom ratu. U manjim grupama dobrovoljaca, podoficira i oficira, posebno su se istakli dr Anto Gvozdenović, Jovan Popović Lipovac, Andrija Bakić, Aleksandar – Lekso Saičic, Jošo Ražnatović, Filip Mirov Radulović, Rade Lazov Zec, Stevo Nikov Jablan, Milan Ivov Rolović, Savić i Savo Savović i drugi.

1942. U manastiru Ostrog održana je skupština sa koje je upućen poziv svim Crnogorcima i Bokeljima, bez obzira na političke i partijske podjele, na ustanak protiv okupatora u Drugom svjetskom ratu. Nakon stvaranja novih organa vlasti sredinom 1941. godine, na oslobođenim teritorijama u Crnoj Gori (opštinski odbori u Kolašinu, Danilovgradu, Andrijevici i sreski u Beranama), u konaku manastira Ostrog održana je skupština crnogorskih i bokeljskih rodoljuba, koja je okupila 65 delegata, izabrala Narodnooslobodilački odbor za Crnu Goru i Boku od 22 člana, i odlučila da se izaberu odbori u drugim mjestima kao prava narodna vlast i narod mobiliše u borbi protiv okupatora. Pravilima o izboru NOO prvi put su biračko pravo dobili mladi od 18 godina i žene, a nezavisno od dobi to su pravo imali svi borci.

1986. U Brezoviku kod Nikšića umro je Aleksandar Prijić, crnogorski slikar, likovni kritičar, vanredni član CANU.

2005. Crnogorsku nezavisnost podržava 44,5 odsto građana, dok je protiv samostalnosti 40 odsto, a neopredijeljenih 15 odsto, pokazala najnovija istraživanja javnog mnjenja Centra za demokratiju i ljudska prava (CEDEM).

2006. Ekspertskim timovima vlasti i opozicije dostavljen je dokument sa preporukama Evropske unije za organizovanje referenduma o državnom statusu Crne Gore, u kojem su objedinjena rješenja dogovorena tokom njihovih višednevnih pregovora. Prema dokumentu EU, ukoliko se na referendumu o državnom statusu ne izglasa nezavisnost Crne Gore, on se može ponoviti tek za tri godine.

u svijetu

1560. Turske galije natjerale u bjekstvo špansku flotu pod komandom vojvode Medine u bici u Sredozemnom moru, kod grada Tripolija, koji su Turci 1551. preuzeli od Španije.

1587. Poslije 19 godina zatočeništva, škotska kraljica Meri pogubljena zbog učestvovanja u zavjeri oko ubistva kraljice Elizabete I.

1676. Umro ruski car Aleksej Mihajlovič Romanov, otac Petra Velikog. Tokom vladavine, ugušio pobune kmetova i donskih kozaka pod Stepanom Razinom. Proširio teritoriju, pripojivši Rusiji Ukrajinu, do rijeke Dnjepar i istočne djelove Sibira.

1725. Umro je ruski car Petar Veliki. Na prijesto je došao 1682. godine, izvršio je reforme socijalnog, ekonomskog i društvenog života, a rusku državu je izveo iz srednjovjekovne zaostalosti i učinio je svjetskom silom. Istakao se kao vojskovođa, vješt političar i diplomata. Osnovao je mnoge škole i Akademiju nauka, a prijestonicu Rusije preselio je u novosagrađeni Peterburg, kasnije nazvan Petrograd. Crnu Goru je prihvatio pod svoje pokroviteljstvo i dao joj vodeću ulogu u oslobodilačkom pokretu hrišćanskih naroda na Balkanu protiv Turaka.

1828. Rođen je francuski književnik Žil Vern, autor 80-ak romana, više naučno-fantastičnih djela i 15-ak pozorišnih komada koji su poslužili za filmska scenarija. Najpoznatija njegova djela su: Put oko zemlje za 80 dana, Dvadeset hiljada milja pod morem, Put na mjesec, Carev glasnik, Put u središte zemlje, Pet nedjelja u balonu...

1861. Južne države SAD odvojile se od Unije i osnovale Konfederaciju Država Amerike s Džefersonom Dejvisom kao predsjednikom, što je dovelo do Američkog građanskog rata.

1904. Japan izveo iznenadan pomorski napad na Port Artur, rusku pomorsku bazu u Kini, čime je otpočeo rusko-japanski rat. Ruska flota bila je desetkovana.

1921. Umro ruski revolucionar i geograf Petar Aleksejevič Kropotkin, jedan od najznačajnjih teoretičara anarhizma. 1872. napustio uspješno bavljenje naukom, prišao Bakunjinu u Ženevi i posvetio se idejama anarhizma.

1924. U Nevadi izvršeno prvo pogubljenje u gasnoj komori.

1926. U Ljubljani je rođen Stevo Žigon, pozorišni i filmski glumac i pozorišni reditelj.

1928. Škotski naučnik J. Blaird demonstrirao kolor televizor.

1931. Rođen je američki filmski glumac Džejms Din, tipični predstavnik savremenog shvatanja glume i simbol uznemirene i pobunjene mladosti. Njegova tragična smrt u automobilskoj nesreći 30. septembra 1955. doprinijela je da preraste u svojevrstan mit.

1936. Održano prvo takmičenje u ski skokovima.

1937. U Španskom građanskom ratu trupe generala Fransiska Franka zauzele Malagu, uz pomoć 15.000 italijanskih vojnika.

1940. Nacisti u Drugom svjetskom ratu strijeljali svakog desetog stanovnika iz dva poljska sela blizu Varšave zbog ubistva dva njemačka vojnika.

1963. U Iraku izvršen državni udar. Predsjednik general Abdul Karim Kasem strijeljan, šef države postao pukovnik Abdul Salem Muhamad Aref.

1971. Počela s radom NASDAQ, kao prva u svijetu, američka elektronska berza dionica.

1975. Sovjetski i kosmonauti SAD počeli zajedničke pripreme za letove Sojuz-Apolo.

1984. Na stadionu Koševo u Sarajevu, u prisustvu 50.000 gledalaca, otvorene 14. Zimske olimpijske igre. Učestvovali sportisti iz 49 država.

1992. Članice Evropske zajednice potpisale su u Mastrihtu, u Holandiji ugovor kojim je ova ekonomska zajednica postala i političko-pravna unija (Evropska unija).

1998. Prvi put u istoriji Olimpijade odigrana utakmica u ženskom hokeju.

2002. U Solt Lejk Sitiju, u SAD, otvorene 19. Zimske olimpijske igre.

2004. Prestolonasljednik Velike Britanije, princ Čarls, doputovao u Iran u svojstvu predsjednika britanskog Crvenog krsta. Obišao grad Bam, krajem 2003. razoren u zemljotresu u kom je stradalo 43.000 ljudi. Čarls je prvi član britanske kraljevske porodice koji je posjetio Iran od revolucije 1979. godine.

Uredio Cipur i Hari Krisna

zvoncica
10-02-10, 00:07
9. februar

1746. Priprema „Istorije o Crnoj Gori”. Vasilije Petrović kao arhimandrit Cetinjskog manastira uputio je ruskom dvoru (na ime grofa Bestuževa) pismo sa molbom da se preporuči „presvijetlom carskom veličanstvu” te da izda „dvije istorije o Crnoj Gori ukratko sastavljene” koje je poslao preko ruskog rezidenta u Konstatinopolju. Jedna od te dvije verzije „Istorije” objavljena je u Moskvi 1754. dok sudbina druge nije poznata.

1769. Nakon što je Porta objavila rat Rusiji, ruska imperatorka Katarina II carskim ukazom povjerila je Alekseju Orlovu rukovodstvo za ustanak balkanskih naroda protiv Osmanske imperije, u kojem je, po zamisli ruske vlade, Crna Gora trebalo da odigra značajnu ulogu. Misija organizacije ustanka u Crnoj Gori, koja je trajala do oktobra iste godine, bila je, uz pokušaj eliminacije Šćepana Malog sa političke scene, povjerena pomoćniku Orlova, knezu Juriju Vladimiroviču Dolgorukovu. Desetak dana ranije, 30. januara, u Petrogradu je izdat proglas slovenskim narodima pravoslavne vjere da koristeći povoljne okolnosti koje nastaju započetim ratom, svrgnu turski jaram. Dolazak Dolgorukova tim povodom, u avgustu iste godine, nije dao rezultata zbog njegovog sukoba sa Šćepanom Malim koji je uživao snažan autoritet među Crnogorcima.

1913. Treći dan napada na Skadar počeo je naređenjem, "Bardanjolt valja zauzeti makar i posljednji borac pao!". U borbu su i Crnogorci i Turci uvrstili i posljednje rezerve. Turski bardanjoltski odred bio je razbijen i skoro uništen, a poginuo je i Asim Bej, komandant turskog gardijskog puka. Poginulo je ili je ranjeno oko četiri i po hiljade Crnogoraca i hiljadu i po Turaka. Poslije žestokih borbi, Crnogorci su zauzeli utvrđenje Bardanjolt, a 23. aprila, poslije višemjesečne opsade, Esad paša je Crnogorcima predao grad Skadar.

1934. Akcionarsko društvo „Boka” preraslo je u akcionarsko društvo „Zetska plovidba”, sa sjedištem na Cetinju, preuzevši sve plovidbene linije na Južnom Jadranu i Skadarskom jezeru.
1936. godine, novim parobrodom „Lovćen”, otvorena je transbalkansku linija Venecija–jugoslovenske luke–Drač–Patras–Smirna–Konstanca i obratno. „Zetska plovidba”, koja je posjedovala i autobuski park kao i hotel „Slavija” u Kotoru, uspješno je poslovala sve do 1941. godine.

1934. Jugoslavija, Grčka, Turska i Rumunija potpisale su u Atini Balkanski pakt (Balkanska antanta), odbrambeni savez od bugarskih i italijanskih aspiracija. Izbijanjem Drugog svjetskog rata savez je oslabio zbog različitih stavova zemalja članica prema Njemačkoj i Italiji, a pristupanjem Rumunije i Jugoslavije Trojnom paktu sasvim se raspao.

1943. Počeo je protivnapad partizana u II svjetskom ratu protiv združenih njemačkih, italijanskih i hrvatskih snaga na Neretvi, poznat kao "Bitka za ranjenike". Početkom marta osam partizanskih brigada odbacilo je glavninu njemačkih trupa i svih 3.500 ranjenika je prebačeno na lijevu obalu Neretve.

1988. FJAT u Titogradu. Na III festivalu jugoslovenskog alternativnog teatra, sa tematskim konceptom: „Stvarnost, nestvarnost i pozorište”, učestvovali su Slovensko mladinsko gledališče, Otvorena scena „Obala” iz Sarajeva, Alternativni teatar Priština, Turska drama iz Skoplja, Narodno pozorište iz Zenice, Srpsko narodno pozorište iz Novog Sada, Makedonski narodni teatar i Zagrebačko kazalište lutaka.

2004. U crnogorskoj prijestonici održan je sastanak predsjednika ili predstavnika parlamenata Italije, Grčke, Albanije, Slovenije, BiH, Hrvatske, Makedonije i Srbije i Crne Gore pod nazivom «Cetinjski parlamentarni forum».

u svijetu:

1540. U Rudaj Fildsu kod Čestera, u Engleskoj, održana prva trka konja.

1755. Umro je Šarl Luj Monteskije, francuski političar, mislilac i pisac.

1881. Umro je ruski književnik Fjodor Mihailovič Dostojevski, jedan od najbitnijih stvaralaca u istoriji književnosti. Hapšen je kao učesnik utopijsko-socijalističkog kružoka Mihaila Petraševskog-Butaševiča zbog revolucionarnih planova i osuđen na smrt 1849. godine, ali je kazna zamijenjena progonstvom u Sibir, gdje je proveo 10 godina. Osnovne odlike njegove literature su psihološka analiza, traganje za korijenima ljudske tragike i fenomen religioznosti.

1909. Francuska i Njemačka postigle sporazum o Maroku, kojim je Berlin priznao posebne interese Pariza u toj zemlji.

1957. U Portugaliji je umro Mikloš Horti (Miklos Horthy, mađarski diktator (1920-44). Kao zapovijednik krstarice "Navara" učestvovao je u gušenju pobune mornara u Boki Kotorskoj 1918, uveo je Mađarsku u rat na strani Hitlera i učestvovao u agresiji na Jugoslaviju. Odgovoran za istrebljenje Jevreja i zločine nad civilima, nakon zbacivanja s vlasti pobegao je u Portugaliju. U Jugoslaviji je bio proglašen za ratnog zločinca zbog masovnih likvidacija civila u Vojvodini.

1969. Boing 747 džambo džet izvršio prvi probni let.

1977. Umro ruski konstruktor aviona Sergej Vladimirovič Iljušin, koji je tokom tri decenije konstruisao više od 50 tipova aviona, od bombardera do putnickih aviona.

1981. General Vojćeh Jaruzelski postao predsjednik poljske vlade.

1991. Na referendumu u Litvaniji, iz kojeg su bili isključeni građani ruske nacionalnosti, više od 90 odsto birača glasalo za odvajanje od SSSR.

1999. Kina prekinula diplomatske odnose s Makedonijom zbog odluke vlade u Skoplju da uspostavi diplomatske odnose s Tajvanom.

2002. Umrla britanska princeza Margaret, sestra kraljice Elizabete. Bila poznata po glamuroznom i burnom životu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-02-10, 00:43
10. februar

1882. Slobodno tržište alkohola. Naredbom Ministarstva finansija, u cilju sprovođenja novih mjera u oblasti ugostiteljstva, Crna Gora je, napustivši monopol u prodaji pića, dala slobodu trgovcima da kupuju piće gdje hoće, ali uz plaćanje određene takse. Uslove prodaje pića gostima uredbama su propisivale opštine.

1885. Na Cetinju je rođena princeza Vjera, deveta i najmlađa kćerka kralja Nikole i kraljice Milene. Nije se udavala. Tiha i povučena, u javnom životu bavila se samo humanitarnim aktivnostima. Posjedovala je izraženi dar za slikarstvo. Posljednje godine provela je u Francuskoj sa sestrom Ksenijom. Umrla je 30. oktobra 1927. godine.

1908. Rođen Ante Lui, naučni i prosvjetni radnik, redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta u Zagrebu. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u mjestu rođenja – Škaljarima kod Kotora. Doktorirao je 1954. godine. U širokom dijapazonu njegovog naučnog i stručnog interesovanja posebno mjesto imaju fotobiologija i razvojna biologija (regeneracija, nespolno razmnožavanje). Sarađivao je sa mnogim stručnim društvima i ustanovama. Bavio se i problemima obrazovanja u osnovnoj i srednjoj školi. Objavio je samostalno i u koautorstvu 40-ak naučnih radova i isto toliko udžbenika za osnovne i srednje škole. Za svoj rad dobio je više domaćih i stranih nagrada. Umro je 26. januara 1993. godine.

1965. U Nikšiću rođen Dragomir Bečanović, džudo as Crne Gore. Nastupao je za džudo klub „Akademik". 1987. godine doživio je prvi veliki međunarodni uspjeh, osvojivši srebrnu medalju na evropskom prvenstvu u Parizu. Te godine, prvi put, izabiran je za sportistu Crne Gore. 1988. godine Bečanović postaje prvak Jugoslavije i prvak Balkana. Kruna čitavog njegovog rada je osvajanje zlatne medalje na svjetskom prvenstvu 1989. godine u Beogradu i tada postaje prvi jugoslovenski džudista koji se okitio najsjajnijim odličjem na svjetskom šampionatu. On je, istovremeno, i prvi džudista iz ostatka svijeta koji je u lakoj kategoriji (do 65 kg) prekinuo dominaciju Japanaca. Biran je i za najboljeg sportistu Jugoslavije. 1991. godine je prestao aktivno da se bavi džudoom.

1994. „Princeza Ksenija” pred publikom. U koprodukciji Kraljevskog pozorišta „Zetski dom” i Republičkog centra za kulturu, na Cetinju je premijerno izvedena predstava „Princeza Ksenija od Crne Gore”, izgnanička tugovanka doma Petrovića po tekstu i u režiji Radmile Vojvodić. Glavne uloge tumačili su: Mira Stupica, Varja Đukić, Aleksandra Guberinić, Gorana Marković, Mihailo Janketić, Đurđa Cvijetić, Mladen Nelević, Žaklina Oštir i drugi. Premijerno izvođenje te kultne predstave na sceni CNP u Podgorici, odigralo se 5. oktobra 1997. godine.

1999. Umro je Peko Dapčević, narodni heroj, proslavljeni ratni komandant, general-pukovnik JNA, partijski i državni rukovodilac bivše SFRJ, publicista, rodom iz Ljubotinja kod Cetinja.

2001.Umro Radovan Pejović Riječki, slikar čija je inspiracija bila Skadarsko jezero, rođen 1946. godine u Dodošima. Po završetku Umjetničke škole u Herceg Novom, priredio je nekoliko samostalnih izložbi afirmišući sopstveni likovni pravac koji je nazvao arborizam. Riječ je o ostvarenjima u nadrealnoj vokaciji, fine egzekucije i čistog kolorita, u koja često uvodi nove materijale (zečja koža). Kasnije je modifikovao izraz, sjedinjujući nadrealno sa ekspresivnim. Od 1970. učestvovao je na izložbama ULUCG. Dobitnik je nagrada Salona „13. novembar” na Cetinju, Internacionalnog salona u Banjaluci, Hercegnovskog zimskog likovnog salona i salona „Žan Terzijef” u Brasi (Francuska).

u svijetu:

1258. Mongoli zauzeli Bagdad, tadašnji centar islamskog svijeta, spalili grad i pobili 10.000 ljudi.

1763. Mirovnim ugovorom u Parizu završen Sedmogodišnji rat, prvi oružani sukob svih evropskih sila. Sporazumom, koji su potpisale Velika Britanija, Francuska i Španija, Francuska se gotovo sasvim povukla iz Indije, a Velikoj Britaniji je prepustila i Kanadu. Španija je dobila Luizijanu i Kubu, a Pruska je zadržala Šleziju, koju je preuzela od Austrije.

1837. U Petrovgradu je podlegao povredama zadobijenim u dvoboju Aleksandar Sergejevič Puškin, ruski pjesnik, začetnik realizma u ruskoj prozi i jedan od najvećih liričara u ruskoj književnosti.

1878. Konvencijom u El Zanjonu okončan desetogodišnji ustanak protiv španske kolonijalne vlasti na Kubi.

1879. U Velikom Trnovu otvoreno zasijedanje prvog bugarskog parlamenta poslije oslobođenja od Turaka.

1898. Rođen Bertold Breht, njemački pjesnik i dramski pisac.

1901. U Beču je umro Milan Obrenović, kralj Srbije koji je na prijesto došao poslije ubistva Mihaila Obrenovića 1868. godine. Tokom njegove vladavine Srbija je stekla međunarodno priznanje na Berlinskom kongresu 1878. godine.

1904. Rusija je objavila rat Japanu, čime je nestala svaka nada da će problemi između ove dvije države biti riješeni mirnim putem.

1923. Umro je njemački fizičar Viljem Konrad Rentgen, koji je 1895. godine otkrio "iks zrake" i za to 1931. godine dobio Nobelovu nagradu za fiziku. Kasnije su ti zraci po njemu nazvani rendgen zraci.

1931. Nju Delhi postao glavni grad Indije.

1935. U Travniku, BIH, rođen Miroslav Ćiro Blažević, hrvatski fudbalski stručnjak, slektor reprezentacija 4 drzave: Hrvatske, Irana, Švajcarske i BIH.

1942. Američki džez muzičar Glen Miler postao prvi muzičar koji je dobio 'zlatnu ploču' za prodaju milionitog primjerka jedne ploče.

1947. U Parizu potpisani mirovni ugovori zemalja pobjednica u Drugom svjetskom ratu i bivših saveznika Hitlerove Njemačke.

1950. Rodjen Mark Špic, američki višestruki olimpijski pobjednik u plivanju.

1979. U Ljubljani umro Edvard Kardelj, visoki funkcioner SKJ i jedan od najbližih saradnika predsjednika Jugoslavije Josipa Broza Tita.

1996. IMB kompjuter nazvan 'Duboko plavo' ušao u istoriju šaha pobjedom nad svjetskim prvakom Garijem Kasparovom.

1997. Hrvati iz zapadnog dijela Mostara otvorili vatru na Muslimane iz istočnog dijela grada koji su na hrvatsku stranu došli da posjete groblje. Mostar je u bosanskom ratu podijeljen na muslimanski i hrvatski dio.

1998. Umro bivši francuski ministar inostranih poslova Moris Šuman, tvorac projekta Evropske unije.

2001. Tokom antivladinih protesta u Teheranu, u sukobu s policijom ranjeno više desetina studenata, a oko 100 uhapšeno.

2004. SAD obnovile svoje diplomatsko predstavništvo u Tripoliju, poslije desetogodišnjih neprijateljskih odnosa dvije zemlje.

2005. Umro je poznati televizijski voditelj Milovan Ilić Minimaks.

2005. Sjeverna Koreja prvi put saopštila da posjeduje nuklearno oružje.

2005. Umro je Artur Miler, američki pisac, jedan od najboljih dramskih pisaca 20. vijeka.

2006. Za predsjednika Kosova izabran Fatmir Sejdiu, visoki funkcioner Demokratskog saveza Kosova

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-02-10, 01:39
11. februar

1649. Nakon neuspjeha u Baru, mletačka flota se povukla u Boku i poslije 20-ak dana, uz pomoć Crnogoraca i Peraštana zauzela je Risan. Istovremeno Nikšići su zauzeli Grahovo.

1852. na put oko svijeta, na “Splendidu”, sa 11 članova posade krenuo je najsmjeliji navigator Boke Kotorske - Ivo Vizin. Put oko svijeta jedinog Crnogorca koji je oplovio zemljinu kuglu trajao je sedam godina, šest mjeseci i 19 dana. Usput je imao više problema, oluja, gusara i pobune posade. Kad su 30. jula 1859. godine stigli u Trst, priređen im je veličanstven doček.

1913. U Bijelom Polju je rođen Rifat Burdžević Tršo, revolucionar, publicista, narodni heroj.

1918. Strijeljani su na smrt osuđeni bokokotorski mornari, zbog pobune od 1. februara. Na mjesnom groblju u Škaljarima strijeljani su Čeh, František Raš i Hrvati, Antun Grabar, Jerko Šišgorić i Mate Brničević. Ostalim pobunjenicima, bilo ih je 379, suđeno je ponovo u Kotoru 16. septembra iste godine.

1921. Suđenje generalu Radomiru Vešoviću. Protiv jednog od najsposobnijih crnogorskih vojskovođa sudski proces, koji je vođen u Beogradu, pokrenut je zbog sumnje da je organizovao pobunu u Crnoj Gori nakon njenog prisajedinjenja Srbiji. Nakon što su mu oduzeti penzija i imanje, 26. novembra 1919. odveden je u zatvor, gdje je proveo 15 mjeseci. Usljed nedostatka dokaza o krivici, oslobođen je, s tim da povraćaj imovine i penzije traži kroz građansku parnicu.

1967. Umro je Milo Milunović, autor slikarskih djela neoborive vrijednosti koja su umnogome doprinijela preokretu u jugoslovenskoj umjetnosti i povratku slobodi stvaralaštva. Rođen je na Cetinju, 18. avgusta 1897. godine. Po izbijanju Prvog svjetskog rata stupio u crnogorsku vojsku. Slikarsko školovanje počeo na Cetinju, nastavio u Firenci i Parizu, upoznajući se sa Sezanovim djelima. Nakon prvog perioda neoklasicizma, povratka u Beograd, boravka u Boki, a potom u Zagrebu gdje izlaže, ponovo se vraća u Pariz do 1933. godine. Tada nastaje nekoliko njegovih reprezentativnih djela. Potom se, po povratku u Beograd, angažovao na osnivanju Umjetničke akademije, kada započinje njegov impresionistički period, iz kog potiču njegova najbolja ostvarenja. Poslije Drugog svjetskog rata, sa Petrom Lubardom osnovao je Umjetničku školu na Cetinju, a 1949. godine, u vrijeme kada počinje nova faza njegovog stvaralaštva u kojoj slike nose pečat mediteranskog podneblja, u Beogradu je dobio zvanje majstora - slikara . Izlagao je u zemlji i inostranstvu. Nosilac je značajnog broja međunarodnih i domaćih nagrada i priznanja. Bio je redovan član Srpske akademije nauka i umetnosti. Odlikovan je ordenom „Legije časti”.

1980. Osnovan „Monteks”, poznato crnogorsko spoljnotrgovinsko preduzeće, sa sjedištem u Nikšiću. Među prvima u Crnoj Gori, u svoj razvojni program je ugradilo principe modernog poslovanja sa svijetom na tržišnim osnovama, zastupanje velikih inostranih firmi, razvoj male privrede i turizma, program proizvodnje zdrave hrane, elektronike, građevinarstva, drvne industrije, metaloprerade, investicione radove u inostranstvu, kooperaciju i ulaganje u kvalitetnu kadrovsku osnovu. Osnivač „Monteksa” je poznati biznismen Stanislav –Ćano Koprivica.

1993. Umro Dragutin Šundić, prvi spiker Radio Titograda. Rođen je 21. jula 1921. godine. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Nikšiću, a učiteljsku školu u Herceg Novom. Poslije nekoliko godina provedenih u prosvjeti, 1. juna 1949. godine, karijeru je nastavio u tek otvorenom Radio Titogradu, učestvujući u kreiranju različitih programskih sadržaja. Kao talentovani član Mješovitog hora Radio Titograda, dobio je stipendiju Ministarstva kulture Crne Gore da bi školovao glas kod Kornelije Ninković, prvakinje Beogradske opere. Bio je jedan od najboljih jugoslovenskih spikera, čije su izuzetne interpretacije značile dragocjeno iskustvo njegovim mladim kolegama. Dobitnik je brojnih nagrada za dugogodišnji spikerski rad.

1997. Zauvjek je napustila ovaj svijet, dama, simbol multietničnosti kroz pjesmu i život, Ksenija Cicvarić. Rasla je u porodici sa puno djece, gdje nijesu postojala sredstva ni mogućnosti za školovanje. Ipak, zahvaljujući svojoj majci Simoni, Ksenija je stekla obrazovanje koje ne bi stekla ni u jednoj školi. Može se reći da je Ksenija svojom pjesmom obilježila XX vijek u cnogorskoj narodnoj muzici. A nije ni čudo jer je njen učitelj bio Hamdija Šahinpašić. Zbog pjesme "Sjever ružu niz polje nijaše..." dobila je na poklon nošnju kraljice Milene. Ksenija Cicvarić rođena je 1927. godine u Staroj Varoši, u Podgorici.

u svijetu:

1847. Rođen je američki pronalazač Tomas Alva Edison. Pronašao preko hiljadu patenata uglavnom u elektrotehnici: električnu sijalicu sa ugljenim vlaknom, gramofon i mikrofon, usavršio je telefon i akumulator,među prvima je sagradio električnu centralu.

1858. Tokom rata za reformu [1856-61] Benito Huarez proglašen ustavnim predsjednikom Meksika.

1868. Umro francuski fizičar Žan Bernar Leon Fuko, koji je s Armanom Fizoom izmjerio brzinu svjetlosti.

1873. Proglašena prva španska republika.

1879. Umro francuski grafičar, slikar i vajar Onore Domije, najveći karikaturista XIX vijeka. Njegova zasluga je u tome što je karikaturu uzdigao u rang samostalne umjetničke forme.

1889. U Japanu usvojen ustav, kojim je predviđen dvodomni parlament, ali je car zadržao izvršnu vlast.

1911. Rođen hrvatski kompozitor, učesnik II svjetskog rata, Nikola Hercigonja. Autor je, između ostalog, opera-oratorijuma "Gorski vijenac".

1919. Fridrih Ebert izabran za prvog predsjednika Njemačke, koja je poslije Prvog svjetskog rata postala republika.

1929. lateranskim ugovorom između Benita Musolinija u ime Italije i pape Pije DžI, obrazovan je Vatikan, grad država, centar rimokatoličke crkve. Ugovorom su regulisani međusobni odnosi između Italije i Vatikana. Vrhovnu vlast, sa prerogativama apsolutnog monarha, ima doživotno papa koga bira kolegijum kardinala. Politička pitanja obavlja državni sekretar u funkciji predsjednika vlade, administrativne poslove obavlja guverner, a rukovodeći organi su kongregacija, tribunali i sekretarijati.

1934. Rođena engleska modna kreatorka Meri Kvant, čija je kreacija, mini suknja, označila modnu revoluciju i obilježila jedno vrijeme.

1945. U Jalti na Krimu završena konferencija lidera triju velikih sila antihitlerovske koalicije, na kojoj su određeni novi odnosi u Evropi i osnivanje Ujedinjenih nacija.

1970. Japan postao četvrta zemlja u svijetu koja je lansirala vještački satelit.

1971. U Vašingtonu, Moskvi i Parizu potpisani su sporazumi o zabrani polaganja nuklearnog oružja na dno mora i okeana koji su kasnije prihvatile još 63 zemlje svijeta.

1975. Margaret Tačer izabrana za predsjednika Konzervativne stranke, kao prva žena koja je u Velikoj Britaniji postala šef političke partije.

1990. Poslije 27. godina provedenih u južnoafričkim zatvorima na slobodu je pušten Nelson Mendela, lider Afričkog nacionalnog kongresa.

1993. umrla je Desanka Maksimović, srpski pjesnik i pripovjedač. Pisala je intimne lirske i rodoljubive pjesme, a poznate njene zbirke su: Pesme, Vrt detinjstva, Zeleni vitez, Gozba na livadi, Prolećni sastanak, potom zbirke pripovjedaka: Ludilo srca, Kako oni žive, Strašna igra, roman Otvoren prozor i knjige za djecu Srce lutke spavaljke, Raspevane priče, Zlatni leptir i Ako je verovati mojoj baki.

1997. Pod pritiskom međunarodne javnosti i tromjesečnih građanskih i studentskih protesta predsjednik Srbije Slobodan Milošević je posebnim zakonom [lex specialis] priznao rezultate lokalnih izbora na kojima je pobijedila opoziciona koalicija 'Zajedno'.

2000. U Parizu, u 72. godini, umro francuski reditelj Rože Vadim.

2001. Oko 7.500 ljudi demonstriralo u Njemačkoj protiv marša neonacista koji je okupio oko 250 pristalica.

2002. U Zagrebu, u 82. godini, umro kardinal i bivši zagrebački nadbiskup Franjo Kuharić.

2004. Južnokorejski i američki istraživači objavili da su uspješno klonirali ljudski embrion koji će se koristiti u medicinske svrhe.

2005. Umro američki dramski pisac Artur Miler. Dobitnik Pulicerove nagrade za čuvenu dramu "Smrt trgovačkog putnika".

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-02-10, 00:16
12. februar

1797. Crnogorski izaslanik Nikola Ćirković, stigao je u Moskvu kod ruskog imperatora Pavla I, kome je uručio pismo vladike Petra I Petrovića, kojim je od ruske vlade traženo da Crnu Goru primi pod svoje pokroviteljstvo. Pošto je bilo rizično prihvatiti se pokroviteljstva, zbog protivljenja Austrije i Porte, carska vlada je riješila da crnogorskog vladiku Petra I odlikuje Ordenom Aleksandra Nevskog, prvog stepena, a 15 crnogorskih starješina zlatnim medaljama od kojih su osam bile prvoga, a sedam drugog stepena.

1853. Okončana prva Omer-pašina vojna. Turska vojska je, pritisnuta ultimatumom Austrije i saznanjem da bi u daljim operacijama u Crnoj Gori imala protiv sebe i Rusiju, počela da napušta Crnu Goru, čime je okončana prva Omer-pašina vojna, operacija preduzeta sa ciljem da se eliminiše uticaj Crne Gore u pomaganju ustanika u okolnim područjima, u cilju oslobađanja od osmanske vlasti.

1856. Rođen Živko Dragović, profesor Bogoslovsko-učiteljske škole i Gimnazije na Cetinju, pisac rasprava i udžbenika, narodni poslanik i član Državnog savjeta. Završio je filozofiju u Rusiji. Među prvima je (1892.) objavio komentar Njegoševog „Gorskog vijenca”. Prevodio je sa ruskog i italijanskog. Bavio se i državnim pravom. Sarađivao je u mnogim listovima i časopisima, a jedno vrijeme bio je urednik „Glasa Crnogorca” i „Književnog lista”. Umro je 11. jula 1928. godine.

1910. Crna Gora – deset oblasti. Novim zakonom definisana je drugačija teritorijalna podjela buduće Kraljevine, koja je 1903. imala pet oblasti. Deset oblasti podijeljeno je na 56 kapetanija. Do 1878. knjaževina je imala osam nahija, a nakon oslobođenja novih krajeva – deset.

1914. U svojoj prijestonoj besjedi, kralj Nikola je, između ostalog, istakao i oblik odnosa Crne Gore sa Srbijom.

1925. Izašao je prvi broj crnogorskog političkog lista Crnogorski radikal. Vlasnik i odgovorni urednik lista bio je Ljubo Krunić. List je izlazio sa ciljem popularisanja predstojećih izbora.

1969. U Titogradu, danas Podgorica, godinu dana nakon potpisivanja ugovora o finansiranju, inženjeringu i tehničkoj pomoći sa francuskom firmom „Pešine” („Pechiney”), počela je izgradnja Kombinata aluminijuma Titograd - KAT-a. Ideja o osnivanju i razvoju industrije aluminijuma u Crnoj Gori utemeljena je u prvom redu na adekvatnim rezervama kvalitetnog boksita i elektroenergetskom potencijalu. Nakon dvije godine gradnje, 1971. počeli su rad kapaciteti za primarnu proizvodnju. Oni su 1973. godine postigli punu planiranu produkciju od 50 hiljada tona. Godine 1972. počela je rad Fabrika za proizvodnju glinice. U daljem razvoju Kombinata puštene su u pogon: Hladna valjaonica, Fabrika za preradu aluminijuma, a 1979. godine krenula je druga faza, čime je povećana proizvodnja primarnog aluminijuma na 102 hiljade tona, a glinice na 280 hiljada tona godišnje. Nakon toga otvoreni su i drugi, za rad Kombinata, značajni kapaciteti.

1976. U Kombinatu aluminijuma Titograd puštena je u probni rad nova fabrika za preradu aluminijuma kapaciteta 15 hiljada tona, a upošljavala je 600 radnika.

2009. Bivši ministar zdravlja, Žarko Mićović, pronađen je mrtav u svom kabinetu u Kliničkom centru Crne Gore. Bio je specijalista dječije hirurgije, direktor Centra za nauku KCCG i dugogodišnji direktor Dječije hirurške klinike Instituta za bolesti djece KC CG, kao i ministar zdravlja u Vladi Filipa Vujanovića od 2000. do 2003. godine.

2010. U Vankuveru počinju XXI Zimske olimpijske igre, na kojima će učestvovati oko 2.700 sportista iz 82 zemlje svijeta, među kojima je i Crna Gora. Nikšićanin Bojan Kosić je jedini i ujedno prvi predstavnik Crne Gore na zimskoj Olimpijadi. On će se takmičiti u dvije discipline - slalomu i veleslalomu.

u svijetu:

1804. Umro njemački filozof Imanuel Kant, začetnik njemačke klasične filozofije, jedan od najuticajnijih filozofa čije je djelo donijelo revolucionarne promjene u modernoj filozofiji.

1809. Rođen Abraham Linkoln, predsjednik SAD od 1860. do 15. aprila 1865. godine, kada ga je u Vašingtonu ubio jedan fanatični pristalica ropstva. 1863. je proglasio ukidanje ropstva u SAD.

1818. Čile je proglasio nezavisnost od Španije.

1851. Edvard Hargrejvs pronašao zlato u Samerhil Kriku u Novom Južnom Velsu, izazvavši zlatnu groznicu u Australiji.

1899. Njemačka od Španije kupila ostrvo Karolina i Marijanina Ostrva u Pacifiku.

1912. Posljednji kineski car Pu Ji iz dinastije Manču abdicirao, Kina postala republika, a prvi predsjednik Sun Jat Sen.

1914. Rođen makedonski i jugoslovenski frevolucionar i državnik Lazar Koliševski.

1953. SSSR prekinuo diplomatske odnose sa Izraelom, poslije bombaškog napada na sovjetsko poslanstvo u Tel Avivu.

1961. Saopšteno da su pripadnici separatitičkog pokreta Katange ubili kongoanskog premijera i nacionalnog heroja Patrisa Lumumbu. Tačan datum i okolnosti pod kojima je ubijen nikada nijesu otkriveni.

1973. Sjeverni Vijetnam tokom Vijetnamskog rata oslobodio prvu grupu američkih ratnih zarobljenika.

1974. U Moskvi uhapšen ruski pisac Aleksandar Solženjicin, dobitnik Nobelove nagrade za književnost, 1970. godine. Narednog dana oduzeto mu je sovjetsko državljanstvo i protjeran je iz zemlje. Nakon dvije decenije provedene u emigraciji u Vermontu [SAD], u Rusiju se vratio 1994. godine.

1986. SAD izručile SFRJ ratnog zločinca Andriju Artukovića, ministra unutrašnjih poslova ustaške vlade NDH. Jugoslovenske vlasti su Artukovića optužile za ratne zločine počinjene nad civilima, među kojima je bilo najviše Srba i Jevreja.

1999. Senat SAD oslobodio predsjednika Bila Klintona optužbi za krivokletstvo i opstrukciju pravde, čime je, poslije godinu dana, okončana 'seksualna afera' sa Monikom Levinski i izbjegnut impičment.

1999. Poljska, Mađarska i Češka, prve od bivših članica Sovjetskog bloka, priključile se NATO-u.

2002. Pred Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu počelo suđenje Slobodanu Miloševiću, prvom šefu države kojem se sudilo pred Međunarodnim sudom. Milošević je u maju 1999. optužen za zločin protiv čovječnosti, kršenje zakona i pravila rata i genocid tokom ratova u Hrvatskoj 1992. godine, Bosni 1992-95. godine i na Kosovu 1999. godine. Početak 'procesa stoljeća' pratilo je više od 1000 najvećih svjetskih medija. Na zahtjev Haškog tribunala srpske vlasti isporučile su Miloševića sudu u Hagu 28. juna 2001.

2002. Vlasti Pakistana uhapsile militantnog islamistu Ahmada Omara Saeda Šeika, državljanina Velike Britanije, glavnog osumnjičenog za otmicu američkog reportera Danijela Perla, koji je izvještavao za "Vol strit džurnal".

2003. U sukobima vojske i pobunjenih pripadnika policije i drugih demonstranata tokom protesta u La Pazu, Bolivija, 30 ljudi poginulo, 160 povrijeđeno.

2004. Svjetska zdravstvena organizacija potvrdila testove koji su dokazali da smrtonosni ptičji grip, koji je usmrtio mnogo ljudi, ne može da se prenese sa čovjeka na čovjeka.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-02-10, 19:35
13. februar

1737. godine Rođen je Simo Vujović Kođošija, junak bitke na Martinićima i Krusima i jedan od najvećih crnogorskih junaka u istoriji.

1847. Njegoš u Mletačkom arhivu. Petar II Petrović, crnogorski vladika i gospodar, po povratku iz Beča stigao je u Veneciju da bi u mletačkom Državnom arhivu, kod markiza Solarija, a uz pomoć Dalmatinca Nikole Tomazea, uspio da dobije i napravi prepis značajnog broja arhivskih dokumenata koji su se odnosili na crnogorsku istoriju, sa akcentom na epohu Šćepana Malog.

1878. Rođen Simo P. Šobajić, književnik, publicista, novinar i političar. Književnošću i žurnalistikom počeo se baviti u ranoj mladosti. Za njegovo ime vezani su mnogi progresivni društveni i kulturni sadržaji u Nikšiću, gdje je ostvario najveći dio svog stvaralačkog angažmana. Bio je jedan od pokretača i članova prve redakcije „Narodne misli”, saradnik u „Politici” i „Pijemontu”. Aktivno je djelovao u pjevačkom društvu „Zahumlje”, osnovanom 1898. ggodine. Pisao je lirsku poeziju, pripovijetke, a bavio se i psihokarakterologijom Crnogoraca. Biran je i za narodnog poslanika. Kao politički protivnik knjaza Nikole, učestvovao je u „Bombaškoj aferi” zbog čega je, izložen političkim i policijskim pritiscima, emigrirao u Srbiju, potom u Ameriku, odakle se vratio početkom Prvog svjetskog rata. Umro je 12. februara 1916. godine.

1904. Na Cetinje je došla ruskinja Jevrosima Berezina Kaluđerović, prvi diplomirani zubni ljekar u Crnoj Gori. Poslove zubnog ljekara povremeno je obavljala i u Podgorici, Nikšiću, Danilovgradu, Baru i Ulcinju.

1924. u Podgorici je rođen Vojo Stanić, slikar i vajar. Slikarstvo je studirao u Beogradu, i bio je profesor Škole za primijenjenu umjetnost u Herceg Novom. Njegovo slikarstvo nalazi izvore u primitivnim likovima, senzaciji, ponekad sa podsvjesnim doživljajima punim mašte. Učestvovao je na brojnim samostalnim i kolektivnim izložbama. Poznate njegove slike su Volovi, Ringišpil, Ulica, Bitka i skulpture Njegoš, Karijatide i druge.

1930. U Kolašinu rođen prof. dr Mijat Šuković, politički radnik, teoretičar pravnih i ukupnih društvenih kretanja. Diplomirao u Zagrebu, doktorirao u Beogradu. Bio je sudija, javni tužilac, u dva mandata potpredsjednik Izvršnog vijeća, predsjednik Ustavnog suda Crne Gore, potpredsjednik SIV. Bio profesor n pravnim fakultetima u Podgorici, Novom Sadu i Skoplju, a na Ekonomskom fakultetu u Titogradu držao predavanja na poslijediplomskim studijama. Po pozivu držao je mnoga predavanja u inostranstvu. Pretežni predmet njegovog naučnog interesovanja su ustavni sistemi i ustavno pravo. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade za nauku 1972. godine

1947. U Pljevljima rođen veliki košarkaški strateg Bogdan Boša Tanjević.

1949. Osnovan ženski rukometni klub Budućnost.

1949. U Titogradu odigrana prva zvanična rukometna utakmica (veliki rukomet) u Crnoj Gori između Srednjoškolca i Ekonomskog tehnikuma. Iste godine formirani su rukometni klubovi: Arsenal - Tivat, Bokelj - Kotor, Lovćen - Cetinje, Sutjeska - Nikšić i Radnički - Ivangrad.

1974. Umro Petar Lubarda. Jedan od najznačajnijih crnogorskih slikara rođen je 27. jula 1907. u Ljubotinju kraj Cetinja. Slikarstvo je studirao u Beogradu i Parizu. Njegova predratna orijentacija vezana je za postimepresionistički postupak slikarstva guste materije i zasićene atmosfere. U poratnom periodu postepeno se oslobađa predmeta. Njegov stvaralački impuls i snažan slikarski temperament pokrenut oblicima i bojama crnogorskog tla i neba našli su u tom procesu samosvojnu ekspresivnu formu. Govorio je: "Ako bi me neko pitao ko je moj učitelj u umjetnosti, morao bih da mu odgovorim, to je jedino bila Crna Gora". Tokom 50 godina izuzetnog likovnog stvaralaštva, Lubarda je stvorio čitav jedan svijet motivisan oblicima i bojama crnogorskog tla i neba. Svijet djetinjstva, crnogorske pejzaže, istorijske događaje i ličnosti, etiku svog naroda, pretočio je u snažne i originalne likovne vizije. Stvorio je djela koja su ponos crnogorskog slikarstva: „Bitka na Vučjem dolu”, „Boj na Kosovu”, „Sutjeska”... Učestvovao je na mnogim izložbama u zemlji i inostranstvu. Dobitnik je značajnih internacionalnih i domaćih nagrada.

1999. U Beogradu je sahranjen Peko Dapčević, jedan od prvih komandanata Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu. Učesnik Španskog građanskog rata (1936-39). Poslije rata bio je načelnik Generalštaba JNA, državni funkcioner i diplomata.

2008. Članovi Planinarsko-smučarskog kluba (PSK) "Komovi" iz Podgorice, kao dio "Extreme summit team-a", popeli su se na najviši vrh Južne Amerike - Akonkagvu, čija je visina 6.962 metara. Ovaj poduhvat ostvarili su Milan Radović, Tanja Pavličić, Dragan Bulatović i Boris Čelebić.

u svijetu:

1199. Umro Stefan Nemanja, rodonačelnik dinastije Nemanjića koja je vladala Srbijom dvjesta godina. Postavio je osnove državne samostalnosti Srbije i njene političke moći.

1571. Umro italijanski vajar i pisac Benvenuto Čelini, dvorski zlatar Kozima Medičija, rimskih papa i francuskog kralja Fransoa I, najbolji izrađivač sitnih zlatarskih predmeta u svoje vrijeme. Njegova autobiografija "Moj život" značajan dokument za kulturnu istoriju renesanse.

1633. Inkvizicija rimokatoličke crkve u Rimu lišila slobode astronoma Galilea Galileja zbog njegovog zalaganja za Kopernikov heliocentrični sistem. Ostatak života naučnik proveo pod stalnim nadzorom Inkvizicije, a zabrana s njegovih djela skinuta 1757. godine.

1668. Sporazumom potpisanim u Lisabonu, Španija priznala nezavisnost Portugala.

1689. Kralj Engleske i Škotske Vilijam III od Oranža i njegova žena Meri, kćerka svrgnutog engleskog prokatoličkog kralja Džejmsa II, proglasili suverenitet nad Velikom Britanijom i Irskom.

1787. Umro dubrovački matematičar, fizičar, astronom, filozof i diplomata Ruđer Bošković, osnivač i direktor Brerske astronomske opservatorije kod Milana i direktor Optičkog instituta francuske mornarice, jedan od najvećih naučnika svoga doba.

1793. Velika Britanija, Pruska, Austrija, Holandija, Španija i Sardinska Kraljevina sklopile savez protiv revolucionarne Francuske.

1883. Umro njemački kompozitor Rihard Vagner, stvaralac kasnog romantizma, koji je srušio tradicionalnu strukturu opere da bi ostvario svoju zamisao o sveobuhvatnom umjetničkom djelu - 'muzičkoj drami'.

1945. Američki i britanski avioni počeli bombardovanje njemačkog grada Drezdena. Grad je tokom dva dana bombardovanja razoren, a računa se da je poginulo oko 135.000 ljudi.

1945. Sovjetska Crvena armija u Drugom svjetskom ratu oslobodila Budimpeštu, posle 50 dana opsade tokom koje je poginulo 50.000 nemačkih vojnika.

1961. Savjet bezbjednosti UN donio odluku da se u Kongo upute međunarodne mirovne snage da bi se spriječilo izbijanje građanskog rata.

1975. Kiparski Turci u sjevernom dijelu ostrva, koji je sedam mjeseci ranije okupirala Turska, proglasili 'Tursku federalnu državu Kipar'. Za prvog predsjednika skupštine izabran Rauf Denktaš.

1976. U pustinji Nevade - SAD su izvršile dotada najveću nuklearnu probu. Eksplozija je bila 10 do 50 puta jača od bombe bačene na Hirošimu 1945. godine.

1984. Šef Komunističke partije SSSR-a i države postao Konstantin Černjenko, naslijedivši preminulog Jurija Andropova. Poslije Černjenkove smrti, koji je vladao manje od godinu dana, na vlast stupio Mihail Gorbačov, sedmi i posljednji lider SSSR-a.

1990. SSSR, SAD, Velika Britanija, Francuska i dvije njemačke države objavili plan o ujedinjenju Njemačke.

1991. Američki bombarderi razorili jedno sklonište u Bagdadu identifikovano kao vojni položaj, a u kom su, međutim, civili potražili spas od napada iz vazduha. Prema iračkim izvorima, poginulo oko 500 ljudi, među njima mnogo djece i žena.

2000. Papa Jovan Pavle II zatražio oproštaj za sve grijehove Rimokatoličke crkve u prošlosti, uključujući i odnos prema Jevrejima i jereticima.

2001. Amerikanka En Bankroft i Norvežanka Liv Arnesen postale prve žene koje su na skijama prešle Antarktik. Njihovo putovanje od 2.700 kilometara trajalo je 90 dana.

2004. U bombaškom napadu na njegov automobil u Dohi, ubijen bivši predsjednik Čečenije u egzilu Zelimkan Jandarbijev, njegov maloljetni sin povrijeđen. Rusija više puta tražila njegovo izručenje, smatrajući ga odgovornim za smrt više stotina građana u Čečeniji i zbog veza sa Al kaidom.

2007. U Pekingu postignut "uslovni" sporazum šest zemalja (dvije Koreje, SAD, Rusije, Kine i Japana) o denuklearizaciji Sjeverne Koreje.

Uredio Hari Krisna i Cipur

zvoncica
14-02-10, 23:22
14. februar

Danas je Dan zaljubljenih pa neka je sa srećom, a sve je pocelo 269. godine. Tokom progona hrišćana, u vrijeme cara Klaudija II, spaljen je na lomači rimski svještenik i ljekar Valentin, kasnije hrišćanski mučenik Sv. Valentin. Taj datum katolici slave kao Dan zaljubljenih.


1892. U Veneciji je umrla Darinka Petrović, crnogorska knjeginja, supruga knjaza Danila I. Rođena je u Trstu 1837. godine u porodici tamošnjeg trgovca Marka Kvekića, koji je bio porijeklom iz Herceg Novog. U januaru 1855. knjaz se ženi Darinkom Kvekić. Prva crnogorska kneginja bila je veoma inteligentna, obrazovana i ambiciozna žena. Govorile je četiri strana jezika, italijanski, latinski, ruski i francuski. Njenim dolaskom dosta je promijenjen život na cetinjskom dvoru. Uz to, njen uticaj na knjaževu spoljnu politiku nije bio zanemarljiv, zbog čega je ona, nerijetko, bila meta napada ruske diplomatije.

1922. Rođen je Radoje Radojević. Autor je više studija o crnogorskoj literaturi i jeziku. Šezdesetih godina XX vijeka poveo je polemiku sa istaknutim negatorima crnogorskog naroda i njegove kulture. Na naučnom skupu „Crnogorska kultura i putevi njenog razvoja” u januaru 1968. godine, prvi se suprotstavio tretiranju crnogorske kulture kao „dvonacionalne”. O tome događaju istoričar Dragoje Živković je napisao da je Radoje Radojević upozorio javne i naučne radnike na takav nekritički odnos, iznoseći argumentovan stav da „crnogorski narod ima svoj kulturno-istorijski i duboko ukorijenjeni narodni identitet”. Za značajnu biblioteku „Luča”, Radojević je priredio antologije crnogorskog usmenog stvarlaštva – legendi, bajki, basni i priča. Iako mu je ograničavano publikovanje, njegov rad je bio veoma podsticajan. Radoje Radojević je nestao bez traga u Ulcinju, 6. jula 1978. godine.

1950. Otvorena Umjetnička galerija na Cetinju. U prostorima najstarije i najuglednije institucije tog profila u Crnoj Gori izlagana su mnoga izuzetna ostvarenja domaćih i stranih slikara. Dala je snažan podsticaj razvoju likovne umjetnosti kao prepoznatljivom segmentu crnogorske kulture. Danas je to Umjetnički muzej, jedna od jedinica Narodnog muzeja Crne Gore, čiji je prvobitni fond od oko 240 eksponata vremenom narastao na oko 2.900, među kojima se nalaze kapitalna djela savremene jugoslovenske i crnogorske likovne umjetnosti.

2008. Crnogorsko državljanstvo stiče se porijeklom, rođenjem na teritoriji Crne Gore, prijemom i po međunarodnim ugovorima i sporazumima, a gubi po zahtjevu crnogorskog državljanina, po sili zakona i po međunarodnim sporazumima. Međunarodnim ugovorima i sporazumima može se ustanoviti dvojno državljanstvo, pod uslovom uzajamnosti, predviđeno je Zakonom o crnogorskom državljanstvu kojeg je apsolutnom većinom usvojila Skupština Crne Gore.

u svijetu:

869. Umro Konstantin – slovenski prosvetitelj. Utemeljivač slovenske pismenosti i književnog jezika, poznat je pod monaškim imenom Ćirilo. Bio je učitelj filozofije i bibliotekar u crkvi Sv. Sofije u Carigradu. Po nalogu vizantijskog cara Mihaila III, a na molbu moravskog kneza Rastislava koji je želio da izbjegne njemački uticaj, sa starijim bratom Metodijem propovijedao je hrišćanstvo među Slovenima u novonaseljenim područjima, sa ciljem da u tom dijelu Evrope obezbijede uticaj Vizantije. Sastavili su slovensku azbuku, glagoljicu, uzevši kao osnovicu jezik makedonskih Slovena koji im je bio poznat od djetinjstva i prevodeći prve crkvene knjige stvorili slovenski književni jezik. Njihovi učenici među kojima su najpoznatiji Kliment i Naum nastavili su misiju svojih učitelja, nakon čega je stvorena nova slovenska azbuka koja je po Ćirilu dobila ime ćirilica.

1446. Sa svoje naprave, Johan Gutenberg je izvadio prvi list sa štampanim slovima, čime je otvorio novu epohu u istoriji ljudskog roda. Umro je 1468. godine. Johan Gutenberg, njemački štampar, pronalazač štampanja s pokretnim slovima, prvi koji je došao na ideju da izliva slova iz metala i da iz njih sastavlja redove i stranice.

1663. Kanada postala francuska kolonija.

1779. Engleski moreplovac i istraživač Džejms Kuk ubijen na Havajima u iznenadnom okršaju sa ostrvljanima. Na prvom putovanju riješio tajnu Australije, oplovio Novi Zeland i utvrdio da je Nova Gvineja ostrvo.

1804. Na skupštini srpskih starješina u Orašcu kod Aranđelovca donijeta odluka o podizanju ustanka protiv Turaka. Za vođu izabran Karađorđe Petrović.

1893. SAD anektirale Havaje.

1912. Rođen geograf, istraživač i putopisac Tibor Sekelj, učesnik ekspedicija širom svijeta. Napisao je mnoštvo putopisa i udžbenik za esperanto.

1922. Italijanski inženjer Guljelmo Markoni počeo prvo redovno emitovanje radio programa iz Engleske.

1929. Član Al Kaponeove bande ubio sedam gangstera iz bande Bagsa Morana u jednoj čikaškoj garaži, što je nazvano 'Masakrom na dan Svetog Valentina'.

1946. Na američkom univerzitetu Pensilvanija počeo da radi elektronski mozak, odnosno računar, koji je označen skraćenicom ENIAC [Elektronski numerički integrator i računar].

1950. U Zagrebu rođena izuzetna hrvatska pop pjevačica Josipa Lisac.

1953. Na svom šestom zasijedanju Skupština FNRJ je za prvog predsjednika Jugoslavije izabrala Josipa Broza Tita.

1956. U Moskvi počeo 20. kongres KP SSSR, na kojem je šef partije Nikita Hruščov osudio kult ličnosti Josifa Staljina i torturu ogromnih razmjera, označenu kao 'Staljinova skretanja'.

1958. Objavljeno ujedinjenje kraljevina Irak i Jordan u Arapsku Federaciju, sa iračkim kraljem Fejsalom II kao šefom države. Monarhija u Iraku oborena u julu 1958, kralj ubijen i Federacija se raspala.

1961. Jugoslovenska delegacija, na čelu sa predsjednikom Josipom Brozom Titom, brodom Galeb krenula je u misiju mira. Do 26. aprila posjetili su više zemalja Afrike: Ganu, Togo, Liberiju, Gvineju, Mali, Maroko, Tunis i Egipat. Bilo je to vrijeme aktivnog bavljenja politikom nesvrstanih u kojoj je Tito imao značajnu ulogu. Pokret je obuhvatio veliki broj zemalja velikih, malih zemalja koja su tada bile kruna žarišta zbog čega je zasluživao posebnu pažnju Istoka i Zapada. Prva konferencija nesvrstanih održana je septembra iste godine u Beogradu.

1989. Ajatolah Homeini izrekao 'fatvu' sa smrtnom presudom engleskom piscu indijskog porijekla Salmanu Rušdiju, autoru 'Satanskih stihova', ocjenjujući da je tim djelom hulio na islam.

1989. Firma Union Carbide se složila da 470 miliona dolara plati indijskoj vladi za štetu pričinjenu 1984. u nesreći u Bopalu.

2000. Ministri inostranih poslova Evropske unije suspendovali na šest mjeseci sankcije SRJ na vazdušni saobraćaj, zavedene godinu i po dana ranije, čime je JAT-u i aviokompanijama zemalja EU omogućeno da obnove komercijalne letove.

2000. U nastojanju da izoluje predsjednika Jugoslavije Slobodana Miloševića, EU proširila spisak saradnika predsjednika i ljudi bliskih njegovom režimu kojima je zabranjen ulazak u zemlje EU, sa 600 na 900.

2003. Tribunal u Hagu podigao optužnicu protiv lidera SRS Vojislava Šešelja za zločine protiv čovječnosti i kršenje zakona i običaja rata. Šešelj se dobrovoljno predao tom sudu 24. februara te godine.

2003. Nakon šest godina života prvom kloniranom sisaru, ovci Doli, ubrizgana smrtonosna injekcija zbog simptoma progresivne bolesti pluća.

2005. Bivši premijer Libana Rafik al Hariri poginuo u eksploziji automobila bombe u trgovačkom centru Bejruta.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
15-02-10, 12:48
15. februar

1806. Podrška i savjet srpskom voždu. Dvije godine nakon izbijanja Prvog srpskog ustanka, vladika Petar I se pismom obratio Karađorđu, izražavajući zadovoljstvo što je srpski vožd, stavljajući se na čelo pobunjenog naroda u Srbiji, uspio da skrši zulum dahija, odmetnika od Porte. U ovom, kao i u dva naredna pisma, on ga je savjetovao da, iako je uspio da „žalosnu raju ispod njihovog mučiteljstva istrgne”, ne okreće oružje protiv sultana Selima III procjenjujući da Rusija ne bi u tom trenutku podržala bilo kakav pokret protiv Osmanlija, iz straha da bi Napoleon mogao iskoristiti politička previranja u tom dijelu Evrope za suzbijanje ruskog uticaja.

1873. Prestao je da izlazi list Crnogorac, prva crnogorska novina, list za politiku i književnost koji je pokrenut na Cetinju 23. januara 1871. godine.

1892. U Podgorici je omladina osnovala prvo pjevačko društvo "Branko". Društvo je imalo velikih problema, pretežno materijalne prirode, ali 1904. godine pokroviteljstva se prihvatio knjaz Mirko.

1907. Donesen je Zakon o narodnim školama Knjaževine Crne Gore.

1962. U Nikšiću je rođen Milo Đukanović. Završio Ekonomski fakultet u Podgorici. Za predsjednika Vlade prvi put je izabran 15. februara 1991. godine, na svoj 29. rođendan. Bio je najmlađi premijer u Evropi. Dužnost predsjednika Vlade obavljao je uzastopno u tri mandata, do 1998. godine. Petnaestog januara 1998. godine, stupio je na dužnost predsjednika Republike, nakon što je 19. oktobra 1997. godine pobijedio na neposrednim izborima. Za predsjednika Demokratske partije socijalista Crne Gore (DPS) izabran je u oktobru 1998. godine. Kao lider ''Demokratske koalicije za evropsku Crnu Goru '', koja je pobijedila na parlamentarnim izborima održanim 20. okrobra 2002. godine, Milo Đukanović je predložen za mandatara za sastav Vlade Crne Gore. Za predsjednika Vlade izabran je 8. januara 2003. godine. Bio je lider Bloka za nezavisnu Crnu Goru. Pod njegovim vođstvom građani Crne Gore su na referendum, održanom 21. maja 2006. godine, donijeli istorijsku odluku o obnovi crnogorske nezavisnosti. Na izborima održanim 10. septembra 2006. godine Koalicija za Evropsku Crnu Goru- Milo Đukanović - DPS SDP osvojila je apsolutnu pobjedu. Nakon što je obnovom državne nezavisnosti i međunarodnog suvereniteta Crna Gora ostvarila najkrupniji politički cilj i nakon što su, ubjedljivom pobjedom demokratskih i proevropskih snaga na septembarskim izborima, učvršćeni temelji nezavisne Crne Gore, crnogorski premijer Milo Đukanović, početkom oktobra 2006. godine, donio je odluku da se povuče sa najviših državnih funkcija. Bio je poslanik u Skupštini Crne Gore od oktobra 2006.godine do 28. februara 2008.godine. Đukanović se ponovo vratio visokoj politici i za predsjednika Vlade ponovo je izabran 29. februara 2008. godine.

1970. Umro don Niko Luković. Prčanjski paroh, kotorski kanonik, naučni, kulturni i javni radnik, rođen je 1887. u Prčanju. Bio je poslanik u Republičkoj i Saveznoj skupštini. Jedan je od osnivača kotorske sekcije Istorijskog društva Crne Gore. Autor je značajnih radova iz nacionalne, pomorske i kulturne istorije. Iskazivao je izuzetnu brigu za očuvanje spomenika kulture i ugleda pomorstva Prčanja i Boke kotorske. Jedan od značajnijih spomenika na tom području – crkva Svetog Bogorodičinog hrama, njegovom zaslugom postao je bogata riznica i značajna galerija umjetničkih djela. Cijelog života slijedio je Njegoševo načelo: „Brat je mio koje vjere bio”. Iz porodične grobnice u kojoj je sahranjen na mjesnom groblju, posmrtni ostaci su mu, na inicijativu Saveza boraca Kotora, nakon deset godina preneseni u posebnu grobnicu.

1985. Umro Filip Bajković. Narodni heroj, državni funkcioner, general-major, nosilac „Partizanske spomenice 1941”. Rođen je u Kairu, 20. maja 1910. godine. U Građanima je završio osnovnu školu, na Cetinju gimnaziju, a Pravni fakultet u Beogradu. Tokom studija uključio se u antirežimski omladinski pokret, zbog čega je hapšen i zatvaran. Učestvovao je u pripremi narodnooslobodilačkog ustanka u barskom srezu. Poslije oslobođenja bio je ministar u Saveznoj vladi, potpredsjednik Savezne skupštine, potpredsjednik i predsjednik crnogorske Vlade i predsjednik Skupštine Crne Gore i član Savjeta Federacije. Nosilac je visokih domaćih i stranih odlikovanja.

1999. U Monaku, gdje je i živio, umro je Božo Dabinović, čuveni brodovlasnik rodom iz Dobrote kraj Kotora. Školovao se u Francuskoj i Švajcarskoj, gdje je završio ekonomski i pravni fakultet. Pomorsku kapetaniju je imao 30 godina, a njegova flota je nosila imena naselja iz Boke Kotorske. Najveći broj pomoraca na njegovim brodovima bili su Bokelji. Dabinović je brodove remontovao uglavnom u Bijeloj, a privrženost rodnom kraju pokazivao je brojnim mecenarstvima i donatorstvima prema ustanovama u rodnom kraju.

2005. Zvanično počeo proces pristupanja Crne Gore Svetskoj trgovinskoj organizaciji. Pet godina kasnije Crna Gora je još daleko od učlanjenja u STO, jer je gotovo završen proces zakočila Ukrajina. To što je Crna Gora ponudila na zadnjem sastanku Radne grupe 7. novembra 2008. godine bilo je prihvatljivo za SAD, EU, odnosno njenih 27 država, Japan , Kanadu, Norvešku, Kinu , Brazil, ali ne i Ukrajinu koja je otvorila pregovore 15 dana prije završetka verifikacione procedure.

u svijetu:

1115. Papa Paskal II priznao red Malteških vitezova, osnovan u Jerusalimu, gdje su pored crkve Svetog Jovana imali samostan i azil za bolesnike i putnike. Kasnije dobili zadatak da brane Svetu zemlju.

1564. Rođen italijanski fizičar, astronom i matematičar Galileo Galilej, osnivač mehanike kao nauke, posebno dinamike i kinematike.

1573. U Zagrebu, poslije sloma Seljačke bune, pogubljen vođa ustanka Matija Gubec. Legenda kaže da je spaljen na Markovom trgu, tako što mu je na glavu stavljena usijana željezna kruna.

1710. Rođen francuski kralj Luj XV, koji je stupio na prijesto u petoj godini života. Od njega potiču riječi 'poslije mene potop'.

1781. Umro njemački pisac, kritičar i teoretičar umjetnosti Gothold Lesing, pristalica prosvjetiteljstva, utemeljivač savremene njemačke književnosti i estetike.

1804. U Orašcu počeo Prvi srpski ustanak protiv Turaka. Vođa ustanka bio Đorđe Petrović- Karađorđe.

1857. Umro je ruski kompozitor Mihail Ivanovič Glinka, tvorac ruskog nacionalnog stila. Autor je prve ruske nacionalne opere 'Ivan Susanjin'.

1898. Počeo američko-španski rat u kojem su SAD od Španije preotele Filipine, Guam, Portoriko i Kubu, pri čemu je Kuba dobila nezavisnost.

1922. U Hagu održana prva sjednica Međunarodnog suda kojeg je 1920. osnovalo Društvo naroda.

1928. Iz Beograda prema Zagrebu poletio prvi avion jugoslovenske civilne avijacije Potez 29-2, jedina letjelica prve jugoslovenske aviokompanije Aeroput. Prvi putnici bili direktor avio-kompanije i pet novinara.

1929. Rođen Martin Luter King, američki baptisticki svještenik, jedan od najvećih boraca za prava američkog crnačkog stanovništva.

1942. Japanske trupe zauzele Singapur i zarobile 85.000 hiljada britanskih vojnika, nanijevši Velikoj Britaniji najveći vojni poraz u istoriji.

1961. Bilo je totalno pomračenje Sunca.

1965. Umro američki džez-pevač i pijanist Net King Kol.

1971. Velika Britanija prešla na decimalni novčani sistem, umjesto dotadašnjih funti, šilinga i penija.

1988. Predsjednik Austrije Kurt Valdhajm, optužen da je, kao pripadnik SS-jedinica u Drugom svetskom ratu, odgovoran za ratne zločine u Bosni i Grčkoj, odbio da podnese ostavku.

1989. Deset godina pošto je Moskva poslala trupe da podrže prokomunističku vladu u Kabulu, posljednji sovjetski vojnici napustili Avganistan. U desetogodišnjem neobjavljenom ratu poginulo 15.000 sovjetskih vojnika i najmanje 100.000 Avganistanaca.

1990. London i Buenos Ajres obnovili pune diplomatske odnose, prekinute 1982. u vrijeme bezuspješnog pokušaja Argentine da Velikoj Britaniji otme Foklandska ostrva u Atlantskom okeanu.

1993. Parlament Slovačke izabrao ekonomistu Mihala Kovača za prvog predsjednika novoformirane države.

1994. Sjeverna Koreja pristala da otvori dio nuklearnog programa za međunarodnu inspekciju.

1994. Izvršena smrtna kazna nad ruskim serijskim ubicom Andrejem Čikatilom, 'Rostovskim trbosjekom', koji je silovao i iskasapio više od 50 osoba.

1996. Vlada BIH saopštila da je u ratu od 1992. do 1995. nestalo oko 30.000 ljudi, od kojih više od 22.000 civila i oko 2.500 pripadnika oružanih snaga.

1997. Srpska opoziciona koalicija Zajedno održala posljednji, 88. dan protesta, pošto je 11. februara ispunjen njen osnovni zahtjev - priznavanje rezultata lokalnih izbora u Srbiji iz novembra 1996.

2003. Vatikan otvorio zapečaćenu arhivu o vezama te države s Njemačkom od 1922. do 1939, kada je Euđenio Pačeli, kasnije Papa Pije XII, bio državni sekretar Vatikana.

2003. Najveće antiratne demonstracije od rata u Vijetnamu održane u 400 gradova u 60 zemalja - oko 10 miliona ljudi protestovalo je zbog namjere SAD i Velike Britanije da bez odluke SB UN napadnu Irak.

2004. U Kini izvršena smrtna kazna nad Jangom Sinhaijem, jednim od najgorih serijskih ubica, koji je za četiri godine ubio 67 ljudi i silovao najmanje 20 žena.

Uredio Hari Krisna

Ćipur
15-02-10, 15:45
Poljaci i Jevreji mole se za Irenu Sendler

Izvor: Beta |

15. februar 2010. 11:09:42


http://efrafandays.files.wordpress.com/2009/09/irena-sendler1.jpg

VARŠAVA, 15. februara 2010. (Beta) - U Poljskoj i Izraelu danas se odaje pošta Ireni Sendler, Poljakinji kojoj živote duguje oko 2.500 jevrejske dece koje je tokom Drugog svetskog rata prokrijumčarila iz Varšavskog geta. Obeležavanje 100. godišnjice rođenja Irene Sendler počinje danas u jednoj od sinagoga u Varšavi, molitvom i sećanjem ljudi koji joj duguju život. Mnogi Jevreji smatraju da su Irenu Sendler često nepravedno nazivali Oskar Šindler u suknji jer je, rizikujući više od Šindlera, spasila više života. Sutra će se na trodnevnom susretu u Varšavi okupiti učenici 14 poljskih škola koje nose njeno ime. Tom prilikom će joj poštu odati i Sejm poljskog Parlamenta. "Ona je ličnost značajna za celo čovečanstvo. Pokazala je kako da se ponaša čovek kada nanose nepravdu nevinim ljudima. O prošlosti nije mnogo govorila. Smatrala je da je prirodno to što je učinila i uvek je govorila "pa svaki čovek bi to učinio". Ali mi znamo da to nije baš tako uobičajeno", kazala je Gražina Majer iz Jevrejske zajednice u Varšavi. Irena Sendler, u vreme nemačke okupacije zvanično socijalna radnica, a tajno jedan od glavnih aktivista poljske nacionalno-katoličke ilegalne organizacije za pomoć Jevrejima Žegota, prerušena u bolničarku u kolima hitne pomoći nebrojeno puta je ulazila u Varšavski geto i krujumčarila jevrejsku decu lažući nacistima da su umrla od tifusa. Širom Poljske, gde je tokom svih godina nemačke okupacija kazna za pomoć Jevrejima bila smrt, uspevala je da nađe poljske porodice ili katoličke manastire voljne da rizikuju svoje živote i decu prihvate, daju im drugi identitet malih Poljaka i tako omoguće da prežive rat. Žegota i Irena Sendler sačuvali su podatke o svakom od 2.500 malih Jevreja koje su izvukli iz geta i posle rata im rekli ko su zaista. Gestapo je na kraju "majku dece iz Varšavskog geta" uhapsio i osudio na smrt, ali neposredno pred streljanje Žegota je uspela da podmiti jednog od čuvara i izvuče je iz zatvora. I posle rata Irena Sendler nastavila je da pomaže kao socijalna radnica deci osnivajući sirotišta. Umrla je 2008. godine u 98. godini. Nagrađena je pred kraj života brojnim ordenima, a kao jedna od najpoznatijih poljskih Pravednih među narodima sveta bila je i kandidat za Nobelovu nagradu za mir.

Ćipur
15-02-10, 15:50
Irena Sendler - Wikipedia, the free encyclopedia (http://images.google.com/url?sa=t&source=web&ct=res&cd=3&ved=0CBUQFjAC&url=http%3A%2F%2Fen.wikipedia.org%2Fwiki%2FIrena_S endler&ei=u115S9LCONiK_AbpzNzXCg&usg=AFQjCNFy6Q4QPpoaWR_FwGsYfA6K2v2tpQ)
Vesti

Sećanje na spasiteljku jevrejske dece


Sto godina od rođenja Irene Sendler, Poljakinje koje je u toku Drugog svetskog rata spasila 2.500 jevrejske dece iz Varšavskog geta, obeležava se u Poljskoj i Izraelu. Posle rata nastavila da pomaže kao socijalna radnica deci.
U Poljskoj i Izraelu odaje se pošta Ireni Sendler, Poljakinji kojoj živote duguje oko 2.500 jevrejske dece koje je tokom Drugog svetskog rata prokrijumčarila iz Varšavskog geta.

http://www.rts.rs/upload/storyBoxImageData/2010/02/15/3551271/irena-s.jpg
Irena Sendler

Obeležavanje 100. godišnjice rođenja Irene Sendler počinje u jednoj od sinagoga u Varšavi, molitvom i sećanjem ljudi koji joj duguju život.
Sutra će se na trodnevnom susretu u Varšavi okupiti učenici 14 poljskih škola koje nose njeno ime. Tom prilikom će joj poštu odati i donji dom poljskog parlamenta Sejm.
"Ona je ličnost značajna za celo čovečanstvo. Pokazala je kako da se ponaša čovek kada nanose nepravdu nevinim ljudima. O prošlosti nije mnogo govorila. Smatrala je da je prirodno to što je učinila i uvek je govorila 'pa svaki čovek bi to učinio', ali mi znamo da to nije baš tako uobičajeno", rekla je Gražina Majer iz Jevrejske zajednice u Varšavi.
Irena Sendler, u vreme nemačke okupacije zvanično socijalna radnica, a tajno jedan od glavnih aktivista poljske nacionalno-katoličke ilegalne organizacije za pomoć Jevrejima pod nazivom "Žegota", prerušena u bolničarku u kolima hitne pomoći nebrojeno puta je ulazila u Varšavski geto i krujumčarila jevrejsku decu lažući nacistima da su umrla od tifusa.

http://www.rts.rs/upload/storyBoxImageData/2010/02/15/3551301/irena-s1.jpg Irena Sendler

Širom Poljske, gde je tokom svih godina nemačke okupacija kazna za pomoć Jevrejima bila smrt, uspevala je da nađe poljske porodice ili katoličke manastire voljne da rizikuju svoje živote i decu prihvate, daju im drugi identitet malih Poljaka i tako omoguće da prežive rat.
"Žegota" i Irena Sendler sačuvali su podatke o svakom od 2.500 malih Jevreja koje su izvukli iz geta i posle rata im rekli ko su zaista.
Gestapo je na kraju "majku dece iz Varšavskog geta" uhapsio i osudio na smrt, ali neposredno pred streljanje "Žegota" uspela je da podmiti jednog od čuvara i izvuče je iz zatvora.
I posle rata Irena Sendler nastavila je da pomaže kao socijalna radnica deci osnivajući sirotišta.
Umrla je 2008. godine u 98. godini. Nagrađena je pred kraj života brojnim ordenima, a bila je i kandidat za Nobelovu nagradu za mir.

Ćipur
15-02-10, 16:06
acUnGFr8f4U jZSu00RN2wk

oR0WE3hASC4 ZXP5Gvxqgsg

JNGrdIhf3ng

zvoncica
16-02-10, 23:56
16. februar

1452. Stefanica (Stefan) Crnojević, gospodar Zete, položio je u Kotoru zakletvu Veneciji za vjernost, primivši iz ruku kotorskog knjaza vojvodsku palicu i zastavu. Tim činom želio je da obezbijedi mletačku pomoć u odbrani svojih teritorija na koje su pretendovali srpski despoti, posebno Đurađ Branković, kome nije odgovaralo širenje mletačkog uticaja u Zeti.

1806. Crnogorski mitropolit Petar I Petrović sazvao je na Cetinju glavare i zahtijevao da se ujedine snage Bokelja i Crnogoraca za borbu protiv francuske vojske.

1884. Debi nikšićkog pozorišta. Tek osnovano, Nikšićko pozorišno društvo, prikazalo je prvu pozorišnu predstavu „Slobodarka” po tekstu dramskog pisca, novinara i publiciste Manojla Đorđevića Prizrenca, mjesec i po dana nakon što je na Cetinju izvedena premijera „Balkanske carice”, crnogorskog pozorišnog prvjenca, koji je dvije godine potom igran i u Nikšiću.

1903. Prvo obdanište u Crnoj Gori. Đetski sad osnovan je na inicijativu Sofije Petrovne Mertvago, načelnice Đevojačkog instituta na Cetinju. Za svoju ideju ona je uspjela da pridobije knjeginju Milicu, udatu za Petra Nikolajeviča Romanova, koja je svoj uticaj na carskom dvoru iskoristila da u otadžbinu pošalje sve što je bilo potrebno za prvo pravo zabavište. U Đetski sad knjeginje Milice, odnosno prvu „Malu školu”, kako su Cetinjani zvali vrtić, od 179 prijavljenih djevojčica i dječaka primljeno je njih 90, a taj se broj povećavao iz godine u godinu. Briga o najmlađima ubrzo je regulisana i Zakonom o narodnijem školama.

1913. U jeku žestokih borbi crnogorske i turske vojske u okolini Skadra, velike sile su odlučile da Skadar bude predat Albaniji. Na to je pristala i Rusija, pa je crnogorska vojska morala da se povuče.

1916. U Velestovu kod Cetinja rođen je Veljko Mićunović, političar, učesnik NOR-a, narodni heroj. Član KPJ postao je 1934. godine.

1917. Kralj Nikola je od Francuza tražio "da spriječe Srbe da Crnogorce iz Amerike uzimaju za svoje dobrovoljce". Stoga je francusko ministarstvo unutrašnjih poslova zamolilo Srpsko poslanstvo u Parizu da ne uzimaju Crnogorce iz Amerike jer "za to nemaju odobrenje kralja Nikole" - stoji u obavještenju francuskog ministra.

1926. U Narodnoj Skupštini Jugoslavije u Beogradu, Sekula Drljević je napao jugoslovensku vladu zbog zločina u Cucama, 1923. godine, kada su Petru Zviceru, poznatom crnogorskom komiti, u kući spaljeni žena i troje djece. Poslanici su uzvratili zaglušujućom bukom - tako je propao jedini pokušaj javne osude srpskog terora u Crnoj Gori poslije podgoričke skupštine.

1998. Osnovana SNP. Nakon raskola u najužem političkom vrhu DPS-a 1997. formirana je nova politička stranka u Crnoj Gori – SNP (Socijalistička narodna partija), sa sjedištem u Podgorici, kao „politička organizacija čiji su osnovni motivi i svrha postojanja izgradnja slobodnog i razvijenog društva, utemeljenog na najvišim civilizacijskim tekovinama, humanističkim idejama i etičkim vrijednostima, zalažući se za republikanski oblik vladavine, parlamentarizam i demokratiju kao osnovna obilježja političkog sistema”. Za predsjednika SNP izabran je Momir Bulatović.

2005. Umro arhitekta Ranko Radović, bivši ministar urbanizma i zaštite životne sredine Crne Gore. Njegova ostvarenja, kao npr. Spomen dom bitke na Sutjesci prikazana u mnogim svjetskim publikacijama savremene arhitekture. Prof. dr Ranko Radović jedan je od naznačajnijih teoretičara arhitekture i arhitekata kod nas. Rođen je 1935. godine u Podgorici, a odrastao u Beogradu gdje je i završio Arhitektonski fakultet. Doktorirao je na Sorboni. Bio je redovni profesor na predmetu Savremena arhitektura i urbanizam u Beogradu i na Arhitektonskom fakultetu u Novom Sadu, kao i predavač na više evropskih i svjetskih univerziteta, u Oslu, Tokiju, Helsinkiju.

2006. U Podgorici, u 65. godini umro Husein-Uso Mahmutović, bivši bokser Budućnosti i beogradskog Partizana, član državne reprezentacije Jugoslavije, po mnogim mišljenjima jedan od najboljih crnogorskih boksera svih vremena. U njegovoj takmičarskoj knjižici ubilježeno je preko 400 mečeva od kojih je većinu riješio u svoju korist, a mnoge i prije isteka treće runde. Husein Mahmutović je višestruki prvak Crne Gore u bantam, perolakoj i lakoj kategoriji, bio je šampion Jugoslavije, kao i prvak Balkana.

u svijetu:

1710. Rođen je francuski kralj Luj XV. Na prijesto je stupio u petoj godini života, čim mu je umro pradjed Luj XIV i na vlasti ostao do smrti 1774. godine.

1808. Napoleon počeo napad na Španiju, koju je poslije mesec dana okupirao i na španski prijesto doveo brata Žozefa.

1831. Rođen ruski pisac Nikolaj Semjonovič Ljeskov, autor romana i pripovijedaka o ruskoj provinciji. Prema njegovom djelu, "Ledi Makbet scenskog okruga", Šostakovič komponovao poznatu operu "Katarina Izmajlova".

1871. Rođen srpski pisac Radoje Domanović, majstor političke satire koja u njegovim najboljim djelima ''Stradija', 'Vođa' i 'Danga' doseže nivo univerzalne kritike ljudske naravi i društvenih institucija.

1871. Francuska potpisala kapitulaciju i akt o pomirenju s Pruskom poslije izgubljenog rata.

1873. Španski kralj Amadeo II Savojski abdicirao zbog unutrašnjih previranja i jačanja republikanskog pokreta. Proglašena prva španska republika, oborena naredne godine, kada je vojska vratila na vlast burbonsku dinastiju s kraljem Alfonsom XII.

1877. Rođena srpska književnica Isidora Sekulić, autorka koju svrstavaju među najbolje i najznačajnije srpske pisce XX vijeka.

1907. Umro Đozue Karduči, najveći italijanski pjesnik u prvim decenijama poslije ujedinjenja Italije. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1906. godine.

1932. Na opštim izborima u Irskoj pobijedila partija 'Fijana fejl' [odvojeno krilo Šin Fejna], a njen lider Eamon de Valera postao predsjednik izvršnog komiteta Slobodne Države Irske.

1933. U strahu od njemačkih prijetnji Čehoslovačka, Rumunija i Jugoslavija zaključivanjem pakta o Maloj antanti i stvaranjem Vijeća ministara učvrstile savez stvoren 1920. protiv pokušaja restauracije Habsburgovaca i revizionističkih težnji Mađarske. Antanta prestala da postoji poslije njemačke okupacije Čehoslovačke u martu 1939.

1936. Na parlamentarnim izborima u Španiji pobijedio Narodni front, koalicija socijalista, komunista, republikanaca i drugih manjih partija. Vraćen je demokratski ustav iz 1931. godine. Pokušaj vojske u julu da obori republikansku vladu, prerastao u građanski rat koji je završen 1939. godine, uspostavljanjem diktature generala Franka.

1945. Američki avioni počeli masovno bombardovanje Tokija.

1959. Vođa gerilaca Fidel Kastro postao premijer Kube, nakon što je 1. januara 1959. zbacio s vlasti diktatora Fulhensija Batistu.

1978. Kina i Japan u Pekingu potpisali trgovinski ugovor vrijedan 20 milijardi dolara. To je bio početak ekonomskog otvaranja Kine prema svijetu.

1994. U planinskom području indonežanskog ostrva Sumatra u zemljotresu poginulo 200 ljudi.

1998. U padu erbasa A300 tajvanske aviokompanije Čajna erlajnz, blizu aerodroma u Tajpehu, poginule 203 osobe, odnosno svi putnici i članovi posade, među njima guverner centralne banke Tajvana, i sedam ljudi na tlu.

2000. Rusija obnovila odnose s NATO-om koji su bili prekinuti zboga napada te vojne alijanse na SRJ u martu 1999.

2002. Umro prvi menadžer engleske fudbalske reprezentacije Volter Vinterbotom.

2003. U najvećim sniježnim mećavama koje su zahvatile istočnu obalu Amerike, umrlo je najmanje 59 ljudi.

2008. Evropska unija je odobrila slanje oko 2.000 pripadnika Euleksa na Kosovo, koji će postepeno preuzeti nadležnosti od UNMIK-a. Razmještanje misije EU počelo je 9. decembra 2008. na osnovu odluke Savjeta bezbjednosti UN.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
17-02-10, 17:48
17. februar

1837. Njegoš je pristao da proda Manastir Maine kraj Budve. Pošto nije mogao da zadrži ovu staru rezidenciju prodao je Austriji za 17 hiljada fiorina u srebru.

1894. Žal za velikim slavenofilom. Knjaz Nikola je uputio telegram saučešća Jugoslavenskoj akademiji znanosti i umjetnosti u Zagrebu povodom smrti (13. februara) njenog prvog predsjednika Franja Račkog, poznatog istoričara i političara, navodeći da „iskreno saučestvuje u žalosti hrvatskoga naroda koja nam je zajednička”.

1919. Opšta dešavanja u Crnoj Gori, nakon Podgoričke skupštine isprovocirala su američkog predsjednika Vudra Vilsona da od kralja Nikole zatraži da se obrati Crnogorcima i zamoli ih da obustave borbe. Crnogorski Kralj je tada dekretom smijenio vrlo inertnog premijera Evgenija Popovića, a za novog predsjednika crnogorske Izbjegličke vlade postavio je Jovana Plamenca, jednog od organizatora Božićnog ustanka. U članstvo Vlade ušli su: Pero Vučković, Milutin Vučinić, Milo Vujović i Pero Šoć.

1945.Osnovan FK „Sutjeska.” Osnivačkoj skupštini u Nikšiću, kojom je predsjedavao Novo Brković, prisustvovalo je 30-ak delegata; među njima Radoje Dakić, koji je pozdravio skup, Ilija Martinović, Džavid Tuzović i drugi. Novi klub, koji je bio prva sportska organizacija formirana u tek oslobođenom Nikšiću, nastavio je fudbalsku tradiciju začetu 1920. godine, a ime „Sutjeska” dobio je uz obrazloženje da je nikšićka omladina dala velike žrtve u bici na Sutjesci. Za prvog predsjednika Sutjeske izabran je Novo Brković, a za sekretara Džavid Tuzović.

2002.Umro Stanislav Ćano Koprivica. Poznati crnogorski biznismen, osnivač firme „Monteks” i jedan od utemeljivača nezavisnog crnogorskog nedjeljnika „Monitor”. Rođen je 20. decembra 1927. u Velimlju, opština Nikšić. Izuzetnog preduzetničkog duha, organizovao je osnivanje velikog broja malih fabrika i preduzeća po Crnoj Gori. Još sedamdesetih godina XX vijeka zagovarao je stvaranje Crne Gore kao bescarinske zone i pokretao inicijative o plasmanu pitke vode i ekoloških prehrambenih proizvoda iz crnogorskih resursa na svjetsko tržište. Finansijski je podržavao mnoge slikare i pisce. Prvi je pokrenuo akciju prenošenja posmrtnih ostataka kralja Nikole iz Italije u Crnu Goru.

2004. Umro Ljubinko - Ljubo Budeč. Istaknuti crnogorski oftalmolog, doktor medicinskih nauka, primarijus, rođen je 3. aprila 1922. u Herceg Novom. Medicinski fakultet završio je u Beogradu. Usavršavao se u Rimu, a na Zagrebačkom univerzitetu odbranio je doktorsku disertaciju „Uzroci sljepila u Crnoj Gori” u kojoj je obradio uzroke nasljednog sljepila. Oko tog naučnoistraživačkog projekta okupio je sve očne ljekare u Crnoj Gori a rezultati istraživanja, prezentirani na nacionalnim kongresima oftalmologa, visoko su cijenjeni i citirani u mnogim naučnim radovima. Uvaženi očni ljekar, hirurg i plastičar, dr Budeč je čitav radni vijek proveo u Medicinskim zavodu i Kliničkom centru u Titogradu (Podgorici). Bio je predsjednik Saveza oftalmologa Jugoslavije. Objavio je niz naučnih i stručnih radova za koje je dobio više priznanja, među kojima i Trinaestojulsku nagradu.

u svijetu:

1564. umro je Mikelanđelo Buonaroti, italijanski skulptor, slikar i graditelj, jedan od najgenijalnijih umjetnika u istoriji svijeta. Stvorio je djela neprolazne vrijednosti i ljepote, a najpoznatije je David i Mojsije. Dao je značajan doprinos i slikarstvu klasične renesanse, a u svojim građevinama i arhitektonskim rješenjima imao je nagovještaje baroka.

1600. Italijanski filozof, astronom i matematičar, Đordano Bruno, spaljen u Rimu kao jeretik na osnovu presude rimokatoličke inkvizicije.

1673. Francuski komediograf i glumac Žan Batist Molijer, umro nakon što mu je pozlilo na pozornici dok je igrao u svojoj komediji 'Uobraženi bolesnik'. Jedan od najvećih svjetskih komediografa, napisao je više od 30 pozorišnih komada.

1856. U Parizu umro njemački pjesnik Hajnrih Hajne, jedan od najvećih liričara 19. vijeka.

1864. Južnjačka podmornica 'Hanli', u Američkom građanskom ratu u Čarlstonu u Južnoj Karolini, potopila torpedom sjevernjački brod 'Hustanik', što se smatra prvim uspješnim napadom podmornice na ratni brod u istoriji pomorskog ratovanja.

1865. Rođen je Silvije Strahimir Kranjčević, pjesnik i novinar. Njegovi stihovi su puni socijalnog revolta, a teme su mu: iseljenici, invalidi, radnici, buntovnici na jednoj i puzavci i birokrati - krvopije, na drugoj, strani. Pisao je i prozu, a poznate njegove zbirke pjesama su: "Hrvatska vila", "Bugarkinja", "Trzaji", "Pjesme", "Pjesnička proza".

1871. Rođen je Jovan Dučić, srpski književnik i diplomata.

1909. U tvrđavi Fort sil u Oklahomi umro indijanski poglavica Gojatlaj, 'Onaj koji zijeva', poznatiji kao Džeronimo, posljednji poglavica Apača.

1948. U Briselu je zaključen ugovor o privrednoj saradnji i kolektivnoj samoodbrani između Belgije, Velike Britanije, Francuske, Luksemburga i Holandije. Kasnije su ovoj tzv. Berlinskoj uniji prišle SR Njemačka i Italija i tada je ova regionalna organizacija dobila naziv Zapadno-njemačka unija.

1966. Francuska lansirala svoj prvi satelit s poligona u Sahari.

1972. Donji dom britanskog parlamenta usvojio zakon o pristupanju Velike Britanije Evropskoj zajednici [kasnije Evropska unija].

1982. Premijer Zimbabvea Robert Mugabe optužio nekadašnjeg saborca Džošuu Nkoma, za učešće u zavjeri i isključio ga iz vlade. Mugabe i Nkomo vodili su sedamdesetih godina zajedničku borbu protiv rasističke vladavine bijelaca u Južnoj Africi.

1990. Čehoslovačka KP isključila iz članstva bivšeg predsjednika države Gustava Husaka, bivšeg premijera Ljubomira Štrougala i još 20 visokih funkcionera koji su došli na vlast nakon sovjetske intervencije u Čehoslovačkoj 1968.

1992. Generalni sekretar UN Butros Butros-Gali preporučio razmještanje 13.000 pripadnika mirovnih snaga svjetske organizacije na teritoriji bivše Jugoslavije.

1995. Albanci u Tetovu u Makedoniji počeli masovne demonstracije zbog odbijanja vlasti da prizna ilegalni 'Albanski univerzitet' u tom gradu.

1999. Tokom albansko-srpskih pregovora u Rambujeu kod Pariza, NATO usvojio operativni plan za upućivanje vojnih snaga na Kosovo pod nazivom 'Zajednički čuvar'.

2002. Prelaskom na euro, Francuska se oprostila od franka koji je 641 godinu bio nacionalna valuta.

2003. Po nalogu haškog Tribunala na Kosovu uhapšeni pripadnici rasformirane OVK i izručeni tom sudu: Haradin Baljaj, Isak Musliu i Agim Murtezi. To je prvo hapšenje osoba po nalogu tog suda koje je obavio Kfor. Protiv Agima Murtezija sud je povukao optužnicu zbog zamjene identiteta.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-02-10, 15:21
18. februar

1751. Rođen Stjepan Zanović. Pjesnik, filozof i poznati avanturist rođen je u Budvi. Srednju školu završio je u Veneciji, a studirao na Univerzitetu u Padovi. U evropskim prijestonicama dolazio je u kontakt sa vodećim evropskim vladarima i piscima. Predstavljao se kao crnogorski i albanski knez. Pisao je na francuskom i italijanskom jeziku i vodio prepisku sa Volterom, Rusoom i drugim velikim umovima tog vremena. Bio je pustolovnog duha, varalica velikog stila i razvijene mašte, na čemu je sticao karijeru i novac. To ga je ipak koštalo robije. Završio je tragično, samoubistvom u amsterdamskom zatvoru, 25. maja 1786. godine. Od njegovih djela najpoznatija su: „Turska pisma”, „Razna djela” i „Pjesme”. Kratak ali buran život „našeg Kazanove” bio je tema literarne i istorijske obrade – kako njegovih savremenika, tako i mnogih u novijem vremenu.

1866. Na Čevu je rođen Janko Vukotić, divizijar crnogorske i general jugoslovenske vojske. Nakon završetka Vojne akademije u Modeni postao je potkomandir crnogorske vojske, čin brigadira dobio je 1902. godine, a već 1910. postao je komandant Prve divizije. U prvom balkanskom ratu komandovao je Istočnim odredom koji je uspješno operisao u Sandžaku i Metohiji. Bio je komandant Sandžačke vojske koja je, zajedno sa užičkom, uspješno operisala u istočnoj Bosni. Uspješno je pomagao srpskoj Prvoj armiji u obezbjeđivanju lijevog krila glavnih srpskih snaga. Za načelnika štaba vrhovne komande postavljen je 17. januara 1916. a poslije kapitulacije crnogorske vojske odveden je u zarobljeništvo. Od 1919. godine bio je u jugoslovenskoj vojsci, a 1926. godine unaprijeđen je u armijskog generala.

1871. Rođen je Milutin – Milo Kovačević. Na Cetinju, gdje je rođen, završio je osnovnu školu, potom gimnaziju u Kotoru, a 1882. upisao vojnu akademiju u Italiji, u Milanu, uz stipendiju italijanskog kralja. Zbog bolesti se vratio u domovinu, gdje je nakon oporavka angažovan kao nastavnik u Cetinjskoj gimnaziji, a potom i predavač u Oficirskoj školi. Učestvovao je u Prvom balkanskom ratu. Bio je član Prosvjetnog savjeta, izuzetno cijenjen od kolega, učenika i njihovih roditelja. Napisao je tri udžbenika iz geografije i dva iz istorije. Bavio se stručnim i prevodilačkim radom, sarađivao u književnim i stručnim časopisima tog vremena, a iskazao se i kao darovit crtač i kartograf. Umro je na Cetinju, 12. septembra 1913.

1877. Pošto je Srbija bila prinuđena da sklopi mir sa Turskom, Crna Gora je ostala usamljena u ratu sa Turskom i mir koji joj je tada ponudila odlučno je odbacila. Ulaskom Rusije ubrzo potom i Srbije u rat i Crna Gora je krenula u akciju protiv Turaka.

1917. Odbor za ujedinjenje. Političko tijelo, nastalo u Parizu, pod rukovodstvom Andrije Radovića, bivšeg ministra crnogorske vlade u egzilu, sa ciljem da pripremi teren za ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom po cijenu nestanka Crne Gore. Pod imenom Crnogorski odbor za narodno ujedinjenje, formiran je po instrukcijama srpske vlade, nakon Pašićevog referata od 28. decembra 1916, po kojem je trebalo izvršiti bezuslovno ujedinjenje, eliminisati Crnu Goru kao državu i detronizovati kralja Nikolu. Sjedište mu je bilo u Ženevi. Ni odbor nije konstituisan niti njegov predsjednik izabran od strane crnogorskog naroda, njegove vlade ili bilo kojeg legitimnog organa iz Crne Gore.

1935. Na Cetinju i u Podgorici održane su demonstracije zbog ubistva studenta Mirka Srzentića u sukobu studenata beogradskog Pravnog fakulteta i policije. Demonstracije su pokazale neraspoloženje prema jugoslovenskom kralju i režimu, a tom prilikom uhapšeno je oko 200 njih.

1943. Na Banjici kod Beograda, nakon mučenja, strijeljan je Josip Bepo Benković, poznati crnogorski slikar, sportista, muzičar, poliglota i revolucionar. Nakon završetka Gimnazije u Kotoru, u Beogradu je završio Pravni fakultet i Likovnu akademiju, bio je jedan od osnivača i igrač hercegnovskog Jadrana, govorio je četiri strana jezika i svirao pijanino. Slikao je ulje na platnu i crteže od kojih se najveći broj danas čuva u galeriji u Herceg Novom koja nosi njegovo ime.

2002. U Podgorici je otvorena TV IN, prva privatna TV u Crnoj Gori.

u svijetu

1405. Tokom pohoda na Kinu umro tatarski emir Timur Lenk (Tamerlan), osvajač Persije, Indije, Mesopotamije i većeg dijela Male Azije.

1455. Umro je italijanski slikar fra Anđeliko, dominikanski kaluđer, jedan od najznačajnijih predstavnika rane renesanse. Njegovi najvažniji radovi su freske u manastiru Svetog Marka u Firenci i u Vatikanu.

1478. Brat engleskog kralja Eduarda IV, Džordž, vojvoda od Klarensa, osuđen zbog izdaje, ubijen u Taueru u Londonu tako što je udavljen u buretu vina.

1546. Umro je Martin Luter, osnivač protestantizma u Njemačkoj i jedan od vođa reformacije. Ogorčen raskošnim i razuzdanim životom pape i katoličkog klera, naročito proganjanjem i indulgecijama 1517. godine na vrata dvorske crkve u Vitenbergu istakao je svojih 95 teza o indulgencijama, dogmama i uređenju katoličke crkve.

1564. Umro italijanski vajar, slikar, arhitekta i pjesnik Mikelanđelo Buonaroti, uz Leonarda i Rafaela najveći umjetnik visoke renesanse. Tvorac čuvenih fresaka u Sikstinskoj kapeli i monumentalnih skulptura 'Pjeta', 'David', 'Mojsije', sahranjen je uz najveće počasti u crkvi Santa Kroće u Firenci.

1855. U Petrogradu je umro Nikolaj Prvi Pavlovič Romanov, ruski car 1825-55. Naslijedio je starijeg brata Aleksandra Prvog, krvavo je ugušio pobunu dekabristi, zaveo strogi policijski režim, a zbog spoljne politke nazivan je «žandarmom Evrope».

1861. Prvi parlament ujedinjene Italije proglasio sardinskog kralja Vitorija Emanuela II za kralja Italije.

1865. Flota Unije je u Američkom građanskom ratu zauzela grad Čarlston, u Južnoj Karolini, jedno od najvažnijih uporišta južnjačkih snaga.

1932. Rođen je Miloš Forman, češki filmski režiser, majstor atmosfere i dobitnik više Oskara. Za film "Let iznad kukavičijeg gnijezda" dobio je pet Oskara. Poznati njegovi filmovi su Ljubav jedne plavuše, Gori, gori moja gospođice, Svlačenje, Amadeus...

1952. Grčka i Turska postale članice NATO-a.

1960. Argentina, Brazil, Meksiko, Paragvaj, Peru, Urugvaj i Čile postigli dogovor o osnivanju Latinoameričkog udruženja slobodne trgovine.

1967. Umro američki atomski fizičar Robert Openhajmer, profesor Univerziteta u Kaliforniji, vodeći stručnjak u izradi prve nuklearne bombe u laboratoriji u Los Alamosu. Od 1953, u vrijeme "makartizma", bio je pod sumnjom da održava veze s komunistima i zabranjen mu je rad u atomskim programima. Rehabilitovan je 1963, a Komisija za atomsku energiju SAD dodijelila mu je Fermijevu nagradu.

1991. U terorističkom napadu Irske republikanske armije (IRA) na željezničkoj stanici Viktorija u Londonu, u eksploziji podmetnute bombe poginula je jedna osoba, a ranjeno najmanje 40 osoba.

1997. Centar za mine UN objavio da se na teritoriji BIH nalazi oko milion nagaznih mina, a prema podacima Medjunarodnog komiteta Crvenog krsta, od mina je u periodu 1992-1997. stradalo oko 3200 osoba, od kojih 686 djece.

2000. Na paralmentarnim izborima u Iranu ubjedljivo pobijedili reformisti, bliski predsjedniku Mohamedu Katamiju.

2002. Evropska unija odobrila upućivanje policijskih snaga zemalja članica Unije u BIH. Te snage će naredne godine zamijeniti međunarodnu policiju Ujedinjenih nacija koja je djelovala u BiH na osnovu Dejtonskog sporazuma iz 1995.

2003. U Sloveniji uhapšen funkcioner Demokratske partije Kosova Fatmir Ljimaj, bivši oficir OVK, a zatim izručen Tribunalu u Hagu, pred kojim je optužen za zločine protiv čovječnosti nad Albancima i Srbima u logoru Lapušnik na Kosovu u ljeto 1998. Ljimaj je oslobođen 30. novembra 2005. u nedostatku dokaza.

2002. Pred Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu počeo dokazni postupak protiv Slobodana Miloševića, po optužnici za zločine počinjene na Kosovu. Tokom ovog postupka, koji je završen 13. septembra, tužilaštvo izvelo 145 svedoka.

2003. U podmetnutom požaru u podzemnoj željeznici u južnokorejskom gradu Tageu, poginule su najmanje 133 osobe, a više od 150 osoba je povrijeđeno.

2004. U Iranu, u eksploziji voza koji je prevozio mješavinu nafte i hemijskih supstanci poginulo najmanje 200, a povrijeđeno više od 400 osoba.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-02-10, 15:06
19. februar

1869. U Beču potpisana telegrafska konvencija sa Austrijom koja je bila uvod u uspostavljanju međunarodne telegrafske veze Crne Gore sa svijetom. Tim povodom, austrijski ministar spoljnih poslova u izvještaju upućenom austrijskom poslaniku u Carigradu naveo je da je „knjaz (Nikola) izgleda imao dvije želje: da se uspostavi telegrafska linija koja bi vezivala njegovu zemlju sa ostalim svijetom i da mu se dopusti da podiže crnogorsku zastavu u pristaništima Austrougarske”.

1878. U San Stefanu kod Carigrada zaključen je mirovni ugovor, izmedju Rusije i Turske, poznat kao Sanstefanski mir, nakon rata koji je Rusija u aprilu 1877. povela sa namjerom da osvoji Carigrad i uspostavi dominaciju nad Bosforom i Dardanelima. To nije odgovaralo Engleskoj i drugim velikim silama koje su se protivile dominaciji Rusije u tom dijelu svijeta. Turskoj su izdiktirani teški uslovi mira, a jedan od njih bio je da prizna i nezavisnost Crne Gore, čija je teritorija nakon Veljeg rata trebalo da bude trostruko uvećana. Ipak, Sanstefanski mir je na inicijativu evropskih velesila morao biti revidiran, što se i desilo na Berlinskom kongresu, kada je definitivno potvrđeno međunarodno priznanje Crne Gore i njeno teritorijalno proširenje, ali u manjem obimu nego što je to predviđao Sanstefanski ugovor.

1914. Na osnovu Zakona o povlastici, donesenog na Cetinju, J. Kocareu, industrijalcu iz Haga, omogućeno je da na površini od 500 hektara 50 godina obavlja eksploataciju petrolejskog majdana „Smrdež” u Primorsko-crmničkoj oblasti, sa obavezom da uloži 500 hiljada perpera, izgradi rafineriju u okolini Vira ili Bara i da 80 odsto uposlenih budu crnogorski državljani. Realizaciju ugovora onemogućio je Prvi svjetski rat, ali ugovor je značajan jer je predstavljao stimulans stranim ulaganjima.

1945. Nakon četiri godine pauze, zbog drugog svjetskog rata, nikšićka Gimnazija je ponovo organizovala nastavu. Nastava je organizovana u Dvorcu Kralja Nikole, imala je 1351 učenika, 19 nastavnika i direktora, a pri školi je otvoren i Internat u kom je bilo smješteno 90 najsiromašnijih i organizovana ishrana za oko 600 gimnazijalaca.

1969. „Sramno ljeto” u bioskopima. Film snimljen u produkciji „Filmskog studija” iz Titograda i „Bosna filma” iz Sarajeva, po scenariju Branimira Šćepanovića. Režiserski je dugometražni prvjenac Branislava Bastaća. Glavne uloge: Vladimir Popović, Kristina Mikotajveska, Neda Spasojević, Boro Begović, Veljko Mandić...

u svijetu:

1473. Rođen poljski astronom Nikola Kopernik, tvorac heliocentričnog sistema, jedne od najvećih prekretnica u istoriji nauke.

1800. Napoleon Bonaparta se proglasio prvim konzulom Francuske.

1861. Ruski car Aleksandar Drugi manifestom je ukinuo kmetstvo i oslobodio seljaštvo. Iako nije dobio zemlju, ruski seljak postao je slobodan što je označilo veće mogućnosti razvoja industrije i kapitalizma.

1918. U Rusiji, dekretom boljševika, zabranjeno privatno vlasništvo nad zemljom, vodom i prirodnim dobrima.

1922. U Zagrebu izašao prvi broj lista 'Borba', iza kojeg je stajala ilegalna KPJ. Poslije oslobođenja Beograda, 15. novembra 1944. kao organ KPJ postao je dnevni list.

1924. Rođen američki filmski glumac Li Marvin.

1945. Američke snage se iskrcale na pacifičko ostrvo Ivo Džima, a poslije krvavih borbi, od 22.000 Japanaca samo 212 najtežih ranjenika predalo se 26. marta 1945, dok su Amerikanci imali više od 6.800 mrtvih.

1951. Umro francuski pisac Andre Žid, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1947.

1952. Umro norveški pisac Knut Hamsun, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1920. u II svjetskom ratu podržao hitlerizam.

1959. Velika Britanija, Grčka i Turska potpisale u Londonu sporazum o nezavisnosti Kipra.

1976. Island prekinuo diplomatske odnose s Velikom Britanijom poslije neuspješnih pregovora dvije zemlje o pravu na ribarenje u spornim vodama.

1991. Boris Jeljcin zatražio ostavku predsjednika SSSR Mihaila Gorbačova, tvrdeći da je on žrtvovao reforme da bi povećao ličnu vlast.

1992. U Južnoj i Sjevernoj Koreji stupili na snagu sporazumi o zabrani nuklearnog oružja na korejskom poluostrvu.

1993. Pored obala Haitija u oluji potonuo feribot i od oko 1.500 putnika i članova posade spasilo se samo 285 ljudi.

1997. Umro kineski državnik Deng Sjaoping, glavni arhitekta privrednih reformi i silovitog ekonomskog uspona Kine krajem 20. vijeka.

1977. U Bukureštu je potpisan jugoslovensko-rumunski sporazum o daljem zajedničkom korišćenju Dunava i izgradnji HE «Đerdap 2».

2003. U dotad najgoroj avionskoj nesreći u Iranu, na jugoistoku te zemlje srušio se vojni transportni avion 'Iljušin 76' s pripadnicima iranske Revolucionarne garde i 18 članova posade, što nije preživio niko od 276 ljudi u letjelici.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
20-02-10, 23:19
20. februar

1853. Po detaljno utvrđenom planu Osman paša Skopljak napao je Pipere i Martiniće koji su pružili snažan otpor. Poprište teških borbi bilo je pipersko selo Stijena (Stijena piperska) gdje je četa Vula Nikolina Turcima zadala teške gubitke, zaplijenila njihovu komoru i natjerali ih na bjeksto ka Spužu i Podgorici.

1880. U Grahovu rođen Marko Daković. Bio je prvi predsjednik Kluba crnogorske omladine na Univerzitetu u Beogradu, koji je bio kritički nastrojen prema kralju Nikoli. U Bombaškoj aferi 1907-1908. godine Daković osuđen na smrt, ali je opštom amnestijom 1913. pomilovan od kralja. Na izborima za Veliku narodnu Skupštinu srpskog naroda u Crnoj Gori 1918. godine, izabran je za poslanika. Nakon martovskog puča 1941. godine, postaje ministar u Vladi generala Simovića, a poslije aprilskog sloma tadašnjeg jugoslovenskog režima, pri bjekstvu u emigraciju, avion u kome je bio Daković srušen je iznad Atine.

1893. Osnovana je poljoprivredna škola u Podgorici. Osnovana je kao druga škola te vrste u Crnoj Gori, nakon Zemljodjelske (otvorene u Danilovgradu 13. maja 1875), pod nazivom „Knjaževska crnogorska zemljodjelska škola”. U prvom godišnjem izvještaju o radu škole podaci govore da je najveći dio njenog rasadnika bio određen za podizanje i kalemljenje američke loze, a na opitnom polju gajili su se svi važniji poljski usjevi. Škola je radila do 1898. godine.

1908. u Beogradu je umro Sima Matavulj, srpski književnik. Osnovnu školu završio je u Šibeniku, a Učiteljsku u Zadru. Učiteljevao je u Dalmaciji i Herceg Novom, a od 1881. godine živio je u Crnoj Gori, gdje, pored toga što je radio u Cetinjskoj gimnaziji, bio je i školski nadzornik, urednik "Glasa Crnogorca" vrlo angažovan kulturni radnik i vaspitač sinova knjaza Nikole. Pisao je pripovjetke i romane, u kojim je opisivao junaštvo crnogorskih boraca i naglašavao njihove patriotske tendencije. Poznata njegova djela su: Uskok, Bakonja fra Brne, Bilješka jednog pisca, U Mavritaniji, potom «Putopisi po Levantu» i «Boka i Bokelji», kao i drame Zavjet i Na slavi.

1921. Novo ustrojstvo crkvene vlasti u Kraljevini SHS. Uredbom o centralizaciji upravne i sudske vlasti u Srpskoj patrijaršiji, donesenom nakon uspostavljanja Srpske patrijaršije u Sremskim Karlovcima (12. septembar 1920.), naznačeno je da se krug rada mitropolita Crne Gore, Brda i Primorja, izložen u Ustavu Svetog Sinoda Knjaževine Crne Gore, prenosi na srpskog patrijarha Pravoslavne crkve Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. U junu prethodne godine, dekretom regenta Aleksandra Karađorđevića o ujedinjenju pravoslavnih crkava u Kraljevinu SHS, Crnogorska pravoslavna crkva izgubila je autokefalnost.

1930. Rođen je Miodrag Bulatović, književnik i publicista. Pisao je pripovjetke i romane, članke i prikaze. Poznate su njegove zbirke pripovjedaka "Đavoli dolaze" i "Vuk i zvono", potom romani Crveni petao leti prema nebu, Rat je bio bolji, Ljudi sa četiri prsta, Peti prst, Gulo, gulo i drame Godo je došao i Heroj na magarcu.

1969. Izvršno vijeće Skupštine Crne Gore razmatralo je informaciju o izgradnji Njegoševog mauzoleja na Lovćenu i zaključio da dokumentaciju ustupi SO Cetinje koja je preuzela obavezu da se stara o izgradnji mauzoleja.

1975. U Medicinski centar u Nikšiću stigli su prvi vještački bubrezi. Nabavku skupocjenih aparata pomogla je nikšićka privreda.

1976. u HE Piva prvi agregat je počeo proizvodnju električne energije. Bilo je to probno uključenje radi ispitivanja instaliranih uređaja u elektrani.

2002. U Podgorici je izašao prvi broj nedjeljnika na albanskom jeziku Koha Javore. Osnivač lista bila je Skupština Crne Gore, a izdavač JP Pobjeda. List izlazi četvrtkom, a glavni i odgovorni urednik je Ali Saloj.

2003. Crnogorskom premijeru Milu Đukanoviću u vili Gorica u Podgorici uručeni su Nagrada za mir i Medalja za mir u svijetu, koje mu je dodijelila Međunarodna asocijacija svjetskih edukatora mira.

u svijetu:

1707. Umro posljednji veliki mogul Indije Aurangzeb. Godine 1658. zbacio oca s vlasti, pogubio braću i uzurpirao prijesto. Njegovom smrću počelo je slabljene mogulske države.

1790. Umro austrijski car Josif II, najstariji sin Marije Terezije i njen suvladar od 1765. do 1780. Donio je Edikt o toleranciji kojim je priznao slobodu vjeroispovesti u austrijskom carstvu.

1886. Rođen mađarski revolucionar Bela Kun, jedan od osnivača Komunističke partije Mađarske -vođa mađarske sovjetske revolucije 1919. Strijeljan u staljinističkim čistkama u SSSR -u 1939, a rehabilitovan poslije Staljinove smrti.

1901. Rođen Muhamed Nagib, prvi predsjednik Republike Egipat. Postao predsjednik nakon vojnog puča koji je 1952. izveo pukovnik Gamal Abdel Naser.

1920.Umro američki istraživač, admiral Robert Edvin Piri, prvi čovjek koji je, u aprilu 1909, stigao na Sjeverni pol.

1938. Šef britanske diplomatije Entoni Idn podnio ostavku u znak protesta zbog popustljive politike premijera Nevila Čemberlena prema njemačkom diktatoru Adolfu Hitleru.

1966. Rođena Sindi Kroford, američki supermodel I glumica.

1967. Predsjednik Indonezije Ahmet Sukarno predao svu izvršnu vlast generalu Suhartu, zadržavši samo 'titulu' predsjednika.

1985. U Irskoj, i pored žestokog protivljenja rimokatoličke crkve, legalizovana prodaja kontraceptivnih sredstava.

1986. Vjerski sukobi između Hindusa, muslimana i Sika zahvatili Indiju, a u tri indijske države zaveden policijski čas.

1989. Albanski rudari u Trepči zabarikadirali se u okna, zahtijevajući obustavu najavljenih ustavnih I političkih reformi koje su smanjivale autonomiju Kosova.

1991. Usvajanjem amandmana 99. na Ustav kojim je Republika Slovenija definisana kao samostalna država, Skupština Slovenije pokrenula inicijativu za izdvajanje iz SFRJ. Vlada Hrvatske podnijela Saboru dopunu Ustava po kome u Hrvatskoj važe samo zakoni te republike, čime je suspendovan Ustav tadašnje SFRJ.

1999. Na Kosovu, na područjima Podujeva, Orahovca i Suve Reke, pojačani oružani sukobi između srpskih snaga bezbjednosti i pripadnika Oslobodilačke vojske Kosova [OVK].

2000. Srpska policija je tokom sedam dana privela 24 aktivista studentske organizacije 'Otpor' zbog lijepljenja plakata i ispisivanja grafita sa antirežimskim sadržajem.

2005. Izraelska vlada donijela odluku o povlačenju iz pojasa Gaze i o etapnom iseljavanju jevrejskih naselja, koja se u toj oblasti nalaze više od 37 godina.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-02-10, 23:02
21. februar

21. februar je međunarodni Dan maternjeg jezika.

1808. Konflikt oko francuskog konzulata. U periodu francuske vladavine Bokom, vladika Petar I je odbio ponudu Napoleonovog generala Marmona o postavljenju francuskog konzula na Cetinju, predloživši da se, shodno ranije postignutom dogovoru sa generalom Loristonom, konzulat otvori u graničnom pojasu. Francuska je potrebu direktne diplomatske misije sa Vladikatom ispoljavala zbog procjene da bi Crnogorce, ratnički narod, mogla iskoristiti kao politički činilac u svojim planovima na Balkanu. Vladika je napomenuo da je njegova odluka neprikosnovena, da eventualno drugačiju može donijeti Opštecrnogorski zbor, te da se o toj inicijativi mora konsultovati i sa ruskim dvorom. Premda se Rusija ogradila od tog spora, dogovor nije postignut ni u narednim kontaktima, što je uzrokovalo permanentnu krizu u odnosima Vladikata i francuske uprave.

1853. Na zahtjev Austrije, Omer paša Latas je od Porte dobio zapovijest da prekine neprijateljstva protiv Crne Gore započeta januara mjeseca. Od tada se knjaz Danilo više držao Austrije jer Rusija tada ničim nije pomogla CG, čak ni intervencijama kod Porte.

1900. Umro Nićifor Dučić, jedan od izvanjaca koji je ostavio značajan trag u kulturno-prosvjetnoj sferi u Crnoj Gori, rođen je u selu Lugu kraj Trebinja, 21. novembra 1832. Završio je bogosloviju u Beogradu. Nakon učešća u oslobodilačkom pokretu Luke Vukalovića, u čijoj je pripremi učestvovao, i crnogorsko-turskom ratu 1862. godine, ne dobivši amnestiju od turske uprave, iz Hercegovine je emigrirao u Crnu Goru. Na Cetinju je bio naimenovan za upravnika Državne štamparije, a potom dobio mjesto upravitelja svih osnovnih škola u Crnoj Gori. Čin arhimandrita dobio je 1863. godine, kada je na njegovo insistiranje otvorena i „Privremena bogoslovija” kao i 10 osnovnih škola. Obavljao je za knjaza Nikolu važne diplomatske misije u Beogradu i Beču. Crnu Goru je napustio 1867. i preselio se u Beograd.

1911. Umro je Robert Tolinger, muzički pedagog, kompozitor i dirigent, Čeh porijeklom, izuzetno zaslužan i za muzičko obrazovanje, kulturni i prosvjetni život i stvaralaštvo u Crnoj Gori. Bio je profesor muzike na Bogosloviji, Đevojačkom institutu Carica Marija i Gimnaziji na Cetinju. U crnogorsku prijestonicu došao je 1890. godine na poziv knjaza Nikole i ostvario je impresivne radne i stvaralačke rezultate. Ogroman je bio njegov učinak na unapređenju muzičkog života u Crnoj Gori i u kulturno-prosvjetnom i zabavnom životu Cetinja. Bio je i učitelj klavira na cetinjskom dvoru. Za pedagoške zasluge i doprinos razvoju muzičke kulture u Crnoj Gori, kralj Nikola ga je odlikovao Danilovim krstom petog i četvrtog stepena.

1924. Zločin u Bogetićima. U tom selu nadomak Nikšića, srpski žandarmi uhapsili su majora Šćepana Mijuškovića, perjanika Stevana Mijuškovića i nekoliko seljaka zbog sumnji da sarađuju sa crnogorskim komitima. Nakon podvrgavanja torturi, Šćepan i Stevan Mijušković prebačeni su u Nikšić, ponovo mučeni i ubijeni, a njihovi leševi bačeni u jamu u blizini Nikšića. Počinitelji zločina, srpski žandarmerijski kapetan Milan Kalabić, Vasilije Grbić i Krsto Đurđević, našli su se na sudu tek 1930. godine.

1945. u još uvijek neoslobođenoj Jugoslaviji štampane su prve redovne poštanske marke na kojima je bio lik Maršala Tita. Okupator je na jugoslovenskim prostorima štampao veliki broj poštanskih maraka, a prva partizanska pošta u oslobođenoj Foči 1942. koristila je zaplijenjene poštanske marke NDH, na koje je stavljala zvijezdu petokraku. Do uvođenja zajedničkih marki upotrebljavano je više pomoćnih pretežno okupatorskih, na koje je utiskivana petokraka sa natpisom Federativna Republika Jugoslavija.

1974. Skupština SFRJ proglasila je novi Ustav, koji je donio promjene u svim oblastima društvenog i političkog života, kao i u odnosima između Federacije i republika i autonomnih pokrajina. Republike su postale narodne države, a autonomne pokrajine konstitutivne jedinice Federacije.

1992. Savjet bezbjednosti UN donio je rezoluciju o upućivanju mirovnih snaga u SFRJ – UNPROFOR sa mandatom od 12 mjeseci. Komandni puk za 14.000 «plavih šlemova» smještan je u Sarajevu.

u svijetu:

1513. Umro papa Julije II, zaštitnik umjetnosti i umjetnika. Po papinoj narudžbi Mikelanđelo je oslikao Sikstinsku kapelu, Rafael Santi njegove privatne odaje, a Bramante je rekonstruisao crkvu Svetog Petra u Vatikanu.

1613. Na ruski prijesto stupio je prvi predstavnik dinastije Romanov, koja je ruskom carevinom vladala puna tri vijeka, sve do februarske revolucije 1917. godine.

1676. Umro je Baruh de Spinoza, holandski filozof, jedan od najistaknutijih predstavnika racionalističke i monističke filozofije. Značajno je uticao na francuske prosvjetitelje i njemačku filozofiju. Njlegovo kapitalno djelo je «Etika», a poznata su još «Teoiloško-politički traktat», «Principi filozofije Rene Dekarta»...

1794. Rođen meksički general i državnik Antonio Lopes de Santa Ana, predsjednik Meksika nekoliko puta. Upamćen i po osvajanju tvrđave Alamo u Teksasu 1836. kada je oko 4.000 vojnika pod njegovom komandom masakriralo oko 200 branilaca tvrđave, među kojima i legendarnog Dejvi Kroketa.

1852. Umro je ruski pisac Nikolaj Vasiljević Gogolj, tvorac ruskog romana.

1893. Rođen španski gitarista Andres Segovija, najveći majstor tog instrumenta u 20. vijeku.

1947. Američki pronalazač Edvin Herbert Lend demonstrirao u Njujorku prvu 'instant kameru', Polaroid.

1958. Gamal Abdel Naser izabran za prvog predsjednika Ujedinjene Arapske Republike, federacije Egipta i Sirije.

1972. Predsjednik SAD Ričard Nikson doputovao je u Peking, čime je otpočeo proces normalizacije američko-kineskih odnosa.

1991. Umrla engleska balerina Margot Fontejn, jedna od najvećih balerina 20. vijeka.

1992. Savjet bezbjednosti UN donio rezoluciju 743 o upućivanju mirovnih snaga UN u SFRJ [UNPROFOR] sa mandatom od 12 mjeseci. Komandni punkt 14.000 'plavih šljemova' smješten u Sarajevu.

1997. Pristalice i simpatizeri koalicije 'Zajedno', koji su gotovo tri mjeseca protestovali širom Srbije zbog poništavanja rezultata lokalnih izbora, okupili se u Beogradu da proslave konstituisanje Skupštine grada, prve poslije Drugog svjetskog rata u kojoj na vlasti nijesu bili komunisti. Svečani čin tog dana bio je skidanje zvijezde petokrake, simbola komunizma, sa kupole Gradske skupštine. Za gradonačelnika je izabran lider Demokratske stranke Zoran Đinđić.

2001. U Kandaharu, sjedištu talibana, više od hiljadu ljudi prisustvovalo javnom izvršenju smrtne kazne vješanjem dvije žene optužene za prostituciju.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
22-02-10, 17:12
22. februar

1811. Rođen Vuk Vrčević, poznati sakupljač crnogorskih narodnih umotvorina, folklorist, saradnik Vuka Karadžića. Bio je trgovac, opštinski pisar i učitelj u Budvi, Grblju, rodnom Risnu i Kotoru, Njegošev pisar, sekretar knjaza Danila na Cetinju i austrijski vicekonzul u Trebinju. Sarađivao je u mnogim listovima i časopisima. Njegovi originalni radovi, kao i sakupljene narodne umotvorine objavljeni su u 15-ak posebnih knjiga. Penzionisan je u Dubrovniku, gdje je i umro 13. avgusta 1882. godine.

1853. Na Prentinoj Glavici, u Martinićima, došlo je do žestokih borbi Martinića, Brajovića i Bjelopavlića sa dijelom snaga skadarskog paše Osmana Skopljaka.

1858. Osiguravajuće društvo pod nazivom „Narodno osiguranje” (Assicurazione nazionale) osnovano je u Dobroti nakon prestanka djelovanja lokalne „Družbe bratinske pomorske sigurnosti” formirane 24. marta 1849. To je bio nastavak organizovanja pomorskog osiguranja, čiji korijeni sežu iz 1552. a prvi pokušaji organizovanog nastupa iz 1805. godine. Novo društvo je preraslo lokalne okvire, jer su njegovi akcionari bili iz cijele Boke.

1931. U Donjim Kokotima kod Podgorice rođen je Sreten Asanović crnogorski pripovjedač, dramski pisac, književni kritičar, romanopisac i novinar. Završio je učiteljsku školu, bio je glavni i odgovorni urednik časopisa "Susreti", revije "Ovdje", časopisa "Stvaranje", predsjednik Udruženja književnika Crne Gore, predsjednik Saveza književnika Jugoslavije. Objavio je knjige: Dugi trenuci, Ne gledaj u sunce, Igra vatrom, Lijepa smrt, Opojno piće, Noć na golom brdu, Lice kao zemlja i Martini i pelegrini. Dobitnik je prestižnih književnih nagrada, poput Nagrade UKCG, Nagrade oslobođenja Podgorice 1968. godine, Trinaestojulske nagrade 1972. godine i Goranove nagrade za najbolju knjigu godine 1981. godine.

1935. u Subotici je rođen Danilo Kiš, književnik i prevodilac, od oca Eduarda Kiša, mađarskog Jevrejina i majke Milice Dragićević, Crnogorke. Do 1942. godine živi sa roditeljima u Novom Sadu, gdje pohađa prvi razred osnovne škole, a zatim prelazi u Mađarsku, u očev rodni kraj, gdje završava osnovnu školu i dva razreda gimnazije. Nakon odvođenja njegovog oca u Aušvic 1944. godine, sa ostatkom porodice je repatriran u Cetinje podsredstvom Crvenog Krsta. Tamo Kiš živi do kraja svog školovanja. Na Filozofski fakultet u Beogradu Kiš se upisuje 1954. godine, a u septembru 1958. godine kao prvi student diplomira na katedri za Opštu književnost. Bio je oženjen sa Mirjanom Miočinović od 1962. do 1981. godine, a nakon razvoda braka, živio je sa Paskal Delpeš sve do svoje smrti. Umro je u Parizu, gdje se jedno vijreme i liječio, 15. oktobra 1989. Sahranjen je u Beogradu na Novom groblju. Poznati su njegovi romani Psalm 44, Mansarda, Rani jadi, Bašta, pepeo, Peščanik, Grobnica za Borisa Davidoviča, Enciklopedija mrtvih, Čas anatomije, Poetika 1 i 2, a posthumno su izašli: Život, literatura, Gorki talog iskustva, Skladište i Voria. Bavio se i prevodilaštvom sa francuskog i mađarskog jezika.

1942. Rođen poznati crnogorski fudbaler Vojin Lazarević. Karijeru je počeo u ekipi nikšićke Sutjeske. Igrao je u Crvenoj zvezdi i u tandemu sa Draganom Džajićem osam sezona harao terenima bivše Jugoslavije. Dva puta je bio prvi strijelac prvenstva. Za najbolju selekciju SFRJ odigrao je pet utakmica i postigao jedan gol.

2005. Crnogorski predsjednik Filip Vujanović i premijer Milo Đukanović uputili tekst Sporazuma o transformaciji državne zajednice Srbija i Crna Gora u zajednicu nezavisnih i međunarodno priznatih država Srbije i Crne Gore: predsjedniku SCG Svetozaru Maroviću, predsjedniku i premijeru Srbije Borisu Tadiću i Vojislavu Koštunici, kao i potpredsjedniku Vlade Srbije Miroljubu Labusu i ministru inostranih poslova SCG Vuku Draškoviću. Nakon dvije godine funkcionisanja državne zajednice SiCG, ponudili su novi model odnosa dvije države kojim bi se "prevazišli iskazani nedostaci, a između Crne Gore i Srbije obezbijedili stabilni i trajno kvalitetni odnosi". Ocjenjujući negativnim dotadašnja iskustva državne zajednice SiCG, a istovremeno "vrjednujući potrebu očuvanja i unaprjeđenja kvalitetnih i trajnih veza Crne Gore i Srbije", crnogorski državni predstavnici uputili su Srbiji predlog Sporazuma.

2006. Smatramo da iznijeti predlog Miroslava Lajčaka koji, pored ostalog, podrazumijeva da je većina od 55 odsto od broja izašlih glasača osnov za prihvatanje rezultata referenduma kao legalnog i legitimnog, za koji želimo da vjerujemo da je dat u dobroj namjeri i želji da se doprinese što većem odzivu birača, značajno odstupa od poznate evropske prakse i uporednih pravnih rješenja- navedeno je u pismu crnogorske Vlade upućenom ministrima inostranih poslova zemalja EU. Takva solucija nije poznata u pravu niti jedne od članica EU, niti je primijenjena bilo gdje u svijetu. Ta formula ignoriše rješenje iz važećeg crnogorskog Zakona o referendumu - da je referendum validan ako na njega izađe minimum 50 odsto +1 upisani birač, te ako za predloženi model glasa minimum 50 odsto + jedan od izašlih birača, navedeno je u pismu.

u svijetu:

1512. Umro italijanski moreplovac Amerigo Vespuči. Prema latinskoj verziji njegovog imena, njemački kartograf Martin Valdzemiler nazvao je Novi svijet Amerika, premda je novi kontinet 1492. otkrio Kristofer Kolumbo. Vespuči je u Novi svijet putovao 1499. kao član španske ekspedicije, a 1501. i 1502. je predvodio portugalsku ekspediciju.

1732. Rođen Džordž Vašington, američki revolucionarni vrhovni komandant (1775-1783) i prvi predsjednik SAD (1789-1797). Kada su se državni glasači sastali da izaberu prvog predsjednika, 1789. godine, Vašington je jednoglasno izabran. Kada je izabran u drugom mandatu, tražio je kompromisno rješenje između političkih frakcija od kojih su kasnije postale federalistička i demokratska partija. Umro 1. decembra 1799. godine.

1784. Iz njujorške luke isplovio prvi američki trgovački brod za Kinu, Kineska carica. U Kinu stigao 28. avgusta.

1788. Rođen njemački filozof Artur Šopenhauer, čije je djelo postalo cijenjeno pred kraj njegovog života i poslije smrti 1860. godine.

1819. SAD preuzele Floridu od Španije, prema sporazumu koji su potpisali američki državni sekretar Džon Kvinsi Adams i španski ministar Don Luis de Onis.

1828. Mirom u Turkmančaiju poražena Persija ustupila Rusiji dio Jermenije, uključujući glavni grad Jerevan.

1848. U Parizu izbila revolucija izazvana privrednom krizom. Pod pritiskom ustanika kralj Luj Filip je abdicirao i 24. februara je proglašena Druga republika koja je opstala do decembra 1852, kada se Šarl Luj Napoleon proglasio za cara Napoleona III.

1862. Tokom Američkog građanskog rata Džeferson Dejvis proglašen za predsjednika Konfederacije Država Amerike, otcijepljenih južnih država.

1882. Knez Milan Obrenović proglasio Srbiju kraljevinom i sebe kraljem.

1889. Abdicirao je Kralj Milan II Obrenović. Za naslednika odredio je maloljetnog sina Aleksandra kome je do punoljetstva imenovao i Namjesništvo.

1900. Rođen španski filmski režiser Luis Bunjuel, jedan od najvećih stvaralaca u svjetskoj kinematografiji. Snimio je 32 filma, a Andaluzijski pas iz 1928. i Zlatno doba iz 1930. postali su obrazac nadrealističkog poetskog filma.

1913. U vojnoj pobuni u Meksiku ubijeni meksički revolucionar i predsjednik Francisko Madera i potpredsjednik Pino Suares.

1949. U Beču rođen Andreas Nikolaus-Niki Lauda, austrijski vozač Formule 1 i trostruki svjetski prvak u F1.

1961. Umro Oskar Kokoška, austrijski slikar.

1966. Premijer Ugande Milton Obote preuzeo svu vlast u zemlji i naredio da se uhapsi pet ministara.

1967. Napadom na sjevernovijetnamske trupe sjeverno od Sajgona američke i južnovijetnamske snage počele najveću zajedničku operaciju u Vijetnamskom ratu.

1979. Karipsko ostrvo Santa Lusija steklo, poslije 165 godina britanske uprave, punu nezavisnost i postalo 40. član Komonvelta.

1980. Izraelska vlada pustila u opticaj novu nacionalnu valutu šekel, koji je zamijenio izraelsku funtu.

1987. Umro američki slikar, novinar, filmski režiser i producent Endi Vorhol, jedan od najznačajnijih predstavnika pop-art slikarstva.

1991. Hrvatski sabor donio je Rezoluciju o razdruživanju sa SFRJ i Rezoluciju o zaštiti ustavnog poretka Republike Hrvatske.

1993. Savjet bezbjednosti UN jednoglasno usvojio rezoluciju o pokretanju postupka za osnivanje Međunarodnog suda za krivično gonjenje lica odgovornih za ozbiljna kršenja međunarodnog humanitarnog prava, izvršena na teritoriji bivše Jugoslavije.

2001. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu osudio Dragoljuba Kunarca, Radomira Kovača i Zorana Vukovića na 28, 20 i 12 godina zatvora za silovanje i porobljavanje muslimanskih žena i djevojčica u Foči u periodu od juna 1992. do februara 1993. godine.

2002. U sukobu s vladinim snagama ubijen Jonas Savimbi, lider angolskog pokreta UNITA koji se više od 30 godina borio za vlast u Angoli.

2004. Britanac Ričard Mej, predsjednik Sudskog vijeća Haškog tribunala u procesu protiv bivšeg predsjednika Srbije i Jugoslavije, Slobodana Miloševića, podnio ostavku iz zdravstvenih razloga. Preminuo nekoliko mjeseci kasnije, 1. jula.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-02-10, 12:13
23. februar

1671. Andrija Zmajević – novi nadbiskup. Nakon petnaestogodišnjeg perioda upražnjenosti nadbiskupske stolice, papa Klement X za nadbiskupa barskog i primasa Srbije imenovao je poznatog teologa i pisca iz Perasta. Zmajević je stolovao u Budvi, jer je Bar tada bio pod osmanskom upravom.

1717. Glavari Katunske nahije podnijeli su Venecijanskom Senatu predstavku kojom traže mletačku zaštitu. Dužd je dukalom od 7. marta odredio prava i obaveze naroda Crne Gore prema republici. Pitanje saradnje sa Venecijom podijelilo je Crnu Goru, opustošenu poslije pohare Mehmed paše Ćuprilića. Vladika Danilo protivio se zahtjevu za zaštitu Mlečana. Ugovorom o primanju mletačke zaštite, u Crnoj Gori je uvedeno guvernadurstvo, što je dovelo do dualizma vlasti koji je narednih decenija iscrpljivao Crnu Goru. Kada se vladika uvjerio da ne može poništiti ugovor, riješio je da ga prihvati i tako zadrži primat u političkom životu zemlje.

1853. Pogibija Jakova Dakovića. Grahovski vojvoda i senator (zasnovao novo porodično prezime po pradjedu Daku iz bratstva Vujačića), rođen je 1782. godine. Knez je postao 1825, poslije pogibije oca Pera. Odbijao je plaćanje harača Turcima, težio da Grahovo pripoji Crnoj Gori i prisno sarađivao sa Petrom I koji mu je je dodijelio titulu vojvode. Borio se sa Smail-agom Čengićem 1836. Biva zarobljen, odveden u Mostar i nakon izvjesnog vremena oslobođen. Prilikom prve Omer-pašine vojne 1853. i napada na Grahovo, zatvorio se sa rođacima i plemenicima u pećinu u blizini kuće, pružao snažan otpor, ali su ga Osmanlije na prevaru izmamili, zarobili i poslije mučenja, posjekli na Klobuku.

1884. Gradnja Zetskog Doma. Odluka da se gradi zdanje, koje će odigrati veliku ulogu u pozorišnoj i prosvjetnoj sferi ne samo na Cetinju već i cijeloj Crnoj Gori donesena je na sjednici Društva Cetinjske čitaonice. U tu svrhu formiran je odbor za podizanje građevine. Prilozi su stizali iz svih krajeva Crne Gore, južnoslovenskih prostora i inostranstva. Projektant „Zetskog doma” bio je Josip Slade. Građevinskim radovima rukovodio je Jozo Terzović, neimar iz Dalmacije. Objekat posvećen 400-godišnjici preseljenja sjedišta države Crnojevića sa Oboda na Cetinje je u najvećoj mjeri izgrađen za četiri godine, tako da je prva predstava u novoj pozorišnoj dvorani („Balkanska carica”) igrana 1888. Zdanje Zetskog doma je završeno 1896. godine.

1916. Umro je Ilija Plamenac, crnogorski vojskovođa, političar i prvi ministar vojni. Istakao se u ratovima protiv Turske 1853. i 1862, imenovan je za senatora i vojvodu u crnogorsko-turskom ratu 1876-78, potvrdio se umješnošću komandovanja, naročito na Fundini, Trijebču i Maljatu, kao i u otporima skadarskom paši na primorju. Vojvoda Ilija Plamenac bio je dugogodišnji ministar vojni Knjaževine Crne Gore, diplomata i proslavljeni vojskovođa. Bio je u neku ruku utemeljivač crnogorskih kulturnih institucija. Njegovom zaslugom i zauzimanjem otvorena je Cetinjska čitaonica. On je takođe osnivač prvog vojnog muzeja na Cetinju, poznatog pod imenom Laboratorija, 1870. godine, namijenjenog u prvom redu za pohranjivanje ratnih trofeja .

1919. Na inicijativu velikih sila, kralj Nikola je crnogorskom narodu uputio poslanicu kojom "preklinje da se prestane sa prolijevanjem krvi"i uvjerava Crnogorce da su njihova prava zajamčena od Mirovne konferencije u Parizu koja je upravo tada i zasijedala.

1925. Vlada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca izdala je naređenje kojim svečanosti prenosa kostiju Petra II Petrovića Njegoša sa Cetinja u novosagrađenu kapelu na Lovćenu, proglašava širokom državno-nacionalnom i kulturnom manifestacijom.

1953. Na Cetinju je Osnovan EI „Obod.” Privredno preduzeće koje se razvilo u uglednog proizvođača, u prvom redu bijele tehnike, čija je djelatnost bila od velikog značaja za razvoj Cetinja. Nastalo je proširenjem preduzeća Industrija ribe sa Rijeke Crnojevića i ubrzo proširilo mrežu proizvodnih pogona i saradnju sa kooperantima u zemlji i inostranstvu: „Bauknehtom”, „Ibernom” i „Asperafrigom”.

2005. Najnoviji prijedlog rukovodstva Crne Gore o pretvaranju državne zajednice Srbija i Crna Gora u zajednicu nezavisnih država, „odslikava trajnu težnju crnogorskog rukovodstva ka punom suverenitetu njihove male republike", istakao je Asošijeted pres u jednom od sve brojnijih reagovanja svjetskih novinskih agencija na prijedlog Podgorice.

2006. Prijedlog da je za odluku o nezavisnosti potrebna većina od 55 odsto izašlih birača doveo je do drastičnog zaokreta u retorici opozicionih stranaka koje čitaju preporuke Brisela kao otvorenu podršku, pa insistiraju da referendum bude održan po pravilima koja je Podgorici uručio Solanin izaslanik, Miroslav Lajčak. Oni vide šansu da se, prema postojećem modelu, onemogući suverenistima da dosegnu prag od 55 odsto.

u svijetu:

1574. U Francuskoj izbio peti vjerski rat između katolika i hugenota [protestanata]. Hugenotski ratovi potresali su Francusku do početka 18. vijeka, a punu ravnopravnost hugenoti su stekli tek nakon Francuske revolucije 1789.

1685. Rođen njemački kompozitor Georg Fridrih Hendl, uz Johana Sebastijana Baha najznačajniji muzičar baroka.

1821. U Rimu umro engleski pjesnik Džon Kits čija se djela ubrajaju među najljepša poetska djela na engleskom jeziku.

1836. Oko 4.000 vojnika pod komandom meksičkog generala Antonija Lopesa de Santa Ane počelo opsadu tvrđave Alamo u Teksasu. Tvrđava koju je branilo oko 200 dobrovoljaca, među njima Dejvi Kroket, pala 6. marta, svi branioci poginuli.

1898. Francuski pisac Emil Zola uhapšen zbog objavljivanja otvorenog pisma predsjedniku Francuske, pod naslovom 'Optužujem', u kojem je vladu optužio za antisemitizam i montirani sudski proces protiv kapetana Alfreda Drajfusa.

1902. Rođen je Otokar Keršovani, novinar, publicista i politički radnik druge Jugoslavije.

1903. Kuba je dala zaliv Gvantanamo u trajni najam Sjedinjenim Američkim Državama.

1905. Američki advokat Pol Persi Haris osnovao u Čikagu Rotari klub.

1919. Benito Musolini napustio Socijalističku partiju i osnovao fašističku stranku pod nazivom 'Fasci del Combattimento'.

1934. Ubijen lider nikaragvanskih pobunjenika Cezar Augusto Sandino.

1938. U Kuvajtu otkriveno prvo nalazište nafte.

1939. Rođen Piter Fonda, američki filmski glumac.

1944. U Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije u Drvaru stigla sovjetska vojna misija, prva sovjetska vojna misija na tlu Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu.

1944. Staljin je izdao naredbu da se svi Čečeni presele u Kazahstan. Velik dio od njih pola miliona pritom je ubijen.

1947. Osnovana je Međunarodna organizacija za standardizaciju, odgovorna za industrijske i komercijalne ISO standarde širom svijeta.

1959. Međunarodni sud za ljudska prava otvorio prvo zasijedanje u Strazburu.

1965. U Santa Moniki umro slavni američki filmski komičar Sten Laurel, 'mršavi' iz tandema Stanlio i Olio.

1981. U pokušaju da izvrši državni udar i zbaci vladu Adolfa Suareza, grupa gardista pod vođstvom pukovnika Antonia Tehera upala, uz pucnjavu, u španski parlament.

1994. Bosanski muslimani i Hrvati zaključili sporazuman prekid vatre koji je stupio na snagu 25. februara i bio uvod za stvaranje Muslimansko-hrvatske federacije u okviru Bosne i Hercegovine.

1999. Pregovori srpskih vlasti i kosovskih Albanaca u Rambujeu kod Pariza prekinuti bez potpisivanja sporazuma koji su pregovaračima ponudili međunarodni posrednici. Srpska strana odbila prisustvo stranih trupa na svojoj teritoriji, a albanska razoružanje Oslobodilačke vojske Kosova.

2000. Umro Stenli Metjus, engleski fudbaler, osvajač prve "Zlatne lopte" .

2008. Umro je bivši predsjednik Republike Slovenije i nekadašnji predsjednik Predsjedništva SFRJ, Janez Drnovšek. Drnovšek je četiri puta biran za premijera Slovenije, poslednji put 2000. godine, a na izborima održanim decembra 2002. godine izabran je za predsjednika Slovenije sa 56,51 odsto glasova.



Uredio Hari Krisna

zvoncica
24-02-10, 13:53
24. februar

Na današnji dan se obilježava Dan nezavisnosti Estonije.

1473. Ivan Crnojević proglašen za mletačkog plemića. Gospodaru Zete – Crne Gore i njegovim nasljednicima, mletačko Vijeće devetorice dodijelilo je titulu očekujući da ih čvrsto veže za svoje interese. Iako je imao problema u odnosima sa Venecijom, Ivan Crnojević je prihvatio titulu želeći da dobije podršku Republike pred prijetnjama Mehmeda II Osvajača, koji je planirao veliki pohod na tadašnje mletačke posjede na prostoru Albanije i Zetskom primorju.

1835. Rođen Šimun Milinović, Nadbiskup barski i primas Srbije, iz Lovreća (Dalmacija). Prije dolaska na čelo Nadbiskupije bio je profesor u Sinjskoj gimnaziji. U Crnu Goru je došao 1887. godine, nakon potpisivanja konkordata između Vatikana i Crne Gore (1886.). Angažovao se na otvaranju katoličkog sjemeništa u Baru i uvođenju crkvene službe na staroslovenskom jeziku. Nezadovoljan radom i usljed bolesti, više puta je davao ostavku na svoj položaj. Umro je 23. marta 1910.

1869. Rođena princeza Marija od Crne Gore. Četvrtu kćer kralja Nikole i kraljice Milene krstio je ruski car Aleksandar II koga je, na tim povodom upriličenoj ceremoniji, zastupao njegov ađutant Dolgorukov. Umrla je rano, 25. aprila 1885. u Rusiji, gdje je bila na školovanju.

1886. U Državnoj štampariji na Cetinju u tiražu od 1000 primjeraka, izašla je Balkanska carica, dramsko djelo knjaza Nikole. Knjaz je, poslije uspjele provjere na pozornici, riješio da štampa svoju dramu, ali još uvijek ne za najširu publiku. Za svaki štampani primjerak "Balkanske carice" knjaz Nikola I će, na molbu zainteresovanog, a često i uz preporuku, davati saglasnost za uručenje.
Na izrečene pohvale knjaz je rekao: "Nijesam mislio da može izaći nešto važno za slovensku književnost, ja sam pisao za svoj crnogorski narod".

1891. Pokrenut je prvi omladinski časopis pod nazivom „Cetinjski bogoslovac”, koji je nastavio tradiciju đačkog literarnog društva „Crnogorski borac”. Vlasnici i urednici bili su učenici II i III razreda Bogoslovsko-učiteljske škole na Cetinju, među kojima Risto Popović, Andrija Jovićević, Lazar Perović i drugi budući prosvjetari i pisci.

2006. Jelko Kacin, izvjestilac Evropskog parlamenta o pregovorima radi zaključenja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju sa Srbijom i Crnom Gorom, ocijenio je u jednom intervjuu da predlog o neophodnoj kvalifikovanoj većini od 55 odsto izašlih birača na referendumu u Crnoj Gori "nije normalan".

2006. Na Monteviziji 2006. godine, crnogorskom izboru za pjesmu evrovizije, pobijedio je Kotoranin Stevan Fedi sa pjesmom "Cipele".

u svijetu:

303. Rimski car Galerije započeo je progon hršćana.

1304. U Maroku se rodio Ibn Battuta, istaknuti marokanski brijač, putnik i istraživač.

1443. Rođen mađarski kralj Matija Hunjadi, poznat kao Matija I Korvin, koji je tokom vladavine od 1458. uspješno ratovao protiv Turaka i Habsburgovaca, zauzevši 1486. godine i Beč. Obnovio je madjarsku državu poslije decenija feudalne anarhije.

1530. Karla V u Bolonji, za svetog rimskog cara i kralja Italije (već je bio kralj Španije i vladar njene ogromne imperije) krunisao papa Klement VII, što je bilo posljednji put u istoriji da rimski biskup kruniše nekog vladara.

1582. Po savjetu njemačkog astronoma Kristofera Klavijusa (1538-1612) i napuljskog fizičara i astronoma Alojzija Lilija (1520-1576), papa Grgur XIII (1502-1585) je obznanio reformu do tada postojećeg, julijanskog, kalendara papskom bulom Inter Gravissimas nazvanom po prve dvije riječi njenog teksta.

1786. Rođen njemački pisac Vilhelm Grim, skupljač i obradjivač narodnih bajki, koje je, kao i većinu drugih djela, objavio u saradnji sa starijim bratom Jakobom.

1824. U Visokom kod Kalnika, rodio se Matija Mrazović, hrvatski advokat, političar i publicista.

1848. Pod pritiskom naroda i liberalne buržoazije abdicirao francuski kralj Luj Filip, nosilac režima 'građanskog kraljevstva', a dva dana kasnije je proglašena francuska Druga republika.

1848. U Londonu je na njemačkom jeziku objavljen "Manifest komunističke partije", koji su napisali Karl Marks i Fridrih Engels.

1868. Kongres SAD pokrenuo, prvi put u američkoj istoriji, postupak impičmenta protiv predsjednika države Endrjua Džonsona. Optužen za kršenje Ustava, Džonson je bio primoran da se naredne godine povuče sa predsjedničkog položaja.

1885. Rođen Čester Vilijam Nimic, američki admiral, komandant Pacifičke flote SAD u Drugom svjetskom ratu.

1887. Pariz i Brisel postale prve dvije prijestonice povezane telefonskom vezom.

1914. U Beogradu je rođen Vladimir Dedijer, naučni radnik i publicista, učesnik NOR-a.

1920. Prvi politički program njemačke Nacionalsocijalističke radničke partije, koju je 1919. u Minhenu osnovao Adolf Hitler, objavljen je u 25 tačaka.

1938. U Arlingtonu u Nju Džersiju napravljen prvi proizvod od najlona - čekinje za četkicu za zube.

1946. Huan Peron izabran za predsjednika Argentine, započevši prvi od tri mandata na čelu te države.

1955. U mjestu Sen Šamon, u departmanu Loara rođen Alen Prost , francuski vozač, svjetski šampion, a kasnije i vlasnik tima formule 1. U trkama formule 1 je učestvovao do 1993. godine, kada se povukao nakon četvrte osvojene šampionske titule. Osnovao je tim Prost grand pri koji je učestvovao u trkama od 1997. do 2001. godine. Prost se u godinama prije formule 1 bavio kartingom. 1975. godine je bio najbolji u kategoriji seniora u cijeloj Francuskoj.

1966. U Gani, vojnim udarom dok je bio u posjeti Kini, zbačen predsjednik Kvame Nkrumah, pod čijim je vođstvom Gana 1957. izborila nezavisnost od Britanije.

1971. Alžir saopštio da preuzima kontrolu nad francuskim petrolejskim kompanijama u zemlji.

1989. Iranski ajatolah Homeini ponudio 5 miliona dolara za smrt engleskog književnika indijskog porijekla Salmana Ruždija.

1990. Umro italijanski državnik Alesandro Pertini, bivši predsjednik Italije, najpopularniji italijanski političar poslije Drugog svjetskog rata. Član italijanske Socijalističke partije postao je 1918, niz godina proveo je u fašističkim zatvorima, u Drugom svjetskom ratu učestvovao je u pokretu otpora.

1991. Nekoliko sati poslije posljednjeg pokušaja sovjetske diplomatije da spriječi sukob, počela ofanziva američkih snaga i njihovih saveznika u Zalivskom ratu protiv Iraka. Cilj ofanzive bilo prisiljavanje Iraka da napusti Kuvajt, koji je okupiran 1. avgusta 1990.

1993. Umro Bobi Mur, engleski fudbaler.

2000. Savjet bezbjednosti UN odobrio je slanje 5.500 pripadnika mirovnih trupa za nadgledanje krhkog primirja u Demokratskoj Republici Kongo.

2001. Džordž Buš preuzeo dužnost predsjednika SAD, nakon što je na izborima pobijedio Ala Gora.

2002. Na Zimskim olimpijskim igrama u Solt Lejk Sitiju (SAD) najviše medalja osvojili su sportisti iz Njemačke: 12 zlatnih, 16 srebrnih i sedam bronzanih, odnosno, ukupno 35 medalja.

2003. Umro Alberto Sordi, italijanski filmski glumac.

2004. U snažnom zemljotresu u sjevernom Maroku, poginule su 572 osobe, a 30.000 ljudi je ostalo bez svojih domova.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-02-10, 01:29
25. februar

1500. Odlazak Đurđa Crnojevića. U vrijeme snažne ekspanzije Osmanskog carstva i pada velikog dijela teritorije tadašnje Crne Gore pod njegovu vlast, posljednji slobodni gospodar iz treće crnogorske dinastije – Crnojevića, prilikom povratka iz Italije gdje se sklonio želeći da izbjegne svrgavanje sa vlasti koje je planirala Porta namjerivši da na njegovo mjesto postavi Đurađevog brata Stefana, dospio je u ruke Turaka. Premda prerušen u fratra, kako ga ne bi otkrili mletački žbiri, ipak potkazan od Venecije, sa kojom je zbog čestih verbalnih napada na sve njene institucije bio u zavadi, izručen je sultanu koji mu je, kako saopštava mletački hroničar Sanuto, ponudio upravu Crnom Gorom pod uslovom da u Carigrad dovede porodicu. Postoje pretpostavke da je taj zahtjev odbijen, te da je Đurađ dobio posjed u Anadoliji i tamo, kako neki istoriografi navode, živio do 1514. godine, odnosno da je 1503. otišao na Rodos. Nakon Đurađevog odlaska Crnom Gorom je, kratko vrijeme, do 1528. upravljao njegov islamizovani brat Skender-beg (Staniša), nakon čije smrti je ona pripojena skadarskom sandžakatu. U otporu koji su Osmanlijama počeli pružati Crnogorci, veliku ulogu imao je u tom periodu, do stvaranja moderne crnogorske države, Opštecrnogorski zbor kao vrhovno političko tijelo.

1888. Umro Josif Pančić, znameniti botaničar koji je značajan dio istraživačkog rada obavio i u Crnoj Gori. Rođen je u selu Ugrine kod Birbira u Hrvatskom primorju 5. aprila 1814. Studirao je na filozofskom odsjeku Velike škole u Zagrebu, a potom medicinu u Budimpešti koju je završio 1842. da bi 1845. pošao u Beč radi usavršavanja u botanici. Premda je karijeru počeo kao ljekar u Srbiji, ubrzo se sasvim posvetio botanici. Bavio se opsežnim istraživanjima u Srbiji i tokom 1882. i 1883. u Bugarskoj, a u međuvremenu je (1873.) boravio u Crnoj Gori, proučavajući floru Lovćena, Durmitora i Komova. Istraživao je i vegetaciju Skadarskog jezera, Sutormana, i Orjena. Na tom putovanju sakupio je značajan herbarijski materijal i 1875. u Beogradu objavio poznato djelo „Elenchus plantarum vascularium quas aestate a. 1873 in Crna Gora“, gdje je prikazao gotovo 1.300 vrsta biljaka, među kojima su devet nove za nauku. U slivu rijeke Drine otkrio je vrstu Pincea omorica, poznatu u narodu kao „Pančićeva omorika“. Opisao je, što sam, što u koautorstvu, 217 novih taksona, a u njegovu čast je nazvano 35 novih, među kojima i rod Pancicia. U Srbiji je bio veoma uvažen pa je biran za predsjednika Srpskog učenog društva, i prvog predsjednika Srpske kraljevske akademije.

1910. Zakonom o administrativnoj podjeli Crna Gora je podijeljena na deset oblasti. Ovim je izmijenjena važeća podjela na pet oblasti- katunsko riječku, nikšićku, moračku, vasojevićku i primorsko crmničku, koja je ustanovljena 1903. godine. Pokazalo se da su ove oblasti preglomazne i ova izmjena je trebalo da olakša realizaciju privrednih planova i razvoja Crne Gore.

1923. Obnovljen rad Nikšićke banke. Finansijska ustanova izrasla iz Nikšićke štedionice, prve banke u Crnoj Gori, 1914. preimenovane u Nikšićku kreditnu banku koja je zbog rata prekinula djelatnost, obnovljena je na skupštini akcionara. Za direktora je imenovan Jakov Mijušković. Banka je uspješno radila do kapitulacije 1941. godine.

u svijetu:

1570. Papa Pije V ekskomunicirao englesku kraljicu Elizabetu i zbog njene podrške protestantizmu i anglikanskoj crkvi.

1841. Rođen Pjer Ogist Renoar, francuski slikar, jedan od najistaknutijih predstavnika impresionizma.

1873. Rođen je italijanski operski pevač Enriko Karuzo, jedan od najvećih tenora u istoriji opere. Bio je posebno cenjen kao izvođač uloga u operama Đuzepea Verdija i Đakoma Pučinija i kao interpretator italijanske kancone. Jedan je od prvih pevača koji je snimio gramofonsku ploču.

1899. Umro osnivač britanske novinske agencije Rojters, njemački Jevrejin Paul Julijus fon Rojter, po kojem je nazvana najstarija svjetska agencija.

1921. Demokratsku Republiku Gruziju okupirala je sovjetska Crvena armija.

1943. U Liverpulu rođen Džordž Harison, engleski muzičar, član grupe "Bitlsi".

1948. Prinudivši premijera Eduarda Beneša da prihvati ostavke nekomunista u vladi, komunisti su u Čehoslovačkoj preuzeli vlast. Ovaj događaj nazvan je "februarski udar".

1954. Egipatski predsjednik Mohamed Nagib prinuđen da podnese ostavku, a svu vlast je kao premijer i predsjednik Revolucionarnog savjeta preuzeo Gamal Abdel Naser, njegov blizak saradnik prilikom obaranja kralja Faruka I u julu 1952.

1956. Na završetku 20. kongresa Komunističke partije SSSR, Nikita Hruščov pročitao tzv. Tajni referat u kojem je izložio posljedice Staljinove vladavine i kulta ličnosti.

1964. Pobjedom nad Soni Listonom u Majamiju, Kasijus Klej, od 1965. Muhamed Ali, postao prvi put prvak svijeta teške kategorije u boksu. Titulu je potom devet puta uzastopno uspješno odbranio, a oduzeta mu je 1967. sudskom presudom zbog odbijanja da bude mobilisan za rat u Vijetnamu.

1983. Umro američki dramski pisac, pripovjedač, romansijer i pjesnik Tenesi Vilijams. Poznata njegova djela su Staklena menažerija, Tramvaj zvani želja...

1991. U Budimpešti, ministri spoljnih poslova i odbrane šest zemalja, članica Varšavskog pakta (Sovjetski savez, Poljska, Čehoslovačka, Rumunija, Bugarska i Mađarska) potpisali protokol o ukidanju ove vojne organizacije, nakon 36 godina postojanja (14.05.1955. godine).

1993. Kim Jong Sam preuzeo dužnost predsjednika Južne Koreje kao prvi civil na čelu te azijske države poslije 32 godine.

2003. Umro italijanski komičar i režiser Alberto Sordi koji je, u 60 godina dugoj karijeri, igrao u oko 150 filmova.

2004. U 86. godini umro Stanislav Rinjak, prvi registrovani zatvorenik u nacističkom koncentracionom logoru Aušvic.

2004. Češki parlament donio odluku o slanju više od 100 vojnika u Avganistan, što je prvo aktivno učešće českih oružanih snaga od II svjetskog rata.

2005. Umro Piter Benenson, osnivač Organizacije za ljudska prava Amnesti internešenel, koja je dobitnik Nobelove nagrade.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-02-10, 15:53
26. februar

1781. U Stanjevićima je umro vladika Sava Petrović, upravitelj Crne Gore. Rođen je u Njegušima 1700. godine. Crkvenu i državnu vlast vršio je od 1735. do 1781. godine, nakon smrti svog strica vladike Danila čiji je bio pomoćnik (koađutor) od 1719. do 1735. godine, na skupu crnogorskih glavara 1735. godine, izabran je za njegovog nasljednika. Iako je imao ugled među plemenicima, ubrzo je pokleknuo pred samovoljom glavara.
Učvrstio je samostalnost Crnogorske mitropolije, odnosno Vladikata, i nastojao da očuva Crnu Goru ukliještenu između neprijateljskog Osmanskog carstva i nenaklonjene Venecije, održavajući veze koje je sa Rusijom uspostavio njegov prethodnik. Živio je povučeno u manastirima Maine i Stanjevići, a opšteplemenskim poslovima, umjesto njega, upravljao je njegov brat od strica Vasilije. Sahranjen je u manastiru Stanjevići, odakle su njegovi posmrtni ostaci preneseni na Cetinje.

1831. Pavle Apolonovič Rovinski, ruski naučnik, publicista i revolucionar, rođen je u selu Gusevka - Saratovska gubernija, u imućnoj plemićkoj porodici. Naslijedio je ogromno imanje sa 55 kmetova, što mu je, pored ostalog, pružilo povoljne mogućnosti za školovanje. Godine 1904. na Kazanskom univerzitetu dodijeljena mu je titula doktora slovenske filozofije. Kao strastveni putnik, obišao je mnoge, posebno slovenske zemlje.
Pavel Apolonovič se početkom maja 1879. našao u Crnoj Gori, gdje će s manjim prekidima provesti blizu 27 najboljih stvaralačkih godina. Intenzivno se preko 30 godina bavio naučno istraživačkim radom o Crnoj Gori. Napisao je brojne studije, rasprave i članke o Crnoj Gori i objavio ih u raznim crnogorskim periodičnim publikacijama. Svakako, najznačajnije, životno djelo P. A. Rovinskog koje je rezultiralo kao plod njegoog decenijskog izučavanja Crne Gore, je kapitalna višetomna edicija 'Crna Gora u prošlosti i sadašnjosti'. Posebno je obradio društvenu organizaciju, državni život (1815-1907), porodicu, kuću, namještaj, nošnju, ishranu, privredni život, običaje, pogled na svijet Crnogoraca i mnoge druge osobine njihove materijalne, duhovne i socijalne kulture. Crnu Goru je smatrao svojom drugom domovinom i tako jednom prilikom kaže: Tamo mi je ostalo sve čime je živjelo i kucalo moje srce, što se ničim ne da dopuniti ni zamijeniti.
A svaki Crnogorac, koji je imao priliku da upozna Pavla Rusa, smatrao se srećnim. Bio je izuzetno omiljen, drag i dobrodošao gost u svakoj kući crnogorskoj. Aktivno je učestvovao u kulturno-prosvjetnom i javnom životu Crne Gore. Dok je pisao o Crnoj Gori sigurno nije znao koliko će Crnogorci jednoga dana pisati o njemu.. Umro je 15. januara 1916. godine.

1928. Svečano otvoreno Narodno pozorište u Nikšiću dramom "Moć tame" Lava Nikolajeviča Tolstoja, a povod je bilo 100 godina njegovog rođenja. Gradsko pozorište nastavilo je tradiciju teatarske djelatnosti začete 1884. godine. Glumački ansambl oformljen je od članova dramske sekcije „Zanatlijsko-radničkog udruženja”. Upravnik i reditelj bio je Milutin Plamenac. Prvu upravu pozorišta činili su, pored Plamenca, Stojan Cerović, Vojislav Krunić, Savo Njunjić i Ljubo Đurić.

1955. Osnovan je Košarkaški savez Crne Gore, u sklopu Košarkaskog saveza Jugoslavije. Po obnovi nezavisnosti, KS CG nastavio samostalno djelovanje, a od 2006. godine član je FIBA. Prvu zvaničnu, prijateljsku utakmicu nacionalna selekcija odigrala sa BIH 13. avgusta 2008. Rezultat je bio 79:74.

2006. Referendum o državno-pravnom statusu Crne Gore biće organizovan prema evropskim standardima, jer je ona čvrsto opredijeljena za evropsku perspektivu i pored toga što briselske preporuke predstavljaju opasan presedan, poručio je crnogorski premijer Milo Đukanović. On je naglasio kako, i pored takvog presedana koji od manjine pokušava napraviti većinu, očekuje da će suverenistička opcija osvojiti 55 odsto glasova izašlih birača na referendumu.

2007. Međunarodni sud pravde presudio je da Srbija nije počinila, niti podsticala, genocid u Srebrenici 1995. niti je u tome bila saučesnik, ali je prekršila svoje obaveze time što nije učinila ništa da spriječi taj zločin niti da kazni počinioce. Sud pravde je saopštio i da Crna Gora nije subjekt u sporu BiH protiv SCG jer ona ne predstavlja kontinuitet državne zajednice Srbije i Crne Gore.

U svijetu :

1200. Umro je Stefan Nemanja, osnivač dinastije Nemanjića. Vlast u Raškoj preuzeo je 1166. godine, zbacivši brata Tihomira, vlaškog župana. Pokušao je da se oslobodi vazalnog položaja od vizantije, a u tome je uspio tek poslije smrti vizantijskog cara Manojla Komnina 1180. godine. Vlast je predao srednjem sinu Stefanu Prvovjenčanom, a ne najstarijem Vukanu, i zajedno sa najmlađim Rastkom (Svetim Savom) na Svetoj Gori podigao manastir Hilandar, nakon čega se i zamonašio.

1531. U zemljotresu u Portugalu poginulo nekoliko desetina hiljada ljudi, srušen veliki dio Lisabona i nekoliko drugih gradova.

1777. Rođen srpski vojvoda i diplomata, prota Mateja Nenadović. Bio je predsjednik Praviteljstvujuščeg sovjeta, prve srpske vlade.

1802. rođen je Viktor Igo, najveći pjesnik 18. vijeka, rodonačelnik francuskog romantizma. Pisao je pjesme, pozorišne komade, romane, eseje, pamflete. Poznata njegova djela su romani: Bogorodična crkva u Parizu, Jadnici, Rabotnici na moru, zatim pozorišni komadi Ernani, Lukrecija Bordžija...

1815. Napoleon Bonaparta pobjegao iz zatočeništva, sa ostrva Elba i uz pomoć grupe sljedbenika vratio vlast u Francuskoj. Njegova druga vladavina, nazvana 100 dana, okončana u junu, poslije vojnog poraza kod Vaterloa.

1846. Rođen Vilijam Kodi, poznatiji pod imenom Bafalo Bil, legendarna ličnost američkog 'Divljeg zapada'.

1885. Predstavnici 15 zemalja na kongresu u Berlinu, koji je organizovao kancelar Njemačke Oto fon Bizmark, dogovorili se o podjeli centralne i istočne Afrike.

1901. Vođe Bokserskog ustanka u Kini Či Hsui i Hsu Čeng Ju javno pogubljeni odsijecanjem glave.

1909. Turska priznala austrougarsku aneksiju Bosne i Hercegovine.

1915. Njemci u Prvom svjetskom ratu, u borbi protiv Francuza kod Malankura, prvi put u istoriji ratovanja upotrijebili bacače plamena.

1916. Njemci u Prvom svjetskom ratu potopili francuski teretni brod Provansa 2. Poginulo 930 ljudi.

1932. Rođen Džoni Keš, američki pjevač kantri muzike.

1935. Škotski fizičar Robert Votson Vat predstavio prvi kompletan i praktično upotrebljiv radar.

1936. Adolf Hitler u Njemačkoj otvorio prvu fabriku za proizvodnju tzv. narodnog vozila, folksvagena.

1952. Premijer Velike Britanije Vinston Čerčil saopštio da je Velika Britanija proizvela atomsku bombu i da će je isprobati u Australiji.

1960. Umro je Aleksandar Belić, poznati srpski lingvista, profesor Beogradskog univerziteta, član svih slovenskih akademija nauka, počasni profesor Moskovskog univerziteta, osnivač i urednik časopisa Jugoslovenski filolog i Naš jezik. Napisao je oko 500 rasprava jezičkih ogleda, naučnih kritika,polemika i priloga.

1969. Umro Karl Jaspers, njemački filozof, jedan od glavnih predstavnika filozofije egzistencijalizma.

1971. Umro Fernandel (Fernan Kontanden), francuski filmski glumac - komičar.

1980. Egipat i Izrael uspostavili diplomatske odnose, okončano ratno stanje između dvije zemlje dugo 30 godina.

1986. SSSR u Zemljinu orbitu lansirao prvi blok svemirske stanice Mir, koja je poslije 15 godina uništena sagorijevanjem. Nesagorjeli djelovi pali u Tihi okean 23. marta 2001.

1993. U eksploziji koju su u Svjetskom trgovinskom centru u Njujorku izazvali arapski islamski teroristi poginulo šest, povrijeđeno 1.000 ljudi.

1995. Poslije gubitka vrijednog oko milijardu dolara, koji je na berzi u Singapuru izazvao diler Nik Lison, bankrotirala londonska banka Bering, jedna od najstarijih i najuglednijih britanskih banaka.

2001. Umro Dragoslav Avramović, bivši guverner Narodne banke Jugoslavije, autor programa ekonomske stabilizacije 1994, kojim je suzbijena hiperinflacija u Jugoslaviji.

2004. U avionskoj nesreći kod Mostara, u Bosni i Hercegovini, poginuli predsjednik Makedonije Boris Trajkovski i članovi delegacije koji su s njim putovali na međunarodnu konferenciju o investiranju u BiH. Za novog predsjednika Makedonije 14. aprila izabran lider Socijaldemokratskog saveza Makedonije i premijer Branko Crvenkovski.

2006. Na Olimpijskom stadionu u Torinu službeno zatvorene 20. Zimske olimpijske igre.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
27-02-10, 22:15
27. februar

1649. Pet crnogorskih prvaka, u ime svojih nahija - Katunske, Riječke, Crmničke, Lješanske i Pješivačke, potvrdilo je odluku o primanju mletačke vlasti koju su inicirale Crmnička i Riječka nahija. Već oktobra mjeseca Venecija je dodijelila plate petnaestorici najuglednijih glavara svih crnogorskih nahija, čime je proces prilaženja Crnogoraca Mlečanima priveden kraju. To se nije dopadalo Turcima i u ljeto naredne godine upadali su u Crnu Goru i pljačkali je.

1806. U vrijeme ekspanzije Francuske imperije i shodno odlukama mira u Požunu- zaposijedanja novih teritorija, vladika Petar I sazvao je na Cetinju Opštecrnogorski zbor, na kojem je (uz prethodni sporazum sa ruskim admiralom Senjavinom čija se flota zaputila u Boku i Dalmaciju) donijeta odluka da se od austrijske vojske u Primorju zatraži predaja svih vojnih utvrđenja uoči očekivanog dolaska Francuza, kojima je pomenutim mirom pripala na upravljanje Bokeljska provincija. Odmah nakon toga, održan je i sastanak bokeljskih prvaka sa vladikom Petrom I u Risnu, i odlučeno da se povede zajednički „sveti rat” protiv „bezbožnih Francuza”. Sa odlukama tog sastanka solidarisale su se i sve katoličke bokeljske opštine.

1847. U Beču je, u 600 primjeraka, iz štampe izašao Gorski vijenac , prva značajna knjiga crnogorske pisane književnosti, epsko- filozofski i istorijski spjev Petra Drugog Petrovića Njegoša. Stihovi o besmrtnosti žrtava palih za slobodu, puni istorijskih korijena, shvatanja borbe i života, napisani su narodnim jezikom i puni duboke misaonosti.

1911. Rođen Savo Radulović. Obrazovanje je sticao u Školi lijepih umjetnosti na Univerzitetu u Vašingtonu, Harvardu i Rimu. Njegov početni likovni angažman nosi pečat mukotrpnog života u rudnicima Ilinoisa i El Grekovih, Gojinih i Rembrantovih uticaja. Prošao je faze realizma i postimpresionizma, a najviši nivo dosegao u ekspresionizmu. Posljednjih godina bavio se tematikom crnogorskog pejzaža. Izlagao je više puta u domovini i inostranstvu, posebno u SAD. Bio je član ULUCG. Umro je u Dubrovniku, 1993. godine.

1993. U Štrpcima, željezničkoj stanici na pruzi Beograd -Bar, iz voza 671 je oteta grupa od 20 nedužnih putnika islamske vjeroispovijesti, od kojih su osmorica bili državljani Crne Gore. Najstariji među otetima imao je 59, a najmlađi nepunih 17 godina. Bilo je to u jeku ratnog požara u Bosni, a istina godinama nije bila dostupna javnosti. Tek nekoliko godina nakon završetka rata, saznalo se da su otmicu izveli pripadnici Vojske Republike Srpske. Posmrtni ostaci žrtava nijesu otkriveni. 2002. godine, uhapšen je Nebojša Ranisavljević kome je na suđenju u Bijelom Polju izrečena kazna od 15 godina zatvora.

1973. Na Cetinju je rođen crnogorski odbojkaš Goran Vujević, odbojkaški reprezentativac Jugoslavije i Srbije i Crne Gore. Osvajač je zlatne medalje na Olimpijskim igrama 2000. godine i bronzane medalje na Olimpijskim igrama 1996. godine.

2004. Predstavnici crnogorske Vlade, Savjeta ministara SCG, i JP Aerodromi Crne Gore, potpisali su sa Evropskom investicionom bankom ugovore o finansiranju i Projektu modernizacije crnogorskih aerodroma. EIB je Crnoj Gori odobrila kredit od 12 miliona eura za obnovu infrastrukture i opreme na aerodromima u Podgorici i Tivtu. To će, uz kredit koji je obezbijedila Evropska banka za obnovu i razvoj sa kojom je ugovor već potpisan, biti ukupno 23 miliona eura za crnogorske aerodrome.

2006. Savjet ministara EU podržao je, u Briselu, u potpunosti napore i inicijative izaslanika visokog evropskog predstavnika za crnogorski referendum, Miroslava Lajčaka. U zaključcima Savjeta ministara pozdravlja se napredak vlasti i opozicije u definisanju modaliteta za organizovanje predloženog referenduma. Ministri EU pozvali su obje strane da postignu brzi dogovor o preostalim otvorenim pitanjima (većini, datumu i referendumskom pitanju), da bi se obezbijedila legitimnost referendumskog procesa.
Lajčak je prethodno predstavio vlasti i opoziciji preporuke o organizovanju referenduma koje predviđaju da je za validnu odluku potrebno da je podrži 55 odsto izašlih birača. Tim paketom predloženo je organizovanje referenduma 14. maja zajedno sa lokalnim izborima i predloženo jedno referendumsko pitanje.

Na današnji dan u svijetu se dogodilo:

280. Rođen rimski imperator Konstantin I (Konstantin Veliki), koji je počeo hristijanizaciju Rimskog carstva. Godine 312. izdao je Milanski edikt o toleranciji kojim je hrišćanstvo izjednačio sa ostalim vjerama, a 325. godine sazvao Prvi vaseljenski sabor u Nikeji na kojem je stvoren temelj dogmatskog i kanonskog sistema hrišćanske crkve.

1887. Umro ruski kompozitor i naučnik Aleksandar Borodin, pripadnik muzičke grupe "Velika petorica", čije je djelo značajno doprinijelo razvoju ruske simfonije i kamerne muzike. Autor je i značajnih radova iz hemije i biohemije.

1900. Osnovana britanska Laburistička partija, s Remzijem Mekdonaldom kao sekretarom.

1902. Rođen američki pisac Džon Štajnbek, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1962. godine.

1905. Reorganizacijom Velike škole osnovan je Beogradski univerzitet, prva univerzitetska ustanova u Srbiji.

1932. Rođena Elizabet Tejlor, britansko-američka filmska glumica.

1933. U požaru, koji su podmetnuli nacisti, izgorjela zgrada njemačkog parlamenta, Rajhstag, u Berlinu. Optuživši komuniste, nacisti su taj događaj iskoristili za obračun s političkim oponentima i zavodeći teror uništili posljednje ostatke parlamentarno-demokratskog sistema u zemlji.

1936. Umro ruski ljekar i naučnik Ivan Petrovič Pavlov, dobitnik Nobelove nagrade za medicinu 1907. Njegova teorija o uslovnim refleksima snažno uticala na mnoge naučne discipline, posebno na psihologiju, psihijatriju i medicinu.

1939. Velika Britanija i Francuska priznale vladu generala Franciska Franka u Španiji.

1952. Održana prva sjednica UN u novom stalnom sjedištu svjetske organizacije u Njujorku.

1956. Žene u Egiptu dobile pravo glasa.

1964. Italijanska vlada objavila je da prihvata sugestije povodom toga kako sačuvati čuveni Krivi toranj u Pizi od rušenja. Posljednja istraživanja u tom trenutku pokazala su da se 55 metara visokom tornju sa 6 metara odstupanja po vertikali svake godine pomalo povećava nagib. Eksperti su upozoravali na to da je ova srednjovjekovna građevina (kula je podignuta u periodu 1174-1350. godine) podložna rušenju usljed mogućeg zemljotresa ili oluje. Prijedlozi su stizali iz cijelog sveta, ali sve do 1999. godine nije započeta uspješna restauracija.

1965. Umro je Čarls Eduard le Korbizije, švajcarski arhitekta, slikar i pisac jedan od prvih boraca protivnika preživjelih oblika u arhitekturi i pobornika nove arhitekture.

1967. Pink Flojd izdaje svoj prvi singl "Arnold Layne".

1996. SR Jugoslavija ukinula sankcije protiv Republike Srpske(blokada na Drini) uvedene 4. avgusta 1994.

1996. Republika Makedonija i Republika Grčka uspostavile diplomatske odnose na nivou ambasadora.

1999. Međunarodne organizacije za borbu protiv korišćenja nagaznih mina procijenile da je u 64 zemlje širom planete rasuto preko 100 miliona nagaznih mina, od čega se sedam miliona nalazi na prostoru bivše Jugoslavije.

2002. U Zagrebu umro hrvatski vajar Kosta Angeli-Radovani čiji je stvaralački vijek protekao u stalnoj potrazi za novim oblicima modeliranja. Najpoznatiji je po voluminozno reduciranim ženskim aktovima i oblicima bliskim konstruktivnoj apstrakciji.

2003. Tribunal u Hagu izrekao bivšoj predjsednici RS Biljani Plavšić kaznu od 11 godina zatvora i ona je upućena na izdržavanje kazne u švedski zatvor Hinseberj. Plavšićeva je krajem 2002. godine priznala krivicu za progon nesrpskog stanovništva tokom rata u BiH.

2003. Demografi Ujedinjenih nacija smanjili su svoje ranije prognoze o naseljenosti planete za 2050-tu godinu, sa 9,3 na 8,9 milijardi, zbog povećanja smrtnosti ljudi od AIDS-a.

2006. Umro američki glumac Denis Viver koji se proslavio ulogom šerifa Meklauda u istoimenoj televizijskoj seriji.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
28-02-10, 23:40
28. februar

1431. od današnjeg dana, ove godine, datira prvi dokument koji svjedoči o postojanju pomorske trgovine u tadašnjem Kotoru. Dokument IAK govori o tome kako su Kotorani Marin Biste i Jakov Abate, unajmili brod kapetana Delabele (doplovio iz Tranija u Kotor) za prevoz žita na toj relaciji. Zakupnina je iznosila 29 zlatnih dukata, a od nje su zakupci bili dužni dati kapetanu u Apuliji 12, a ostatak po povratku u Kotor. Najstariji dokument iz 12. vijeka, premda se ne nalazi u IAK, govori o živoj pomorskoj trgovini grada, sa mjestima na istočnoj i zapadnoj obali Jadrana.

1661. U Perastu je rođen poznati slikar Tripo Kokolja. Dominantna figura kasnobaroknog slikarstva, ne samo Boke kotorske već i šireg istočno-jadranskog prostora. Gotovo čitav život proveo je u rodnom Perastu, gdje su barokni tokovi znatno intenzivnije pulsirali nego u ostalim bokeljskim naseljima. Njegovo ime, slikarski kist i slava, neraskidivo su vezani sa čuvenim bokeljskim svetilištem, Gospom od Škrpjela. O tome gdje se školovao nema podataka, ali je izvjesno da je boraveći u Veneciji pomno pratio i upoznavao savremena i nešto starija slikarska ostvarenja. Pod pokroviteljstvom Andrije Zmajevića oslikao je unutrašnjost Gospe od Škrpjela, crkvu Svete Ane iznad Perasta, potom palatu svog velikog mecene. Svoje umjetničke tragove ostavio je i na nekim dalmatinskim ostrvima. Umro je 18. oktobra 1713. godine.

1937. Muzej grada Perasta osnovan je na današnji dan odlukom opštinskog vijeća grada Perasta, na temelju zbirke eksponata sakupljenih donacijama ili otkupom tokom XIX i početkom XX vijeka, i vrijedne arhivske građe opštine Perast od 1441. godine. Prvobitno smješten u zdanju peraške opštine, muzejski prostor je proširen seljenjem dijela eksponata u kuću čuvenog pomorskog kapetana Marka Martinovića, a od 1957. dobio je prostor u baroknoj palati porodice Bujovića. Jedan je od najstarijih muzeja u Crnoj Gori. Po bogatstvu i značaju eksponata zauzima posebno mjesto među muzejima na istočnoj obali Jadrana koji se bave istorijom pomorstva. Izuzetno su vrijedna svjedočanstva prošlosti ovog grada iz 17. i 18. vijeka, kada je Perast doživio najveći ekonomski i kulturni uspon, tokom epohe koju su obilježili čuveni Peraštani: Tripo Kokolja, Matija Zmajević, Marko Martinović, Petar Smekja, Vicko Bujović, porodice Visković, Bronze, Balović, Mazarović i mnoge druge.

1972. u Zagrebu je prikazan prvi jugoslovenski dokumentarac Durmitor, snimljen 1930. godine. Iako je prikazivan u Austriji i Švajcarskoj odmah nakon snimanja, na projekciju u Jugoslaviji čekao je punih 40 godina. Autori filma su Branimir Gušić (profesor i ljekar) i Mirjana Gušić (ljekar). Film je trajao sat i po i prikazivao je prirodne ljepote durmitorskog kraja, njegove vrhove- Grudu, Bobotov kuk, Šarene pasove, Prutaše, Dobri do, i vrh koji tada nije imao ime, a autori filma su ga prozvali bezimenim. I danas se tako bilježi u geografskim kartama.

2006. Portparol visokog evropskog predstavnika prenijela da je prihvatanjem preporuka Evropske unije za crnogorski referendum o tome da je referendumska odluka validna ako dobije podršku 55 odsto izašlih birača, stvoren pravni osnov da referendum bude legitiman. U Briselu je potvrđeno da je crnogorski premijer Milo Đukanović prethodnog dana lično obavijestio Havijera Solanu da prihvata predlog izaslanika Miroslava Lajčaka.

u svijetu:

1525. Španski osvajač Ernan Kortes pogubio posljednjeg astečkog cara Kuautemoka (Kvatemoka).

1825. Rusija i Velika Britanija potpisale ugovor kojim je određena granica između Aljaske i Kanade, teritorija tada u posjedu Rusa i Britanaca.

1844. Tokom prikazivanja nove fregate Prinston, koju je na reci Potomak priredila mornarica SAD, na brodu eksplodirao jedan od topova, usmrtivši državnog sekretara, ministra mornarice i još nekoliko funkcionera Vlade SAD.

1869. Umro francuski pisac i diplomata Alfons de Lamartin, jedan od najvećih liričara romantizma.

1900. Veliko vojvodstvo Baden donijelo je uredbu kojom se prvi put u Njemačkoj ženama daje pravo studiranja na visokim školama. Dotad su mogle učestvovati samo kao gosti slušaoci.

1922. Velika Britanija formalno proglasila nezavisnost Egipta, ali zadržala kontrolu nad Sueckim kanalom i poslovima odbrane zemlje.

1933. Hitler je dan poslije paljenja Rajhstaga ubijedio predsjednika Njemačke Paula fon Hindenburga da potpiše Zakon o odbrani naroda i države, kojim su ukinute lične slobode, sloboda govora i štampe i pravo na okupljanje.

1947. Rođen srpski ekonomista i političar Miroljub Labus.

1948. Posljednje britanske vojne jedinice napustile Indiju. Laburistička vlada 1947. ukinula britansku vladavinu nad Indijom.

1953. Jugoslavija, Grčka i Turska u Ankari potpisale sporazum o političkoj, privrednoj i vojnoj saradnji, Balkanski savez.

1974. SAD i Egipat poslije sedam godina prekida obnovili diplomatske odnose.

1985. Rođena srpska teniserka crnogorskih korijena Jelena Janković.

1986. U centru Stokholma ubijen premijer Švedske i lider Socijaldemokratske stranke Ulof Palme. Jedan od najpopularnijih evropskih političara u to vrijeme, ubijen na ulici dok se sa suprugom vraćao kući iz bioskopa. Atentator nije otkriven.

1991. Završen Zalivski rat, koji su 42 dana protiv Iraka vodili SAD i saveznici. Iračke snage prisiljene da napuste Kuvajt, okupiran 1. avgusta 1990.

1991. Srpsko nacionalno vijeće i Izvršno vijeće SAO Krajine donijeli odluku da se SAO Krajina razdružuje od Hrvatske i ostaje u Jugoslaviji.

1993. Vojni transporteri SAD iznad istočne Bosne izbacili prve tovare humanitarne pomoći u hrani i ljekovima, čime je počela operacija "Padobran" u ratom zahvaćenoj BIH.

1994. U zoni zabranjenog leta iznad BiH, zapadno od Banjaluke, dva aviona SAD F16 srušila četiri srpska aviona "galeb".

2003. Na zajedničkoj sjednici oba vijeća Skupštine Jugoslavije proglašena Povelja o ljudskim i manjinskim pravima i građanskim slobodama.

2004. Afrički lideri se na samitu dogovorili da oforme Afričke multinacionalne snage, koje bi bile sposobne da intervenišu širom Afrike, u cilju okončanja građanskih ratova i sprječavanja genocida.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-03-10, 16:20
1. mart

1474. Tokom osvajačkog pohoda Osmanlija na Zetu Crnojevića, počela je na ušću Ribnice u Moraču gradnja tvrđave Depedeken, u skladu sa planovima sultana Mehmeda II Osvajača da na prostoru Podgorice naseli 5.000 turskih domaćinstava. Arheološka istraživanja tog lokaliteta, poznatog u narodu kao "Nemanjin grad", obavljena 1963. godine, pokazala su da nema naznaka da je tokom vladavine Nemanjića na tim prostorima, prije gradnje tvrđave Depedeken, bilo tragova ili temelja nekog drugog objekta.

1578. Za ovaj datum se vežu počeci poštanskog saobraćaja u Crnoj Gori. Prve crnogorske poštonoše, njih do 150, učestvovali su u prenosu mletačkih pošiljki kopnenim putem, od Kotora (gdje su lađama dolazile iz Venecije) preko podlovćenske Crne Gore do Carigrada. Pošta je upućivana dva puta nedjeljno poštanskim drumom, preko Cetinja, do Žabljaka, Podgorice, dolinom Cijevne, u Peć i dalje, preko Filipolja i Andrinopolja, do Carigrada. Ugovorom je predviđeno da se za prenos obavljen od 1. marta do 31. avgusta daje naknada od 15, a tokom zimskih mjeseci 20 talira, te da se poštonoše u normalnim okolnostima na putu zadrže 17 dana u ljetnjem, odnosno 19 dana u zimskom periodu. Za bezbjednost pošte garantovali su knezovi preko čijih se područja pošta prenosila.

1808. U Bajicama kod Cetinja, rođen je Savo Martinović, poznati crnogorski junak, pjesnik i sakupljač narodnih pjesama, jedan od saradnika Vuka Karadžića. Učestvovao je u borbama protiv Turaka i isticao se junaštvom, zbog čega ga je i Njegoš opjevao u epskom spjevu "Kula Đurišića".
I sam je pisao pjesme o događajima u kojima je učestvovao, kao i memoare koje je objavljivao u ondašnjim novinama. Od njega je Vuk Karadžić prepisao 40 narodnih pjesama sa ovog područja.

1884. Nakon nešto više od sedam godina pauze, ponovo se na Cetinju pojavila Crnogorka, prvi crnogorski književni nedjeljni list. Crnogorka se prvi put pojavila 10. jula 1871. godine i do 31. decembra izlazila je nedjeljno , kao dodatak Crnogorcu. Uređivao je Simo Popović, urednik Crnogorca, a u listu su sarađivali Jovan Sundačić, Vuk Vrčević, Laza Kostić, Knjaz Nikola, Simo Matavulj i drugi.

1903. Na Cetinju je počeo da radi prvi parni mlin, vlasništvo cetinjskog trgovca Đura Sekulića, koji je imao u planu da napravi i fabriku tjestenina kao i parnu banju.

1921. na Azurnoj obali Francuske, u Kant d Atibu, u egzilu, umro je Nikola Petrović, knjaz i kralj Crne Gore, vojskovođa, junak i pisac. Tim povodom "Glas Crnogorca" je pisao: "Umro je čovjek koji je crna brda crnogorska pozlatio slavom i veličinom, umro je kralj, pjesnik, civilizator, gospodar, heroj..." Na crnogorskom prijestolu bio je od 1860. do 1918. godine. Sa crnogorskom i hercegovačkom vojskom više puta je ratovao protiv Turaka i izvojevao sjajne pobjede na Vučjem dolu i Fundini, proširio teritoriju Crne Gore oslobodivši Nikšić, Podgoricu, Bar, Ulcinj... Sanstefanskim mirom Crnoj Gori je obezbijedio nezavisnost, a na Berlinskom kongresu, 1878. godine, Crna Gora je i faktički dobila Nikšić, Kolašin, Spuž, Žabljak, Bar, Plav i Gusinje i više nego dvostruko je uvećana. Počeo je razvoj trgovine,poljoprivrede i zanatstva, a u Nikšiću je osnovana prva štamparija. Knjaz Nikola je radio i na državnom ustrojstvu, osnovao je ministarstva, Veliki sud...

1949. Početak rada Radio Titograda označen je najavnom špicom koju je, nakon seljenja prve crnogorske radio-stanice sa Cetinja u Titograd, u etar poslao tonski realizator Šćepan – Kaćo Kovačević. Zvaničan početak emitovanja programa Radio Titograda obilježen je 1. maja iste godine, kada je Radomir Komatina, tadašnji ministar prosvjete u Vladi NR Crne Gore, svečano pustio u rad novu radio-stanicu.

1951. U istoimenom mjestu kod Nikšića, osnovana je bolnica "Brezovik", kao bolnica za tuberkulozu pluća. Prvi direktor bio je dr Zoran Kesler, poznati ljekar. Nakon ukidanja sanatorijuma za tuberkulozu na Cetinju, njegovo osoblje prešlo je u bolnicu u Brezoviku, koja je 1961. godine promijenila ime u Zavod za tuberkulozu, a 1969. prerasla u Zavod za plućne bolesti i tuberkulozu. Od 1991. godine ova zdravstvena ustanova ima naziv Specijalna bolnica za plućne bolesti.

1992. Titograd, glavni grad Crne Gore, koji je novo ime dobio 13. jula 1946. godine, vratio je svoje ime na današnji dan, 1992. godine i od tada se ponovo zove Podgorica.

1992. Na referendumu, na koji je izašlo 66,04 odsto birača, 95,94 odsto glasalo je za ostanak u Jugoslaviji. Referendum su bojkotovali Muslimani, Albanci i dio opozicionih partija.

U svijetu:

1498. Na putu ka Indiji, portugalski moreplovac Vasko da Gama iskrcao se, kao prvi Evropljanin, na obale današnje afričke države Mozambik.

1562. Katolici u Francuskoj masakrirali više od 1.000 protestanata tokom njihove molitve u Vasiju (Vassy), što je bio početak dugotrajnih borbi i hugenotskih ratova, koji su, uz prekide, 36 godina razdirali Francusku.

1767. Španski kralj Karlos III protjerao rimokatolički jezuitski red.

1809. Švedska prva u svijetu uspostavila funkciju ombudsmana, osobe koja nadzire rad organa uprave i javnih službi, a postavlja je parlament. Prvi ombudsman bio Lars Avgust Manerhajm.

1810. Rođen Frederik Šopen, poljski kompozitor i pijanist romantizma. Najistaknutiji predstavnik poljske muzičke kulture i jedan od najznačajnijih pijanista i kompozitora svih vremena. U svojoj dvadesetoj godini Frederik Šopen se seli u Pariz sa ciljem da se usavrši. Do tada je već komponovao svoja dva klavirska koncerta. Bio je prvi zapadni kompozitor koji je u klasičnu muziku unio elemente slovenske muzike. Njegove mazurke i poloneze još danas predstavljaju temelj poljske narodne klasične muzike. Šopen je često imao problema sa zdravljem i umro je sa 39 godina, poslije dužeg bolovanja od tuberkuloze.

1812. Rođen ruski književnik, realist i satiričar Nikolaj Vasiljevič Gogolj. Umro je pomračenog uma, marta 1852. godine.

1872. U planinskom području Jelouston, u SAD, osnovan prvi nacionalni park u svijetu.

1891. Rođen Stanislav Vinaver, jedan od najznačajnijih protagonista moderne srpske književnosti poslije Prvog svjetskog rata. Autor Manifesta ekspresionizma.

1896. Bosonogi ratnici abisinskog cara Menelika II potukli italijanske trupe kod Adue, Italija primorana da prizna nezavisnost Abisinije, kasnije Etiopije.

1904. Rođen američki muzičar Glen Miler, tvorac zvuka velikih bendova četrdesetih godina. Poginuo 16. decembra 1944. godine u avionskoj nesreći iznad Lamanša, a oko njegove smrti postoji misterija...

1910. Rođen britanski glumac Dejvid Niven.

1919. U Beogradu se sastala prva Skupština Jugoslavije, privremeno narodno predstavništvo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, u kom je bilo 296 poslanika, postavljenih ukazom Vlade.

1927. Rođen američki glumac i pjevač Hari Belafonte.

1941. Bugarska pristupila Trojnom paktu i dopustila njemačkim trupama da uđu u zemlju.

1943. Britansko ratno vazduhoplovstvo počelo sistematsko bombardovanje evropskih željezničkih sistema na teritorijama pod kontrolom nacističke Njemačke.

1947. Međunarodni monetarni fond počeo je sa radom.

1954. SAD na pacifičkom ostrvu Bikini izvele prvu probu hidrogenske bombe.

1959. Kiparski vođa pokreta za nezavisnost od Velike Britanije, arhiepiskop Makarios, vratio se progonstva na Kipar, izdejstvovao pregovore na kojima su krajem godine Velika Britanija, Grčka i Turska postigle sporazum o nezavisnosti Kipra. Od 1960. do smrti 1977. godine, bio je predsjednik Republike Kipar.

1966. Poslije leta od tri i po mjeseca, na Veneru se spustila sovjetska automatska stanica Venera III, prvi vasionski brod na drugoj planeti.

1991. Na prvim slobodnim izborima u Albaniji Albanska partija rada, komunisti, osvojila 176 od 250 poslaničkih mjesta i zadržala vlast.

1992. 29. februara i 1. marta 1992. godine, na referendumu u Bosni i Hercegovini, Hrvati i Muslimani se izjasnili za nezavisnu BiH. Izašlo je na glasanje 64 do 67% biračkog tijela, a gotovo 98% je glasalo za nezavisnost.

1997. Vlada Albanije i predsjednik zemlje Salji Beriša podnijeli ostavke pod pritiskom dvomjesečnih nemira zbog kraha piramidalnih banaka u kojima je na desetine hiljada Albanaca izgubilo ušteđevinu.

2001. Tužilaštvo Međunarodnog suda za ratne zločine podiglo optužnice protiv više osoba iz Jugoslavije zbog napada na Dubrovnik 1991. godine.

2003. U Pakistanu uhapšen Kalid Šeik Mohamed, jedan od osumnjičenih za organizovanje napada u SAD 11. septembra 2001.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-03-10, 13:10
2. mart

1870. Crna Gora je po prvi put uspostavila telegrafsku vezu sa svijetom. Nakon konvencije, potpisane godinu ranije sa Austrougarskom, prva telegrafska veza Crne Gore sa svijetom uspostavljena je između Cetinja i Kotora. Na osnovu nešto ranije donesenog Zakona o telegrafu (u januaru iste godine), inače prvog zakona u vrijeme vladavine knjaza Nikole, čuvanje telegrafske tajne bilo je imperativno i zagarantovano. Prvi upravitelj crnogorskog telegrafa bio je Ilija Plamenac, a prvu generaciju telegrafista koje je odabrao knjaz, obučavao je Nikola Brzak, telegrafista iz Srbije. Novo tehnološko dostignuće iz oblasti komunikacija Crna Gora je počela da koristi krajem 1869, instaliranjem telegrafskih stanica na Cetinju, Rijeci Crnojevića i Orjoj Luci. Bilo je to dvije i po decenije nakon početka njegove primjene u SAD.

1910. Objavljen je ukaz kralja Nikole kojim se Ministarstvo finansija i građevine ovlašćuje da pusti u opticaj crnogorski zlatni i srebrni novac u ukupnoj nominalnoj vrijednosti 1.630.000 perpera i to zlatnog novca 300 komada od po 100 perpera, 30 hiljada komada od po 20 perpera i 40 hiljada komada po 10 perpera, zatim srebrnog novca 300 hiljada komada po dva perpera. Zlatni novac je sadržao 90% čistog zlata i 10% bakra, a srebrni 83,5% čistog srebra i 16,5 % bakra. Novac je iskovan u Carskoj i Kraljevskoj kovačnici u Beču, a u opticaj je pušten na Blagovijesti, 25. aprila, 1910. godine.

1915. Austrijanci potopili parobrod "Rumija" u luci Bar, u Prvom svjetskom ratu.

1921. Abdikacija prestolonasljednika Danila II. Potpisao ju je dan nakon smrti svog oca, kralja Nikole, u korist Mihaila Mirkovog Petrovića. U obraćanju Jovanu Plamencu, predsjedniku vlade na koju je formalno prenio vlast zbog maloljetstva princa Mihaila, naveo je: „Našao sam da ću interesima Crne Gore i Crnogorskog naroda najbolje poslužiti ako se odrečem mojih prava na presto u korist mojega sinovca”.

1922. U Nikšiću rođen najznačajniji moderni crnogorski istoričar, akademik, profesor doktor Branko Pavićević. U julu 1941. godine pripadao užem krugu ličnosti koje su pripremale ustanak u njegovom kraju (Pješivci). Poslije ustanka bio je uključen u antifašističku oslobodilačku borbu i u njoj ostao do kraja rata. Pravni fakultet završio 1949. godine, kada je započeo studije na Institutu društvenih nauka u Beogradu. Po okončanju studija izabran je za asistenta Istorijskog instituta SANU. Doktorsku disertaciju odbranio 1954. godine (Stvaranje crnogorske države). Bio na specijalizaciji na Rimskom univerzitetu, radio po svjetskim arhivima (Rimskom, Vatikanskom, Mletačkom i Bečkom), u bivšem SSSR-u. Tamo je, s prekidima, proveo četiri godine, istražujući materijale o Crnoj Gori XVIII-XX stoljeća. Krajem 1973. godine izabran za prvog predsjednika Crnogorske akademije nauka i umjetnosti i na toj dužnosti ostao dva mandatna perioda. Krajem sedamdesetih izabran za profesora po pozivu, na Pravnom fakultetu Univerziteta Crne Gore.

1943. u borbi sa cetnicima poginuo Danilo Bojovic rodjen 1910 u Kutima - Zupa Niksicka. Jedan od istaknutih organizatora Trinaestojulskog ustanka u nikšićkom kraju i partizanskih jedinica na tom području, učesnik niza borbi za očuvanje tek oslobođenih teritorija, narodni heroj. Rođen je 1910. u Kutima (Nikšićka župa). Studirao je na Pravnom fakultetu u Beogradu i bio aktivan u antirežimskom omladinskom pokretu. Ubili su ga četnici na planini Konjsko, kada je pokušao da sa grupom partizana probije njihov obruč.

1951. Udruženje dramskih umjetnika Crne Gore osnovano je na Cetinju, sa ciljem da ostvaruje i štiti profesionalne interese svojih članova. U namjeri da afirmiše dramsko stvaralaštvo, Udruženje je na svojoj skupštini 1987. ustanovilo nagrade za pozorišno stvaralaštvo: „Godišnju nagradu”, i nagradu „Vasilije Šćućkin” koja se svake druge godine dodjeljuje za pozorišno stvaralaštvo za djecu kao i „Veliku povelju Udruženja” za životno djelo u dramskoj umjetnosti. Ona od 1988. nosi ime istaknutog glumca Petra Begovića koji je čitav život posvetio crnogorskom teatru. Udruženje izdaje časopis za pozorišnu kulturu i umjetnost – „Gest”.

1974. umro Jovan Djurović ucesnik crnogorskih ratova i NOR-a, nosilac partizanske spomenice.

2000. Njemačka je odobrila Crnoj Gori kredit u visini od 40 miliona maraka. Novac će biti upotrijebljen za projekte u kojima učestvuje i njemačka privreda. Ovo je objavljeno poslije razgovora crnogorskog predsjednika Mila Đukanovića sa njemačkim ministrom inostranih poslova Joškom Fišerom u Berlinu.

2006. Jednoglasnom odlukom 68 prisutnih poslanika, Skupština Crne Gore odlučila je, na predlog crnogorskog predsjednika Filipa Vujanovića, da na referendumu 21. maja 2006. godine, građani Crne Gore opredijele njen državno-pravni status. Odlučeno je da referendumsko pitanje glasi: Želite li da Republika Crna Gora bude nezavisna država sa punim međunarodno pravnim subjektivitetom. Obraćajući se poslanicima, nakon usvajanja odluke, predsjednik Vujanović je kazao da je i poslanička rasprava potvrdila "ono što smo znali-da arbitar naših razlika jedino može da bude volja građana, da je referendum nužan i da ga treba završiti tako što će njegovo prihvatanje biti demokratsko. Moram reći da sa ponosom doživljavam svoju dužnost predsjednika Crne Gore u Parlamentu koji je jednoglasno podržao odluku da građani na referendumu opredijele budućnost Crne Gore i da sa ponosom doživljavam trenutak kada ćemo iz ovog Parlamenta izaći, ne na ulicu nego u kampanju, da bismo podsticali, ohrabrivali, uvjeravali ljude u ono u što vjerujemo. To je velika demokratska tekovina Crne Gore, to je sjajna poruka međunarodnoj zajednici, to je sa prostora Balkana ono na što svi građani Crne Gore treba da budu ponosni", kazao je crnogorski predsjednik.

u svijetu:

1824. Rođen je češki kompozitor, dirigent i pijanista Bedžih Smetana, utemeljivač češkog nacionalnog izraza u muzici i osnivač češke opere.

1855. Umro ruski car Nikolaj I.

1917. Tokom Februarske revolucije u Rusiji, car Nikolaj II abdicirao, formirana privremena vlada Georgija Ljvova. Car potom s porodicom interniran prvo u Carsko Selo, a pošto mu je Engleska uskratila azil, u Tobolsk. Po izbijanju Oktobarske revolucije carska porodica premještena u Jekaterinburg, gdje je 1918. pogubljena.

1919. U Moskvi održan osnivački kongres Komunističke internacionale, kome su prisustvovala 52 delegata iz 30 zemalja.

1931. Rođen ruski državnik Mihail Sergejevič Gorbačov, posljednji predsjednik SSSR-a. Poslije preuzimanja vlasti 1985. počeo proces liberalnih reformi, okončao razdoblje hladnog rata sa Zapadom i doprinio slomu komunizma u zemljama Istočne Evrope.

1943. Počela bitka u Bizmarkovom moru u Drugom svjetskom ratu u kojoj su saveznički avioni potopili 12 japanskih ratnih brodova, spriječivši ih da dopreme pojačanja na Novu Gvineju. Tokom bitke poginulo je oko 4.000 Japanaca.

1946. Ho Ši Min izabran za predsjednika Sjevernog Vijetnama.

1949. Američki kapetan Džejms Galager spustio se u bazu Fort Vort u Teksasu, okončavši prvi let oko Zemlje bez spuštanja. On je za 94 časa i jedan minut avionom B50 preletio 37.742 kilometra.

1956. Francuska priznala nezavisnost Maroka.

1973. Predstavnici 12 zemalja u Parizu potpisali završni dokument o okončanju rata u Vijetnamu.

1988. Predsjednik Saveza komunista Srbije Slobodan Milošević, obraćajući se okupljenim Srbima sa Kosova ispred zgrade Skupštine SFR Jugoslavije, najavio je hapšenje albanskih lidera na Kosovu.

1994. U Vašingtonu predsjednik bošnjačke vlade Haris Silajdžić, predstavnik bosanskih Hrvata Krešimir Zubak i ministar inostranih poslova Hrvatske Mate Granić potpisali preliminarni sporazum o spajanju hrvatskih i muslimanskih teritorija u Bosni u federaciju sedam etničkih kantona.

1996. Teškim izbornim porazom Laburističke partije premijera Australije Pola Kitinga okončana vladavina laburista u Australiji duga 13 godina.

1998. Film "Titanik" postao prvi film u svijetu koji je ostvario prihod od milijardu dolara.

2000. Vlasti Velike Britanije dozvolile bivšem čileanskom diktatoru Augustu Pinočeu da napusti London i ode u Čile, odbivši zahtjev Španije za njegovu ektradiciju. Narednog dana Pinoče stigao u Čile.

2003. Francuski predsjednik Žak Širak doputovao je u zvaničnu posjetu Alžiru. To je prva posjeta na najvišem nivou od kada je Alžir stekao nezavisnost od Francuske 1962. godine, poslije osmogodišnjeg brutalnog rata.

2008. Za predsjednika Rusije izabran je Dmitrij Medvedev, kandidat Jedinstvene Rusije, čiji je lider bivši predsjednik Rusije u dva mandata Vladimir Putin.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
03-03-10, 23:44
3. mart

1573. Potpisivanjem mirovnog ugovora između Mletačke Republike i Turske, završen je trogodišnji rat u Bokokotorskom zalivu. Icrpljena ratom, u kojem je izgubila Kipar, Venecija je bila primorana da traži mir. Rat je opustošio crnogorsko primorje, a turska granica je bila pomjerena do Paštrovića što je bila opasnost od novog sukoba. Pogranično stanovništvo bilo je u iskušenju da li da se oporedijele za Mlečiće ili Turke. Tada su Grbalj, Maine, Pobori i Brajići prišli Mlecima, a Crnogorci su se sve više opredjeljivali prema Mlecima kao prijateljima i učvršćivali u namjeri da zbace tursku vlast.

1912. Bokeljsko „Proljeće”, prvi štampani crnogorski omladinski časopis pokrenula je, kako je u predgovoru stajalo, bokeljska napredna omladina. Štampan je u Kotoru, ćirilicom i latinicom. Vlasnik i izdavač bio je Vladimir Čupović, a urednik Nikola Bijelić. Donosio je literarne priloge i članke iz omladinskog života.

1918. Umro je princ Mirko Petrović, drugi sin kralja Nikole, rođen 5. aprila 1879. Nezainteresovan za politiku, sklon lagodnom životu, bavio se komponovanjem. U braku sklopljenom 1902. sa Natalijom (Aleksandra) Konstantinović imao je petoro djece, od kojih je prvo dvoje rano umrlo. Sahranjen je u Beču.

1939. Umro je Tomo Oraovac, učitelj, književnik i narodnjak, rođen 6. oktobra 1853. u selu Oraovo u Kučima. Pripada prvoj generaciji đaka Bogoslovske škole na Cetinju, gdje je nakon službovanja u Danilovgradu nastavio učiteljsku karijeru. Inicirao je 1874. sazivanje prve skupštine crnogorskih učitelja na kojoj se zalagao za jednoobraznu nastavu i ukidanje tjelesne kazne u školama. Tokom Veljeg rata obavljao je značajne dužnosti u snabdijevanju crnogorskog življa i hercegovačkih izbjeglica hranom. Za zasluge „ukazane crnogorskom narodu” dobio je visoka odlikovanja. Osamdesetih godina XIX vijeka došao je u sukob sa knjazom Nikolom zbog učešća u tajnom pokretu za uvođenje ustavnih sloboda i parlamentarizma u Crnoj Gori. Zato je bio u nemilosti vlasti. Bio je plodan književnik i publicista.

1959. Rođen Dušan Duško Vujošević, bivši košarkaš i aktuelni, a prvi selektor košarkaške reprezentacije Crne Gore. Duško je i trener, i to najtrofejniji, beogradskog "Partizana".

1992. Nakon sedmodnevne javne rasprave i izjašnjavanja građana o državno-pravnom statusu Crne Gore, 1. marta objavljeni su rezultati odgovora na referendumsko pitanje: „Da li ste za to da Crna Gora kao suverena republika nastavi da živi u zajedničkoj državi Jugoslaviji potpuno ravnopravno sa drugim republikama koje to budu željele?”. Potvrdno je odgovorilo 266.273 građana (od 480.000 koliko je imalo pravo učešća, odnosno 95,56% izašlih na referendum). Istovremeno, 72,1% građana Titograda izjasnilo se da se glavnom gradu Crne Gore vrati ime Podgorica.

2003. Održana konstitutivna sjednice Skupštine nove državne zajednice Srbija i Crna Gora, stvorene potpisivanjem Beogradskog sporazuma, gotovo godinu dana ranije. Zajednička skupština imala 126 mjesta, 91 delegira Srbija, a 35 Crna Gora. Predsjednik Skupštine Crne Gore i poslanik DPS-a u parlamentu državne zajednice SiCG, Filip Vujanović, je kazao da je vrijeme od 3 godine sasvim dovoljan period za utvrđjivanje koliko je zajednica između Srbije i Crne Gore funkcionalna: "Ostavimo vremena da procijenimo da li je najbolji interes SiCG u institucijama državne zajednice i njoj kao novom obliku naših odnosa. Naravno, ni Srbija ni Crna Gora neće dozvoliti, ukoliko procijene da to nije u funkciji tih interesa, da ona postoji. Imali bi tada mogućnost da po modelu Češke i Slovačke napravimo sporazum o prestanku te zajednice. U svakom slučaju, u vrijeme od tri godine, vjerujem da je potpuno primjereno da se proveri koliko je ta zajednica od smisla i od kvalitetnog interesa te dvije države članice, a nakon toga pravo je građana Crne Gore da na referendumu opedijele budućnost Crne Gore, odnosno državne zajednice", kazao je Vujanović.

2006. Na biračkom spisku u Crnoj Gori je 466.079 birača koji će moći da glasaju na referendumu o državnom statusu. Spisak će biti zaključen krajem aprila, do kada su moguće izmjene i dopune. Referendumsko pitanje "Želite li da Republika Crna Gora bude nezavisna država s međunarodno-pravnim subjektivitetom?" biće štampano na listiću od posebno zaštićenog 90-gramskog papira s vodenim žigom. Ishod referenduma u Crnoj Gori moraće da bude prihvaćen i u slučaju da se procenat glasova nađe u takozvanoj sivoj zoni, odnosno ako se za nezavisnost izjasni 54,9 ili 55,1 odsto izašlih birača, poručio je izaslanik za crnogorski referendum Miroslav Lajčak. "Pravila igre su pravila igre", rekao je Lajčak i dodao kako očekuje da će Skupština Crne Gore dvotrećinskom većinom potvrditi referendumsku odluku.

U svijetu:

1703. Umro engleski naučnik i izumitelj Robert Huk. Usavršio barometar, teleskop i mikroskop i otkrio ćelijsku strukturu biljaka. Postavio osnovni zakon teorije elastičnosti, Hukov zakon.

1707. Umro car Aurangzeb, najmlađi sin cara Džehana, posljednji veliki mogulski vladar Indije.

1808. Francuske trupe pod komandom maršala Joakima Miraa zauzele Madrid.

1847. Rođen američki fizičar škotskog porijekla Aleksander Grejem Bel, osnivač škole za gluvonijeme i pronalazač telefona. Izum je patentirao 1876. godine, ali pošto nije bio zaštićen tek je 1886. godine odlukom Vrhovnog suda SAD, Bel proglašen jedinim pronalazačem telefona.

1861. Manifestom cara Aleksandra II ukinuto kmetstvo u Rusiji. Više od 47 miliona kmetova oslobođeno feudalnog odnosa i dobilo pravo da trguje, da se bavi zanatima i svim poslovima u privredi.

1875. U Pariskoj operi prvi put izvedena Bizeova opera "Karmen".

1878. Potpisan Sanstefanski mirovni ugovor Rusije i Turske, kojim je Rusija pokušala da takozvano istočno pitanje riješi u svoju korist stvaranjem Velike Bugarske. Revizija ugovora izvršena na Berlinskom kongresu, u junu iste godine.

1918. U Brest-Litovsku potpisan mirovni ugovor Sovjetske Rusije i Njemačke i njenih saveznika u Prvom svjetskom ratu, kojim je sovjetska vlast napravila velike teritorijalne ustupke i pristala da Njemačkoj plati ratnu odštetu.

1921. U Labinu, u Istri, proglašena Labinska Republika, koja je ubrzo potom ugušena surovom italijanskom vojnom intervencijom.

1924. Narodna skupština Turske ukinula muslimanski kalifat i protjerala iz zemlje kalifa i njegovu porodicu, kao dio reformi predsjednika Kemala Ataturka i modernizacije zemlje.

1974. U dotad najtežoj nesreći u istoriji civilnog vazduhoplovstva, poginulo svih 346 ljudi u turskom putničkom avionu DC-10 koji se srušio blizu Pariza.

1980. Vođa partije ZAPU Robert Mugabe ubjedljivom većinom dobio prve slobodne izbore u Rodeziji, sada Zimbabveu, i formirao prvu većinsku crnačku vladu.

1987. Umro je Deni Kej, američki filmski glumac, komičar i igrač.

1991. Stanovnici Letonije i Estonije su ubjedljivom većinom glasali za nezavisnost od Sovjetskog Saveza.

1966. Umrla francuska spisateljica Margaret Dira.

1996. Vlasti Jugoslavije uhapsile Radoslava Kremenovića i Dražena Erdemovića, koje je Haški sud osumnjičio za ratne zločine u Srebrenici u julu 1995. i predale ih Međunarodnom sudu. Kremenović, poslije istrage, pušten u maju, a Erdemović, prvi optuženi koji je priznao krivicu, osuđen na pet godina zatvora.

1996. Konzervativna Narodna partija Hosea Marije Aznara pobijedila na parlamentarnim izborima u Španiji, čime je okončana 13-godišnja vladavina socijalističkog premijera Felipea Gonzalesa.

2000. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu osudio ratnog komandanta snaga bosanskih Hrvata generala Tihomira Blaškića na 45 godina zatvora, zbog zločina koje su hrvatske snage počinile nad Muslimanima u srednjoj Bosni 1992-94. Apelaciono vijeće suda 29. jula 2004. smanjilo je kaznu Blaškiću na 9 godina zatvora.

2002. Građani Švajcarske izjasnili se na referendumu da njihova država postane članica Ujedinjenih nacija.

2004. Skupština Srbije izabrala je novu vladu na čelu sa premijerom Vojislavom Koštunicom. Za je glasalo 130 poslanika, protiv 113, uzdržanih nije bilo, a nije glasao jedan, od ukupno prisutnih 234 poslanika. Nova Vlada Srbije je manjinska.

2004. U Francuskoj je zakonom zabranjeno nošenje muslimanskih feredža u državnim školama.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-03-10, 02:57
4. mart

1806. Ruska flota uplovila je u kotorsku luku i zauzela grad Kotor koji je bio pod austrijskom vlašću. Avgusta naredne godine Kotor su od Rusa preuzeli Francuzi i narednih šest godina upravljali Bokom Kotorskom.

1811. Rođen je Blažo Radović, crnogorski serdar i senator, u mladosti perjanik Njegošev. Podržavao je Petra II Petrovića u suprotstavljanju odlasku jednog broja Bjelopavlića, kao i drugih Crnogoraca, u Skadar kod Osman-paše koji je, želeći da destabilizuje crnogorskog vladara, podmićivao njegove podanike u vrijeme velike gladi u Crnoj Gori. Na početku vladavine knjaza Danila postao je kapetan Martinića i Vražegrmaca (1852). U crnogorsko-turskom ratu 1852/53, tokom prvog pohoda Omer-paše Latasa, istakao se u borbama oko Spuža, a nakon toga i u novom ratu 1862. godine. Značajno se angažovao na smirivanju Bjelopavlića nezadovoljnih porezima. Umro je 12. marta 1892. godine.

1851. Tokom boravka u Italiji, gdje se nalazio na liječenju, crnogorski vladika je posjetio Pompeju koja je u to vrijeme bila u procesu revitalizacije, dugo nakon stradanja u vulkanskoj erupciji Vezuva (79. g. n.e.). Poput drugih stranih vladara koji su posjećivali ovaj drevni grad, doživio je počast od strane domaćina simboličnom dodjelom jedne od obnovljenih kuća.

1858. u Piperima se rodio Masan Bozović. 1881 zavrsio je oficirski kurs, a kasnije i vojne skole u Italiji. Komandovao je crnogorskom odredu mirovnih snaga na Kritu, u Balkanskim ratovima, a Masan Bozovic je potonji crnogrski serdar, jer poslije njega Kralj Nikola nikom nije dodijelio tu titulu.

1890. umrla knjeginja Zorka, najstarija šćer kralja Nikole. 1883. godine udala se za Petra Karadjordjevica.

1908. U Nikšiću je osnovana prva zemljoradnička zadruga. Oblasni ekonom Ivo Kaluđerović sa nekoliko uglednih ljudi nikšićkog kraja organizovao je sastanak zadrugara, pretežno vrijednih seljaka iz okoline. Usvojen je Pravilnik Zadruge, izabran privremeni Upravni odbor sa predsjednikom Ivom Kaluđerovićem i Nadzorni odbor.

1949. Osnovan „Lovćen film”, prvo preduzeće za proizvodnju filmova u Crnoj Gori (sjedište na Cetinju). Direktor je bio Simo Čolović, a početak proizvodnje bio je nastavak snimanja „Mjesečnih pregleda NR Crne Gore”. U produkciji te kuće snimljen je i prvi dokumentarni film „Na Crnogorskom primorju”, a 1955. godine i prvi igrani dugometražni film „Lažni car”- sa radnim naslovom „Šćepan Mali”, po scenariju Ratka Đurovića, u režiji Velimira – Velja Stojanovića. Od osnivanja do 1966. godine, kada je ugašen, „Lovćen film” je proizveo 78 dokumentarnih i 11 igranih filmova u sopstvenoj produkciji.

1951. Na Cetinju rođen slikar, vajar i grafičar Dimitrije Popović. Diplomirao na Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu 1976. godine. Tokom boravka u Parizu 1974. upoznaje pariškoga kolekcionara Davriera, izlažući u sastavu njegove zbirke s Fušom, Dalijem, Đurićem, Klervajnom, Finijem, Braunerom i drugima. 1982. godine imao je zajedničku izložbu sa Salvadorom Dalijem. Čuvene su njegove izložbe-omaži Leonardu, Botičeliju, Rafaelu i Daliju. Do sada je priredio više desetina samostalnih izložbi u Crnoj Gori, Hrvatskoj i po svijetu i učestvovao na više od 200 grupnih izložbi. Dobitnik je mnogih nagrada i priznanja. Djela mu se nalaze u tridesetak svjetskih muzeja i galerija. Do sada izašlo nekoliko monografija o Dimitriju i o njegovom djelu snimljeno nekoliko filmova. Dimitrije Popović je umjetnik čiji je trag neizbrisiv u crnogorskoj, hrvatskoj i svjetskoj umjetnosti. Uz slikarstvo i grafiku, Popović se posvetio i pisanoj riječi. Napisao je zbirke eseja Veronikin rubac i Smrt u slikarstvu, kao i Priče iz Arkadije koje sadrže četrdeset i sedam kratkih zapisa o životu i iz života. Dimitrije živi i stvara u Zagrebu.

2003. Aerodromi u Podgorici i Tivtu postali vlasništvo Crne Gore, a Jugoslovenski aerotransport za uzvrat će dobiti obeštećenje od 10 milona dolara. Ugovor kojim se reguliše prenos vlasništva potpisali su u Tivtu zamjenik direktora JAT-a Miodrag Todorović i direktor JP "Aerodromi Crne Gore" Milovan Đuričković. Đuričković je nakon potpisivanja ugovora rekao da će JAT-u biti isplaćeno obeštećenje od 10 miliona dolara u tri dijela, te da će Crna Gora i zvanično preuzeti aerodrome kada uplati prvu tranšu od 2,5 miliona dolara

2006. Predsjednik Vlade Srbije, Vojislav Koštunica, ocijenio da će referendum o statusu Crne Gore propasti jer smatra da će se građani izjasniti, uprkos kampanjama, za opstanak državne zajednice. Koštunica je rekao da razgovori o odnosima Crne Gore i Srbije poslije referenduma nijesu mogući dok se vodi referendumska kampanja.

2007. Crna Gora je zauzela 59. mjesto na listi od 130 zemalja rangiranih prema konkurentnosti u sektoru turizma i putovanja za ovu godinu. Istraživanje je obavio Svjetski ekonomski forum, a Crna Gora je ove godine prvi put rangirana kao nezavisna država. U istraživanju 2006. godine, Crna Gora je sa Srbijom bila na 61. mjestu. Srbija je ove godine rangirana 17 pozicija ispod prošlogodišnjeg ranga i zauzima 78. mjesto na listi. Od zemalja regiona, najbolje je rangirana Hrvatska kojoj je pripalo 34. mjesto, a za petama joj je Slovenija na 36 poziciji. Najgore rangirana od susjednih zemalja je Bosna i Hercegovina, kojoj je pripalo 105. mjesto.

2009. U okviru projekta koji realizuje OKC Juventas, sa radom počeo prvi crnogorski web portal posvećen homoseksualcima i njihovim pravima.

u svijetu:

1152. Fridrih I Barbarosa (Frederick Barbarossa) izabran je za njemačkog kralja naslijedivši strica Konrada III (Conrad). Kasnije je bio jedan od vođa u Trećem krstaškom ratu.

1193. Umro sultan Egipta i Sirije, Jusuf Saladin, osnivač dinastije Ejubida, vojskovođa koji je 1187. godine osvojio Jerusalim, koji je 88 godina bio pod franačkom vlašću, i time izazvao Treći krstaški rat.

1678. U Veneciji je rođen italijanski barokni kompozitor Antonio Vivaldi.

1801. Novoizabrani preśednik SAD Tomas Džeferson (Thomas Jefferson) postao je prvi američki preśednik inaugurisan u novom glavnom gradu Vašingtonu.

1852. Umro Nikolaj Vasiljevič Gogolj, ruski književnik.

1857. Mirom u Parizu završen je britansko-persijski rat, a šah Persije je priznao nezavisnost Avganistana.

1877. U Boljšoj teatru u Moskvi prvi put je izveden balet "Labudovo jezero" Petra Iljiča Čajkovskog.

1933. Frenklin Ruzevelt položio zakletvu kao 32. preśednik SAD i objavio novi ekonomski program ("New Deal") za savladavanje posljedica velike ekonomske krize koja je počela 1929. godine.

1941. Britanska mornarica napala njemačke snage na okupiranim norveškim ostrvima Lofoten i potopila im 11 brodova.

1945. U Skoplju održan prvi slobodni Crkveno-narodni sabor na kome je izraženo raspoloženje makedonskog naroda za osnivanje Makedonske pravoslavne crkve obnavljanjem stare Ohridske arhiepiskopije, nasilno, od sultana Mustafe III, ukinute 1767. godine.

1952. Ernest Hemingvej završio novelu Starac i more.

1964. Savjet bezbjednosti UN usvojio je rezoluciju o raspoređivanju mirovnih snaga na Kipru.

1965. Sirija nacionalizovala devet naftnih kompanija, među kojima i dvije kompanije američkih naftnih koncerna.

1970. U havariji francuske podmornice "Euridika", u Sredozemnom moru u blizini Tulona, život izgubilo svih 57 članova posade.

1974. Konzervativci u Velikoj Britaniji izgubili izbore, premijer Edward Heath podnio ostavku, a novu vladu formirao lider laburista Herold Vilson.

1977. U snažnom zemljotresu u Rumuniji najviše stradao glavni grad Bukurešt - poginulo više od 1.500 ljudi, a 35.000 ostalo je bez domova.

1996. Ispred najvećeg tržnog centra u Tel Avivu, bombaš samoubica je eksplozijom ubio 14 i ranio više od 130 ljudi.

1998. Nakon sukoba srpskih snaga bezbjednosti i naoružanih Albanaca na području Drenice, u kojima je poginulo više desetina ljudi, kosovski Albanci počeli su masovne demonstracije širom Kosova. Ilegalna organizacija, Oslobodilačka vojska Kosova, pozvala je sunarodnike da joj se pridruže i najavila osvetu, a savjet NATO u Briselu ocijenio da Kosovo nije samo unutrašnje pitanje SR Jugoslavije, već i međunarodne zajednice.

2000. SAD su ponudile pet miliona dolara za informacije koje mogu pomoći u hapšenju predsednika SR Jugoslavije Slobodana Miloševića, bivšeg predsednika Republike Srpske Radovana Karadžića i ratnog komandanta bosanskih Srba Ratka Mladića, koji su optuženi pred Međunarodnim sudom za ratne zločine. Ponuda je objavljena na oko 10.000 potjernica postavljenih na javnim mjestima u Bosni i Hercegovini.

2002. Lider Demokratskog saveza Kosova Ibrahim Rugova, postao prvi predsjednik Kosova pod međunarodnom upravom. Za prvog premijera izabran je funkcioner Demokratske partije Kosova, Bajram Redžepi.

2003. Umro je Ser Hardi Ejmis (Hardy Amies), dizajner i veteran britanske mode, čije modele su nosili bogati i slavni uključujući i britansku kraljicu Elizabetu II.

2004. U požaru u manastiru Hilandar na Svetoj Gori izgorelo je skoro dvije trećine tog manastirskog kompleksa.

2008. Albanija, Hrvatska i Makedonija podnijele zajedničku molbu za članstvo u NATO alijansi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-03-10, 20:19
5. mart

5. marta rođeni su: Đovani Batista Tijepolo (1696.) Roza Luksemburg (1871.), a umrli: italijanski fizičar Aleksandro Volta (1827.), ruski kompozitor i pijanista Sergej Sergejevič Prokofjev i onaj koji nije bio muzicar, ali su svi igrali onako kako je on svirao, Josif Visarionovič Džugašvili - Staljin (1953.).
1984. umro je italijanski pjevač Tito Gobi, a 2004. u 114. godini života, Španac, Hoan Rijudavets Mol, obućar, koji je poslije smrti Japanca Jukićija Čuganjija bio najstariji čojek na svijetu.

od dogadjaja u Crnoj Gori izdvajamo:

1663. Crnogorski mitropolit, Ruvim III Boljević Plamenac (oko 1625–1685), koji je došao na vladičanski tron dvije godine nakon smrti vladike Mardarija (1661), prvi put se pominje u jednom pismu datiranom na ovaj dan, koje počinje sa: „Rufin, vladika cetinski i crnogorski, i Primoria”. Na početku Morejskog rata (1684) posredovao je da se Crnogorci u ratu protiv Osmanlija pridruže Mletačkoj Republici koja je bila član Svete alijanse. Ruvim III radio je na preobraćivanju jednog dijela crnogorskih katolika u pravoslavlje. Ilarion Ruvarac smatra da mu je Arsenije III dao na upravu Skenderiju, pa je prvi mitropolit, osim odrednica „crnogorski” i „primorski”, unio i titulu „skenderijski”. Andrija Zmajević ga naziva i „egzarhom pećkog patrijarha”, mada se sam Ruvim nije tako potpisivao.

1826. U jednoj od poslanica, datiranoj na ovaj dan, kojima se često obraćao Crnogorcima, vladika Petar I sažeo je suštinu univerzalnog principa i motiva življenja, ovaploćenog u potrebi za slobodom. Zbog čestih sukoba među Crnogorcima, koji su slabili odbrambenu moć cijele tadašnje Crne Gore, u jednoj poslanici upućenoj Bjelopavlićima vladika saopštava: „Ja vas svijeh, a osobljivo vas glavare, arhipastirski kako istiniti vaš dobroželatelj molim i sovjetujem da promislite za svoje sobstveno dobro, kako ćete bolje i mirnije živjeti, zašto domaća rat i nesloga i velika carstva razura i u nesreću pod tuđi bič i jaram obraća, kamo li neće jedan mali i nejaki narod u takvu nesreću obratiti; također, sloga i poslušanije čini da i mali narod može velikim i silnim narodom postati... I, evo žalosti, što je malo i tamo i ovamo ljudih, koji poznaju što je sloboda i koji rade da je ne izgube. A kad bi je vi poznavali, kako što je ja poznajem, svaki bi radiji umrijet nego li bez slobode živjet... Dosta je svaki živio, koji pod tuđi jaram nije umro”.

1806. Herceg Novi je od Austrijanaca preuzeo ruskiadmiral Senjavini, kako bi spriječio ulazak francuske vojske koja je dolazila iz pravca Dubrovnika. Grad je trebalo što prije zauzeti, pa je austrijskom komandantu, koji je tada upravljao Herceg Novim, dat ultimatum da ga napusti u roku od 15 minuta, a ostale tvrđave u Boki Kotorskoj za 24 sata.
Sjutradan, kod manastira Savina, Bokelji su održali veliko narodno veselje, a 28. marta admiral Senjavin uplovio je u Kotor.

1888. Izašao je Opšti imovni zakonik, Knjaževine Crne Gore, Valtazara Bogišića, koji je ubrzo potom postao ministar pravde u Vladi Crne Gore. Zakonik nije bio kopija Napoleonovog kodeksa kao što su bili skoro svi građanski zakonici evropskih država. U njemu je glavna pažnja posvećena pravdi i pravici, običajima, predanjima i potrebama crnogorskog naroda. Rađen je 15 godina i ubrzo je preveden na mnoge evropske jezike.
Za vrijeme ministrovanja Bogišić je mnogo uradio i na uređenju sudova i sudskih arhiva. Opšti imovni zakonik je imao više dopuna, imao je 1031 član, a u njemu nema porodičnog ni nasljednog prava, niti odredaba o tutorstvu i sudskm postupku.

1901. Osnovana Prva Nikšićka štedionica, prva crnogorska banka, koja se kontinuirano razvijala i prilagođavala promjenljivim uslovima tržišnog privređivanja.

1919. Tokom Mirovne konferencije u Parizu, na kojoj Crna Gora nije imala zvaničnog predstavnika, dr Anto Gvozdenović, jedan od tročlane delegacije koju je crnogorska vlada u egzilu uputila u Pariz, podnio je ekspoze pred Vrhovnim vijećem Konferencije. Izložio je niz činjenica koje su imale za cilj da rasvijetle stanje u Crnoj Gori nakon njenog pripajanja Srbiji, kao i uzroke koji su doveli do tog stanja. Tom prilikom apostrofirao je spletke i podvale kojima je bila izložena njegova zemlja od strane doskorašnjih ratnih saveznika, u prvom redu Srbije. „Plan zvanične Srbije (koji je samo dio imperijalističkog sna i sna nekih njenih političara) dugo je pripreman, a pošto joj se još od 1916. žurilo da ga ostvari, izrodio se taj čudni Krfski pakt, koji od jula 1917. raspolaže Crnom Gorom iako za to nije pitan nijedan Crnogorac. Taj pakt nije samo uvreda legaliteta svih vremena i svih zemalja, nego je i strašna uvreda uzvišenih principa koje su usvojili saveznici. Ne prihvatamo da Crna Gora postane srpska provincija pod vlašću vladara kojega ona nije izabrala i koji nije njen”, saopštio je, između ostalog, Gvozdenović.

u svijetu:

1496. Engleski kralj Henri VII u službu primio italijanske pomorce Đovanija i Sebastijana Kabota da bi za englesku krunu otkrili nove zemlje. 1497. godine njih dvojica stigli do Sjeverne Amerike.

1684. Njemačka, Poljska i Venecija u Lincu formirale Svetu ligu protiv Turske.

1696. Rođen italijanski slikar Đovani Batista Tijepolo, jedan od posljednjih velikana venecijanskog slikarstva. Njegovi glavni radovi, freske velikih dimenzija, rađene u maniru kasnog rokokoa, nalaze se u nadbiskupskoj palati u Udinama, u palati Labija u Veneciji, u biskupskoj rezidenciji u Vircburgu i kraljevskoj palati u Madridu.

1770. Britanske trupe u Bostonu, centru otpora protiv britanske kolonijalne vlasti, ubile pet demonstranata. Taj događaj, poznat kao Bostonski masakr, ubrzao izbijanje Američkog rata za nezavisnost.

1827. Umro italijanski fizičar Alesandro Volta. Izumio elektrofor, galvanski element, bateriju galvanskih elemenata.

1832. U Beogradu je počela da radi prva štamparija u Srbiji. "Sabor istine i nauke", Jovana Stejića, je prva knjiga štampana u njoj. Štamparija je kupljena u Rusiji i dopremljena u Beograd maja 1831. godine.

1856. Londonsko pozorište Kovent garden uništeno u požaru.

1871. Rođena Roza Luksemburg, njemačka socijal-demokratska političarka.

1916. Španski prekookeanski putnički brod Princ od Asturije, potonuo za nekoliko minuta pošto je udario u stijenu kod obale Brazila. Od 588 putnika i članova posade, njih 455 izgubilo život.

1918. Boljševistička Rusija premjestila je glavni grad iz Petrograda u Moskvu.

1933. Nacional-socijalistička radnička partija Adolfa Hitlera osvojila većinu u Rajhstagu, parlamentu Njemačke.

1945. Trupe SAD u II svjetskom ratu ušle u Keln.

1953. Umro sovjetski diktator Josif Visarionovič Džugašvili Staljin. Kao generalni sekretar Komunističke partije, od 1922. do smrti, bio neprikosnoveni vladar SSSR-a i lider komunističkog svijeta. U partijskim čistkama, od 1934. godine, eliminisao političke protivnike, a svojom politikom doprinio zaoštravanju međunarodnih odnosa u vrijeme hladnog rata i narušio ugled SSSR-a stečen značajnom ulogom u slamanju fašizma u II svjetskom ratu. Rezolucijom Informbiroa, 1948. godine, Staljin je pokušao i Jugoslaviju da podredi sovjetskoj kontroli.

1953. Umro ruski kompozitor i pijanista Sergej Sergejevič Prokofjev, jedan od najoriginalnijih muzičkih stvaralaca XX vijeka. Povezao rusko muzičko nasljeđe i moderni muzički izraz.

1964. Umro prvi filmski snimatelj na Balkanu Milton Manaki. Poseban dokumentarni značaj imaju njegove reportaže o boravku posljednjeg turskog sultana Abdula Hamida II 1911. u Bitolju, snimci rumunskog i grčkog kralja, bugarskog cara, događaji iz vremena mladoturske revolucije, balkanskih ratova, I i II svjetskog rata.

1966. Umrla Ana Andrejevna Gorenko - Ana Ahmatova, ruska pjesnikinja.

1966. Svi putnici i članovi posade, njih 124, poginuli kada je britanski putnički avion udario u japansku planinu Fidži.

1970. Stupio na snagu ugovor o neširenju nuklearnog oružja, koji je potpisalo 45 zemalja.

1975. Kuvajt nacionalizovao naftnu industriju, uključujući imovinu britanskih naftnih kompanija.

1984. Umro italijanski pjevač Tito Gobi, operski bariton svjetskog ugleda. Proslavio se ulogom u "Toski" Đakoma Pučinija sa partnerkom Marijom Kalas.

1993. Minut poslije polijetanja sa skopskog aerodroma, srušio se makedonski putnički avion foker 100. Poginulo 77 od 97 putnika i članova posade.

1999. Odlukom Međunarodnog arbitražnog tribunala, grad Brčko dobio status distrikta pod suverenitetom Bosne i Hercegovine, što je izazvalo oštre proteste u srpskom entitetu BiH, Republici Srpskoj.

2001. Predsjednici Jugoslavije i Republike Srpske, Vojislav Koštunica i Mirko Šarović, potpisali u Banjaluci Sporazum o uspostavljanju specijalnih i paralelnih veza Jugoslavije i RS.

2003. Predstavnički dom Kongresa SAD usvojio Zakon o normalizaciji trgovinskih odnosa SAD sa Srbijom i Crnom Gorom.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-03-10, 01:56
6. mart

1822. U Budvi je rođen Stefan Mitrov Ljubiša. Njegova školska sprema nije bila velika, ali je njegovo, samoukim radom stečeno obrazovanje, bilo impresivno. Ono mu je omogućilo i napredovanje u političkoj karijeri: 1861. godine biran je za poslanika Dalmatinskog sabora, a zatim i za člana Carevinskog vijeća. Od 1870. godine, kada je postao presjednik Dalmatinskog sabora, živi u Zadru. Politički život preokupira Ljubišu. On je u toku nekoliko decenija jedna od najkrupnijih političkih figura na jugu. Ono sto Ljubišu uzdiže u sam vrh naše književnosti jesu dvije pripovjedačke zbirke: Pripovjesti crnogorske i primorske (1875) i Pričanja Vuka Dojčevića (1877-1879). Njegov književni zamah prekinut je upravo u toku pisanja ove druge zbirke. Umro je iznenada, od upale pluća, u Beču, 23. novembra 1878. godine.

1899. Crnogorski „plavi šljemovi”. Odred od 80 crnogorskih vojnika, oficira i podoficira, koji je na poziv Velikih sila bio u sastavu međunarodnih snaga na Kritu, završio je uspješno svoju misiju i vratio se u domovinu. Na ostrvu koje je još od XVIII vijeka bilo poprište sukoba između Grka i muhamedanaca, 1897. došlo je do žestokih borbi pošto su Grci htjeli da ga pripoje matici. U cilju smirivanja sukoba, evropske velesile su odlučile da na ostrvo upute jedan jak odred međunarodne vojske iz neutralnih evropskih zemalja. Delikatna uloga u tom angažmanu pripala je Crnoj Gori koja je tada uživala veliki ugled pa je, na prijedlog ruskog carskog izaslanika, engleska diplomatija uputila crnogorskoj vladi zahtjev da oformi odred koji bi učestvovao u smirivanju situacije na Kritu. Prihvativši zahtjev, Crna Gora je poslala odred formiran od 40 vojnika iz Drugog bataljona stajaće vojske i još toliko iz narodne vojske. Odredom je komandovao Mašan Božović, a njegov zamjenik bio je Jovo Bećir. Tokom boravka na ostrvu, koji su okončali 1. marta 1899. godine, Crnogorci su dobili niz komplimenata od strane predstavnika Velikih sila.

1916. na Cetinju je umro Ilija Plamenac, crnogorski ratnik, vojskovođa i političar. Rođen je 1821. godine u Boljarima, kod Virpazara. Učestvovao je u crnogorsko-turskom ratu 1852/53. godine i u borbama na Krnjicama 1862. godine, kojom prilikom je stekao titule vojvode i senatora, a u crnogorsko-turskom ratu 1857/78. godine zajedno sa vojvodom Markom Miljanovim Popovićem, komandovao je borbama na Medunu i Fundini protiv Mehmed-paše. Poznati su i njegovi otpori skadarskom paši duž crnogorskog primorja 1878. godine. Obavljao je mnoge odgovorne dužnosti, a jedno vrijeme bio je i ministar vojni.

1929. Umro je Josef Holeček, češki pisac, novinar i prevodilac. Rođen je u Stožicama, 27. februara 1853. Kao dopisnik čeških listova, pratio je ustanak u Hercegovini i situaciju u Crnoj Gori tokom Veljeg rata. Ponovo je 1882. boravio u Crnoj Gori istražujući fenomen junaštva, a potom i krajem XIX vijeka, i sa tih putovanja objavio brojne radove o crnogorskom društvu, njegovoj borbi za slobodu, crnogorskim junacima Marku Miljanovu, Peku Pavloviću i dr. Bio je među najznačajnijim ličnostima u Češkoj koje su u svom vremenu stvarali pozitivnu sliku o Crnoj Gori. U društvu u kom je živio zagovarao je prihvatanje crnogorskih ideala čojstva i junaštva. Bio je konzervativan panslavistički mislilac. Uz memoare i brojne knjige o češkom društvu, u Rusiji je objavio veliki broj prevoda narodne poezije sa južnoslovenskih jezika i radova vezanih za Južne Slovene.

1939. Umro je Stevo Čuturilo, prosvjetni radnik, pisac udžbenika, političar i novinar koji je tokom relativno kratkog boravka u Crnoj Gori ostavio zapažen trag. Rođen je 1846. u Lici (selo Dabar). Završio je učiteljsku školu, a u daljem obrazovanju posvetio se izučavanju pedagogije. Učestvovao je kao dobrovoljac u Hercegovačkom ustanku. U Crnu Goru je došao 1876. godine. Obavljao je dužnost glavnog školskog nadzornika, a u toku Veljeg rata bio je urednik „Glasa Crnogorca”. Pokrenuo je 1878. inicijativu da se u Crnoj Gori otvore srednje škole „za djecu iz boljih kuća”, pa je tako nastao i „Knjaževski pansion”. Radio je na izradi nastavnih planova i programa i napisao 20 udžbenika, nekoliko poučnih djela iz oblasti pshilogije, etike, pedagogije. Bavio se i prevodilaštvom. Crnu Goru je napustio 1882. godine.

1979. „Čudesna galerija”, dokumentarni film, storija o traganju za pejzažima Crne Gore koje su u svojim djelima ovjekovječili poznati crnogorski slikari: Lubarda, Milunović, Stanić i Vujošević, snimljen je u produkciji „Zeta filma” iz Budve, po scenariju Boška Pušonjića, u režiji Veselina Ljumovića.

2006. Vlada Crne Gore pozvala Organizaciju za evropsku bezbjednost i saradnju i Savjet Evrope da imenuju posmatrače za sve faze referendumskog procesa o državno-pravnom statusu Crne Gore.

u svijetu:

1475. Rođen je Mikelanđelo Buonaroti, italijanski slikar i vajar, velikan italijanske renesanse. Najpoznatija njegova djela nalaze se u Rimu - Pista, Bazilika Svetog Petra, Grobnica pape Julija trećeg, 12 fresaka na sikstinskoj kapeli u Vatikanu i Mramorni kip, David, u Firenci.

1480. U Toledu je potpisan sporazum kojim je Španija priznala portugalsko osvajanje Maroka, a Portugalija se odrekla pretenzija prema Kanarskim ostrvima.

1629. Njemački car Ferdinand II Habzburški izdao je Edikt o restituciji, kojim je protestantskim knezovima naloženo da vrate Katoličkoj crkvi sve posjede zaplijenjene od 1552. godine. Ferdinand III opozvao je taj edikt Vestfalskim mirovnim ugovorom 1648.

1874. Rođen je ruski filozof Nikolaj Aleksandrovič Berđajev, profesor na Moskovskom univerzitetu. Mislilac hrišćanske inspiracije, jedan od najvećih filozofa 20. vijeka, napustio je sovjetsku Rusiju 1922. i postao najpopularniji ruski filozof na Zapadu.

1875. Rođen Moris Ravel, francuski kompozitor. Najpoznatije djelo mu je Bolero.

1882. Knez Milan Obrenović je proglasio Srbiju kraljevinom, a sebe kraljem.

1899. Bajer registrovao Aspirin kao zaštitni znak.

1900. Umro je njemački inženjer Gotlib Vilhelm Dajmler, koji je 1883. konstruisao prvi automobilski benzinski motor. Osnovao je 1890. kompaniju "Dajmler Motoren-Gezelšaft", koja se 26 godina poslije njegove smrti ujedinila s fabrikom Karla Benca u kompaniju "Dajmler-Benc", proizvođača prestižnih automobila "mercedes".

1926. Rođen Andžej Vajda, poljski režiser.

1927. Rođen je kolumbijski književnik Gabrijel Garsija Markes. Pisac "magičnog realizma", žanra koji miješa mitove, magiju i realnost, najviše je doprinio da latinoamerička literatura dođe u centar pažnje svjetske kulturne javnosti šezdesetih godina 20. vijeka. Dobitnik je Nobelove nagrade za književnost 1982.

1937. Rođena Valentina Vladimirovna Terješkova, sovjetska astronautkinja, prva žena u svemiru.

1941. Krunski savjet Kraljevine Jugoslavije je u Drugom svjetskom ratu donio odluku da Jugoslavija pristupi Trojnom paktu, pod uslovom da joj Njemačka i Italija garantuju nepovrjedivost teritorije.

1943. Partizani su u čuvenoj Četvrtoj ofanzivi, i još čuvenijoj "bitci za ranjenike" u Drugom svjetskom ratu, pregazili Neretvu.

1944. Poletjevši iz vazduhoplovnih baza u Velikoj Britaniji, 658 američkih bombardera započeli su u Drugom svjetskom ratu danonoćno bombardovanje Berlina.

1957. Bivše britanske kolonije Zlatna Obala i Togoland ujedinjene su u državu pod nazivom Gana, koja je stekla nezavisnost u okviru Komonvelta, čime je počeo talas dekolonizacije u Africi.

1972. Rođen Šakil O'Nil, američki košarkaš.

1973. umrla je Perl Bak, južnoamerička književnica. Dugo je živjela u Kini i pisala o tamošnjem životu. Napisala je osam romana i niz drugih djela, a najpoznatiji njeni romani su Dobra zemlja, Sinovi, Majka, Rastureni dom, Izgnanstvo, To ponosno srce i drugi. Dobila je 1938. godine Nobelovu nagradu za roman Dobra zemlja.

1980. Francuska književnica belgijskog porijekla Margerit Jursenar postala je prva žena član Francuske akademije.

1992. "Mikelanđelo", jedan od najopasnijih kompjuterskih virusa, napao je hiljade kompjutera širom svijeta.

1993. Snage iračkog predsjednika Sadama Huseina, u Basri i drugim gradovima u južnom dijelu Iraka, ubile najmanje 400 učesnika pobune protiv centralne vlasti.

1994. Umrla je grčka glumica Melina Merkuri, veoma angažovana šezdesetih godina 20. vijeka u borbi protiv vojne hunte u Grčkoj, potom ministar kulture u vladi grčkih socijalista.

1998. U sukobima sa srpskim snagama bezbjednosti na Kosovu ubijen je Adem Jašari, komandant bivše Oslobodilačke vojske Kosova.

1999. Umro Stenli Kjubrik, američki filmski reditelj.

2002. Vlasti u Indiji uspostavile su kontrolu nad zapadnoindijskom državom Gudžarat, nakon jednonedjeljenih sukoba Indusa i Muslimana u kome su poginule 803 osobe, uključujući i 58 Indusa koji su živi izgorjeli u vozu koji je zapalila jedna muslimanska banda, što je i bio uzrok sukoba.

2005. U SAD je umro fizičar i laureat Nobelove nagrade Hans Bete, koji je pobjegao iz nacističke Njemačke, a zatim postao ključna figura u razvoju prve atomske bombe.

2006. Bivši predsjednik RS Krajine Milan Babić počinio samoubistvo u pritvorskoj jedinici Haškog tribunala.

2006. Na 78. dodjeli Oskara nagradu za najbolji film dobio film "Fatalna nesreća".

2008. Američki predsjednik Džordž Buš je i zvanično podržao kandidata republikanca Džona Mekejna za predsjednika zemlje.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-03-10, 02:47
7. mart

1440. Prvi poznati lučki kapetan sa titulom admirala u Kotoru, prema jednom zapisu IAK, bio je Živko Mace (Zivici Mace admiralii Chatari). U Kotoru je admiral, inače u funkciji lučkog kapetana, od 1493. imao ulogu gastalda (upravnika) u Bokeljskoj mornarici i upravljao mornaričkim odredom. Djelovao je kao pomorska policija u Zalivu, držao propise pomoraca, učestvovao u borbama na moru i kopnu i preuzimao vlasti u gradu tokom trodnevnih svečanosti u čast Sv. Tripuna.

1717. U vrijeme vladavine vladike Danila Crnom Gorom, tokom snažnog pritiska Osmanlija na podlovćensku Crnu Goru i posjede Mletačke republike, Mletački senat je posebnim dukalom potvrdio ugovor o mletačko-crnogorskoj vojnoj saradnji u tekućem ratu sa Turcima. Po dolasku u Crnu Goru nakon završetka posjete Rusiji (koja je tada procjenjivala da Crnogorci izvjesno vrijeme ne treba da se sukobljavaju sa osmanskom vojskom) zbog nezainteresovanosti Austrije da prihvati ratni plan vladike Danila o saradnji u antiturskoj koaliciji, ugovor o vojnopolitičkoj saradnji sa Venecijom relaksirao je za izvjesno vrijeme odnose između Mletačke republike i Crne Gore, čijeg je vladiku Republika željela da trajno ukloni, plašeći se njegovih čvršćih veza sa Austrijom ili Rusijom.

1781. U svojoj rezidenciji u Stanjevićima umro je crnogorski mitropolit Sava Petrović, suvladar Vasilija Petrovića Njegoša. Vodio je miroljubivu politiku i prema Mlecima i prema Turcima, pa Crna Gora stoga nije učestvovala u rusko-austrijskom ratu protiv Turske 1735-1739. godine. Poslije njegove smrti postavilo se pitanje nasljednika, a kandidati su bili vladika Arsenije Plamenac i arhimandrit Petar Prvi Petrović Njegoš. Većina naroda bila je naklonjena Petru Prvom, ali je mitropolit postao Plamenac, - sestrić mitropolita Save, kome je mimo volje većine Crnogoraca, ujak obezbijedio položaj crnogorskog, skenderijskog i primorskog mitropolita.
Arsenije Plamenac se smatrao najnesposobnijim crnogorskim mitropolitom i nije imao nikakvog autoriteta kod crnogorskih glavara. Na mjestu crnogorskog mitropolita ostao je do smrti u maju 1784. godine.

1852. Na inicijativu Danila Petrovića, Crnogorski senat i glavari donijeli su akt o proglašenju Crne Gore knjaževinom, a Danila Petrovića knjazom. Tim povodom upućen je i zahtjev ruskom caru Nikolaju I, da duhovna vlast ubuduće bude odvojena od svjetovne, tako da bi jednu vršio vladika koga bi birao narod, a drugu, sa titulom knjaza, Danilo Petrović i njegovi potomci u prvoj liniji po redu prvorođenja. Čin političke sekularizacije – odvajanja svjetovne, odnosno državne, od crkvene vlasti bio je od istorijskog značaja za Crnu Goru. Njime je okončan period crnogorskog Vladikata, privremeno prekinut u doba vladavine Šćepana Malog. Aktom je određeno da vladike imaju ograničenu vlast u crkvenim poslovima te da ih proglašava Senat. Crna Gora kao knjaževina, a knjaz Danilo kao knjaz, priznati su od Rusije 18. jula 1852. To je označilo i priznanje državnog subjektiviteta i nezavisnosti crnogorskog Knjaževstva.

1921. Nekoliko dana nakon sahrane kralja Nikole, njegov najstariji sin princ Danilo potpisao je abdikaciju u korist maloljetnog sinovca Mihaila. Pošto je Mihailo bio maloljetan za namjesnika mu je određena njegova baba kraljica Milena. Kraljica Milena je svojim ukazom, kao namjesnica poslije abdikacije Danila II, kao novu potvrdila staru vladu Jovana Plamenca. Do promjene u sastavu vlade došlo je 28. juna 1921. godine, kada je kraljica imenovala vladu pod predsjedništvom Milutina Vučinića.
Mihailo je odbio da krunu i titulu "kralja i gospodara Crne Gore" primi iz ruku italijanskog okupatora.

1945. U prvim poratnim danima, Glavni odbor Crvenog krsta Crne Gore (obnovljen 30. aprila 1944.) dobio je ovlašćenje da naplaćuje ulaznice za pozorišne i bioskopske predstave kako bi se novcem prikupljenim na taj način pomoglo mnogim crnogorskim porodicama koje su tokom rata zapale u egzistencijalnu krizu.

1945. Poslije ostavke kraljevske vlade, Josip Broz Tito formirao novu vladu Jugoslavije, u koju su ušli i šef Demokratske stranke Milan Grol, kao prvi potpredsjednik, i Ivan Šubašić, kao ministar inostranih poslova.

1970. Rođen fudbaler Niša Saveljić, jedan od najboljih odbrambenih igrača u SR Jugoslaviji 90-tih godina. Odigrao je 32 utakmice za državni tim.

1975. Umro Velimir- Veljko Vlahović, političar, inženjer mašinstva. Rođen je u selu Trmanje, u Rovcima kod Kolašina. Sahranjen je u Beogradu, u Aleji velikana. Mašinstvo je studirao u Beogradu, Pragu, na Sorboni i diplomirao na Univerzitetu u Moskvi. Veoma se rano, jos kao srednjoškolac, uključio u napredni pokret. Jedan je od istaknutijih boraca i rukovodilaca studentskog pokreta u Beogradu. Učestvovao je u španskom građanskom ratu, kao borac Internacionalnih brigada. Tamo je, kako je govorio, počeo „da polaže ispite iz velike lekcije istorije". Ubrzo poslije dolaska u Španiju, u bici na Ma rami, 14. februara, 1937. godine, teško je ranjen u nogu. Aprilski rat i okupacija Jugoslavije 1941. godine zatekli su ga u Moskvi. Po zadatku CK KPJ i Vrhovnog staba NOPOJ, u Moskvi je, 11. novembra 1941, organizovao s Đurom Salajem radio stanicu „Slobodna Jugoslavija", preko koje je u svijet prodirala istina o borbi naroda Jugoslavije protiv okupatora i domaćih izdajnika. Poslije oslobođenja zemlje, obavljao je najodgovornije partijske i drzavne dužnosti. Narodnim herojem proglašen je 27. novembra 1953. godine.
O Crnoj Gori puno je razmišljao:
"Moje misli i prva saznanja rodila su se ovdje, između Kamenika, Komova, Prokletija i Durmitora. Kasnije sam ih neprekidno pronalazio - širom svjeta. Nikada pronađene do kraja te misli stalno su se vraćale Crnoj Gori. Osjećao sam da svijetom nosim teret rođenja - teret Crne Gore.... Nositi neprekidno u sebi Crnu Goru znači i dar i prokletstvo. Crna Gora je i morska pjena i sniježna prašina, igra kamenih litica i sunovrat potoka, grohot bitaka i pijanstvo ratova. To je zemlja nade i očajanja, jave i snoviđenja... To je zemlja najveće krajnosti - dubokog mraka i raskošne svjetlosti, slobodni zatočenik i usužnjena sloboda. To je nikad ne napisana istorija u kojoj su ljudi vjekovima plakali kriomice i svoje i tuđe suze. Crna Gora je država koja nije znala za državne granice, kao što nije znala za granice između života i smrti. Ona je vječito otvoreni prozor slobode, koja neprekidno nosi raskinute lance ropstva, stalno u ranama koje ispira kapljicama rose..."

2003. Za predsjednika Srbije i Crne Gore izabran potpredsjednik Demokratske partije socijalista Svetozar Marović.

u svijetu:

1573. Potpisivanjem mira u Carigradu završen rat Otomanskog carstva i Mletačke republike, u kome su Turci preuzeli Kipar od Mletaka.

1765. Rođen francuski hemičar Žozef Nijeps, pionir fotografije. Usavršavajući litografiju, od 1813. do 1820, prvi uspio da fiksira sliku dobijenu u mračnoj komori pomoću posrebrene bakarne ploče prekrivene osjetljivim slojem asfaltnog laka.

1793. Francuska revolucionarna skupština objavila rat Španiji.

1809. Umro francuski konstruktor balona Žan-Pjer Fransoa Blanšar. Godine 1785. sa Džonom Džefrisom, prvi preletio Lamanš balonom.

1850. Rođen čehoslovački državnik i filozof Tomaš Masarik, profesor Praškog univerziteta, borac za nezavisnost i prvi predsjednik Čehoslovačke, od 1918-1935. godine.

1876. Prvi razgovor telefonom obavili izumitelj telefona Aleksander Grejem Bel i njegov saradnik Votson.

1912. Norveški istraživač Roald Amundsen objavio je da je uspješno stigao na južni pol tokom antarktičke ekspedicije godine 1910-11.

1932. Umro francuski državnik Aristid Brijan, šest puta premijer od 1909. do 1929. dobitnik Nobelove nagrade za mir 1926. začetnik ideje o zajednici evropskih država.

1935. Sarska oblast pripojena je Njemačkoj. Ova oblast prethodno je Versajskim ugovorom o miru data na upravu Francuskoj za period od 15 godina kao naknada za ratnu štetu od njemačkog pustošenja i razaranja.

1951. Vjerski fanatik ubio premijera Irana Alija Razmarua, u džamiji u Teheranu

1980. Francuska književnica Margaret Jursenar izabrana za člana Francuske akademije nauka kao prva žena, član ove ugledne institucije.

1989. Iran prekinuo diplomatske odnose s Velikom Britanijom zbog objavljivanja knjige britanskog pisca indijskog porijekla Salmana Ruždija "Satanski stihovi", u kojoj je islam, prema ocjeni iranskih vjerskih vođa, izvrgnut poruzi.

1994. Pri slijetanju na aerodrom u Kigaliju oboren avion kojim su se predsjednici Ruande i Burundija Habjariman i Ntjaramir vraćali sa mirovnih pregovora u Tanzaniji. Pogibija dva predsjednika prekinula osmomjesečno primirje plemena Hutu i Tutsi i pokrenula novi talas nasilja.

2002. Arijel Šaron postao premijer Izraela.

2002. Na referendumu u Irskoj glasači se izjasnili protiv strogih zakona o zabrani abortusa.

2004. Na parlamentarnim izborima u Grčkoj pobijedila je desničarska hrišćansko-demokratska stranka - Nova Demokratija, Kostasa Karamanlisa, koji je postao novi premijer. Time je okončana 10-godišnja vladavina socijalističkog PASOK-a.

2005. Bivši načelnik Generalštaba Vojske Jugoslavije, Momčilo Perišić, predao se Haškom tribunalu pred kojim je optužen za granatiranje Sarajeva, Zagreba i masakr u Srebrenici.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-03-10, 02:18
8. mart

8. marta se obilježava Međunarodni dan žena. Usvojen je na Drugoj konferenciji žena socijalistkinja u Kopenhagenu 1910. godine, a na predlog Klare Cetkin. Cilj je bio mobilizacija širokih ženskih masa protiv buržoaskog gospodstva i zatražena su biračka prava za žene. Prvi put je proslavljen 1911. godine u Njemačkoj, Austriji, Danskoj, Švajcarskoj, a od 1913. slavi se svuda u svijetu.

Na današnji dan u Crnoj Gori:

1514. Dvije decenije nakon štampanja Cetinjskih inkunabula i djelovanja već afirmisanog crnogorskog štampara Makarija, Dubrovčanin Luka Primović obratio se Velikom vijeću da mu odobri štampanje knjiga po cetinjskom uzoru, jer se u Dubrovniku na njih gledalo sa velikim uvažavanjem.

1751. Rođen Antun Kojović, pjesnik, dramski i prozni pisac, opat i mason, potekao iz stare budvanske plemićke porodice. Školovao se u Loretu, gdje je i počeo da piše poeziju na italijanskom jeziku. Nakon boravka u Veneciji, gdje je održao prvu misu, vratio se u Budvu i postao paroh. Iako je bio katolički sveštenik, veoma je uvažavan među pravoslavnim stanovništvom Budve. Pretpostavlja se da mu je zbog članstva u masonskoj loži bilo onemogućeno da dostigne veći uspon u svešteničkoj karijeri. Stvarao je, pored italijanskog, i na izvornom narodnom jeziku. Poznata djela su mu: „Anali i memoari”, komedija u stihu „Smiješni razgovori” i pjesme „Versi ali rime slovenske”. Umro je 22. januara 1845. godine.

1906. donesen je Krivični zakonik Knjaževine Crne Gore kojim je, između ostalog, bila predviđena smrtna kazna za pokušaj pripajanja Crne Gore drugoj teritoriji.

1929. Poginuo je Radoš Bulatović, istaknuti crnogorski patriota i komitski borac za slobodnu i nezavisnu državu Crnu Goru. Ubijen je sa bratom Dragom - od strane srpskih žandara 8. marta 1929. godine u selu Ravni u blizini Moračkog Manastira. Bio je gerilski borac protiv velikosrpske okupacije i aneksije Crne Gore sprovedene 1918. godine.

1931. Osnovana je organizacija koja je preteca danasnjeg Fudbalskog Saveza Crne Gore. U sali „Doma slobode” na Cetinju, osnovan je Cetinjski nogometni podsavez – Crnogorski sportski (fudbalski) savez, organizacija čiju tradiciju danas nastavlja Fudbalski savez Crne Gore koji je taj naziv dobio u decembru 1944. Za prvog predsjednika izabran je profesor Nikola Latković. Fudbal se u Boki Kotorskoj igrao u prvoj deceniji XX vijeka, a 1904. godine, donesena je fudbalska lopta na Cetinje. U Podgorici se fudbal igrao 1910. godine, a 1911. na Cetinju je osnovan Fudbalski klub „Crnogorac”. Dvije godine nakon toga, u junu 1913. godine, osnovan je Fudbalski klub „Lovćen”.

1976. u Podgorici je rođen Sergej Ćetković, popularni crnogorski pjevač pop muzike.

2007. Unija poslodavaca Crne Gore postala je punopravni član Upravnog odbora Udruženja konfederacija preduzeća Crnog i Kaspijskog mora, na sastanku koji je održan u Kazahstanu.

u svijetu:

1500. Portugalski moreplovac Pedro Alvarez Kabral krenuo iz Lisabona na put u Indiju. Promijenivši dotad poznatu rutu, udaljio se od afričke obale u pravcu zapada prema Južnoj Americi, i tako otkrio današnji Brazil, proglasivši ga portugalskom kolonijom. Iste godine brazilsku obalu otkrio Španac Vinsente Pinson.

1817. Osnovana Njujorška berza.

1857. Žene zaposlene u tekstilnoj industriji Njujorka demonstrirale zbog neljudskih uslova rada.

1879. Rođen njemački hemičar i fizičar Oto Han. S Fricom Štrasmanom 1939. otkrio cijepanje jezgra atoma urana pomoću neutrona i otvorio eru nuklearnih reaktora. Dobitnik Nobelove nagrade za hemiju 1944. godine.

1889. Umro švedski brodski inženjer i izumitelj Džon Erikson. Izumio prvi uspješan brodski vijak.

1908. U Njujorku 15.000 žena marširalo kroz grad tražeći kraće radno vrijeme, bolju platu i uslove za rad.

1910. U Kopenhagenu održana Druga konferencija socijalistkinja, na inicijativu njemačke revolucionarke Klare Cetkin. Na konferenciji ustanovljen praznik Dan žena, u znak sjećanja na demonstracije žena u Čikagu 8. marta 1909. godine.

1912. U Velikoj Gorici rođen Vladimir Bakarić, hrvatski i jugoslovenski revolucionar i državnik, publicista i naučni radnik. Bio jedan od organizatora ustanka u Drugom svjetskom ratu u Hrvatskoj.

1917. Umro je njemački konstruktor i general Ferdinand fon Cepelin, koji je 1900. konsturisao veliku vazdušnu lađu - dirižabl, nazvanu po njemu ''cepelin''. Njegova letjelica duga 248 metara bila je lakša od vazduha, s velikim balonom profilisanog vretenastog oblika i motornim pogonom.

1921. Francuske trupe ušle u Diseldorf i druge gradove u Ruru, pošto Nemačka nije isplatila ratnu štetu, što je bila obavezna prema Versajskom mirovnom ugovoru potpisanom poslije I svjetskog rata.

1922. U Zagrebu izvršena smrtna kazna vješanjem nad Alijom Alijagićem, koji je 1921. u Delnicama izvršio atentat na jugoslovenskog ministra unutrašnjih poslova Milorada Draškovića, tvorca Obznane, Vladine uredbe kojom je zabranjen rad Komunističke partije Jugoslavije.

1942. Japanske trupe u II svjetskom ratu zauzele glavni grad Burme Rangun, dan pošto su ga napustili Britanci.

1942. Umro kubanski velemajstor Hose Raul Kapablanka, svjetski prvak u šahu od 1921. do 1927. Titulu osvojio pobijedivši njemačkog velemajstora Emanuela Laskera.

1950. Sovjetski maršal Kliment Vorošilov objavio da je SSSR u septembru 1949. isprobao atomsku bombu, u vrijeme kada se smatralo da je SAD jedina država koja posjeduje nuklearno naoružanje.

1965. U Južni Vijetnam se iskrcalo 3.500 marinaca SAD, počelo masovno uključenje kopnenih trupa SAD u Vijetnamski rat. Početkom 1968. godine, broj vojnika SAD u Južnom Vijetnamu popeo se na 525.000.

1973. U eksploziji automobila-bombe, koju su podmetnuli pripadnici IRA ispred zgrade glavnog londonskog suda i sjedišta Skotland jarda u Londonu, poginula jedna osoba, povrijeđeno njih 238.

1973. Otvoren je najviši tunel na svijetu, a najduži u Americi - Ajzenhauer tunel.

1993. Uz posredovanje Međunarodnog komiteta Crvenog krsta, iz logora u Bosni i Hercegovini pušteno 5.540 zarobljenika zatočenih tokom bosanskog rata. Prema saznanjima te organizacije, ostalo zatočeno 3.100 zarobljenika u srpskim, hrvatskim i muslimanskim logorima.

1994. Više od 100 intelektualaca iz cijelog svijeta potpisalo Apel svim evropskim vladama i Ujedinjenim nacijama zahtijevajući da spriječe masakre u BiH i na teritoriji cijele SFRJ i da Savezna Republika Jugoslavija preda teško naoružanje Ujedinjenim nacijama. Traženo da naoružanje SRJ bude uništeno bombardovanjem, maksimalno štedeći ljudske živote, ako ona to odbije.

1999. Vojska Šri Lanke, u brzoj operaciji, zauzela više od 500 kvadratnih kilometara teritorije na sjeveru zemlje, pod kontrolom separatističke gerilske grupe Tamilski tigrovi. U sukobima separatista i Vladinih snaga od 1983. poginulo oko 57.000 ljudi.

2001. NATO odobrio ulazak jugoslovenskih vojno-policijskih snaga u prvi sektor Kopnene zone bezbjednosti na administrativnoj granici Srbije i Kosova. Kopnena zona bezbjednosti je uspostavljena na osnovu Kumanovskog sporazuma koji su u junu 1999. potpisali NATO i Vojska Jugoslavije, po završetku vazdušnih udara NATO-a na Jugoslaviju.

2001. Međunarodni sud za ratne zločine u Hagu formirao poseban tim za istragu zločina Oslobodilačke vojske Kosova. Prve optužnice protiv Albanaca sa Kosova podignute u februaru 2003. godine.

2001. U 102. godini umrla Dam Ninet de Valoa, balerina i osnivačica Britanskog kraljevskog baleta.

2004. Tribunal u Hagu otpečatio optužnice protiv hrvatskih generala Mladena Markača i Ivana Čermaka, koje ih terete za zločine nad srpskim civilima u Kninskoj krajini tokom vojne akcije Oluja u avgustu 1995. i izmijenjenu optužnicu protiv generala Ante Gotovine. Tri dana kasnije Markač i Čermak se predali tom sudu.

2005. Premijer Kosova Ramuš Haradinaj podnio ostavku, narednog dana se predao sudu u Hagu, pred kojim je optužen za zločine na Kosovu tokom oružanih sukoba 1998. i 1999. Tom sudu se predao i regionalni komandant OVK Ljah Brahimaj.

2005. U specijalnoj operaciji u Čečeniji ubijen lider separatista Aslan Mashadov, kog Moskva tereti za seriju smrtonosnih napada u Rusiji, uključujući otmicu u školi u Beslanu, kada je poginulo oko 400 talaca od kojih su polovina bila djeca.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-03-10, 15:53
9. mart

1835. U pohodu crnogorskih ratnika na utvrđenje na Skadarskom jezeru, koje je bilo pod kontrolom Osmanlija, Žabljak Crnojevića je oslobođen prvi put. Napad je bio odgovor na nasilje koje su Osmanlije nekoliko dana ranije počinili nad stanovništvom u jednom od prigraničnih područja (ubistvo dvadesetak kučkih čobana). Izveli su ga Ceklinjani, Ljubotinjani i Kuči. Ipak, nakon osam dana, tokom kojih se akcija proširila i na okolne predjele nastanjene osmanskim podanicima, Crnogorci su po nalogu Petra II, koji je nastojao da ostvari trajniji mir sa Osmanlijama, morali napustiti nekadašnju prijestonicu Crnojevića. Prilikom odstupanja, na Cetinje su odnešena i dva demontirana topa („Krnjo” i „Zelenko”) i poklonjena Njegošu.

1879. Osam mjeseci nakon potvrde državne nezavisnosti Crne Gore na Berlinskom kongresu, pokrenute su reforme organa vlasti koju je do tog vremena oličavao Senat, objedinjujući sudsku, upravnu i zakonodavnu funkciju. Ukidanjem Senata, ustanovljeni su Državni savjet (vlada), resorna ministarstva i Veliki sud. Državni savjet činili su svi ministri i ona lica koja je imenovao knjaz. U nadležnosti su mu bile i funkcije zakonodavnog tijela. Formirana su ministarstva spoljnih poslova, unutrašnjih poslova, pravde, finansija i vojske. Nešto ranije, 3. marta, za prvog ministra spoljnih poslova knjaz Nikola je imenovao Stanka Radonjića. Ove su promjene ozvaničene 2. aprila iste godine, na posljednjoj skupštini narodnih glavara.

1889. Umro vojvoda Anto Daković, senator i znameniti crnogorski junak, sin poznatog grahovskog vojvode Jakova Dakovića. Anto je rođen 1824. godine. Poslije očeve pogibije (1853.) imenovan za vojvodu od strane knjaza Danila. Istakao se predvodeći Grahovljane u mnogim bojevima, posebno u bici u Dugi 1861. godine. Zbog sukoba sa knjazom Nikolom 1869. godine, emigirirao je u Rusiju, ali se ubrzo vratio i uključio u nove oslobodilačke akcije, posebno u Veljem ratu, kada mu je knjaz Nikola odao priznanje i imenovao ga za brigadira. Napisao je „Memoare”, značajan dokument iz tog perioda borbi sa Turcima. Njegovom smrću ugasila se loza vojvode Jakova jer je Anto još za života ostao bez oba sina – Jakše (Jakova) i Perka (Pera). Opjevan je u mnogim narodnim pjesmama.

1960. u Parizu je u 70. godini umrla princeza Ksenija, osma kćerka kralja Nikole i kraljice Milene. Umrla je u krajnjoj patnji i nemaštini nakon 44-godišnjeg teškog egzila. Rođena je na Cetinju 1881. godine. Bila je desna ruka svome ocu, njegov najsavjesniji sekretar. Znala je zadiviti protivnike kada se raspravljalo o pitanju Crne Gore. Pisala je memoare i uspješno se bavila fotografijom. Bila je prva žena na Balkanu koja je vozila automobil. Nije se udavala, iako su za brak sa njom bili zainteresovani srpski kralj Aleksandar Obrenović i bugarski car Ferdinand. Princeza Ksenija je sahranjena u ruskoj pravoslavnoj crkvi u Kanu, pored svojih sestara Milice i Ane i njihovih muževa, ruskih kneževa Nikole i Petra. Njeni zemni ostaci preneseni su 1989. godine, zajedno sa ostacima njenih roditelja i sestre Vjere, na Cetinje i sahranjeni u dvorskoj crkvi na Ćipuru.

1962. U Podgorici je ,rođen Ivan Brajović, potpredsjednik Socijaldemokratske partije i poslanik u Skupštini Crne Gore.

2006. Ambasador Srbije i Crne Gore pri OEBS-u u Beču, Vesko Garčević, uručio je zvaničan poziv toj organizaciji za praćenje crnogorskog referenduma. On je na sjednici Stalnog savjeta OEBS-a uručio poziv svim državama članicama te organizacije, kao i Kancelariji za demokratske institucije i ljudska prava, ODIHR, kao i nevladinim organizacijama i ostalim zainteresovanim za posmatranje referenduma.

U svijetu:

495. Tokom opsade Napulja, u vojsci francuskog kralja Šarla III pojavila se epidemija sifilisa, koja se brzo proširila na ostale evropske zemlje. Smatra se da su, dotad nepoznatu bolest, doneli Kolumbovi moreplovci s Novog kontinenta.

1074. Boreći se protiv kršenja celibata, papa Grgur VII naredio je da svi oženjeni rimokatolički sveštenici budu ekskomunicirani.

1454. Rođen Amerigo Vespuči, italijanski moreplovac iz Firence, savremenik Kolumbov. Od 1490. bio je u službi španskog i portugalskog kralja. Preduzimao je više putovanja u Novi svijet i stigao na obale Srednje i Južne Amerike. Po Vespučijevom latinskom imenu (Americus), njemački geograf M. Valdzemiler nazvao je zemlje novog svijeta - Amerika, što je kasnije i usvojeno.

1661. Umro je kardinal Žil Mazaren, francuski političar italijanskog porijekla. Poslije smrti kardinala Rišeljea, 1642. postao je ministar za vrijeme regentstva kraljice Ane i kao jedan od najvještijih diplomata svoga doba učvrstio temelje na kojima je Luj XIV gradio hegemonističku politiku Francuske prema Evropi.

1796. Napoleon Bonaparta oženio se Žozefinom d'Boarne, udovicom bivšeg francuskog oficira koji je giljotiniran za vrijeme Francuske revolucije.

1807. Predvođeni Karađorđem, srpski ustanici su potpuno oslobodili Beograd od Turaka, iako je grad, kao politički centar pašaluka, bio čvrsto utvrđen i posjednut jakim janičarskim snagama. Beograd je postao politički, vojni i kulturni centar nove Srbije i ostao je u srpskoj vlasti do propasti Prvog srpskog ustanka 1813. godine.

1814. Rođen je ukrajinski pisac i slikar Taras Ševčenko, najveći ukrajinski pjesnik 19. vijeka, romantičar i revolucionar. Poezijom inspirisanom narodnim stvaralaštvom razvio je književni ukrajinski jezik i otvorio puteve novoj ukrajinskoj poeziji.

1831. Kralj Luj Filip osnovao je Francusku Legiju stranaca sa sjedištem u Alžiru.

1847. U toku američko-meksičkog rata, američke snage pod generalom Skotom izvršile su invaziju na Meksiko tri milje južno od Vera Kruza. Naišavši na neočekivano slab otpor Meksikanaca, 10.000 američkih vojnika zauzelo je Vera Kruz, pri čemu nijedan vojnik nije poginuo.

1862. Tokom Američkog građanskog rata dogodio se prvi sukob oklopnih brodova između "Monitora", broda armije Unije, i broda Konfederalne vojske "Merimak". U četvoročasovnoj bici nijedan brod nije oštećen.

1876. Američki fizičar Aleksandar Graham Bel je u Bostonu obavio prvi telefonski razgovor na svijetu. Pronalazač telefona pozvao je svog prijatelja Vatsona i uzbuđeno mu rekao: "Prijatelju Vatson, dođite ovamo. Potrebni ste mi". Bel je bio engleski fiziolog i učitelj govora gluvih. Kasnije je prešao u Ameriku, gdje je ostavio ogromno djelo "Mehanizam govora". Njegov prvi telefon nije imao izvora električne energije, jer je mikrofon u njemu bio magnetskog tipa.

1888. Umro je Vilhelm I, pruski kralj od 1861, koji je uz pomoć moćnog kancelara Ota fon Bizmarka 1871. ujedinio 25 njemačkih država u Njemačko carstvo i proglasio se carem.

1890. Rođen je ruski državnik Vjačeslav Mihajlovič Molotov, šef sovjetske diplomatije iz dva navrata i glavni pregovarač s nacističkom Njemačkom u pripremi sovjetsko-njemačkog pakta o nenapadanju u avgustu 1939. godine. Nakon 30 godina, koliko je proveo u najvišem partijskom i državnom vrhu, u vrijeme Staljinove diktature, isključen je iz Centralnog komiteta Komunističke partije i smijenjen sa svih funkcija u junu 1957. godine.

1908. Pobunjeni igrači AC Milan osnivaju Fudbalski klub Internacionale 1908 FC, poznatiji kao Inter.

1914. U Skoplju je rođen Milorad Macura, arhitekta, dugogodišnji direktor beogradskog Instituta za arhitekturu i urbanizam koji je uradio generalni plan Novog Beograda i projektovao niz objekata u Beogradu, Somboru, Smederevu i drugim gradovima Srbije.

1924. Italija je anektirala Rijeku, koja je od potpisivanja jugoslovensko-italijanskog ugovora u Rapalu, u novembru 1920. godine, imala status nezavisnog grada.

1934. Rođen Jurij Gagarin, ruski kosmonaut i prvi čovjek u kosmosu.

1943. Rođen je američki velemajstor Robert Bobi Fišer, prvi Amerikanac koji je osvojio titulu svjetskog prvaka u šahu, pobijedivši, 1972. u Rejkjaviku, ruskog velemajstora Borisa Spaskog. Titulu je izgubio bez meča, 1975. godine, kada je odbio da prihvati uslove Međunarodne šahovske federacije, pa je za prvaka svijeta proglašen ruski velemajstor Anatolij, Karpov.

1952. Umrla ruska književnica i prva zena ambasador u svijetu, Aleksandra Kolontaj.

1959. Pojavila se Barbika, najprodavanija lutka na svijetu.

1964. Rođena Žilijet Binoš, francuska glumica.

1991. U Beogradu su održane prve velike antirežimske demonstracije. Policija je grubom silom rasturila demonstrante, nakon čega je centar grada zaposjela vojska s tenkovima. Poginuli su jedan demonstrant i jedan policajac. Proteste zbog brutalnosti policije nastavili su narednih dana beogradski studenti.

1992. Umro je bivši premijer Izraela Menahem Begin.

1994. Teroristi Irske republikanske armije izveli su prvi u seriji minobacačkih napada na londonski aerodrom "Hitrou".

1994. Umro Čarls Bukovski, američki pisac.

1999. Iranski predsjednik Mohamad Hatami doputovao je u Italiju, što je bila prva posjeta šefa iranske države jednoj zapadnoj zemlji od islamske revolucije 1979. Tokom trodnevne posjete, Hatami se susreo i sa poglavarom Rimokatoličke crkve Jovanom Pavlom II u Vatikanu.

2002. Ponovo je otvoren tunel Mon Blan u Alpima, nakon velikog požara u njemu 1999. godine, kada je poginulo 39 osoba.

2003. Tajlandska policija je saopštila da je u tromjesečnoj akciji, koja je sprovedena širom zemlje u potrazi za proizvođačima i dilerima sintetičke droge (metafetaminima), ubijeno više od 2.200 ljudi.

2003. U Havani, glavnom gradu Kube, Evropska unija otvorila je diplomatsko predstavništvo.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
10-03-10, 16:12
10. mart

1766. U Petrogradu je iznenada umro Crnogorski vladika i gospodar, Vasilije Petrović, sin Radula Šćepčeva Petrovića, rođen na Njegušima 1709. godine. Već od 1740. javlja se kao aktivna politička ličnost. Zamjenjujući vladiku Savu, tokom njegovog boravka u Rusiji od 1742. do 1744. godine, vodio je samostalnu politiku. Na zahtjev crnogorskih glavara vladika Sava ustupio mu je, kao energičnijem i mlađem, vladičanski i državni tron. Kao vladika, djelovao je potpuno samostalno. Jačajući crnogorski oslobodilački pokret, značajno se angažovao na pripajanju matici Crnoj Gori njenih, od tuđina zaposjednutih, krajeva i objedinjavanju slobodnih područja. Vodio je teške borbe protiv Otomanske imperije i sklapao mir sa njom, a na drugoj strani učvršćivao veze sa Rusijom. Napisao je, i u Moskvi 1754. godine štampao, poznatu „Istoriju o Crnoj Gori”, koja je imala ogroman značaj za formiranje svijesti Crnogoraca o viševjekovnoj nezavisnosti. Utemeljio je posebnu književnu vrstu – poslanice, koje je kasnije do žanra razvio vladika Petar I Petrović. Predosjetivši kraj života, prethodnog dana izdiktirao je testament koji nije uspio da potpiše. Po naređenju ruske carice Katarine Druge, sahranjen je u kamenu grobnicu u Blagovještenskoj sabornoj crkvi Aleksandra-Nevskog... lavre, o trošku ruskog Kolegija inostranih djela. Veličanstvena sahrana obavljena je po pravoslavnom obredu, a na nadgrobnoj spomen-ploči od kamena, pored crnogorskog grba sa dvoglavim orlom, na ruskom jeziku piše: "Crnogorski grb" "Vasilije Petrović 1709-1766 godina, Mitroplit skenderijski i primorski Crne Gore, brat Danila Njegoša, osnivač vladajuće dinastije Crne Gore". Njegovu ostavštinu ruska carica je poslala u Crnu Goru sa gramatom i trogodišnjom pomoći novom crnogorskom mitropolitu.
Vladika Vasilije je neumorno radio na ujedinjenju crnogorskih plemena. Jedini je od sedam vladara Petrovića kojima se zemni ostaci nalaze van Crne Gore.

1879. U Crmnici rođen Jovan Plamenac, bivši ministar, crnogorski premijer, predsjednik Crnogorske narodne skupštine, glavni organizator Božićne pobune 1919. godine, slobodni zidar, publicist. Bio je poslanik u crnogorskom parlamentu od 1906. godine, ministar prosvjete i crkvenih djela (1907.-1909.), ministar unutrašnjih poslova (1907.-1910.), predsjednik Crnogorske narodne skupštine (1911.), pa ponovo ministar unutrašnjih poslova (1912.-1913.), kada napušta državnu službu. Mjesec dana nakon Podgoričke skupštine, Plamenac je glavni organizator i inspirator Božićne pobune i crnogorskog ustanka koji je uslijedio. Do 1944. je Plamenac bio u Beogradu. Nije utvrđeno zbog čega je tačno Jovan Plamenac, sredinom 1944. godine, usred ratnog haosa prevalio put od Beograda do rodne Crne Gore. Uhvatili su ga crnogorski partizani i po kratkom postupku strijeljali negdje u okolini Cetinja.

1886. Umro Miljan Vukov Vešović. O ovom crnogorskom ratniku i ujedinitelju ne treba trošiti mnogo riječi. Ovaj temeljiti i hrabri Vasojević, pored ostalog, imao je i osobine i pamet za komandovanje i ratovanje koje su naročito došle do izražaja u oslobađanju njegovog kraja i sjeveroistočnih granica Crne Gore. On je, zapisano je i upamćeno, bio i vođa pobunjenog naroda u borbi protiv Turaka, a istovremeno i borac za nacionalno ujedinjenje njegovog naroda.

1905. Počela je izgradnja Pristana i Luke Bar. Označen inicijalima crnogorskog suverena knjaza Nikole, spušten je u more iz njegovih ruku, sa jahte „Rumija”. Radovi na pristaništu počeli su 23. juna iste godine, a ugovor sa italijanskim partnerom potpisan je 14. juna 1906.

1976. Osnovana je CANU. Preuzimajući pozitivne rezultate, ideje i akcije Društva za nauku i umjetnost Crne Gore (osnovanog 1973. godine), koje je njenim osnivanjem prestalo da postoji, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti (CANU) proširila je program djelatnosti odvijajući aktivnosti kroz tri odjeljenja i pokrivanjem triju oblasti: društvenih nauka, prirodnih nauka i umjetnosti. Prvi predsjednik CANU bio je dr Branko Pavićević, potpredsjednici Mihailo Lalić i dr Milorad Mijušković, a sekretar Dragutin Vukotić.

u svijetu:

1528. U Beču je kao jeretik spaljen na lomači Baltazar Hubmajer, jedan od glavnih vođa austrijskih baptista.

1628. Rođen je italijanski ljekar i botaničar Marčelo Malpigi, koji se smatra tvorcem mikroskopske anatomije. Pronašao je jako konveksno sočivo, jednostavni mikroskop koji uveličava do 180 puta.

1856. Umro je Jovan Sterija Popović, prvi srpski komediograf, "otac" srpske drame i, kao ministar prosvjete, jedan od glavnih organizatora prosvjetnog i kulturnog života u obnovljenoj Srbiji. Njegove drame su više od 100 godina na pozorišnim repertoarima.

1872. Umro je italijanski revolucionar Đuzepe Macini, glavni ideolog nacionalnog pokreta Italijana u XIX vijeku i jedan od tvoraca moderne italijanske države.

1922. Britanske vlasti u Indiji uhapsile Mahatmu Gandija, optužile ga za pobunu i osudile na šest godina zatvora.

1945. Tokio je u Drugom svjetskom ratu razoren napadom 300 američkih bombardera B-29. Poginulo je oko 100.000 stanovnika japanske prijestonice, a bez domova je ostalo oko million ljudi.

1948. Šef čehoslovačke diplomatije Jan Garig Masarik, sin prvog predsjednika Čehoslovačke Tomaša Masarika, izvršio je samoubistvo iskočivši kroz prozor zgrade ministarstva u Pragu.

1952. Bivši predsjednik Kube Fulensio Batista oborio je kubansku vladu i potom kao diktator vladao zemljom do 1959. godine, kada ga je srušio s vlasti Fidel Kastro.

1958. U Midvilu (Pensilvanija) rođena Šeron Stoun (engl. Sharon Vonne Stone ) američka glumica. Svjetski poznata je postala ulogom u filmu Paula Verhoevena: "Osnovni instinkt" (1992.), ali karijeru je započela puno prije 1980. godine u filmu "Stardust Memories" Vudi Alena . Ali uspjeh "Niskih strasti" nije uspjela da ponoviti usprkos Skorcezevom fimu "Kasino", za koji je dobila Zlatni globus i bila nominovana za Oskara.

1959. U Lasi, glavnom gradu Tibeta, izbila je pobuna protiv kineske vlasti. Nakon višednevnih uličnih borbi Kinezi su ugušili pobunu, a Dalaj lama je izbjegao u Indiju.

1969. Džejms Erl Rej, optužen za ubistvo američkog crnačkog lidera Martina Lutera Kinga u aprilu 1968. godine, osuđen je na 99 godina zatvora.

1974. Japanski poručnik Hiro Onade predao se, poslije 29 godina skrivanja u džungli, filipinskim vlastima, objasnivši da "nije dobio naređenje o povlačenju i prestanku rata između SAD i Japana".

1975. Snage sjevernog Vijetnama su, u prvoj velikoj pobjedi u Vijetnamskom ratu, zauzele grad Buon Ma Tuot. Ta pobjeda označila je početak velike ofanzive koja je sedam nedjelja kasnije dovela do osvajanja Sajgona (Ho Ši Min).

1990. Sud u Iraku osudio je na smrt britanskog novinara Farzada Bazofta zbog špijunaže. Uprkos talasu protesta u inostranstvu i apela iračkim vlastima da mu poštede život, pogubljen je 15. marta.

1993. Suharto je šesti put izabran za predsjednika Indonezije.

1997. Vatikan je uspostavio diplomatske odnose s Libijom.

2000. Asocijacija nezavisnih elektronskih medija (ANEM) uputila je protest srpskim vlastima zbog zatvaranja nezavisnih radio i televizijskih stanica u Srbiji, ocjenjujući da ova akcija vlasti "poprima alarmantne razmjere".

2000. U Rijeci je umro popularni hrvatski pevač Ivo Robić, legenda hrvatske i jugoslovenske muzičke scene.

2001. SAD su uslovile ekonomsku pomoć SR Jugoslaviji saradnjom sa Međunarodnim sudom za ratne zločine u Hagu, zahtijevajući izručenje optuženih za ratne zločine, pije svega bivšeg predsjednika Slobodana Miloševića i ratnog komandanta bosanskih Srba Ratka Mladića do 31. marta. Nakon hapšenja Slobodana Miloševića SAD su odobrile pomoć Jugoslaviji od 50 miliona dolara.

2002. U odmazdi za pogibiju 11 Izraelaca u samoubilačkom bombaškom napadu arapskih ekstremista u Jerusalimu, izraelski helikopteri razorili su sjedište palestinskog vođe Jasera Arafata u Gazi.

2004. Libija je potpisala protokol kojim je dozvolila Međunarodnoj agenciji za atomsku energiju pri UN, da vrši inspekcije u njenim atomskim skladištima.

2005. Umro je irski komičar Dejv Alen poznat po skečevima koje je izvodio sjedeći u barskoj stolici, sa cigaretom u jednoj i čašom viskija u drugoj ruci.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-03-10, 23:39
11. mart

1684. Želeći da se revanšira Osmanskom carstvu za poraz u Kandijskom ratu (1645–1669), Mletački senat je ratifikovao ugovor o savezu sa Austrijom i Poljskom o zajedničkom nastupu protiv Osmanskog carstva, u okviru Svete lige. Bio je to uvod u petnaestogodišnji rat, nazvan Morejski rat, koji je 29. aprila Venecija objavila Osmanskom carstvu, pola godine nakon poraza njegove vojske pod Bečom od austrijsko-poljskih snaga. Morejski rat zatekao je Crnu Goru opterećenu međuplemenskim sukobima i u početku dosta rezervisanu u odnosu na saradnju sa Venecijom, zbog njene nepouzdanosti u prethodnom Kandijskom ratu. Povjerenje u Mletačku republiku vraćeno je uspješnim napadom na Herceg Novi (1684) i osvajanjem tog grada (1687). Angažman Crnogoraca u tom ratu izazvao je brojne pohode Osmanlija na Crnu Goru i poraze njene vojske, poput onog u bici na Vrtijeljci u maju 1685. godine, ali i uspjehe kao u slučaju napada Osmanlija na Kuče 1688. godine. U cilju zaštite Cetinja jedan odred mletačke vojske je od 1689. boravio u gradu do 1692. kada je tokom pohoda skadarskog paše Sulejmana Bušatlije, bio prisiljen da napusti crnogorsku prijestonicu. Prilikom povlačenja, Mlečani su minirali manastir Crnojevića. Od tada se Crnogorci nijesu znatnije angažovali na strani Republike. Morejski rat je zaključen mirom u Sremskim Karlovcima 1699. godine.

1788. Vladika Petar I i guvernadur Jovan Radonjić primili su u manastiru Stanjevići austrijsku delegaciju koja je noseći carsko pismo i značajnu sumu novca, došla sa namjerom da hrišćansko stanovništvo na Balkanu ugroženo od Osmanskog carstva pobuni protiv Osmanlija za interese bečkog dvora. Sličnu inicijativu preduzimala je, naporedo sa Austrijom, i Rusija nastojeći da u okviru istog projekta za svoje interese pridobije Vladikat. Dolazak austrijske delegacije produbio je jaz između Petra I, zastupnika proruske politike, i proaustrijski orijentisanog guvernadura Radonjića.

1858. Knjaz Danilo je uputio memorandum velikim silama, u kom je, pored sažetog istorijate crnogorsko-turskih sukoba, naglasio da "Turska nikad nije mogla nametnuti svoju vlast Crnoj Gori". Stoga je predložio "da se pitanje Turske i Crne Gore riješi ozvaničenjem granica isto kao i sa Austrijom". Na kraju memoranduma podsjetio je na obećanje Porte da će to i uraditi.

1878. Rođen Pero Poček, najznačajniji crnogorski likovni stvaralac na početku savremenog slikarstva u Crnoj Gori, jedan od prvih naših impresionista. Sa Cetinja, gdje je rođen, zahvaljujući crnogorskom dvoru 1898. dobio je priliku da upiše studije slikarstva na napuljskoj akademiji. Profesori su mu bili poznati likovni pedagozi Filip Palici i Domeniko Moreli. Slikarski stil počeo je da gradi na akademizmu, ali ga je vrlo brzo napustio. Nakon impresionizma razvojni likovni put završio je ekspresionizmom. Do 1907. često je putovao na relaciji Crna Gora – Italija, da bi te iste godine učestvovao na izložbi balkanskih zemalja u Rimu i Londonu, gdje je dobio Gran-pri. Potom je na Cetinju organizovao prvu samostalnu izložbu 107 radova, koju je otvorio knjaz Nikola. Poslije uspjeha na izložbi u Londonu, nastanio se u mjestu Roka di Papa nadomak Rima. Učestvovao je i na kolektivnim izložbama beogradskog društva „Lada” (1937) a u mjestu boravka organizovao je samostalnu izložbu 39 slika. Slikao je portrete, pejzaže, mrtvu prirodu i velike kompozicije sa temama iz crnogorskog života i istorije. Umro je u Rimu, 2. februara 1963. godine.

1947. Otvorena muzička škola u Kotoru.

2002. Zvanično počela rad crnogorska informativna agencija- MINA. Nastala je fuzijom Montene fax i Montene Business. Agencija posluje u okviru Infomont d.o.o. i proizvodi dva informativna servisa: Generalni (pokriva informacije iz oblasti politike, društva, kulture i sporta) i Ekonomski - MINA Business (pokriva informacije iz oblasti ekonomije, biznisa i finansija). Pored informativnih servisa Agencija svojim korisnicima nudi i fono i foto servis, kao i kliping štampanih medija. Oba informativna servisa imaju svoja izdanja na crnogorskom, engleskom i albanskom jeziku.

2006. Vokalno-instrumentalni sastav No nejm (No name), pobijedio na Evropesmi-Europjesmi 2006. sa pjesmom "Moja ljubavi" nakon izraženo podijeljenog glasanja žirija, sa 64 osvojena boda, i time se kvalifikovali za Pjesmu Evrovizije koja je održana 20. maja u Atini. Umjesto aplauza i čestitki, članovi grupe su dobili zviždanje, skandiranje i gađanje flašama, od publike u beogradskom Sava centru. Direktor RTS-a je, potom, odbio da potvrdi pobjedu No Nejma, tako da Srbija i Crna Gora nije imala predstavnika na Pjesmi Evrovizije te, 2006. godine. Godinu ranije na istom takmičenju, u Kijevu, grupa No nejm je sa pjesmom Zauvijek moja osvojila 7. mjesto za Srbiju i Crnu Goru.

u svijetu:

1544. Rođen italijanski pjesnik Torkvato Taso , autor čuvenog epa "Oslobođeni Jerusalim", koji se smatra jednim od najreprezentativnijih djela italijanske književnosti.

1669. Erupcija sicilijanskog vulkana Etna odnijela 15.000 žrtava.

1801. U dvorskoj zavjeri ubijen je ruski car Pavle Prvi. Na ruski prijesto dolazi njegov sin Aleksandar, koji je učestvovao u zavjeri. Iako je najprije bio liberalan, Aleksandar Prvi je ubrzo postao jedan od najreakcionarnijih vladara Rusije.

1885. Rođen engleski vozač brzih automobila i čamaca Malkolm Kembel, koji je između 1924. i 1935. devet puta obarao svjetski rekord u brzini vožnje automobilom, a između 1937. i 1939. triput u vožnji čamcem. Postao je 1935. prvi čovjek koji je automobilom "Plava ptica" vozio brže od 300 milja na sat (483 kilometra).

1920. Emir Fejsal proglašen je kraljem nezavisne Sirije.

1938. Artur Sajs Inkvart postao austrijski kancelar umjesto Kurta fon Šušniga, a narednog dana Hitlerove trupe ušle su u Austriju.

1941. Kongres SAD izglasao je, na predlog predsjednika Ruzvelta, Zakon o zajmu i najmu, kojim je Velika Britanija dobila neophodnu vojnu pomoć u Drugom svjetskom ratu. Za sprovođenje zakona predviđeno je sedam milijardi dolara.

1955. Umro je britanski mikrobiolog Aleksander Fleming, koji je 1928. iz gljive penicilium notatum izolovao prvi antibiotik penicilin. Nobelovu nagradu za medicinu podijelio je 1945. s engleskim biohemičarem Čejnijem i australijskim ljekarom Florijem, koji su njegov izum prvi put primijenili.

1973. Hektor Kampora pobijedio na prvim predsjedničkim izborima u Argentini od 1965.

1975. U Lisabonu je ugušena pobuna padobranskih jedinica protiv ljevičarske vojne vlade, a bivši predsjednik general Antonio Ribeiro de Spinola je s grupom oficira pobjegao u Španiju.

1976. Američki predsjednik Ričard Nikson priznaje je da je Centralnoj obavještajnoj agenciji - CIA, 1970. godine, naredio da onemoguću Salvadora Aljendea da postane predsjednik Čilea.

1981. Pod parolom "Kosovo - republika" u Prištini su izbile studentske demonstracije kosovskih Albanaca, koje su u narednim nedjeljama zahvatile cijelo Kosovo. To je bilo prvi put da su kosovski Albanci masovno podržali ideju o nezavisnoj kosovskoj republici.

1985. Mihail Sergejevič Gorbačov izabran je za generalnog sekretara Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza. Na toj funkciji je naslijedio preminulog Konstantina Černjenka.

1985. Egipćani, braća Al Fajed, postali su većinski vlasnici čuvene londonske robne kuće "Harods".

1990. Parlament Litvanije proglasio je nezavisnost zemlje od Sovjetskog Saveza. To je bila prva sovjetska republika koja se izdvojila iz SSSR-a.

1990. Čileanski diktator general Augusto Pinoče je poslije više od 16 godina prepustio predsjednički položaj Patrisiju Elvinu, ali je zadržao komandu nad oružanim snagama.

1991. Jugoslovenska teniserka Monika Seleš prvi put zauzima na prvo mjesto na WTA listi najboljih teniserki svijeta.

1998. Pored snažnih protesta studenata, koji su tražili političke i privredne reforme, general Suharto je počeo svoj sedmi mandat predsjednika Indonezije.

2000. U eksploziji metana u rudniku uglja "Barakovi", u Ukrajini, poginuo je 81 radnik ugljenokopa.

2000. Akademik i advokat Rikardo Lagos inaugurisan je u predsjednika Čilea, kao drugi socijalista na čelu te države, poslije Salvadora Aljendea ubijenog u državnom udaru 1973.

2003. Kanadski sudija Filip Kirš izabran je za predsjednika prvog stalnog Međunarodnog krivičnog suda u Hagu, koji će biti nadležan za zločine počinjene bilo gdje u svijetu. Osnivanje suda podržalo je blizu 90 zemalja, ali ne SAD, Rusija i Kina.

2003. Vrhovni sud Japana odbio je zahtjev 42 Kineza za obeštećenje za vrijeme koje su proveli na prisilnom radu u Japanu, tokom Drugog svjetskog rata, uz obrazloženje da je to bilo veoma davno.

2004. U terorističkim napadima na tri željezničke stanice u Madridu oko 200 ljudi je poginulo, a više od 1.400 je povrijeđeno. Na najmasovnijim demonstracijama u istoriji te zemlje, protiv terorizma protestovalo je preko osam miliona ljudi. Tri mjeseca kasnije, u Italiji je uhapšen Egipćanin Rabei Osman Sajed Ahmed, osumnjičen za organizovanje tih napada, a zbog pripremanja terorističkih napada u Belgiji je pritvoreno 15 osoba.

2004. Tribunal u Hagu osudio je bosanskog Srbina Ranka Ćešića, na 18 godina zatvora, zbog ratnih zločina nad muslimanskim zarobljenicima u Brčkom u proljeće 1992. godine.

2005. Pripadnici sirijskih trupa napustili su sjeverni Liban, čime je okončano 29-godišnje prisustvo Sirije u toj zemlji.

2006. Bivši predsjednik Srbije i SR Jugoslavije, Slobodan Milošević, preminuo je u pritvoru Haškog tribunala u Sheveningenu gdje mu se sudilo za ratne zločine. Sahranjen je u dvorištu porodične kuće u Požarevcu

Uredio Hari Krisna

zvoncica
12-03-10, 19:15
12. mart

1829. Vladika Petar I odlučio je da sinovcu Đorđiju Petroviću, čijim vladanjem tokom školovanja u Rusiji nije bio zadovoljan, dozvoli da se posveti vojničkoj karijeri. Tim činom omogućio je Radu (Radivoju), bratu od strica Đorđevom, da naslijedi titulu vladike i gospodara Crne Gore.

1843. Njegoš je zabilježio da je te godine na Cetinje stigao veliki broj stranaca, što je vladici, kako je i sam zapisao, „bilo odveć milo da inostranci počesto dolaze u Crnu Goru”.

1916. Zbog teškog političkog i diplomatskog položaja u egzilu, kralj Nikola je izrazio želju da posjeti Petrograd gdje bi neko vrijeme proveo kod ruskog cara u svojstvu feldmaršala ruske vojske. Odgovor cara Nikolaja II, kojim je odbijen kraljev predlog, izvjesno je odslikao stav ruske politike prema zbivanjima u Crnoj Gori.

1918. Predsjednik Amerike Vudro Vilson uputio je telegram kralju Nikoli u kom piše: "Siguran sam da ni vi, ni hrabri ljudi Crne Gore nećete dozvoliti da padnete u očajanje zbog trenutne nepovoljne situacije, već da ćete, naprotiv, imati apsolutno povjerenje i čvrstu odlučnost vlade i naroda SAD da će u konačnoj sigurnoj i definitivnoj pobjedi prava i integritet Crne Gore biti priznati i sačuvani".

1955. na Cetinju otvoreno prvo pozoriste lutaka.

1960. Pokretanjem dva agregata snage po 38 megavata potekli su prvi kilovati električne energije iz HE Perućica. Time je okončana prva faza njene gradnje, u čijoj su pripremi napravljene akumulacije Slano, Krupac, Vrtac, dovodni organi, prvi cjevovod, mašinska zgrada, razvodno postrojenje 110 kilovolti i odvodna voda za agregate. Zamisao o gradnji ovakve elektrane datira još od aprila 1936. godine.

1994. Biciklistički savez Crne Gore, sportska asocijacija koja okuplja devet klubova, osnovana je u Budvi. Prvi bicikl stigao je u Crnu Goru 1897. godine, a prvi klubovi formirani su na Cetinju i Kotoru. Najznačajnija manifestacija koja se odvija u organizaciji Saveza jeste trka „Putevima kralja Nikole”, organizovana prvi put 26. marta 1995. godine. Predstavlja najveće i najkvalitetnije biciklističko takmičenje na prostorima Balkana, uvršteno u Svjetski kalendar biciklističkih trka.

2007. Ministarstvo inostranih poslova Crne Gore potvrdilo je da je pomorac Milan Smolović iz Kotora, nakon okončanja pregovora sa otmičarima u Nigeriji oslobođen, te da se nalazi u dobrom zdravstvenom stanju. Otmičari su oslobodili i dvojicu hrvatskih državljana koji su bili oteti prije dvadesetak dana zajedno sa Milanom Smolovićem.

2008. Crnogorski i hrvatski premijeri, Milo Đukanović i Ivo Sanader, saglasili su se u Zagrebu da se otvoreno pitanje granice na moru riješi pred Međunarodnim sudom u Hagu, čiju bi odluku unaprijed prihvatili parlamenti dvije zemlje.
Oni su dogovorili da pravni okvir problema s kojim bi se izašlo pred Međunarodni sud pravde u Hagu pripremi mješovita radna grupa, a potvrde crnogorski parlament i Hrvatski sabor, unaprijed se obavezujući na prihvatanje sudske odluke.

2008. Kompanije "Nika" i "Goranović" iz Nikšića i "Gradina company" iz Rožaja, nagrađene su na 34. sajmu ishrane u Budvi. Stručna komisija beogradskog Fakuleta veterinarske medicine objavila je rezultate prvog senzornog ocenjivanja kvaliteta proizvoda u kategoriji proizvoda od mesa, mlijeka i mliječnih proizvoda, a najuspešnijim firmama dodijeljena su sajamska priznanja.

u svijetu:

641. Kineska princeza Ven Čeng udala se za vladara Tibeta. Na osnovu toga, Kina kasnije polagala pravo na suverenitet nad Tibetom.

1365. Austrijski vojvoda Rudolf Četvrti osnovao je Bečki univerzitet. Najstariji univerzitet na njemačkom govornom području osnovan je po uzoru na univerzitete u Bolonji i Parizu.

1507. U bici s pobunjenicima, u Navari poginuo Čezare Bordžija, italijanski pustolov, političar i kardinal. Sin pape Aleksandra VI, poslužio je Makijaveliju kao uzor političkog cinizma, a smatra se da ga je Bordžijin način vladanja podstakao da napiše djelo "Vladar".

1537. Turci zauzeli dalmatinsko utvrđenje Klis, koje je dugo odolijevalo turskom nadiranju iz Bosne. U borbi poginuo i legendarni senjski kapetan i kliški knez Petar Kružić. Iste godine Turci osnovali kliški sandžak, koji je obuhvatao cijelo dalmatinsko zaleđe i dio Bosne.

1832. Rođen engleski kapetan Čarls Kaningem Bojkot. Protiv Bojkota 1880, dok je upravljao jednom engleskom oblašću u Irskoj, primijenjen nenasilni otpor odbijanjem saradnje, takav vid otpora kasnije nazvan po njemu.

1848. U Beču izbile velike studentske demonstracije protiv apsolutističkog režima kancelara Klemensa Meterniha. Početak revolucije koja je potresla Austriju i dovela do sloma Meternihovog apsolutizma.

1854. Velika Britanija i Francuska zaključile savez sa Otomanskim carstvom protiv Rusije u Krimskom ratu.

1868. Sa pravopisa Vuka Stefanovića Karadžića skinuta zabrana i dozvoljena njegova upotreba. Zabrana je skinuta četiri godine poslije Karadžićeve smrti.

1881. Rođen turski državnik Mustafa Kemal, poznat kao Ataturk, prvi predsjednik Turske. Pod njegovim vođstvom 1922. zbačen je posljednji sultan Muhamed VI, a 1923. proglašena republika. Sproveo značajne reforme koje su bile temelj za stvaranje moderne evropske države.

1894. Coca-Cola se prvi put počela prodavati u flašama.

1907. U eksploziji ratnog broda Jena u francuskoj luci Tulon poginulo najmanje 118 ljudi.

1925. Umro kineski revolucionar i državnik Sun Jat Sen, otac moderne Kine i njen prvi predsjednik. 1894. poveo borbu za rušenje monarhije, a 1905. osnovao Saveznu ligu, iz koje je 1912. nastala stranka Kuomintang. Po njegovoj smrti, vođstvo nad Kuomintangom preuzelo desno krilo stranke, predvođeno Čang Kaj Šekom.

1935. Umro Mihajlo Pupin, američko-srbijanski naučnik.

1938. Predvođene Adolfom Hitlerom, njemačke trupe umarširale u Austriju, ta država pripojena Trećem rajhu.

1947. Predsjednik SAD Hari Truman u Kongresu proklamovao doktrinu o pomoći zemljama ugroženim komunizmom. Prva sredstva data Grčkoj i Turskoj.

1950. Umro je njemački književnik Henrik Man. Bio je zagovornik demokratije i Vajmarske republike, iz pruske akademije nauka izbačen je 1933. godine i morao da ide u emigraciju. Bio je jedan od najznačajnijih pisaca antifašista.

1959. Rođen Milorad Dodik, u nekolikam mandata predsjednik Vlade Republike Srpske, predsjednik Nazavisnih socijaldemokrata.

1966. Parlament Indonezije lišio Ahmeda Sukarna svih funkcija, uključujući položaj predsjednika, general Suharto postao vršilac dužnosti šefa države.

1971. Premijer Hafez al Asad na referendumu izabran za predsjednika Sirije.

1978. Partije ljevice, prvi put u istoriji Francuske, dobile apsolutnu većinu u prvom krugu parlamentarnih izbora.

1984. U Velikoj Britaniji počeo generalni štrajk rudara.

1993. U seriji eksplozija 13 podmetnutih bombi u indijskom gradu Bombaju poginulo najmanje 200, povrijeđeno 1.100 osoba.

1999. Poljska, Češka i Mađarska postale članice NATO-a. Prve zemlje bivše članice Varšavskog ugovora koje su pristupile NATO-u.

1999. Umro Jehudi Menjuhin, jedan od najvećih violinista XX vijeka. Počeo da svira u petoj godini, svjetsku slavu stekao u sedmoj, kada je na koncertu u San Francisku svirao Mendelsonov koncert za violinu. Godine 1963. osnovao Školu Jehudija Menjuhina za muzički nadarenu djecu.

2001. Uz posredovanje međunarodne zajednice, predstavnici vlasti Srbije i Albanaca na jugu Srbije potpisali sporazum o prekidu vatre.

2001. U akciji uništavanja neislamskih kulturnih spomenika, talibanske vlasti u Avganistanu uništile dva najveća kipa Bude u svijetu, stara nekoliko hiljada godina.

2002. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija, na predlog SAD, usvojio rezoluciju u kojoj se prvi put pominje Palestina kao posebna država, pored Izraela.

2003. U atentatu u Beogradu, ispred sjedišta Vlade, ubijen premijer Srbije i lider Demokratske stranke Zoran Đinđić, prvi demokratski premijer Srbije. Đinđić je studirao filozofiju na Univerzitetu u Beogradu, a paralelno je pohađao i predavanja iz istorije umjetnosti, sociologije i ekonomije. Još tokom studentskih dana se zainteresovao za politiku, a za sebe je tada govorio da je "lijevi anarhista". Nakon sukoba sa komunističkim režimom zbog pokušaja organizovanja nezavisnog političkog pokreta jugoslovenskih studenata, Đinđić odlazi u Njemačku, gdje nastavlja studije filozofije kod profesora Jirgena Habermasa u Frankfurtu. 1979. je doktorirao na univerzitetu u Konstancu na tezi "Problemi utemeljenja kritičke teorije društva" kod Jirgena Habermasa. Njegova vlada izabrana 21. januara 2001. poslije demokratskih promjena i dolaska na vlast Demokratske opozicije Srbije. Za vrijeme njegovog mandata Jugoslaviji ukinute sankcije uvedene za vrijeme režima Slobodana Miloševića, počeo proces demokratizacije društva i korjenitih ekonomskih i socijalnih reformi, a Srbija se otvorila prema svijetu. Misija Zorana Đinđića bila je jednostavna, ali bolna - da se okrenemo životu i nađemo put do cilja, da ne lamentiramo nad tragičnom sudbinom već da uzmemo stvari u svoje ruke.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-03-10, 23:49
13. mart

1717. U Crnoj Gori je uvedeno guvernadurstvo- politička institucija koja je imala značajnu ulogu u procesu nastojanja crnogorske države. U namjeri da osvoje političku vlast, guvernaduri su se sukobljavali sa mitropolitima, što je vremenom preraslo u dvije suprotne struje. U sudbonosnim periodima Crne Gore, obje struje su se sporazumijevale i dogovarale zajedničku odbranu zemlje.

1879. Josipu Juraju Štrosmajeru, čijim je posredovanjem došlo do konkordata između Vatikana i Crne Gore, knjaz Nikola je pismom izrazio uvjerenje da je u Crnoj Gori, kojoj su poslije Berlinskog kongresa pripale teritorije sa znatnim brojem katolika, „stanovništvo katoličko potpuno zadovoljno, šilje djecu radosno u školu, a sveštenik barski obučava ih u redovne i zasebne časove u vjerozakonu”. To je bio dio odgovora biskupu zainteresovanom da se u Baru otvori sjemenište za pripremanje katoličkog sveštenstva.

1912. Nakon rekonstrukcije, na Cetinju je svečano otvorena prva crnogorska bolnica "Danilo I ". Bila je potpuno obnovljena i proširena sa desne strane. Svečanosti su prisustvovali predstavnici Ministarstva unutrašnjih djela i knjaz Nikola. Bolnica je imala dvije operacione sale u kojima su rađene i veoma teške operacije. Značajnu novčanu pomoć za adaptaciju i opremanje obezbijedili su knjeginje Milica i njena majka. Najpoznatiji i najpriznatiji ljekar tada je bio Stanko Matanović, koji je istvoremeno bio i upravnik, dok su medicinske sestre bile uglavnom iz Rusije. Bolnica je imala 60 kreveta, a u njoj su se liječili bolesnici i iz susjednih krajeva.

1945. Poginuo je Miladin Popović, narodni heroj i jedan od najistaknutijih organizatora revolucionarnog i antifašističkog pokreta na Kosovu i Metohiji, prije i tokom II svjetskog rata. Rođen je 23. maja 1910. u selu Lopate, kod Lijeve Rijeke. Tokom gimnazijskog školovanja u Peći, Prizrenu i Prištini angažovao se u omladinskom pokretu, a potom kao student Pravnog fakulteta u Beogradu učestvovao u nizu antirežimskih akcija Beogradskog univerziteta i istim povodom, u dva navrata (1937. i 1940.), u demonstacijama u Peći, zbog čega je bio hapšen. Poslije okupacije, organizovao je albansko, srpsko i crnogorsko stanovništvo u borbi protiv okupatora. U jednoj od tih akcija uhapšen je i interniran u logor kod Elbasana u Albaniji. Nakon bjekstva iz logora, uključio se u organizovanje borbe albanskog naroda protiv fašizma. Poslije oslobođenja ponovo je politički djelovao na Kosovu. Poginuo je u atentatu koji je na njega izvršio jedan balista.

1947. Poginuo Krsto Zrnov Popović, proslavljeni crnogorski junak u balkanskim i I svjetskom ratu. Za zasluge u ranijim ratovima bio je odlikovan Danilovim krstom petoga reda i Medaljom za hrabrost. Rođen je 14. septembra 1881. u Lipi Cuckoj. Završio je podoficirsku i oficirsku školu, a dalje vojno obrazovanje sticao je u Francuskoj. Austrougarsku okupaciju proveo je u koncentracionom logoru u Mađarskoj. Bio je jedan od vođa u Božićnoj pobuni 1918. godine, nakon čega je emigrirao u Gaetu. Ponovo je 1920. radio na organizovanju pobune u Crnoj Gori, a nakon smrti kralja Nikole i raspuštanja crnogorskih trupa u Italiji, emigrirao je u Argentinu gdje je boravio do 1929. godine. Dvije godine potom proveo je u Belgiji, a po dobijanju amnestije od vlasti Kraljevine SHS, vratio se u Crnu Goru. U predratnom periodu pripadao je opozicionoj antirežimskoj Crnogorskoj stranci (Federalistima). Zelenaške snage, koje je predvodio u toj organizaciji u toku II svjetskog rata, uspostavile su saradnju sa italijanskom okupatorom, vjerujući da će uz njegovu pomoć uspjeti da ostvare samostalnost Crne Gore. Poslije kapitulacije Italije njegova vojska je počela da se osipa, a nakon oslobođenja, zbog neslaganja sa ideologijom komunista ponovo je otišao u komite. Ubijen je u oružanom sukobu sa oficirima UDB-e.

1961. Izašao je prvi broj "Nikšićkih novina", prvog lokalnog lista u Crnoj Gori.

2004. Grupa od 20 malteških vitezova, koje su predvodili veliki majstor Andrea Berti, Šetefan Falež, ambasador Malteških vitezova u SCG i Alesandro Kvaroni, ministar inostranih poslova Malteških vitezova, boravila je na Cetinju, gdje su u „Plavoj kapeli" Vladinog doma vidjeli čudotvornu ikonu, Bogorodicu Filermosu. To je njihova prva posjeta Crnoj Gori, a kako je izjavio Falež, ovo je prvi put za posljednja dva vijeka da pripadnici Malteškog reda vide ikonu Bogorodice Filermose, svoje zaštitnice.

2008. U Opštoj bolnici u Nikšiću, na hirurškom odjeljenju, otvoren je savremeni kabinet za kolonoskopiju. Aparat za kolonoskopiju i sterilizaciju koštao je 42.800 eura, koje je donirala japanska vlada.

U svijetu:

1325. Acteci su osnovali svoju naseobinu Tenočtitlan, kasnije prijestonicu Acteškog carstva, na mjestu gdje je današnji grad Siudad Meksiko.

1567. Njemački plaćenici koje je unajmila holandska vladarka Margareta od Parme ubili su 2.000 kalvinista.

1572. U Starigradu, na ostrvu Hvar, umro Petar Hektorović, autor spjeva "Ribanje i ribarsko prigovaranje".

1781. Engleski astronom njemačkog porijekla Vilijam Heršel otkrio sedmu planetu Sunčevog sistema, koja je kasnije nazvana Uran.

1809. Nakon neuspjeha u ratu s Rusijom i Danskom 1808, oficirskom zavjerom zbačen je s prijestola švedski kralj Gustav IV.

1848. Pod pritiskom demonstracija i pobune u Beču austrijski kancelar Klemens Meternih podnio ostavku.

1865. Tokom Američkog građanskog rata Kongres Konfederacije, pod predsjednikom Džefersonom Dejvisom, žestokim protivnikom ukidanja ropstva, donio zakon kojim je robovima dozvoljeno, u zamjenu za slobodu, da budu vojnici u južnjačkoj armiji.

1881. U atentatu u Petrogradu ubijen ruski car Aleksandar II. Atentat izvršili članovi tajnog terorističkog udruženja "Narodna volja".

1906. Umrla Suzan Entoni, začetnica i vođa pokreta za prava žena u SAD.

1913. Kanbera postala glavni grad Australije.

1921. Mongolija proglasila nezavisnost od Kine.

1928. Nakon pucanja brane "St. Frensis", oko 60 kilometara sjeverno od Los Anđelesa, u vodi koja je preplavila dolinu, utopilo se najmanje 450 ljudi.

1946. Pripadnici jugoslovenske službe Državne bezbjednosti uhapsili generala i komandanta kraljevske vojske u Drugom svjetskom ratu Dragoljuba Dražu Mihailovića. Na suđenju pred Vojnim sudom u Beogradu Mihailović osuđen na smrt zbog izdaje. Strijeljan 17. jula iste godine.

1953. Početak bitke za Dien Bien Fu, jedne od najtežih u Vijetnamskom ratu.

1972. Velika Britanija i Kina saglasile se da razmijene ambasadore, 22 godine nakon što je London priznao vladu u Pekingu, Britanci su zatvorili konzulat na Tajvanu.

1975. Umro Ivo Andrić, jedan od najvećih jugoslovenskih pisaca XX vijeka, čije je djelo donijelo ugled i međunarodno priznanje jugoslovenskoj književnosti. Prvi je i jedini jugoslovenski književnik dobitnik Nobelove nagrade (1961).

1979. Države Evropske ekonomske zajednice uvele zajedničku obračunsku novčanu jedinicu, ECU, prethodnicu eura.

1990. Sovjetski parlament izglasao uvođenje višepartijskog sistema, nakon 72-godišnjeg monopola na vlast Komunističke partije.

1995. U Beogradu, u 72. godini, umro popularni pozorišni i filmski glumac Mija Aleksić.

1996. U mjestu Danblejn, oko 40 kilometara sjeverno od Glazgova,naoružani čovjek u gimnastičkoj sali osnovne škole ubio 16 učenika prvog razreda, uzrasta između pet i šest godina i njihovu učiteljicu, ranio još 13 đaka i potom izvršio samoubistvo.

1998. Predsjednik Južne Koreje Kim Dae Džong, koji je i sam bio zatvaran zbog političkih uvjerenja, donio odluku o masovnoj amnestiji koja je obuhvatila preko pet miliona osoba, od političkih zatvorenika do pijanih vozača kojima su bile oduzete vozačke dozvole.

2001. Bivši gradonačelnik Bosanskog Šamca Blagoje Simić, protiv koga je Međunarodni sud za ratne zločine podigao optužnicu 1995. za zločine počinjene tokom rata u BiH, dobrovoljno se predao sudu.

2002. Vlada Angole proglasila jednostrano primirje u 27-godišnjem građanskom ratu sa pobunjenicima-pripadnicima Nacionalne Unije za nezavisnost Angole (UNITA).

(http://forum.cafemontenegro.com/showpost.php?p=893403&postcount=33)Uredio Hari Krisna

zvoncica
14-03-10, 17:00
14. mart

1804. U namjeri da razobliči kampanju koju je preko svog emisara Marka Ivelića poveo ruski dvor, sa ciljem da politički eliminiše crnogorskog vladiku Petra I zbog njegove spoljnopolitičke orijentacije na Francusku, Praviteljstvo suda crnogorskog i brdskog (dotadašnji Crnogorski glavarski zbor), zvanično se obratio ruskom pukovniku stavljajući mu do znanja da je prozrelo njegovu namjeru. Bilo je to prvi put da se (u ovom slučaju, kroz obraćanje agitatoru Iveliću) Praviteljstvo, meritoran organ Vladikata, javlja kao posrednik u jednom političkom sporu.

1856. Na Pariskom kongresu, organizovanom nakon Krimskog rata (1853–56), turski delegat Ali-paša je, povodom razmatranja državnog statusa Crne Gore, izjavio da njegova zemlja Crnu Goru smatra svojom pokrajinom. Na takav stav uopšte nije reagovala Rusija koja je, poražena od Turske u pomenutom ratu, saopštila da između nje i Crne Gore nema dubljih veza, izuzev uzajamnih simpatija. Odnos Rusije prema toj izjavi, na koju je nekoliko dana kasnije reagovao knjaz Danilo tražeći od Kongresa priznanje nezavisnosti Crne Gore i navodeći da „za doba od 466 godina ona nije bila potčinjena nijednoj sili niti priznavala ničiju vlast nad sobom”, predstavljao je ključan trenutak u novoj profrancuskoj spoljnopolitičkoj orijentaciji Crne Gore.

1897. Umro je Milorad Medaković, Njegošev sekretar i ađutant, rođen 1824. godine. Po dolasku na Cetinje (1844), pomagao je Petru II u prepisivanju pjesama, korekturi „Gorskog vijenca” i sređivanju biblioteke. Bio je i prvi crnogorski fotograf. Napustio je Cetinje 1848. godine, da bi se ponovo vratio 1855. i bio sekretar knjaza Danila. Učestvovao je u izradi „Zakonika Danila I, knjaza i gospodara Crne Gore i brdah” (1855). Tokom štampanja tog akta, po svom nahođenju preinačio je djelove koji se odnose na vjersku pripadnost, odnosno narodnost Crnogoraca. Bavio se naučnim radom, kroz istraživanje, sređivanje i oblikovanje građe za crnogorsku istoriju. Napisao je „Povijesnicu Crne Gore”, objavio monografiju o Njegošu, knjigu „Život i običaji Crnogoraca”. Za svoj rad odlikovan je Obilića medaljom, krstom knjaza Danila i Danilovim ordenom III stepena.

1947. U Kravarima rođen Hadži Idris Demirović, predsjednik starješinstva Islamske zajednice u Crnoj Gori od 1976-1994. godine i Reis Islamske zajednice od 1994-2003. godine. Medresu i Filozofski fakultet, odsijek orjentalistike, završio je u Prištini, a magistrirao na Interuniverzitetskom centru u Dubrovniku. Autor je više članaka i rasprava islamskog i kulturološkog značaja. Velike su njegove zasluge za obnovu islamskih bogomolja, stradalih u zemljotresu 1979. godine, kada je stradalo oko 80 odsto svih vjerskih objekata. Prepoznat je po širenju vjerske i nacionalne tolerancije u Crnoj Gori.

1989. Umro Ilija Lopusina iz Boana, prvoborac i ucesnik Antifasistickog vijeca Sandzaka.

2002. U Beogradu potpisan Sporazum o preuređenju odnosa Srbije i Crne Gore, poznatiji kao Beogradski sporazum. Sporazum su potpisali jugoslovenski i crnogorski predsjednik Vojislav Koštunica i Milo Đukanović, potpredsjednik Savezne vlade Miroljub Labus, premijeri Srbije i Crne Gore Zoran Đinđić i Filip Vujanović i predstavnik Evropske unije za spoljnu politiku i bezbjednost Havijer Solana. Time je prestala da postoji Jugoslavija, 83 godine pošto je na kraju I svjetskog rata, stvorena Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca. Nova državna zajednica Srbija i Crna Gora, formalno je uspostavljena 4. februara naredne godine. Pravo Crne Gore da odluči o svojoj budućnosti nije ugroženo.
"Danas, izvjesno možemo da kažemo da Crna Gora poslije tri godine ima nesporno pravo, potvrđeno i od strane druge članice državne zajednice u kojoj živimo, potvrđeno i od strane ključnih faktora međunarodne zajednice, da bez posljedica, uslovljavanja i pritisaka, na demokratskom referendumu odluči o tome u kakvoj će državi živjeti. Odgovorno tvrdim da Crna Gora nikada više nije bila državom poslije 1918. godine nego danas", rekao je, nakon potpisivanja sporazuma, Milo Đukanović.

u svijetu:

1489. Kraljica Kipra, Katarina Kornaro, posljednja vladarka iz dinastije Lizinjan, ustupila kraljevinu Mletačkoj Republici.

1558. Njemački car Ferdinand I uzeo titulu svetog rimskog cara bez uobičajenog papinog krunisanja.

1804. Rođen austrijski kompozitor Johan Štraus Stariji. Bečkom vlaceru dao klasičan oblik i znatno doprinio njegovoj popularnosti.

1820. Rođen Vitorio Emanuele II, posljednji sardinski kralj, prvi kralj ujedinjene Italije, od 1861. do smrti, 1878. Inaugurisao parlamentarnu vladavinu u Italiji.

1864. Engleski istraživač Samjuel Bejker otkrio drugi izvor rijeke Nil u istočnoj Africi i nazvao ga Albertovo jezero.

1879. Rođen švajcarsko američki naučnik Albert Ajnštajn, najistaknutiji teoretičar fizike u XX vijeku, tvorac teorije relativiteta, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku, 1921. godine. Iz Njemačke emigrirao u SAD 1933. poslije dolaska nacista na vlast. Na njegovo upozorenje da bi Njemci mogli napraviti atomsku bombu (1939), u SAD počeli istraživački radovi za proizvodnju te bombe.

1883. U Londonu umro njemački filozof i ekonomist Karl Marks, najznačajniji teoretičar modernog socijalizma i komunizma u XIX vijeku. S Fridrihom Engelsom 1848. objavio Komunistički manifest.

1891. Podmornica Monarh postavila telefonski kabl ispod Lamanša, pripremajući prvu telefonsku vezu Velike Britanije s kontinentom.

1923. Rođen Miljenko Smoje, dalmatinski književnik, novinar i satiričar. Pisao je putopise, scenarije, reportaže i satire o običnom čoveku i savremenom životu. Najpoznatiji po scenarijima za TV serije "Naše malo misto" i "Velo Misto", hronika dalmatinskog života u međuratnom i poratnom vremenu, koje je objavio i kao romane.

1932. Rođen srpski pjesnik, novinar, pisac filmskih scenarija i radio drama Miroslav Antić. Objavio više od 30 knjiga.

1932. Američki industrijalac Džordž Istman, jedan od pionira fotografije i filma, osnivač kompanije Kodak, izvršio samoubistvo.

1937. Papa Pije XI, u enciklici, osudio crkveni i politički rasizam nacističke Njemačke.

1938. Strijeljan ruski revolucionar Nikolaj Buharin. Jedan od vodećih ideologa boljševika na montiranom suđenju proglašen krivim za kontrarevolucionarne aktivnosti i špijunažu i osuđen na smrt.

1945. Britansko ratno vazduhoplovstvo na željeznički vijadukt u njemačkom gradu Bilefeld izbacilo najtežu bombu u II svjetskom ratu, Velikog Slema, tešku 11 tona.

1953. Umro Klement Gotvald, predsjednik Čehoslovačke od 1948. godine, kada su svu vlast u toj državi preuzeli komunisti. U njegovo vrijeme staljinističko razdoblje kulta ličnosti dostiglo vrhunac, na insceniranim procesima osuđeni na smrt i strijeljani neki istaknuti komunisti.

1976. Egipat poništio ugovor o prijateljstvu i saradnji sklopljen sa SSSR-om 1971.

1979. Najmanje 200 osoba poginulo u padu aviona na jednu fabriku blizu Pekinga.

1980. U avionskoj nesreći u Varšavi poginulo 87 osoba, među njima 14 članova bokserskog tima SAD.


1983. Članice Organizacije zemalja proizvođača nafte saglasile se, prvi put od osnivanja te organizacije 1960, da smanje cijene nafte, 15 odsto.


1991. Birmingemska šestorka, šest Iraca pogrešno optuženih da su 1974. podmetnuli eksplozije u pabove u engleskom gradu Birmingemu, oslobođena poslije 16 godina u zatvoru.
1995. Astronaut Norman Tagard postao prvi Amerikanac koji je poletio u kosmos ruskom raketom, lansiranom sa kosmodroma u Bajkonuru, u Kazahstanu.

1997. Umro američki filmski režiser Fred Cineman, dobitnik Oskara za filmove "Odavde do vječnosti" i "Čovjek za sva vremena".

2003. Predsjednik SAD Džordž Buš produžio sankcije Iraku uvedene 1995, kojima se građanima i kompanijama SAD zabranjuje da ulažu u razvoj iračke naftne industrije. Buš istovremeno ukinuo sankcije Pakistanu, na snazi od vojnog puča 1999.

2004. Pobjedom na izborima, predsjednik Rusije Vladimir Putin obezbijedio drugi četvorogodišnji mandat.

2005. Tribunal u Hagu podigao optužnicu protiv ministra unutrašnjih poslova Makedonije Ljubena Boškovskog i njegovog tjelohranitelja Johana Tarčulovskog, zbog zločina nad Albancima u selu Ljuboten kod Skoplja 2001. Pomenuti uhapšeni i izručeni tom sudu.

2006. Umro je bivši predsjednik Estonije Lenart Meri ključna ličnost pokreta za nezavisnost te baltičke zemlje. Bio je prvi predsjednik Estonije, nakon sticanja nezavisnosti 1992. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
16-03-10, 04:04
15.mart

1788. Mletački senat dekretom je zapovijestio "da pravoslavne Perojce nema niko dirati ni u crkvu njihovu, ni u slobodno izvršavanje službe božje". Ovim je koloniji crnogorskih iseljenika koji su u Peroj preseljeni početkom 16. vijeka, konačno riješeno pitanje vjerske službe.

1943. U Tuzima rodjen doktor Omer Adžović, osnivač dječije pulmološke službe u Crnoj Gori, odnosno odjeljenja za pulmologiju u Institutu za bolesti djece KCCG.

1949. Odlukom Narodnog odbora grada osnovano je Narodno pozorište u Nikšiću. Za upravnika je postavljen Veljko Šakotić, dok je sekretar bio glumac Veljko Mandić. Svečano otvaranje Narodnog pozorišta bilo je u subotu, 4. juna 1949. godine, pozorišnim komadom "Nemirna starost" od L. Rahmanova, čiji je umjetnički rukovodilac (reditelj) bio Radoje Gojkić, a tehnički Milo Vukanović. Predstava je izvedena u Domu kulture, u 8 sati uveče, a na plakatima koji su pozivali na predstavu, bez podjele uloga, bio je popisan veoma brojan umjetnički ansambl.

1976. Prvi broj „Cetinjskog lista”, Glasilo građana Cetinja, štampano je u „Obodu”. Prvi urednik bio je poznati novinar Radovan Jablan. Izlazio je petnaestodnevno, do 1990. godine.

1990. Na Cetinju osnovan crnogorski PEN. Naredne godine, na 56. kongresu PEN-a u Beču, primljen u veliku porodicu međunarodnog PEN-a koja broji više od 150 članica, čime je postao prva međunarodno priznata asocijacija u Crnoj Gori tog vremena. Formiran je sa namjerom da štiti, razvija i afirmiše vrijednosti crnogorske kulture, književnost i jezik crnogorskog naroda i kulture drugih naroda koji žive u Crnoj Gori, da se bori protiv svakog ograničavanja i zloupotreba slobode. Prvi predsjednik crnogorskog PEN-a bio je akademik dr Pavle Mijović, potpredsjednik Jevrem Brković, a sekretar Sreten Vujović.

1998. U crkvi Sv. Paraskeve u Sofiji, hirotonisan je u čin episkopa poglavar obnovljene Crnogorske pravoslavne crkve, arhimandrit Miraš Dedejić, dobivši tom prilikom duhovno ime Mihailo. Svečani čin hirotonije obavljen je pred njegovom svetošću patrijarhom Bugarske pravoslavne crkve Pimenom, u prisustvu tri mitropolita i četiri episkopa Bugarske pravoslavne crkve, brojnih vjernika i pristalica CPC koji su tim povodom doputovali u Sofiju. Tom prilikom, njegova svetost, danas počivši patrijarh Pimen, poželio je crnogorskom episkopu da ponosno nosi krst obnovljene CPC koja je tim činom stupila u sestrinski odnos sa drugim pravoslavnim crkvama.

2000. Umro Đorđije- Bato Grujičić, jedan od najuglednijih ljudi Nikšića, čijem je razvoju dao izuzetan doprinos. Rođen je 6. maja 1927. U danima mladosti učestvovao je na strani NOR-a. Poslije oslobođenja završio je studije na Pravnom fakultetu u Beogradu. Vrativši se u rodni Nikšić, kao vrsnom pravniku i sudiji povjerena mu je funkcija predsjednika Osnovnog suda, a potom, od 1969. do 1975. i predsjednika Skupštine opštine. Za njegovo ime i mandat gradonačelnika vezana je izgradnja kapitalnih infrastrukturnih objekata koji su Nikšić u to vrijeme izdigli na nivo kvalitetne urbane sredine: plaže na Krupačkom jezeru, gradske kanalizacije, motela na Trebjesi, gradske rasvjete, sportsko-rekreativnog centra, doma zdravlja i mnogih drugih. Nakon toga obavljao je odgovorne funkcije u Saveznoj skupštini i Vladi, te drugim značajnim društvenim institucijama. Dobio je niz visokih odlikovanja i društvenih priznanja.

2001. Dan početka rada Centralne banke Crne Gore, jedne od najmladjih centralnih banaka u svijetu, osnovane zakonom o Centralnoj banci donijetim novembra 2000. godine. Ustavom Crne Gore definisana je kao "samostalna organizacija, odgovorna za monetarnu i finansijsku stabilnost i funkcionisanje bankarskog sistema".

u svijetu

44. p.n.e. Republikanski zavjerenici koje su predvodili Brut i Kasije u Senatu ubili rimskog cara i vojskovođu Gaja Julija Cezara.

1493. Kristifor Kolumbo doveo sedam indijanaca Aruak sa ostrva Hispanjola u Španiju. Oni su bili prvi stanovnici Novog Svijeta koji su kročili u Evropu.

1603. Francuski moreplovac i istraživač Samjuel de Šampoleon isplovio prema Novom Svijetu. 1608. osnovao grad Kvebek i organizovao francusku kolonizaciju Kanade.

1776. Kongres SAD donio odluku o ukidanju zavisnosti od britanske krune. Nezavisnost proglašena 4. jula 1776.

1824. Rođen srpski pisac Branko Radičević, najznačajniji pjesnik srpskog romantizma. Umro u Beču 1853. godine, a njegovi posmrtni ostaci 1883. prenijeti na Stražilovo kod Sremskih Karlovaca.

1848. Tri dana poslije masovnih demonstracija u Beču, revolucija zahvatila Budimpeštu, a potom se proširila na cijelu Mađarsku. Uz pomoć Rusije, austrijske trupe ugušile revolucionarni pokret u avgustu 1849. godine.

1898. Umro engleski inženjer Henri Besemer.
1855. izumio postupak prerade sirovog gvožđa u čelik. 1859. u Šefildu podigao čeličanu koja i danas radi.

1907. U Finskoj, žene prvi put izabrane u parlament.

1917. Pod pritiskom revolucionara abdicirao posljednji ruski car Nikolaj II. Poslije tri vijeka okončana vladavina dinastije Romanov. Car je potom s porodicom interniran prvo u Carsko Selo, pa u Tobolsk. Tokom Oktobarske revolucije carska porodica premještena u Jekaterinburg i ubijena u julu 1918.

1922. Egipatski sultan uzeo titulu kralja kao Fahd I.

1926. Američki fizičar Robert Goderd izveo je prvo uspješno lansiranje rakete na tečno gorivo. Raketa je dostigla 56 metara udaljenosti za 2,5 sekunde.

1937. Prva centralna banka krvi, u kojoj je krv za transfuziju čuvana zamrzavanjem, osnovana u bolnici u Čikagu.

1939. Pošto je, pod prijetnjom napada i uništenja Praga, predsjednik Češke Emil Haha u Berlinu potpisao akt o predaji zemlje Trećem rajhu, njemačke trupe okupirale Češku. Slovačka i Moravska proglašene njemačkim protektoratom.

1957. Umro političar, slikar i novinar Moša Pijade, predsjednik Skupštine FNRJ. Član Komunističke partije od 1920. godine, imao je značajnu ulogu u Narodnooslobodilačkom ratu (1941- 1945), a u poslijeratnoj Jugoslaviji bio u najužem partijskom i državnom rukovodstvu. U novembru 1943. u Jajcu organizovao Telegrafsku agenciju nove Jugoslavije. Umro u Parizu, na povratku iz Velike Britanije, gdje je predvodio jugoslovensku parlamentarnu delegaciju.

1975. Umro grčki brodovlasnik Aristotel Onazis, jedan od najbogatijih ljudi na svijetu. Imao ljubavnu vezu sa operskom pevačicom Marijom Kalas, bio oženjen Žaklinom Kenedi, udovicom predsjednika SAD Džona Kenedija.

1991. Predsjednik Predsjedništva SFRJ i predstavnik Srbije u tom tijelu Borisav Jović podnio ostavku jer je Predsjedništvo odbilo da objavi vanredno stanje u zemlji poslije demonstracija 9. marta u Beogradu.

1998. Umro američki ljekar, pedijatar Bendžamin Spok. Njegova knjiga "Odgoj beba i djece po metodi doktora Spoka", čije se prvo izdanje pojavilo 1946. godine, štampana u sedam izdanja i prodata u 50 miliona primjeraka. Prevedena na više od 30 jezika.

2000. U naselju Bošnjačka mahala u sjevernom dijelu Kosovske Mitrovice došlo do žestokih sukoba srpskih stanovnika i pripadnika KFOR-a koji su uspostavljali bezbedjnosnu zonu u tom gradu podijeljenom na albanski i srpski dio. U sukobima povrijeđeno 15 Srba i dva francuska vojnika.

2001. Sukob naoružanih Albanaca i makedonskih snaga bezbjednosti eskalirao kada su se borbe prvi put prenijele iz raštrkanih naselja duž granice s Kosovom u predgrađe Tetova, drugog po veličini makedonskog grada.

2003. Stotine hiljada ljudi na ulicama Tokija, Bejruta, Pariza, Vašingtona i u drugim gradovima širom svijeta demonstriralo protiv vojne intervencije u Iraku.

2004. Odlukom Međunarodnog predstavnika u Bosni i Hercegovini Pedija Ešdauna, Mostar ponovo postao jedinstven grad. Mostar od rata u BiH bio podijeljen na dva dijela, istočni, bošnjački, i zapadni, hrvatski.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
17-03-10, 03:01
16. mart

1811. Rodjen serdar Blazo Radović, kapetan Martinića i Vrazegrmaca. Bjelopavlicki ugledni i poznati junak, smirio je Bjelopavliće koji su pobunili zbog poreza.

1882. U selu Boljevići rođen pilot Jovan Lazov Plamenac. Kao dobrovoljac, učestvovao je u rusko-japanskom ratu 1904. godine. Po dolasku u Crnu Goru, Jovan je od 1909. do 1912. godine bio šef finansijske straže. Učestvovao je u balkanskim ratovima, 1912-1913. godine, da bi se poslije demobilizacije ponovo vratio u Rusiju, gdje ga je zatekao prvi svjetski rat. Po povratku u Srbiju, priključio se njihovoj vojsci.

1923. U izgnanstvu, u Italiji, umrla je crnogorska kraljica Milena, kćerka vojvode Petra Vukotića. Za Nikolu za udala oktobra 1860. i sa njim imala dvanaestoro djece- devet kćerki i tri sina. Sahranjena je u pravoslavnoj crkvi u San Remu pored svoga supruga, a 1989. godine, njihovi zemni ostaci preneseni su u Crnu Goru.

1932. Rođen Boro Begović, pozorišni i filmski glumac. Karijeru je počeo 1948. u Narodnom pozorištu u Kotoru, nastavio na Cetinju, a najveći dio njegovog angažmana vezan je za Crnogorsko narodno pozorište. U teatru je odigrao oko 220 uloga, najčešće glavnih, ostavivši trajan pečat u poslijeratnoj istoriji crnogorskog glumišta. Ocjene pozorišne kritike, njegova ostvarenja svrstavaju u najveće domete pozorišne umjetnosti kod nas. Uspješno se iskazao i kao filmski glumac, ostvario je 50 uloga („Lažni sar Šćepan Mali”, „Most”, „Lelejska gora”, „Hajka”, „Čudo neviđeno” „Smrt gospodina Goluže”, „Hajka”, „Iskušavanje đavola”), kao i mnogobrojne uloge u TV dramama. Za izuzetno stvaralaštvo dobio je vrijedna profesionalna i društvena priznanja. Umro je 8. januara 1993.
godine.

1946. Na Četvrtoj sjednici Ministarskog savjeta NR Crne Gore, odlučeno da se ukine vjerska nastava u crnogorskim školama.

1951. U Brezoviku kod Nikšića, počela je da radi bolnica za plućne bolesti i tuberkelozu "Dr Jovan Bulajić". Bila je to jedina ustanova ove vrste u Crnoj Gori. Prvi njen direktor, koji je bio i jedan od njenih osnivača, bio je poznati nikšićki ljekar, Zoran Kesler.

1964. Umro Milan Vukićević, jedan od vrsnih srednjoškolskih profesora koji je svoj prosvjetni angažman u periodu između dva svjetska rata usredsredio na narodno prosvjećivanje i kulturni preporod uopšte. Rođen je u 1897. u Cerovu (Pješivci). Premda je po završetku Filozofskog fakulteta u Beogradu, Grupa za jugoslovensku i svjetsku književnost, imao priliku da se dalje usavršava na univerzitetu, opredijelio se za karijeru srednjoškolskog profesora. Izuzetno obdaren za književnost, sjajan stilista, probudio je i literarno nadahnuo više svojih učenika. Neki od njih postali su zapaženi književnici i publicisti: B. Drašković, V. Popović, Đ. Lopičić, A. Ivanović... Uz prosvjetni, u periodu 1924–1934. zapažen je i njegov angažman na pokretanju publikacija i saradnji u eminentnim časopisima u Crnoj Gori i van nje. Pisao je pripovijetke i rasprave. Nažalost, teška bolest usporila je, a zatim i prekinula njegov profesionalni i stvaralački uspon.

1975. Umro Pavle P. Miljanić-Univerzitetski profesor, ugledni naučnik iz oblasti elektrotehnike, patriota i humanista, rođen je 7. septembra 1889. na Cetinju, u porodici čuvenog crnogorskog ljekara Petra Miljanića. Nakon očeve prerane smrti, sa majkom i bratom Nikom, takođe budućim ljekarom, po savjetu knjaza Nikole otputovao je u Švajcarsku i u Lozani počeo tehničke sudije koje je 1910. nastavio, a 1914. i okončao u Parizu na Visokoj elektrotehničkoj školi. U međuvremenu, boravio je u domovini, angažujući se u Crvenom krstu tokom Prvog balkanskog rata. Učestvovao je i u I i II svjetskom ratu, a 30. aprila 1944. izabran je za predsjednika obnovljenog Crvenog krsta Crne Gore i Boke. Po oslobođenju angažovao se na osamostaljivanju Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu i, kasnije, konstituisanju Elektrotehničkog fakulteta u Titogradu. Jedan je od prvih članova Odjeljenja tehničkih nauka Naučnog društva Crne Gore. Dobitnik je visokih društvenih priznanja i nagrada za svoj stručno-naučni rad.

2006. Vrhovni savjet odbrane usvojio Doktrinu Vojske SCG. Do završetka referendumskog procesa u Republici Crnoj Gori ovaj dokument neće se primjenjivati na komande, jedinice i ustanove koje su locirane na prostoru Crne Gore, a organizaciju i kontrolu ostvarenja njihovih zadataka vršiće državni organi Republike Crne Gore u koordinaciji sa Ministarstvom odbrane i Vrhovnom savjetom odbrane, napisano je u saopštenju.

u svijetu:

37. Na ostrvu Kapri umro rimski car Tiberije, koji je tokom vladavine od 14. godine osigurao granice Rimskog carstva i sredio finansije i upravu, posebno u provincijama. Godine 26. povukao se na ostrvo Kapri, dok je u Rimu prefekt pretorijanaca, Elije Sejan, zaveo krvavi režim u carevo ime.

1521. Portugalski moreplovac Fernando de Magelan stigao je na Filipine, gde je krajem aprila poginuo u sukobu s domorocima. Poslije tri godine plovidbe oko svijeta, u Španiju se 1522. od pet brodova njegove ekspedicije vratila samo "Viktorija" sa 18 članova posade. Tim putovanjem je prvi put oplovljena Zemlja.

1792. Švedski kralj Gustav III smrtno je ranjen tokom maskenbala u "Rojal operi" u Stokholmu. Preminuo je 29. marta. Taj atentat bio je inspiracija Verdiju za operu "Bal pod maskama".

1827. U Njujorku su izašle prve američke novine za crnce "Freedom's Journal".

1851. Španija je zaključila konkordat s Vatikanom, prema kojem je rimokatolicizam postao jedina vjera u Španiji, a obrazovanje i štampa su stavljeni pod kontrolu crkve.

1861. U Beču je počeo da izlazi dnevni list "Ost und West". List je pokrenuo i uređivao Karlovčanin Imbro Ignjatijević Tkalac, a potpomagali su ga srpski knez Mihailo Obrenović i biskup Josip Juraj Štrosmajer.

1930. Rođen Izet Sarajlić, bosanskohercegovački književnik.

1930. Umro je španski general Migel Primo de Rivera i Orbaneha, vojni diktator Španije od septembra 1923. do januara 1930, kada je podnio ostavku izgubivši podršku vojske.

1934. U Rimu je potpisan italijansko-mađarsko-austrijski protokol kojim je formiran "Dunavski blok" protiv "Male antante" Čehoslovačke, Rumunije i Jugoslavije.

1935. Hitler je izdao dekret kojim je njemačkoj armiji osigurao 500.000 naoružanih vojnika. Time je potpuno odbacio Versajski ugovor, sklopljen poslije Prvog svjetskog rata, kojim je Njemačkoj dozvoljeno samo 100.000 ljudi pod oružjem.

1941. Rođen Bernardo Bertoluči, italijanski režiser.

1953. Josip Broz Tito je doputovao u Veliku Britaniju, što je bila prva posjeta šefa jugoslovenske države jednoj zapadnoj zemlji poslije Drugog svjetskog rata.

1967. plenum društva književnika Hrvatske proglasio je deklaraciju o pravu i položaju hrvatskog književnog jezika, koju su prethodno bile usvojile sve relevantne naučne i kulturne institucije i veliki broj istaknutih naučnih i kulturnih radnika Hrvatske. Dekleracija ističe da načela Novosadskog dogovora o ravnopravnosti naroda na vlastiti jezik i ravnopravnosti pisama u praksi nijesu primjenjivana, jer nametanjem državnog jezika potiskivana je i dovedena u neravnopravan položaj primjena četiri književna jezika naroda Jugoslavije. Stoga se predlaže da se ubuduće savezni propisi objavljuju na četiri književna jezika: slovenačkom, hrvatskom, srpskom i makedonskom i da se u hrvatskim školama, medijima, javnom i političkom životu primjenjuje Hrvatski jezik.

1968. Tokom Vijetnamskog rata američki vojnici masakrirali su najmanje 100 civila u selu Mi Laj.

1978. Pripadnici terorističke organizacije "Crvene brigade" kidnapovale su u Rimu istaknutog italijanskog političara i bivšeg premijera Alda Mora, zahtijevajući da se puste na slobodu uhapšeni članovi njihove organizacije. Teroristi su Mora držali u zatočeništvu do maja 1978. a potom su ga ubili.

1978. Više od 250.000 tona nafte iscurilo je u blizini Portsala, u Francuskoj, nakon havarije broda "Amoko Kadiz".

1985. U Bejrutu je otet američki novinar Teri Anderson. On je pušten na slobodu 4. decembra 1991, nakon gotovo sedam godina zatočeništva.

1988. Iračke vlasti su hemijskim oružjem ubile oko 5.000 civila Kurda u gradu Halabija, na sjeveru zemlje. Tokom te godine armija iračkog predsjednika Sadama Huseina izvela je osam vojnih operacija u tom dijelu Iraka.

1998. Vatikan je izrazio žaljenje zbog toga što pojedini pripadnici rimokatoličke crkve nijesu učinili dovoljno da tokom Drugog svjetskog rata pomognu Jevrejima izloženim nacističkom progonu, ali je odbacio zahtjeve da osudi ponašanje tadašnjeg pape Pija XII.

1999. Svih 20 članova Evropske komisije, najvišeg izvršnog tijela Evropske unije, podnijelo je ostavke zbog optužbi za prevare, korupciju i loše upravljanje finansijama. To su bile prve ostavke od osnivanja tog tijela 1958. godine.

2002. U Beogradu je u 68. godini umro jedan od najpoznatijih filmskih i pozorišnih glumaca Danilo Bata Stojković.

2004. Hrvatski premijer Ivo Sanader posjetio je Jasenovac. On je položio vijenac na obnovljeni spomenik i odao poštu žrtvama ustaškog koncentracionog logora iz doba Nezavisne Države Hrvatske, koji je tamo bio od 1941. do 1945. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-03-10, 00:56
17.mart

Umro dukljanski kralj Svetopelek. Na ovaj dan, prema IX glavi „Barskog rodoslova” anonimnog popa Dukljanina, okončan je život legendarnog kralja koji je vladao je Dukljom 40 godina i četiri mjeseca. Ustoličen je na saboru na Duvanjskom polju, naslijedivši kralja Svetimira. Premda ostaje otvoreno pitanje da li je pomenuti sabor istorijski događaj, na osnovu nekih pokazatelja iz „Barskog rodoslova”, uključujući i crkvu Sv. Marije u gradu Duklji (za koju se pretpostavlja da je građena u IX vijeku i koja je nakon njegove smrti postala krunidbena crkva kraljeva Duklje) u kojoj je Svetopelek sahranjen, mnogi autori održavanje sabora datiraju u prve dvije decenije IX vijeka. Njegov savremenik, po tom izvoru, bio je Ćirilo – Konstantin koga je papa Stefan poslao da propovijeda hrišćanstvo u narodu pod njegovom vlašću. Svetopelek je, prihvatajući Hristovu vjeru, do tada progonjene hrišćane koji su govorili latinskim jezikom pozvao da se vrate u svoja mjesta i obnove gradove i sela koja su pagani nekad porušili.

1758. U Petrogradu je umro crnogorski guvernadur Stanislav Radonjić. Na tu funkciju je izabran novembra 1756. godine, uoči velikog pohoda Turaka na Vladikat i bitke na Predišu, kada je zamijenio dotadašnjeg guvernadura Vukadina Vukotića kome je potom pripala titula serdara. Njegovo imenovanje podržao je i mitropolit Vasilije, dajući mu komandu nad crnogorskom vojskom. Mitropolit je očekivao da će ga na taj način, kao svog unutrašnjopolitičkog konkurenta naklonjenog Mlecima, ipak odvojiti od Venecije i pridobiti za sebe. Smrću Radonjića, političkog protivnika vladike Vasilija, nijesu prestala unutarcrnogorska politička trvenja.

1845. Rođen Ferdo Kikerec, hrvatski slikar, ilustrator događaja iz istorije, koji je tokom boravka u Crnoj Gori (1875) ostavio o njoj značajan trag u svojim djelima. Oslikavao je crkve u Hrvatskoj i Slavoniji. Poput Čermaka i on je bio umjetnik koji je iz neposredne blizine, kao očevidac i borac za slobodu crnogorskog naroda (učesnik je Vučedolske bitke), olikovljavao ratne prizore i druge motive. Ostavio je veliki broj skica, crteža, slika. Izradio je i ciklus figurativnih studija crnogorskih likova, kao i nekoliko portreta. Na crtežima i u ulju ovjekovječio je pejzaže: „Grad Kotor”, „Cetinje sa Manastirom”, „Crnogorske planine”. Umro je 12. januara, 1893.

1883. Pet godina nakon oslobođenja od turske vlasti Nikšić je dobio urbanistički plan, čiji je autor po nalogu knjaza Nikole bio Trogiranin, inženjer Josip Šilović Slade. Projekat, osnova i današnjeg plana Nikšića, rađen je po uzoru na neka urbanistička rješenja italijanskih gradova.

1908. Probijen je tunel Sutorman na željezničkoj pruzi Bar-Virpazar preko Skadarskog jezera. Nova saobraćajnica je otvorila mogućnosti trgovine u okruženju, a Barski pristan dobio je impuls za brži razvoj. Nova pruga je preusmjerila promet sa Bojanom prema Baru.

2008. U Podgorici održana Prva elektorska skupština za izbor članova Bošnjačkog savjeta u Crnoj Gori. Elektori su izabrali 19 članova budućeg Bošnjačkog savjeta u Crnoj Gori. Izabrani članovi Bošnjačkog savjeta su: Adem Fetić, Alija Matović, Edina Bulić, Ervin Ibrahimović, Ervin Spahić, Kadrija Agović, Mirsad Džudžević, Mirsad Rastoder, Omer Šahmanović, Osman Nurković, Safet Kurtagić, Samedin Agović, Samir Agović, Sefer Međedović, Suljo Mustafić, Šerbo Rastoder, Šukrija Cikotić, Velija Murić i Zenaida Dacić.

u svijetu:

45. p.n.e. Julije Cezar je, u bici kod Munda u Španiji, teško porazio snage predvođene dvojicom sinova Gneja Pompeja Velikog, koji su izgubili više od 30.000 vojnika.

180. Umro je rimski filozof i car Marko Aurelije, koji je tokom vladavine od 161. suzbio germansku invaziju na Rimsko carstvo, pojačao kontrolu nad provincijama, sproveo reforme u građanskom pravu i osnivao škole. Po djelu "Meditacije" svrstava se među najznačajnije predstavnike poznog stoičkog eklekticizma. Njegov bronzani konjanički spomenik na Kapitolu u Rimu jedno je od najmonumentalnijih djela rimske antičke skulpture.

1190. U Jorku, u Engleskoj masakrirano je više od 500 Jevreja.

1526. Francuski kralj Fransoa I oslobođen je iz ropstva. Kralj je zarobljen u februaru 1525, kada je, kod italijanskog grada Pavije, španska armija predvođena markizom od Peskare pobijedila francusko-švajcarske trupe pod njegovom komandom.

1649. Engleski parlament raspustio je Dom lordova (Gornji dom) u vrijeme vladavine Olivera Kromvela, pobjednika u građanskom ratu u kojem je 1648. poražen kralj Čarls I.

1861. Parlament ujedinjene Italije proglasio je kraljevinu, a Vitorija Emanuela II kraljem Italije.

1914. U Zagrebu je umro Antun Gustav Matoš, književnik. Smatran je najreprezentativnijim ambasadorom jugoslovenske kulturne saradnje, jer niko nije toliko učinio na međusobnom kulturnom upoznavanju i zbližavanju.

1921. U Poljskoj je proglašen ustav kojim je uvedena parlamentarna vladavina.

1938. Rođen je ruski baletski igrač Rudolf Nurejev, jedna od najvećih zvijezda svjetske baletske scene 20. vijeka. Na Zapad je emigrirao poslije gostovanja u Parizu u junu 1961.

1944. Napadom više od 200 bombardera na ciljeve u Beču počelo je savezničko bombardovanje Austrije u Drugom svjetskom ratu.

1948. Velika Britanija, Francuska i zemlje Beneluksa (Belgija, Holandija i Luksemburg) potpisale su Briselski ugovor o 50-godišnjem savezu protiv oružanih napada u Evropi i o ekonomskoj, socijalnoj i vojnoj saradnji, što se smatra zametkom Evropske unije.

1956. Umrla je francuska naučnica, nuklearni fizičar i hemičar Irena Kiri, ćerka nobelovaca Pjera i Marije Kiri. Sa suprugom Žanom Frederikom Žolio 1935. podijelila je Nobelovu nagradu za hemiju. Sa srpskim fizičarem Pavlom Savićem 1937. i 1938. otkrila je izotope poznatih elemenata bombardovanjem urana neutronima.

1958. Iz Kejp Kaneverala SAD su lansirale u orbitu oko Zemlje "Vangard I", drugi američki satelit.

1963. U erupciji vulkana Agung na indonežanskom ostrvu Bali život je izgubilo najmanje 11.000 ljudi.

1969. Golda Meir, blizak saradnik Ben Guriona u borbi za stvaranje države Izrael, postala je prva žena premijer Izraela. Zbog nesuglasica u koalicionoj vladi 1974. je podnijela ostavku.

1973. Kambodžanski vazduhoplovni oficir je ukradenim avionom bombardovao predsjedničku palatu u Pnom Penu. Predsjednik Lon Nol je ostao živ, ali je poginulo najmanje 20 ljudi.

1976. U Rimu je umro Lukijan Viskonti, italijanski reditelj, jedna od najvećih figura poslijeratne italijanske kinematografije. Svjetsku afirmaciju postigao je filmovima Roko i njegova braća, Leopard, Sumrak bogova. Smrt u Veneciji.

1991. u SSSR-u je organizovan referendum na kom su se građani izjašnjavali o sudbini daljeg opstanka federacije. Iako su šest sovjetskih republika: Gruzija, Jermenija, Estonija, Litvanija, Letonija i Moldavija bile protiv referenduma, izašlo je 80 odsto glasača od kojih je 76,4 odsto bilo protiv daljeg opstanka sovjetske federacije,čime je iznenađujuće jednostavno nestala ogromna država i super sila.

1992. Na referendumu u Južnoj Africi bijelci su nadmoćnom većinom podržali reforme za okončanje sistema aparthejda.

1995. Vojska Azerbejdžana je, nakon žestokih borbi, ugušila dvodnevnu policijsku pobunu u sjevernim predgrađima glavnog grada Bakua.

1996. Talas pljački i podmetnutih paljevina zahvatio je Grbavicu, dva dana prije nego što je to posljednje srpsko predgrađe u Sarajevu, u skladu s Dejtonskim sporazumom, predato policiji Federacije BiH.

1998. Džu Rongđi, vrhunski kineski ekonomista i reformator postao je premijer Kine.

1999. Šest članova Međunarodnog olimpijskog komiteta izbačeno je iz te institucije zbog primanja mita za Zimsku olimpijadu 2002.

2000. U Ugandi, 530 ljudi, članova sekte "Deset božijih zapovijesti" izvršilo je kolektivno samoubistvo spaljivanjem u crkvi.

2002. Umro je Van Tien Dung (84), komandant sjeverno-vijetnamskih snaga koje su osvojile Sajgon, što je bila finalna pobjeda i kraj tridesetogodišnjeg američko-vijetnamskog rata.

2003. Predsjednik Donjeg doma britanskog parlamenta Robin Kuk podnio je ostavku, izražavajući time protest protiv zahuktavanja rata u Iraku.

2003. U 13-minutnom govoru iz Bijele kuće predsjednik SAD Džordž Buš postavio je ultimatum iračkom predsjedniku Sadamu Huseinu da u roku od 48 sati napusti Irak sa svojim sinovima, ili će se u protivnom suočiti sa ratom.

2004. Na Kosovu su izbile masovne demontracije Albanaca, povodom utapanja dvojice albanskih dječaka u rijeci Ibar, kod sela Čabra, koje su potom prerasle u dvodnevno nasilje tokom kojeg je 19 lica ubijeno (11 Albanaca i osam Srba), a povrijeđeno više od 900 osoba, među kojima su i pripadnici međunarodne i kosovske policije. Više hiljada Srba je napustilo svoje domove. Zbog napada na srpske enklave, u gradovima u Srbiji izbili protesti više hiljada ljudi, a u centru Beograda i Niša zapaljene su džamije.

2005. U Madridu je uklonjena jedina preostala statua bivšeg španskog diktatora, generala Franciska Franka. On je 1936. pokrenuo oružanu pobunu protiv vlade republikanaca, a građanski rat u toj zemlji trajao je tri godine. Njegovom smrću 1975. stvorili su se uslovi za ponovno uspostavljanje demokratije u zemlji i povratak španskog kralja Huana Karlosa u zemlju.

2006. Umro je Oleg Kasini, čuveni modni kreator koji se proslavio kreacijama koje su Žaklinu Kenedi učinili najglamuroznijom prvom damom SAD

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-03-10, 23:41
18. mart

1067. Bula pape Aleksandra II u kojoj se dukljanska crkva tretira kao nadbiskupija, u istorijskoj nauci nema, za razliku od bule pape Klimenta III i Kaliksta II, tretman autentične. Premda je pitanje njene izvornosti otvoreno za istraživače, smatra se da nije sporno da je u to vrijeme bio aktuelan zahtjev Mihaila Vojislavljevića, kralja Duklje, za uspostavljanje Dukljansko-barske nadbiskupije.

1845. Rođen Đuro Popović, jedan od najboljih i najznačajnijih učitelja u Crnoj Gori tokom druge polovine XIX vijeka i prvih godina XX vijeka rođen je u cetinjskom Donjem kraju. Važio je za najplodnijeg pisca udžbenika za osnovne škole. Bio je školski nadzornik, školski zakonodavac, kulturni i javni radnik. O njegovoj ličnosti i djelu pisano je vrlo malo, uprkos velikom doprinosu crnogorskom školstvu.

1857. Vrhovni sud Crne Gore odlučio je da grupi opozicionara i zavjerenika protiv knjaza Danila, koja je nakon neuspjelog atentata morala da emigrira, zabrani povratak. Za obračun sa ovom grupom, uglavnom Petrovića, najzaslužniji je bio vojvoda Mirko, brat knjaza Danila, a otac kralja Nikole.

1872. Poslije 24 dana uzaludnih pregovora, delegacija srpskog kneza Milana Obrenovića demonstrativno je napustila Cetinje, jer crnogorska strana nije prihvatila predlog ugovora po kojem je, zarad zajedničkih ratova sa Turcima trebalo da nestane crnogorska samostalna država.

1877. Rođen je Risto Kuslev, drugi diplomirani zubni ljekar u Crnoj Gori. Gimnaziju je završio u Solunu, a studije u Ženevi. Bio je uglavnom dvorski zubar, stalno je radio u Podgorici, a povremeno na Cetinju, Rijeci Crnojevića i u Nikšiću. Kuslev je inače, rođen u Makedoniji.

1913. U okviru Skadarske operacije, Primorski odred crnogorske vojske izvršio je drugi napad na Taraboš iako su već ranije Velike sile, uz pristanak Rusije, odlučile da Skadar ostane u posjedu Albanije. U tom napadu učestvovao je, pod komandom Petra Plamenca, i bataljon veterana – dobrovoljaca, njih oko 400, formiran sa ciljem da sačuva što više mlade vojske. Ovaj bataljon bio je zapamćen pod imenom „bataljon smrti” ili „bataljon vitezova” koji su prvi jurišali na žicom obezbijeđene šančeve.

1979. Umro Jovo Vuković, akademik, filološki stručnjak, rođen 1905. u Pišču, u Pivi. Nakon studija srpskog jezika i književnosti sa staroslovenskim jezikom na Filološkom fakultetu u Beogradu, doktorirao je sa tezom „Govor Pive i Drobnjaka”. Bio je jedan od osnivača i dekan Filozofskog fakulteta u Sarajevu, jedan od osnivača i prvih članova Naučnog društva – kasnije Akademije nauka Bosne i Hercegovine. Svestran i plodan naučni radnik, jedan od potpisnika Novosadskog dogovora o jeziku, ostvario je obiman opus naučnih i stručnih radova, posebno iz oblasti lingvistike.

1980. Umro Drago Petrović Njegoš, Poznati crnogorski ljekar i humanista. Rođen je 1896. u Brezoviku kod Nikšića. Gimnaziju je završio u Beogradu, a medicinski fakultet u Rimu. Tokom Drugog svjetskog rata nesebično se angažovao liječeći više od stotinu zatvorenika oboljelih od pjegavca u cetinjskom zatvoru, Bogdanov kraj. Poslije oslobođenja predano je radio na organizaciji medicinskih službi. Objavio je veliki broj naučnih i stručnih radova iz oblasti medicine i crnogorske istoriografije. Dobio je visoka društvena priznanja.

2004. Za desetogodišnji period do 2014. godine, Svjetski savjet za putovanja i turizam, predvidio godišnji porast od 10,3 procenata za Crnu Goru, što je čini zemljom broj jedan u svijetu po najbržem razvoju turističkog tržišta među 174 zemlje obuhvaćene istraživanjem Svjetskog savjeta putovanja i turizma.

2009. Objavljena rang lista ponuda za izgradnju autoputa Bar - Boljare i prioritetne dionice od Podgorice do Mateševa. Ponude za projektovanje, finansiranje, izgradnju, upravljanje i održavanje autoputa od Bara do Boljara dostavili su "Alpine Konzorcijum" iz Austrije, prvorangirani "Konstruktor konzorcijum" iz Hrvatske, "Štrabag AG", takođe iz Austrije, "Aktjor Konzorcijum" iz Grčke i "Housing /Construction Holding Co" iz Izraela čije je komercijalno ime "Šikun Binui". Grci i Izraelci su formirali pomenuti Konzorcijum na partitetnoj osnovi i dostavili zajedničku, drugorangiranu ponudu.

u svijetu:

1229. Rimsko-njemački car Fridrih II krunisao se za kralja Jerusalima, tokom Šestog krstaškog rata.

1241. Mongoli razorili Krakov.

1584. Umro ruski car Ivan IV Grozni, prvi ruski vladar koji je krunisan za cara, 1547. Uspešno ratovao protiv Tatara i sproveo unutrašnje reforme, ali je zbog okrutnosti prema bojarima dobio nadimak Grozni. 1553. pokrenuo prvu štampariju u Rusiji, a 1584. godine, radi jačanja trgovine sa zapadnom Evropom, izgradio grad Arhangelsk na ušću Sjeverne Dvine u Bijelo more.

1768. Umro engleski književnik irskog porijekla Lorens Stern, koji je romanima "Sentimentalno putovanje" i "Tristram Šendi" znatno uticao na razvoj evropske književnosti.

1848. U Milanu izbila pobuna protiv Austrije. Austrijski feldmaršal Johan Jozef Radecki morao da povuče trupe iz grada.

1869. Rođen Nevil Čemberlen, britanski političar i državnik.

1871. U Parizu, radnici počeli prvu proletersku revoluciju, poznatu kao Pariska komuna, čiji je neposredan povod bio francusko-pruski rat. Naoružani radnici, "komunari", stvorili Nacionalnu gardu, Centralni komitet kao vrhovno tijelo, raspisali izbore i proglasili komunu. Pobuna ugušena krajem maja.

1894. Rošen Sergej V. Iljušin, sovjetski konstruktor aviona.

1900. Osnovan fudbalski klub Ajaks Amsterdam.

1913. U Solunu ubijen grčki kralj danskog porijekla Đorđe I, koji je vladao Grčkom od 1863.

1919. Osnovan je fudbalski klub Valencia CF, tačnije, osnovao ga je Oktavio Augusto Milego, prvi predsjednik kluba, a tu čast je dobio bacanjem novčića u vazduh.

1921. Poljsko-boljševički rat, koji je odredio granice između Republike Poljske i Sovjetske Rusije, službeno završen potpisivanjem mira u Rigi.

1921. Boljševici vojnom intervencijom okončali pobunu mornara u Kronštatu, glavnoj bazi ruske Baltičke flote. Kronštatski mornari i lučki radnici, koji su 1917. snažno podržali Oktobarsku revoluciju, pobunili se krajem februara 1921. protiv boljševičke vlasti zahtijevajući ekonomske reforme.

1922. Britanske kolonijalne vlasti osudile Mahatmu Gandija, vođu indijskog pokreta za nezavisnost, na šest godina zatvora zbog kampanje građanske neposlušnosti.

1948. Sovjetska vlada opozvala vojne stručnjake iz Jugoslavije, narednog dana i civilne, što je bio prvi javni znak razilaženja jugoslovenskog komunističkog lidera Josipa Broza Tita i sovjetskog Josifa Staljina.

1956. Rođen Ingemar Stenmark, jedan od najpoznatijih i najuspješnijih švedskih alpskih skijaša u istoriji, u svojoj zemlji proglašen za najboljeg sportistu svih vremena. Mnogi ga smatraju i najboljim alpskim skijašem svih vremena. Pobijedio je na više trka Svjetskog kupa nego bilo koji drugi skijaš ili skijašica, ukupno 86 puta.

1959. Dvajt Ajzenhauer potpisao zakon, kojim su Havaji postali 50. savezna država SAD. Zakon počeo važiti 21. avgusta.

1962. Potpisan Evijanski mirovni sporazum kojim je okončan osmogodišnji rat za nezavisnost Alžira od francuske kolonijalne vlasti.

1965. U Rimu umro bivši egipatski kralj Faruk I, posljednji monarh Egipta, zbačen sa vlasti 1952. u oficirskoj pobuni.

1967. Brod "Tori kanjon" ispustio 80.000 tona nafte blizu obale Velike Britanije.

1970. General Lon Nol izveo državni udar u Kambodži dok je šef države, princ Norodom Sihanuk, bio u posjeti Moskvi.

1980. Umro njemački filozof Erih From, čije se djelo zasniva na humanističkim tradicijama marksizma i koji je, analizom uzroka ljudskog samootuđenja, stekao široku popularnost kao psihoanalitičar i humanist.

1983. U izbjeglištvu u Švajcarskoj umro bivši italijanski kralj Umberto II, posljednji monarh Italije, koji je na prijestolu proveo samo mjesec dana. Postao kralj u maju 1946. poslije abdikacije oca Vitorija Emanuela III, abdicirao u junu pošto su se Italijani na referendumu izjasnili za republiku.

1989. U Egiptu pronađena mumija stara 4.400 godina u Velikoj piramidi u Gizi.

1993. Srpske snage u bosanskom ratu blokirale humanitarne konvoje Ujedinjenih nacija za Srebrenicu i izvršile jedan od najtežih artiljerijskih napada na opkoljeno Sarajevo.

1994. BIH i Hrvatska u Vašingtonu, u prisustvu predsjednika SAD Bila Klintona, potpisale sporazum o muslimansko-hrvatskoj federaciji u BiH, koja je kasnije, Dejtonskim sporazumom, postala jedan od dva entiteta u bivšoj jugoslovenskoj republici BiH.

1999. Kosovski Albanci potpisali, na pregovorima u Rambujeu kod Pariza, mirovni sporazum. Srpska delegacija odbila vojni dio sporazuma. Šest dana kasnije snage NATO počele vazdušne operacije protiv Jugoslavije.

2003. Skupština Srbije, poslije ubistva Zorana Đinđića, za novog premijera Srbije izabrala tadašnjeg funkcionera Demokratske stranke, Zorana Živkovića.

2004. Haški tribunal osudio penzionisanog admirala Jugoslovenske narodne armije Miodraga Jokića na sedam i po godina zatvora zbog granatiranja Dubrovnika u decembru 1991.

2008. Pisac naučne fantastike Artur Klark preminuo je u 90. godini. Klarkov sekretar Roan De Silva rekao je da je čuveni pisac preminuo u bolnici nakon problema s disanjem. Artur Klark se preselio 1956. godine na Šri Lanku.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
20-03-10, 00:35
19. mart

1897. Na relaciji Cetinje–Rijeka Crnojevića počeli su redovno saobraćati omnibusi, kola za grupni prevoz putnika. „Pravilima za putnike omnibusa” bilo je predviđeno da vozilo saobraća svaki dan, a da dva puta nedjeljno zainteresovanima obezbjeđuje vezu sa parobrodom „Danica” na Skadarskom jezeru.

1916. Lazar Mijušković, premijer crnogorske vlade u emigraciji, predao je Islavinu, ruskom poslaniku na crnogorskom dvoru u Bordou, memorandum kojim je tražena obnova nezavisnosti i političke individualnosti Crne Gore, uz garancije njenog teritorijalnog integriteta od strane Velikih sila. Na tu temu Islavin je razgovarao sa kraljem Nikolom koji je u cilju obezbjeđenja nezavisnosti Crne Gore dopustio i mogućnost njenog uključenja u sastav saveza slovenskih država pod garancijama Rusije.

1917. Andrija Radović, bivši premijer crnogorske vlade u egzilu, koji je tu funkciju obavljao nakon ostavke Lazara Mijuškovića, u novoj ulozi predsjednika Crnogorskog odbora za narodno ujedinjenje organizovao je i finansijski opskrbio grupu, srpskom dvoru odanih ljudi, da u ime Crne Gore potpišu Krfsku deklaraciju kojom je bilo predviđeno pripajanje Crne Gore Srbiji.

1920. Sinod Carigradske patrijaršije (u vrijeme sedisvakancije) donio je, na osnovu pregovora sa vladom Kraljevine SHS, odluku da odobrava „prisajedinjenje” oblasti i eparhija u Makedoniji, Kosovu i Bosni i da „priznaje proglašeno ujedinjenje pravoslavnih autokefalnih crkava: srpske, crnogorske i karlovačke, kao i dviju dalmatinskih eparhija”. Nakon razmatranja pomenutog ujedinjenja, tomosom od 19. februara 1922. priznato je „proglašeno jedinstvo autokefalnih crkava: srpske, crnogorske i karlovačke”. Taj zvanični akt (tomos) nedvosmisleno je potvrdio da je Carigradska patrijaršija priznavala autokefalnost Crnogorske pravoslavne crkve.

2006. Evropski izaslanik za referendum, Miroslav Lajčak, poručio je predstavnicima vlasti i opozicije da su pravila referendumske igre poznata i da svi znaju šta treba da rade jer referendum nije prvi izborni proces u Crnoj Gori. Za Evropsku uniju sve što je dosad urađeno predstavlja jak pozitivni signal, prije svega činjenica da je postignut sporazum, zakon izglasan ogromnom većinom u Skupštini, a odluka o referendumu praktično apsolutnom.

u svijetu:

1563. Mirom u Amboazu završen prvi vjerski rat u Francuskoj. Protestanti su dobili ograničenu slobodu vjeroispovjesti, poslije ratova koji su potresali Francusku više od 30 godina.

1628. Englezi su u Sjevernoj Americi osnovali koloniju Masačusets.

1796. Francuska donijela Dekret o slobodi štampe, koji je po dolasku Napoleona na vlast, dvije godine kasnije, prestao da važi, a štampa podvrgnuta strogoj cenzuri.

1812. Španski parlament u Kadisu usvojio liberalni ustav, koji je postao ideal slobodoumnih težnji građanske klase u evropskim državama. Poslije povratka na prijesto, 1813. godine, kralj Ferdinand VII ukinuo ustav i obnovio feudalno-apsolutistički poredak, ali poslije izbijanja ustanka 1820. prisiljen da ga vrati.

1813. Rođen škotski misionar i istraživač Afrike Dejvid Livingston. 1855. otkrio Viktorijine vodopade, prvi istraživao pustinju Kalahari, bazen rijeke Zambezi i izvorište rijeke Kongo. Najveći britanski istraživač Afrike sahranjen u Vestminsterskoj katedrali u Londonu.

1815. Švajcarska priznata kao neutralna država.

1861. Englezi, poslije višegodišnjih borbi, ugušili pobunu domorodačkog stanovništva Maora na Novom Zelandu. Maori se povukli u unutrašnjost ostrva.

1872. Rođen ruski baletski koreograf Sergej Pavlovič Đagiljev, osnivač grupe Ruski balet, koja je s izuzetnim uspjehom nastupala od 1909. do 1929. godine.

1900. Rođen Frederik Žolio Kiri, francuski fizičar.

1818. Rođen je Petar Preradović, jedan od najpoznatijih pjesnika ilirizma. U svojim djelima zalagao se za saradnju i slogu Srba i Hrvata u borbi protiv Mađarske. Njegova značajna djela su Prvijenci, Nove pjesme, Kraljević Marko, Prvi ljudi, Pustinjak...

1920. SAD odbile da potpišu Versajski ugovor, poslije I svjetskog rata, i da se priključe Društvu naroda, zbog bojazni od uvlačenja u rat u slučaju napada na neku članicu Društva.

1930. Umro engleski državnik Artur Džejms Balfur, premijer Velike Britanije od 1902. do 1906. Kao šef diplomatije 1917. objavio plan o stvaranju nacionalne države Jevreja u Palestini.

1932. Zvanično otvoren Sydney Harbour Bridge, glavni simbol Sidneja, Australija.

1945. Velika Britanija priznala vladu Demokratske Federativne Jugoslavije na čelu s Josipom Brozom Titom. Jugoslaviju ubrzo potom priznale i SAD i SSSR.

1950. Umro američki pisac Edgar Rajs Barouz, autor serije romana o Tarzanu.

1955. Rođen Brus Vilis, američki glumac.

1970. Šefovi vlada Istočne i Zapadne Njemačke Vili Brant i Vili Štof sreli se u Erfurtu. Prvi susret zvaničnika dvije zemlje od podjele Njemačke 1949.

1976. Rođen Alesandro Nesta, italijanski fudbaler.

1977. U predsjedničkoj rezidenciji u Brazavilu ubijen predsjednik Konga Marijen Nguabi. Za ubistvo optužen i potom pogubljen bivši šef države Alfons Masamba Deba. Vlast preuzela vojna hunta, za predsjednika u aprilu proglašen pukovnik Joakim Jombi Opango.

1978. Izraelska vojska okupirala veći dio juga Libana.

1982. Prva neprijateljstva počinju na Foklandima i prerastaju u rat.

1991. Skupština Srbije preuzela ovlašćenja raspuštene Skupštine Kosova i razriješila dužnosti Rizu Sapundžiju, člana Predsjedništva SFRJ sa Kosova.

1994. Trupe vlade u Pnom Penu zauzele grad Pailin na istoku Kambodže, glavno uporište maoističkog gerilskog pokreta Crveni Kmeri.

1994. U eksploziji bombe podmetnute u podzemnu željeznicu u glavnom gradu Azerbejždana Bakuu poginulo 12 i povrijeđeno više od 50 ljudi.

1996. Policija Federacije Bosne i Hercegovine ušla u Grbavicu, posljednju sarajevsku opštinu koju su u ratu držale srpske snage. Time završeno prebacivanje vlasti u sarajevskim opštinama koje su, prema Dejtonskom sporazumu, pripale FBiH. Najveći dio srpskog stanovništva dva dana ranije napustio Grbavicu, a prema podacima IFOR-a tokom prebacivanja vlasti iz Sarajeva se iselilo oko 60.000 Srba.

1996. U glavnom gradu Filipina, Manili, u požaru u jednoj diskoteci, poginulo 150 osoba.

1997. Umro američki slikar holandskog porijekla Viljem de Kuning, utemeljivač apstraktnog ekspresionizma. Četrdesetih godina XX vijeka preobrazio slikarstvo u SAD.

1999. U eksploziji bombe koju su čečenski teroristi aktivirali na pijaci u južnom ruskom gradu Vladikavkaz poginulo više od 50 ljudi.

1999. Libija se saglasila da škotskom pravosuđu do 6. aprila 1999. preda dvojicu Libijaca osumnjičenih da su u decembru 1988. izazvali eksploziju američkog putničkog aviona "Boing 747" iznad Lokerbija u Škotskoj u kojoj je poginulo 270 ljudi.

1999. Poslije neuspjelih pregovora zvaničnika Srbije i kosovskih Albanaca u Parizu, predsjednik SAD Bil Klinton izjavio da je prag prekoračen i da problem Kosova ugrožava nacionalne interese SAD. Diplomate zapadnih zemalja počele da napuštaju Beograd, a međunarodni verifikatori Kosovo.

2001. Socijalista Bertran Delano, pobijedivši na izborima, postao prvi gradonačelnik Pariza iz redova ljevice.

2002. Zimbabve na godinu dana suspendovan iz Komonvelta.

2006. Hiljade demonstranata okupilo se na velikom trgu u glavnom gradu Bjelorusije, Minsku, odbijajući da priznaju rezultate predsjedničkih izbora na kojima je po treći put pobijedio Aleksander Lukašenko i time nastavio svoju 12 godišnju vladavinu.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-03-10, 02:02
20. mart


1688. Velika pobjeda na Malom Orljevu. Tokom pohoda Sulejman-paše Bušatlije na Crnu Goru i udara na Kuče, došlo je do jedne od najznačajnijih bitaka u periodu Morejskog rata (1684–99) o kojoj srijećemo izvještaj i u IAK. U povratku sa pohoda na podlovćensku Crnu Goru krajem 1687. godine, u namjeri da pohara Kuče- smatrajući da će ako ih pokori „imati ključ Brda u svojim rukama”, Sulejmanova vojska bila je zaustavljena od Kuča i ostalih Brđana. U novom pohodu, planiranom da ublaži posljedice neuspjeha u prethodnom, Sulejman-paša je sa 7.000 vojnika doživio neočekivan kontraudar u kojem su Kuči preoteli Medun i sasvim rasturili pašinu vojsku. Nedugo potom uslijedio je još jedan, ponovo neuspješan napad, poslije koga se paša nije usuđivao da krene na to pleme.

1858. Po nalogu knjaza Danila, Ljuba Nenadović je u Beču kupio novu štampariju koja je trebalo da nadomjesti poznatu Njegoševu „Knjigopečatnju”. Štamparija je 9. aprila stigla u Kotor, a potom na Cetinje. Tako je knjaz održao riječ datu prilikom žrtvovanja Njegoševe štamparije, pretopljene u metke tokom prvog pohoda Omer-paše Latasa na Crnu Goru (1852–53). Nova je bila tehnički bogatija i raspolagala sa više tipova slova: ćirilicom, crkvenoslovenskom azbukom, latinicom i grčkim slovima. Imala je knjigoveznicu sa modernim mašinama za povez i zlatotisk. Tehnički je usavršavana do 1916. pa je mogla izdavati ne samo obimne već i vrlo luksuzne knjige. Za prvog upravnika Knjaževsko-crnogorske državne štamparije postavljen je Vuk Vrčević. Nakon povlačenja austrougarske vojske iz Crne Gore, radnici cetinjske štamparije pronašli su u Kotoru njene demontirane mašine i na Cetinju ih ponovo osposobili za štampanje.

1881. Na ulcinjskim brodovima prvi put su istaknute crnogorske pomorsko– trgovačke zastave. (http://wikii.itam.ws/index.php/Slika:Trgovacka_zastava.jpg) Kako su to tražili ulcinjski brodari, bila je to trobojka sa krunom i malim krstom, koja je bila u upotrebi sve do kraja prvog svjetskog rata. Zbog smrti ruskog cara Aleksandra II, svetkovina na ulcinjskom pristaništu povodom isticanja crnogorske pomorsko trgovačke zastave bila je skromna.

1885. Po želji knjaza Nikole, arhimandrit Mitrofan Ban sa Cetinja je krenuo u Rusiju na rukopoloženje za episkopa Crnogorske pravoslavne crkve. U Isakijevskoj crkvi u Petrogradu, rukopoloženje je 6. aprila obavio petrogradski mitropolit Isidor i drugi članovi Svetog Sinoda sa sveštenstvom, a prisustvovao je i imperator Aleksandar III.

1905. Za crnogorskog konzula u Trstu došao je Savo Ramadanović, koji je značajno pomogao Crnogorcima koji su išli u pečalbu.

1919. Konferenciji mira u Parizu crnogorska izbjeglička vlada je dostavila spisak zločina koje je srpska vojska počinila u Crnoj Gori. Dokumenta su dokazivala postupke srbijanske vlasti prema crnogorskom građanstvu, nemilosrdno hapšenje i zlostavljanje. Kralj Nikola je predložio formiranje komisije da, kako je istakao, "ispita žrtve i ulogu Crne Gore i moju za vrijeme ovoga rata i nepravde koje Crna Gora trpi od strane drugih. Ma kakvi bili rezultati te ankete spreman sam da povučem konsekvence", stoji u obraćanju kralja Nikole Mirovnoj konferenciji u Parizu.

1942. Poginuo Bajo Sekulić, narodni heroj, učesnik sastanka PK KPJ za Crnu Goru u Stijeni Piperskoj, jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka, aktivan sudionik u stvaranju partizanskih jedinica i pokretanju prvih oslobodilačkih akcija. Rođen je 12. februara 1913. u Sekulićima (Danilovgrad). Studirao je na Pravnom fakultetu u Beogradu. U redovima NOR-a obavljao je istaknute vojne i političke dužnosti u partizanskim formacijama, do pogibije na Crkvinama kod Kolašina.

u svijetu:

43. p.n.e. Rođen je Publije Ovidije Nazon, jedan od najvećih rimskih pjesnika i jedan od najčuvenijih autora stihova o ljubavi u svjetskoj literature. U glavnom djelu, Metamorfoze, prepjevao je 250 grčkih mitova.

1602. Osnovana je holandska Istočnoindijska kompanija, koja je monopolom na trgovinu iz Indonezije, Malaje i Cejlona postala jedna od najmoćnijih kompanija na svijetu. Rasformirana je 1796. a njeni posjedi postali su dio holandskog kolonijalnog carstva.

1727. Umro je Isak Njutn, engleski fizičar, matematičar i astronom. Imao je niz fundamentalnih otkrića u oblasti fizike i optike. Smatraju ga osnivačem dinamike, prvi je uveo pojam sile, njegova teorija gravitacije jedno je od najvećih dostugnuća ljudskog uma, određivao je brzine tijela, prije Lajbnica otkrio diferencijalni račun, nešto kasnije i integralni račun.

1809. Rođen je ruski književnik Nikolaj Vasiljević Gogolj, jedan od najznačajnijih predstavnika ruske realističke škole. Na osnovu njegovog djela, kritičar Visarion Bjelinski formulisao je principe naturalne škole ruske književnosti.

1828. Rođen norveški književnik, jedan od najvećih svjetskih pisaca drama Henrik Ibzen, čije drame se i danas izvode na mnogim svjetskim pozornicama.

1894. U Torinu je umro mađarski revolucionar Lajoš Košut, vođa mađarskog pokreta za nezavisnost od Austrije (1848-49). Nakon sloma revolucije u avgustu 1949. godine, emigrirao je u Italiju.

1929. Umro je francuski maršal Ferdinan Foš, koji je u Prvom svjetskom ratu komandovao u ključnim bitkama protiv Njemaca na Zapadnom frontu. U njegovom komandnom vagonu, u Kompijenju kod Pariza, Njemačka je u novembru 1918. potpisala kapitulaciju.

1933. Njemački nacisti su u Dahauu otvorili prvi koncentracioni logor. Tokom Drugog svjetskog rata (1939-45), broj logora u Njemačkoj i okupiranim zemljama dostigao je 2000, a u njima je ubijeno oko 11 miliona ljudi, od kojih je bilo šest miliona Jevreja.

1945. Na području Like i hrvatskog primorja jugoslovenska vojska počela je završne operacije za oslobađanje Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu.

1956. Francuska je priznala nezavisnost Tunisa, s Habibom Burgibom kao prvim predsjednikom.

1970. Pored obala Švedske u zalivu Tralvet izlilo se 57 hiljada tona nafte u sudaru brodova "Imperijal" i "Otelo".

1991. Haleda Zija izabrana je za premijera Bangladeša, u prvom mirnom demokratskom prenosu vlasti od nastanka te zemlje 1971.

1994. Tunis je dobio prvi višepartijski parlament.

1995. Oko 35.000 turskih vojnika upalo je u Irak, u operaciji protiv kurdskih pobunjenika.

1995. Pripadnici japanske vjerske sekte Aum Šinri Kjo pustili su nervni gas u tokijsku podzemnu željeznicu, od čega je umrlo 12 ljudi, a više od 5.500 povrijeđeno. Osnivač sekte Šoko Asahara osuđen je 27. februara 2004. na smrtnu kaznu zbog organizovanja napada u tokijskom metrou.

1997. Beogradski studenti proslavili pobjedničkom šetnjom centrom grada ispunjenje njihovog posljednjeg zahtjeva, ostavke rektora i studenta prorektora. To je bio i posljednji dan studentskog protesta koji je počeo 20. novembra 1996. zbog falsifikovanja rezultata lokalnih izbora u Srbiji. Nakon 119 dana svakodnevnih protesta saopštili su da su spremni da ponovo izađu na ulice ako budu ugrožene demokratske institucije, Ustav, zakoni i volja naroda.

1998. Otvoren je prvi autoput u podsaharskoj Africi koji je povezao obale Indijskog i Atlantskog okeana.

1999. Nakon povlačenja 1.380 verifikatora OEBS-a, na Kosovu su u području Srbice i Podujeva pojačani sukobi srpskih snaga bezbjednosti i pripadnika Oslobodilačke vojske Kosova. Vojska Jugoslavije poslala je pojačanje, policija je blokirala sve glavne saobraćajnice, a desetine hiljada civila pošlo je u izbjeglištvo.

2001. Najveća naftna platforma u svijetu potonula je naspram obala Brazila za samo nekoliko minuta, pet dana nakon snažne eksplozije u kojoj je poginulo 11 ljudi.

2003. SAD i Velika Britanija započele su vojnu operaciju protiv Iraka, nakon što je irački predsjednik Sadam Husein odbio američki ultimatum da napusti Irak. Američke i britanske trupe ušle su u Irak iz Kuvajta, preko graničnog grada Um Kasr, 50-tak kilometara južno od Basre.

2004. Umrla je holandska kraljica Julijana (94), koja je tom zemljom vladala od 1948. do 1980. kada je krunu prepustila kćerki Beatrisi. Bila je poznata po imenu "Narodna kraljica", zbog značajne uloge u oporavku Holandije nakon II svjetskog rata, kao i toleranciji prema kolonijama koje su zahtijevale nezavisnost.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-03-10, 15:18
21. mart

Današnji dan se u svijetu obilježava kao Međunarodni dan borbe protiv rasne diskriminacije. Na današnji dan, 1960. godine, na mirnim demonstacijama protiv aparthejda u Južnoj Africi ubijeno je 69 demonstranata, pa su Ujedinjene nacije 6 godina kasnije, 21. marta, 1966. godine, proglasile ovaj dan Medjunarodnim danom borbe protiv rasne diskriminacije.

1754. Vasilije Petrović, crnogorski vladika i gospodar, završio je u Moskvi rukopis knjige „Istorija o Černoj Gori”. To djelo, štampano u Rusiji i prevedeno na mnoge strane jezike, imalo je ogroman značaj za formiranje svijesti Crnogoraca o viševjekovnoj nezavisnosti. Predstavlja prvu štampanu crnogorsku istoriju. Zato se, bez obzira na značajna istorijska djela nastala prije nje, Vasilije kao njen autor može smatrati osnivačem crnogorske istoriografije. Uz karakteristike istorijsko-memoarskog štiva, to djelo ima i izvjesna literarna svojstva. Prvi put je preštampana u Budimu (1845), u Letopisu Matice srpske, a kod nas tek 1884. u prevodu Marka Dragovića.

1852. Crna Gora je proglašena knjaževinom, a Njegošev nasljednik Danilo Petrović, proglašen je za prvog crnogorskog knjaza, čime je završen period teokratske vladavine. Zakonskim aktima i pravoslavna vjera u Crnoj Gori tada je ustanovljena kao državna, dok su ostale vjeroispovijesti imale slobodu i samostalnost. Iako su crkva i država bile razdvojene, sloboda i samostalnost crkve u odnosu na državu nije bila neograničena, jer je crkva bila vezana za državnu vlast i zavisila je od nje.

1905. Na dužnost crnogorskog konzula u Trstu stupio je Slavo Ramadanović, koji je od 1902. bio konzul u Skadru. Najveći dio njegovog posla bio je vezan za pružanje pomoći velikom broju Crnogoraca koji su, napuštajući Crnu Goru iz egzistencijalnih razloga, iz tršćanske luke odlazili za Ameriku. U prethodnoj misiji djelovao je na zaštiti interesa crnogorskih podanika kod osmanske vlasti, stvaranju olakšica u trgovinskom saobraćaju, rješavanju sitnih pograničnih sporova i širenju crnogorskog uticaja među pravoslavnim življem u Skadru i okolini.

1952. Osnovan Bokserski savez Crne Gore. Počeci boksa u na prostoru Crne Gore datiraju iz vremena Kraljevine Jugoslavije, kada su na Cetinju i u Tivtu osnovane prve bokserske sekcije. Poslije II svjetskog rata održani su prvi bokserski mečevi (Kotor, 31. oktobra 1946.). Dvije godine potom, 24. aprila 1948. organizovan je i prvi međugradski susret između fiskulturnih sekcija podgoričke „Budućnosti” i nikšićke „Sutjeske”.

1954. Umro Nikola – Niko Hajduković, ministar vojni i ministar unutrašnjih djela u crnogorskoj vladi u egzilu, za vrijeme mandata Evgenija Popovića. Rođen je 28. februara 1882. u crmničkom selu Podgor. Školovao se na američkom „Robert koledžu” i liceju „Galatasaraj” u Carigradu, gdje je i živio. Učestvovao je u balkanskim ratovima. Kao vojni i civilni delegat crnogorske vlade u Solunu, tokom 1915. angažovao se na snabdijevanju Crne Gore namirnicama i organizovanju crnogorske vojske. Zbog intriga vojnih i diplomatskih predstavnika Srbije, francuske vlasti su ga protjerale iz Soluna. U oktobru 1916. stigao je u Francusku, gdje ga je crnogorska vlada postavila za šefa Odsjeka za ishranu crnogorskih interniraca u Austrougarskoj. Bio je pristalica politike kralja Nikole i osuđivao za veleizdaju Crnogorski odbor za narodno ujedinjenje. Ipak se poslije prisajedinjenja Crne Gore Srbiji, okrenuo saradnji sa Kraljevinom SHS u koju se i vratio 1925. godine, ostvarivši pravo na ministarsku penziju.

2007. Crnogorska Skupština ratifikovala Sporazum o izmjeni i pristupanju Centralnoevropskom sporazumu o slobodnoj trgovini, CEFTA 2006, zatim Kjoto protokol uz okvirnu konvenciju UN o promjeni klime, kao i konvenciju UN o borbi protiv dezertifikacije u zemljama sa teškom sušom i dezertifikacijom, posebno u Africi.

u svijetu:

146 pr.n.e. Posljednji rimski napad na Kartaginu.

1556. Kanterberijski nadbiskup Tomas Krenmer spaljen je na lomači kao jeretik u vrijeme rimokatoličke reakcije kraljice Meri I. Kao glavni zastupnik vjerske reformacije u Engleskoj, uveo je liturgiju na engleskom jeziku i sastavio "Opšti molitvenik" na engleskom.

1685. Rođen je Johan Sebastijan Bah, na čijem djelu se temelji njemačka muzička tradicija.

1804. Stupio je na snagu Napoleonov kodeks, francuski krivični i građanski zakon, kojim je car Napoleon I, tada "doživotni konzul", reformisao pravosuđe.

1806. Rođen Pablo Benito Huarez, Indijanac iz plemena Zatopeka, borac za slobodu i nezavisnost Meksika. Predsjednik države bio dva puta.

1829. U zemljotresu u Španiji poginulo 6.000 ljudi.

1839. Rođen ruski kompozitor Modest Petrovič Musorgski, član kompozitorske grupe "Velika petorica", predstavnik ruske nacionalne muzičke škole.

1871. Kancelar Oto fon Bizmark otvorio prvu sjednicu Rajhstaga novostvorenog Njemačkog carstva.

1876. Rođen je Bora Stanković, sprski književnik. Ostao je vjeran realističkim tradicijama i simpatijama patrijarhalnog svijeta stare Srbije. Poznata njegova djela su roman Nečista krv, drame Koštana i Tašana i priče Stari dani.

1884. U Francuskoj su legalizovani sindikati.

1895. U Zagrebu rođen Zlatko Baloković, muzičar svjetskog glasa. Kako je živio u SAD, tokom II svjetskog rata bio predsjednik Američkog odbora za pomoć Jugoslaviji.

1913. Rođen jugoslovenski književnik Ivan Goran Kovačić, autor poeme "Jama" (1943), potresnog djela o zločinima u Drugom svjetskom ratu u kojem je i sam stradao od četničke ruke.

1918. Posljednjom njemačkom ofanzivom u Prvom svjetskom ratu, počela je druga bitka na rijeci Somi u Francuskoj.

1919. Pod vođstvom komuniste Bele Kuna oborena je vlada u Mađarskoj i proglašena Sovjetska Mađarska Republika. Sovjetska vlada podnijela je ostavku 1. avgusta, a vlast su preuzeli desni socijaldemokrati.

1945. Britanski avioni su u Drugom svjetskom ratu bombardovali sjedište Gestapoa u Kopenhagenu, u kojem je poginulo više od 70 njemačkih nacista. Greškom su pogodili i francusku školu, gdje je poginulo 86 djece i deset kaluđerica.

1952. Kvame Nkrumah je postao premijer Zlatne Obale (kasnije Gana), kao prvi Afrikanac južno od Sahare na položaju predsjednika vlade.

1960. U Sao Paulu rođen Airton Sena da Silva, jedan od najomiljenijih i najboljih vozača Formule 1. Bio je šampion 3 puta (1988, 1990. i 1991). Pobijedio je u 41 trci i osvojio 65 pol pozicija i 19 najboljih krugova. Posebno je bio poznat po dobrim vožnjama po kiši zbog čega je dobio nadimak „Kišni čovjek". Vozio je za Toleman-Hart, Lotus, od 1988. do 1993. za Meklaren, 1994. prelazi u Vilijams. Na trećoj trci za Veliku nagradu San Marina u Imoli 1. maja 1994. godine u sedmom krugu Sena je izletio sa staze u krivini Tamburelo i udarivši u zid brzinom većom od 200 km/h, izgubio život.

1963. Transferom 27 posljednjih zatočenika zatvoren je Alkatraz, po maksimalnoj bezbjednosti čuveni zatvor u zalivu San Franciska u kojem je nekada bio zatvoren gangster Al Kapone.

1975. Privremeno vojno vijeće Etiopije na čelu s vođom pučista potpukovnikom Mengisto Haile Marijamom ukinulo je 3.000 godina staru etiopsku carevinu.

1977. Indira Gandi podnijela ostavku na mjesto premijera Vlade Indije.

1980. Rođen brazilski fudbaler Ronaldinjo.

1991. Na sjednici Predsjedništva SFR Jugoslavije postignut je dogovor da predsjednici republika započnu pregovore o budućnosti savezne države. Prvi od ukupno šest takvih susreta održan je 28. marta u Splitu.

1991. Zbog lošeg vremena i teškog dima od zapaljenih kuvajtskih izvora nafte, u Kuvajtu se srušio saudijski transportni avion. Poginuli su svi putnici u avionu - 92 senegalska vojnika i šest Saudijaca, članova posade.

1997. Predsjednici Rusije i SAD Boris Jeljcin i Bil Klinton saglasili su se na samitu u Helsinkiju da smanje nuklearne arsenale dvije zemlje.

1998. Kosovski Albanci održali su druge parlamentarne i predsjedničke izbore. Za predsjednika Kosova izabran je Ibrahim Rugova, najistaknutiji lider kosovskih Albanaca u borbi za nezavisnost Kosova od Srbije.

1998. U 88. godini umrla je ruska balerina Galina Sergejevna Ulanova, gotovo dvije decenije vodeća balerina "Boljšoj teatra" poslije Drugog svjetskog rata.

2001. Holandska vlada potvrdila je slučaj šapa i slinavke I time postala druga zemlja u Evropi u kojoj se pojavila ta stočna bolest.

2002. Papa Jovan Pavle II je prvi put javno saopštio da postoji veliki broj slučajeva seksualnog zlostavljanja maloljetnika od strane katoličkih sveštenika, koje je optužio za gaženje zavjeta i pridruživanje đavolu.

2003. Južnoafrička Komisija za istinu i pomirenje označila je kraj svog rada. Komisija je osnovana 1995. godine da bi istražila kršenje ljudskih prava tokom aparthejda, tokom kojeg je vladala manjina bijelaca. Predsjednik te Komisije, nadbiskup Dezmond Tutu je primorao vladu da na ime obeštećenja isplati 270 miliona dolara žrtvama kojih je bilo oko 20.000 i koji su svjedočili o zločinima koje su pretrpjeli u tom periodu.

2003. Američke snage raketirale su palate iračkog predsjednika Sadama Huseina i ključne državne institucije u Bagdadu. Osam britanskih i četiri američka vojnika su poginuli kada se helikopter srušio na iračkoj granici, i oni su prve žrtve iračkog rata.

2006. U Parizu je umro Bernar Lakost, koji je više od 40 godina bio na čelu carstva Lakost, svjetski poznatog po polo majicama sa krokodilom.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
22-03-10, 21:18
22. mart

22. mart je proglašen za Svjetski dan zaštite voda, u Laosu to je Dan Narodne Partije, a u Portoriku Dan Emancipacije.

1857. Ogorčen na Rusiju zbog toga što se godinu dana ranije na Pariskom kongresu nije založila za međunarodno priznanje Crne Gore, knjaz Danilo je, odlučivši se na zaokret u spoljnoj politici, otišao u Pariz u zvaničnu posjetu caru Napoleona III, s namjerom da od Francuske zatraži potporu u regulisanju međunarodne pozicije Crne Gore.

1881. Osnovana je čitaonica u Baru - narodna čitaonica koja je sa manjim prekidima radila do 1916. a potom, tokom kraćeg perioda, i u Kraljevini Jugoslaviji. Osnovali su je ugledni građani Bara, među kojima su bili Vuko Pejović, Dušan Brkanović, Tomo Oraovac, Đul-beg Škanjević i drugi, uključujući se u opštecrnogorski kulturni narodni preporod. Obnovljena je sredinom marta 1953, pod imenom Gradska biblioteka i čitaonica „Ivo Vučković”.

1912. Neposredno pred I balkanski rat, za posljednjeg otpravnika poslova u Poslanstvu Crne Gore u Carigradu postavljen je Petar Plamenac. Na toj dužnosti bio je i tokom 1910. Prethodno je bio konzul u Skadru (1907–1910). Tokom balkanskih i I svjetskog rata bio je ministar inostranih djela Crne Gore i jedan od članova njene delegacije na Konferenciji mira u Bukureštu 1913. Tokom egzila crnogorske vlade bio je određen za poslanika Crne Gore u SAD (1917) ali mu je vlada te države uskratila agreman.

1928. U Vilusima kod Nikšića rođen je Veljko Bulajić, filmski reditelj. Filmsku režiju studirao je u Rimu, a njegovi prvi filmovi su – Voz bez voznog reda i Uzavreli grad. Kasnije su došli Kozara, Bitka na Neretvi, Atentat u Sarajevu, Visoki napon, u kojima je prikazivao dramatične događaje u Jugoslaviji. Dobio je više nagrada na festivalima u Puli, Veneciji, Moskvi, Monte Karlu, Valjadolidu i San Sebastijanu, kao i Trinaestojulsku i nagradu UNESKO-a.

u svijetu:

1312. Papa Klement V ukinuo je francuski monaški viteški red Templara, osnovan u Palestini 1118. radi zaštite poklonika Hristovog groba.

1599. Rođen flamanski slikar Anton Van Dajk, istaknuti predstavnik Flamanske slikarske škole. Učenik i saradnik slavnog Rubensa, proslavio se kao portretista, a 1632. godine postao je dvorski slikar kralja Čarlsa I.

1622. Indijanci su u Virdžiniji ubili oko 350 bijelih naseljenika i to se smatra prvim indijanskim masakrom nad evropskim kolonistima u Sjevernoj Americi.

1724. Rođen je Imanuel Kant, njemački filozof, rodonačelnik njemačke klasične filozofije i profesor univerziteta. Postavio je hipotezu o prirodnom postanku zemlje i nebeskih tijela. Poznata su njegova djela – Kritika čistog uma, Kritika razumne moći, O lijepom i uzvišenom...

1794. Kongres SAD usvojio je zakon kojim se američkim brodovima zabranjuje prevoz crnih robova iz Afrike u Ameriku.

1832. U Frankfurtu je umro Volfang Gete, najmarkantnija ličnost njemačke književnosti svoga vremena. Nametnuo se i savremenicima i kasnijim generacijama kao obnavljač lirike, drame, epa, romana i kao naučnik izuzetno oštrog i dubokog viđenja strukture i fenomena prirode. Zanimala ga je i naša narodna poezija, naročito Hasanaginica, a da bi upoznao naše narodno stvaralaštvo, sarađivao je sa Jernejem Kopitarom, Vukom Karadžićem i Jakobom Grimom.

1848. Pobunjena Venecija je proglasila nezavisnost od Austrije.

1876. Rođen srpski pisac Borisav-Bora Stanković, jedan od začetnika moderne srpske proze. Prikazujući život rodnog Vranja s kraja XIX vijeka, dao je i psihološku analizu ličnosti, prvi put unoseći u srpsku literaturu erotiku i senzualnost. Napisao je "Nečista krv", "Koštana", "Iz starog jevanđelja", "Stari dani"...

1895. Pioniri filma, braća Ogist i Luj Limijer, prvi put su demonstrirali u Parizu pokretne slike i upotrijebili celuloidnu traku.

1904. U londonskom listu "Daily illustrated Mirror" na naslovnoj stranici objavljena je prva novinska fotografija u boji.

1917. SAD prve priznale privremenu vladu Aleksandra Kerenskog, uspostavljenu nakon Februarske revolucije kojom je svrgnuta monarhija u Rusiji.

1919. Letom jednom u sedmici između Pariza i Brisela je uspostavljena prva avionska međunarodna linija u svijetu.

1923. Rođen francuski glumac i pantomimičar Marsel Marso (Marcel Marceau), koji je obnovio umjetnost pantomime.

1945. Egipat, Irak, Jordan, Liban i Sirija u Kairu su osnovali Arapsku ligu.

1948. Rođen kompozitor Endrju Lojd Veber, koji se proslavio mjuziklima "Isus Hristos superstar", "Evita", "Mačke" i "Fantom iz Opere".

1979. Irski teroristi ubili u Hagu britanskog ambasadora u Holandiji, Ričarda Sajksa.

1980. Najviša indijska nagrada "Dragulj Indije", uručena je misionarki Majki Terezi.

1983. Kandidat Laburističke partije Haim Hercog izabran za predsjednika Izraela.

1991. Irak oslobodio 1.150 Kuvajćana zarobljenih tokom Zalivskog rata i zatražio da se ubrza puštanje na slobodu 60.000 zarobljenih Iračana.

1992. Na drugim višepartijskim izborima u Albaniji ubjedljivo je pobijedila Demokratska partija, čime je okončana vladavina komunista i njihovih nasljednika.

2001. Umro američki crtač Vilijam Hana koji je sa Džozeom Barberom stvorio junake crtanih filmova, Toma i Džerija. Uz "Kamenka i Kremenka", "Medjeda Jogija" i drugih animiranih filmova, Tom i Džeri je autorima donio sedam Oskara.

2001. SAD donijele odluku o protjerivanju oko 50 ruskih diplomata pod sumnjom da su se bavili špijunažom. Rusija je uzvratila protjerivanjem četvorice američkih diplomata.

2002. Vrhovni sud Velike Britanije uvažio je molbu žene, kvadraplegičara i dozvolio da se aparati koji su ga održavali u životu isključe. Prvi put u Engleskoj neka osoba dobila je pravo na smrt.

2004. U raketnom napadu izraelske vojske ubijen je duhovni vođa i osnivač radikalnog palestinskog pokreta Hamas Šeik Ahmed Jasin, nakon što je izašao iz džamije u Gazi. U tom napadu poginulo je još sedam osoba. Oko mjesec dana kasnije ubijen je i njegov nasljednik Abdel Aziz Rantisi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
23-03-10, 21:06
23. mart

Danas je Svjetski dan meteorologije, posvećen unaprijeđenju nacionalnih hidrometeoroloških službi za praćenje i prognoziranje klime i uticaja klimatskih promjena na zdravlje ljudi, prirodne resurse i privredu.
Svjetska meteorološka organizacija ima 188 zemalja članica.

U Crnoj Gori, na današnji dan:

1492. Đurađ Crnojević kao «crnogorski gospodar», utvrdio je granice Maina, Brajića, Crmnice i Paštrovića i svojoj državi , umjesto Zeta, dao ime Crna Gora.

1828. U Trogiru je rođen Josip Slade, hrvatski graditelj i arhitekt. Slade je na poziv crnogorskog knjaza Nikole tokom dvije decenije projektovao niz važnih graditeljskih objekata. Put od Njeguša do Cetinja, zatim Cetinje-Rijeka Crnojevića, do Podgorice, pravac Kotor-Cetinje poznat po 25 serpentina. Projektovao je i zgradu Zetskog doma na Cetinju, austro-ugarskog veleposlanstva, Dvorac kralja Nikole u Niksiću. Projektovao je i barski pristan, a posebno se izdvajaju njegovi projekti gradskog jezgra i Carevog mosta u Niksiću.

1898. Valtazaru Bogišiću Knjaz Nikola je dodijelio doživotnu penziju iz crnogorske kase. Bogišić je bio ministar pravde u Crnoj Gori, i radio je na izučavanju običajnog prava i razvoju pravne nauke. Slavu mu je donio Opšti imovinski zakonik Knjaževine Crne Gore iz 1888. godine. Saopstenje je glasilo: "Pogledom na izvanredne zasluge koje stekoste za mene i za Crnu Goru mnogogodišnjim radom Vašim punim rijetkog samoprijegora, vjernosti i znanja oko Crnogorskog imovinskog zakonika, koji je položio temelj pravilnijemu suđenju u Crnoj Gori i proslavio ime crnogorsko u najdaljen svijetu – nahodim se pobuđen naznačiti Vam kao što ovim i naznačujem penziju od jedne tisuće franaka u zlatu na godinu dok ste živi”.

1914. Petar Karađorđević je dobio crnogorski nacrt budućih odnosa Crne Gore i Srbije koji je predviđao nepromijenjen odnos dvije države i nepromijenjen status finansija.

1938. U Španiji, kao dobrovoljac španskog doborovoljačkog rata, u 36. godini života poginuo je Radosav Ljumović, pjesnik i novinar rodom iz Pipera kod Podgorice. Završio je Pravni fakultet u Beogradu, i poštansko – telegrafsku školu u Novom Sadu. Pisao je revolucionarne i rodoljubive pjesme i sarađivao sa više listova. Objavio je zbirke pjesama Sutonski odbljesci i Daleka zvijezda.

2000. Umro Ljubo Pavićević - Redovni član CANU, zapaženi stručnjak iz domena agronomije. Rođen je 8. septembra 1911. u Dolu Pješivačkom. Diplomirao je na Poljoprivrednom fakultetu u Zagrebu, gdje je specijalizovao genetiku i oplemenjivanje bilja. Gotovo čitav radni vijek proveo je na Poljoprivrednom institutu u Podgorici, razvijajući naučnoistraživački rad. Naročito su vrijedni njegovi rezultati na proučavanju autohtonog kulturnog bilja, posebno pšenice, kukuruza, krompira i srodnika suncokreta. Objavio je više od 200 naučnih i stručnih radova. Interesovao se za arheološka proučavanja nastanka početnih faza i evolucije prvobitne neolitske zemljoradnje na tlu Jugoslavije, i osvijetlio život i rad pionira poljoprivredne nauke u nas. Dobio je visoka profesionalna i društvenih priznanja, među kojima i Trinaestojulsku nagradu.

U svijetu:

809. Umro bagdadski kalif Harun al Rašid. Tokom vladavine, od 786. do 809, uspješno ratovao protiv Vizantije i Hazara, razmjenjivao poslanice i darove s Karlom Velikim i održavao diplomatske odnose s Kinom. Njegov lik idealiziovan u arapskoj narodnoj poeziji i "Pričama iz 1001 noći".

1391. Umro Tvrtko I Kotromanić, bosanski ban od 1353. godine, a kralj od 1377. Najmoćniji bosanski vladar krunisan u manastiru Mileševi, uzevši titulu kralja Srbije i Bosne, čemu je 1382. dodao titulu kralja Dalmacije, Hrvatske i Primorja. Njegovom smrću okončano širenje i uspon bosanske države.

1765. Britanski parlament donio Zakon o taksama, namećući dažbine i američkim kolonijama.

1801. U zavjeri dvorskih oficira ubijen ruski car Pavle I Petrovič Romanov. Naslijedio ga sin Aleksandar I.

1839. prvi put je u stampi (americka dnevna novina "Boston Morning Post") upotrijebljena abrevijatura "O.K".

1842. Umro francuski pisac Anri Bejl Stendal, začetnik velike epohe francuskog realizma i jedan od tvoraca realističkog i psihološkog romana. Stendal, pravo ime Mari-Anri Bejl, imao je teško djetinjstvo. Kasnije je uspio da proputuje Njemačku, ali je bio više vezan za Italiju gdje je postao konzul. Većinu svojih djela napisao je u Italiji i objavljivao pod pseudonimom Stendal. Njegov najpoznatiji roman Crveno i crno zasnovan je na istinitom događaju objavljenom u novinskoj hronici.

1861. Ujedinjena Italija formirala prvu vladu, prvi premijer bio grof Kamilo Benso di Kavur, borac za ujedinjenje Italije.

1900. arheolozi pronasli ostatke legendarnog Lavirinta - dvorca Minotaura.

1910. Rođen japanski filmski režiser Akira Kurosava. Proslavio japansku kinematografiju, jedini režiser dobitnik dva Oskara za najbolji inostrani film.

1912. Rođen njemački inženjer Verner fon Braun, konstruktor raketnih projektila "fau1" i "fau2", kojima je u Drugom svjetskom ratu bombardovana Velika Britanija. Poslije rata emigrirao u SAD, gdje je rukovodio proizvodnjom raketnih projektila "redstoun" i "jupiter C", kojim je 1958. lansiran prvi američki vještački satelit Eksplorer1.

1918. Gigantski njemački top Debela Berta u Prvom svjetskom ratu bombardovao Pariz sa više od 100 kilometara udaljenosti.

1919. Benito Musolini u Milanu osnovao Fašističku partiju.

1933. Hitler je brutalno likvidirao sve organizacije radničkog pokreta, ukinuo građanske slobode i uveo krvavi teror i Njemačka je postala totalitarna apsolutistička država.

1945. Počela Bitka na Rajni, u Drugom svjetskom ratu. Saveznici porazili trupe Njemačke u aprilu.

1950. Stupila na snagu Konvencija o osnivanju Svjetske meteorološke organizacije. Taj dan se obilježava kao Svjetski meteorološki dan.

1956. Pakistan, prema novom ustavu, postao islamska republika.

1966. Kanterberijski nadbiskup sastao se u Rimu s papom. Prvi susret dva crkvena poglavara od osnivanja Anglikanske crkve, 400 godina ranije.

1983. Umro Barni Klark, prvi čovjek kom je ugrađeno vještačko srce. Klark s vještačkim srcem živio 112 dana.

1994. Predsjednički kandidat vladajuće Revolucionarne institucionalne partije Meksika Luis Donaldo Kolosio ubijen na predizbornom mitingu u Tihuani.

1999. Predsjednik Jugoslavije Slobodan Milošević odbio, poslije višednevnih pregovora s međunarodnim posrednicima, uključujući specijalnog izaslanika SAD Ričarda Holbruka, mirovni plan za Kosovo i razmještanje stranih trupa u Pokrajini. Generalni sekretar NATO-a Havijer Solana potom aktivirao naredbu o početku vazdušnih udara na Jugoslaviju, koji su počeli narednog dana.

2001. Poslije 15 godina duge misije u svemiru, ruska svemirska stanica Mir, koja je svojevremeno Rusiji donijela status svemirske sile, uništena potapanjem u Tihom okeanu.

2002. Egipatski sud osudio svog državljanina, inženjera Šerifa al Falalija, na 15 godina zatvora, uz težak rad, zbog špijunaže za Izrael. Predsjednik Hosni Mubarak prethodno odbacio ranije donijetu oslobađajuću presudu.

2003. Na referendumu, više od 92 odsto građana Slovenije izjasnilo se za ulazak te zemlje u Evropsku uniju.

2006. Južnoafrikanac Majk Horn i Norvežanin Borg Ousland prvi su ljudi koji su skijama prešli preko zamrznutog Arktičkog okeana, čime su okončali ekspediciju dugu 1000 km - od sjevernog Sibira do Sjevernog pola.

2008. Umro Boris Dvornik, jedan od najpopularnijih glumaca nekadašnje Jugoslavije. Glumio je u preko 40 filmova, i čak 20 serija snimanih u Hrvatskoj i Srbiji. Iako upamćen kao zvijezda komedija, nastupao je u raznim filmskim, pozorišnim i televizijskim žanrovima. Tokom 90-ih bio je poslanik HDZ u Saboru Hrvatske. Filmovi: "Deveti krug", "Martin u oblacima", "Prekobrojna", "Most", "Sutjeska", "Neretva".

Uredio Hari Krisna

zvoncica
24-03-10, 13:38
24. mart.

1849. Prvo pomorsko osiguravajuće društvo osnovano je u Dobroti, pod nazivom „Družba bratinske pomorske sigurnosti”. Članovi – akcionari, njih 32, koji su upisali ukupno 99 akcija pojedinačne vrijednosti 500 forinti, bili su isključivo Dobroćani. Obavezivalo se da plati osiguranicima štete preko ugovora, uz određeni postotak na vrijednost osigurane imovine (brod, roba) tokom plovidbe. Imalo je upravu i zastupnika u Trstu. Prvi direktor bio je kapetan Pavo Kamenarović.

1868. Prva faza finansijskih reformi, u okviru opštih reformi, započela je u Crnoj Gori. Iako je u osnovi zadržan poreski sistem iz vremena vladavine knjaza Danila, osnovni ciljevi reforme manifestovali su se razgraničavanjem prihoda koji pripadaju državi, knjazu kao gospodaru i Cetinjskom manastiru, što je značilo početak gradnje sistema javnih rashoda. Tim reformama obezbijeđena je redovnost plaćanja dažbina državi i formirani prvi organi za vođenje državnih finansija. Imale su odraza čak i na domen crkvenih poslova i indirektno uticale na smanjenje broja kaluđera u manastirima.

1868. u srpskohrvatskom jeziku počeo je da se primjenjuje Vukov pravopis književnog jezika, ali Vuk Karadžić to nije doživio.

1881. U Carigradu je potpisan dogovor između Crne Gore i Turske o telefonskom i telegrafskom povezivanju Ulcinja i Skadra.

1889. Tivatski „Arsenal”, Mornaričko-tehnički remontni zavod, osnovan je nakon odluke Opštinskog vijeća Tivta, koje je na poziv predsjednika, kapetana Marka Krstovića, dozvolilo da se mornarici besplatno dodijeli zemljište za izgradnju „Arsenala”. To je bio početak realizacije ideje austrijskog admirala fon Šterneka, koji je tokom manevara austrougarske mornarice na Jadranu (1886) uočio strategijsku i pomorsku važnost Tivta za izgradnju ovakog objekta. „Arsenal” je odmah zaposlio 60 radnika, a prvi inženjeri na gradilištu bili su Česi. Već krajem te 1889. godine izvučen je i prvi brod na navoz, čime je označen početak remontnih poslova u Zavodu.

1912. Sa cetinjskog groblja, u Topolu – Srbija, preneseni su posmrtni ostaci knjeginje Zorke Karađorđević, najstarije kćerke knjaza Nikole i njeno dvoje đece, Andreje i Milana, kao i njenog đevera, kneza Đorđa Karađorđevića. Ispraćaju sa Cetinja prisustvovali su predstavnici Crnogorske mitropolije i dvora, članovi dinastije Karađorđevića, diplomatski kor sa Cetinja, Vlada, vojni i građanski predstavnici Crne Gore.

1918. U Bajicama kod Cetinja rođen je Uroš Martinović, jedna od značajnijih ličnosti u istoriji moderne arhitekture bivše Jugoslavije. Osnovnu školu završio je u Bajicama, gimnaziju na Cetinju, arhitekturu u Beogradu gdje je radio kao asistent za projektovanje zgrada, i profesor arhitekture. Bio je direktor Instituta za arhitekturu i urbanizam Srbije, šef Katedre za projektovanje, dekan Arhitektonskog fakulteta u Beogradu. Autor je brojnih studija i projekata, a najznačajnija njegova ostvarenja su Centralna zona Novog Beograda, Blok 30 na Novom Beogradu, Centar Mjesne zajednice Fontana na Novom Beogradu, Centar Opštine Palilula u Beogradu i dr.

1946. Osnovano Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore, nastalo na Cetinju na inicijativu grupe slikara i vajara okupljenih u Umjetničkom ateljeu pri Ministarstvu prosvjete Crne Gore. ULUCG je nosilac bogate izlagačke aktivnosti i djelatnosti usko vezanih za kreativni uspon likovnih umjetnosti i razvoj umjetničkog školstva u Crnoj Gori. Okuplja više od 200 umjetnika, među kojima i stvaraoce sa visokom reputacijom na međunarodnoj likovnoj sceni.

1999. NATO snage počele su oružani napad na SRJ.
Avijacija najveće vojne sile na svijetu bombardovala je vojne ciljeve u Beogradu, Nišu, Čačku, Leskovcu, Kruševcu, Kraljevu, Kosovskoj Mitrovici, Prištini, Pančevu, Prizrenu, Aranđelovcu, Đakovici, Podgorici, Danilovgradu i Herceg Novom. Tokom 78 dana akcije pod nazivom "Milosrdni anđeo", u kojoj je učestvovalo 19 zemalja, poginulo preko 1.000 ljudi, a više hiljada ranjeno. Teško je oštećena infrastruktura, vojni i civilni objekti. Bombardovanje je trajalo 78 dana i završilo se 10. juna.
1999. godine.

1999. Vlada SR Jugoslavije proglasila ratno stanje.

2005. Na Cetinju, Liberalni savez Crne Gore objavio prekid svog političkog djelovanja.

2007. Uz veliku kišu i prepuni stadion pod Goricom, fudbalska reprezentacija Crne Gore odigrla svoju prvu zvaničnu utakmicu. Protivnik u prijateljskom meču bila je reprezentacija Mađarske. "Sokolovi" su zabilježili pobjedu od 2:1. Prvu zvaničnu utakmicu odigrali su: Vukašin Poleksić, Savo Pavićević, Risto Lakić, Jovan Tanasijević, Radoslav Batak, Milan Jovanović, Simon Vukčević, Mirko Raičević, Janko Tumbasević, Branko Bošković, Vladimir Božović, Milan Purović, Igor Burzanović, Vladimir Vujović, Mirko Vučinić, Stevan Jovetić. Selektor Zoran Filipović. Ostaće zabilježeno da je prvi gol za crnogorsku reprezentaciju postigao Mirko Vučinić.

u svijetu:

1401. U pohodu kroz Aziju i Sredozemlje tatarski vojskovođa Tamerlan osvojio Damask.

1603. Umrla engleska kraljica Elizabeta I. Tokom njene 45-godišnje vladavine, Engleska postala vodeća zemlja u proizvodnji tekstila i vune, osnovala svoju prvu koloniju u Sjevernoj Americi, Virdžiniju, utemeljila Istočnoindijsku kompaniju...

1794. godinu dana nakon Druge podjele Poljske izmedju Rusije i Prusije, nacionalni heroj Poljske Tadeuš Kostjuško (1746-1817) objavio je u Krakovu pocetak antiruskog oslobodilackog ustanka. Medjutim, u oktobru iste godine ustanak je bio ugušen, a Poljska je na vise od jednog vijeka prestala da postoji kao drzava.

1822. inzenjer iz Birmingema, Vilijam Čerč (1778-1863), prvi je patentirao tipografsku pisaću mašinu.

1882. Robert Koh je berlinskom Fiziološkom društvu saopštio svoje otkriće – bacil tuberkuloze.

1882. Umro američki pisac Henri Vodsvort Longfelou, autor epske poeme "Hijavata", u kojoj je prikazao folklorno bogatstvo sjevernoameričkih Indijanaca.

1891. Velika Britanija i Italija postigle sporazum o granicama kolonija u području Crvenog mora.

1905. Umro francuski pisac Žil Vern, koji je svojim naučnofantastičnim romanima odigrao veliku ulogu u popularizaciji nauke i predvidio mnoga kasnija naučna dostignuća.

1929. Osnovana Radio-televizija Beograd.

1932. u Berlinu je, sa filmom "Plava svjetlost", debitovala kao režiser tridesetogodišnja Leni Rifenštal, izuzetan majstor dokumentaraca i pobornik nacizma. Ovaj film dobio je srebrnu medalju na Venecijanskom bijenalu, a istovremeno je oduševila Hitlera i Gebelsa.

1944. Rođen bivši predsjednik SRJ, Srbije i premijer Srbije Vojislav Koštunica.

1955. na Brodveju je održana premijera drame američkog dramaturga Tenesi Vilijamsa (1911-1983) "Mačka na usijanom limenom krovu", za koju je bio drugi put nagrađen Pulicerom (prva Pulicerova nagrada dodijeljena mu je 1947.g. za "Tramvaj zvani Želja").

1945. Američke i britanske trupe prešle rijeku Rajnu i nastavile nadiranje u unutrašnjost Njemačke.

1945. U Beogradu potpisan sporazum vlade Demokratske Federativne Jugoslavije i Uprave UN za pomoć i obnovu (UNRA). Sporazumom je predviđeno da UNRA pomogne u hrani, ljekovima, obući i odjeći i da uputi stručnjake za obnovu poljoprivrede, industrije i saobraćaja.

1962. Umro švajcarski fizičar, balonista i istraživač morskih dubina Ogist Pikar, profesor Univerziteta u Briselu. Godine 1931. postao prvi čovjek koji je dospio u stratosferu, popevši se balonom do 15.780 metara. Od 1938. spuštao se batiskafom 48 puta u okeanske dubine i do 4.000 metara.

1972. Velika Britanija uspostavila direktnu kontrolu u Sjevernoj Irskoj da bi spriječila sukobe paravojnih grupa rimokatolika i protestanata.

1976. U Argentini vlast preuzela vojna hunta generala Horhea Videle, a predsjednica Izabela Peron uhapšena.

1976. Umro britanski feldmaršal Bernard Lo Montgomeri, jedan od vodećih savezničkih vojskovođa u Drugom svjetskom ratu.

1980. U El Salvadoru ubijen najglasniji kritičar vojnih vlasti, nadbiskup San Salvadora, Oskar Arnulfo Romero.

1993. Ezer Vajcman izabran za sedmog predsjednika Izraela.

2002. Prvi put u 74-godišnjoj istoriji Oskara, dvoje crnaca dobilo tu nagradu - za najbolju mušku i žensku ulogu: Denzel Vošington za ulogu u filmu "Dan obuke", a Hale Beri u filmu "Bal čudovišta". "Blistavi um" osvojio Oskara za najbolji film.

2003. Županijski sud u Rijeci (Hrvatska) osudio bivšeg hrvatskog generala Mirka Norca na 12 godina zatvora za zločine nad Srbima u Gospiću 1991. godine.

2003. "Klonejd", kompanija koja tvrdi da je uspjela da napravi pet kloniranih ljudskih bića, prvi put je i objavila fotografiju bebe za koju se tvrdi da je klonirana.

2005. Bivši ministar unutrašnjih poslova Makedonije Ljube Boškovski, optužen za ratne zločine nad Albancima tokom sukoba u selu Ljuboten na sjeveru Makedonije, u avgustu 2001. dobrovoljno se predao Haškom tribunalu.

2006. Poslije skoro četiri decenije kampanje za nezavisnost Baskije, oblasti na sjeveru Španije, baskijska separatistička organizacija ETA objavila trajni prekid vatre i najavila borbu za svoja prava demokratskim sredstvima.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-03-10, 12:25
25.mart

1757. U vrijeme dok je vladika Vasilije Petrović boravio na Rijeci i zbog izuzetno teških okolnosti u kojima se Crna Gora nalazila (posebno zbog poreskih obaveza koje su Turci nametali) ugovarao seobu jednog broja Crnogoraca u Rusiju, u Ozrinićima je održan zbor na kojem su glavari, nezadovoljni neispunjenim obećanjima vladike, odlučili da se obračunaju sa njim ako se vrati u Crnu Goru, a njegovu imovinu konfiskuju da bi mogli plaćati harač.

1768. Nezadovoljna popularnošću koju je za veoma kratko vrijeme u Crnoj Gori postigao Šćepan Mali, Ruska carica Katarina II uputila je Crnogorcima pismo u kojem im je zaprijetila da će ih lišiti «pokroviteljstva i nagrada». Svom ambasadoru u Beču dala je instrukcije da u CG preduzme sve mjere da bi «samozvanac na ovaj ili onaj način bio protjeran, ne samo iz Crne Gore, no da mu se onemogući da nastavlja ili obavlja svoju goropadnu ulogu».
Ulazak ruskog ambasadora u Crnu Goru spriječili su Mlečići, iako su tada prema Šćepanu Malom gajili neprijateljstvo, kako Porta, tako i Rusija i Mlečići. Porta je čak spremala i napad na Crnu Goru kako bi se domogla Šćepanove glave. Stoga joj je Crna Gora objavila rat. Šćepan je upravljao zemljom sve do 29. septembra 1773. godine, kada ga je po nalogu skadarskog paše, na spavanju, zaklao njegov sluga, inače Grk. Sahranjen je pored crkve Sv. Nikole u Brčelima u Crmnici.

1871. Rođen Radomir Vešović, jedan od najistaknutijih crnogorskih oficira, general, državnik i političar, posljednji ministar vojni Kraljevine Crne Gore. Rođen je u Lopatama, kod Lijeve Rijeke. Školovao se u Italiji. Istakao se komandovanjem u I balkanskom ratu, vodeći Vasojevićku brigadu koja je oslobodila Plav, Gusinje, Dečane i Đakovicu, a početkom 1913. učestvovala u borbama prilikom zauzimanja Skadra. U toku I svjetskog rata odigrao je (1915) važnu ulogu pri osvajanju tog grada. Nakon sloma crnogorske vojske 1916. godine, vodio je snažan komitski pokret i bio ucijenjen od austrougarske vojne komande. Poslije oslobođenja, u Kraljevini SHS ponovo je nakratko obavljao visoku vojnu funkciju, ali je ubrzo uhapšen i u montiranom procesu izveden pred sud zbog sumnji da priprema pobunu u Crnoj Gori. Oslobođen je zbog nedostatka dokaza. Uzbudljivi događaji vezani za njegovu ličnost od 1916. do 1921. godine i njegova tragična sudbina poslužili su kao inspiracija i fabula prvom crnogorskom sineasti Vladimiru Popoviću za priču u filmu „Vaskrsenje ne biva bez smrti”. Umro je 15. avgusta 1938. u Slavonskom Šamcu.

1888. Proglasom kralja Nikole objavljeno da će Opšti imovinski zakonik za Knjaževinu Crnu Goru stupiti na snagu 1. jula. Po nalogu ruskog cara, a na zahtjev crnogorskog knjaza, u Crnu Goru je 1873. godine došao dr Valtazar Bogišić, profesor prava na Univerzitetu u Odesi, porijeklom iz Cavtata, sa ciljem da izvrši kodifikaciju crnogorskog prava. Rad na izradi zakonika trajao je 16 godina, Bogišić je pri tome postavio dva cilja- da zakon bude razumljiv i blizak narodu, da poštuje osjećaj pravde i pravičnosti koji žive u narodu, ali i da se moraju uvesti nove pravne ustanove koje će značiti modernizaciju crnogorskog prava. U svom radu uspio je da postigne smisaonu povezanost u system običajnog prava i klasičnih pravnih normi

1908. Kralj Nikola otputovao je u devetu, pretposljednju posjetu Petrogradu, gdje je u tri navrata bio gost Nikolaju II Romanovu, kako su glasile zvanične informacije, sa motivom da posjeti svoje kćerke i zeta Nikolaja Nikolajeviča. Povjerljive informacije su, ipak, govorile da je jedan od glavnih razloga njegovog dolaska bio da ispita mogućnost gradnje jadranske željeznice i dodjele ruskih subvencija Crnoj Gori. O stavovima ruske vlade povodom ove veoma značajne posjete crnogorski suveren obaviješten je nakon odlaska iz Petrograda, posredstvom predsjednika Državnog savjeta Crne Gore Lazara Mijuškovića. Crnoj Gori je odobrena vojna pomoć, kao i lična subvencija knjazu Nikoli, i izražena spremnost da se podrže njegovi napori da se od Porte dobiju odobrenja za gradnju željezničke pruge na njenoj teritoriji, pravcem koji sporazumno utvrde srpska i crnogorska vlada, jer nije bila prihvatljiva ideja Austrougarske da ona gradi, kontroliše i eksploatiše prugu na dijelu trase kroz Crnogorsko primorje, preko Bara i Ulcinja za Skadar.

1910. Zlatni i srebrni crnogorski novac, perper, pušten je u opticaj. Ukupna nominalna vrijednost perpera bila je milion i 630 hiljada i to, 300 komada po 100 perpera, 30 hiljada komada po 20, i 40 hiljada komada po deset perpera u zlatu. U srebru je bilo 300 hiljada komada, novčanice su bile od dva perpera.

2006. Osnovana Crnogorska enciklopedija.

U svijetu:

1196. Veliki župan Raške Stefan Nemanja predao je vlast drugorođenom sinu Stefanu, koji je 1217. krunisan kao prvi srpski kralj (Prvovjenčani). Najstariji sin Vukan je kao veliki knez zadržao Zetu, Trebinje, Toplicu i Hvosno, a najmlađi sin Rastko se zamonašio.

1611. Rođen je turski putopisac Evlija Čelebija, koji je od 1630. proputovao Osmanlijsko carstvo, a svoja zapažanja objavio u čuvenim "Putopisima" u 10 knjiga.

1807. U Engleskoj je zabranjena trgovina robljem.

1821. Grci su na Peloponezu počeli ustanak protiv Turaka, koji je nakon 12 godina završen priznavanjem nezavisnosti Grčke.

1867. Rođen je italijanski dirigent Arturo Toskanini, jedan od najvećih dirigenata 20. vijeka. Dirigovao je u milanskoj Skali, zatim u Metropoliten operi u Njujorku, gdje je organizovao i simfonijski orkestar.

1881. Rođen je mađarski kompozitor i pijanista Bela Bartok, čije je djelo otvorilo nove pravce razvoja mađarske muzike. U svjetskim razmjerama jedan je od začetnika "nove muzike" 20. vijeka. Kao antifašista emigrirao je 1940. u SAD, gdje je 1945. umro.

1918. Umro francuski kompozitor Klod Debisi, tvorac muzičkog impresionizma i jedan od utemeljivača moderne muzike ("Popodne jednog fauna", "Nokturno").

1921. Rođena Simone Sinjore, francuska glumica.

1923. Slijetanjem na aerodrom u Pančevu, aviona na liniji Pariz-Carigrad, Jugoslavija je postala dio tada malobrojne porodice država povezanih vazdušnim saobraćajem.

1924. U Grčkoj je zbačen s prijestola kralj Đorđe II, a Grčka je proglašena republikom.

1934. Održano prvo takmičenje u smučarskim skokovima na novoj Planici, u Sloveniji, nazvanoj po konstruktoru, Bloudekova letaonica.

1937. Italija i Kraljevina Jugoslavija sklopile su sporazum o međusobnoj miroljubivoj politici, koji je dobio naziv "Uskršnji pakt".

1941. Kraljevina Jugoslavija je pristupila Trojnom paktu Njemačke, Italije i Japana. Protokol su u Beču potpisali predsjednik vlade Dragiša Cvetković i ministar inostranih poslova Aleksandar Cincar-Marković.

1942. Rođena Areta Frenklin, američka džez-pjevačica.

1947. Rođen Elton Džon, engleski pjevač i kantautor.

1957. Belgija, Zapadna Njemačka, Italija, Luksembrug, Francuska i Holandija potpisale su Rimski ugovor, po kojem je 1. januara 1958. osnovano Evropsko zajedničko tržište. Organizacija je kasnije nazvana Evropska ekonomska zajednica (danas Evropska unija).

1965. Rođena Sara Džesika Parker, američka glumica.

1975. U Rijadu je ubijen kralj Fejsal. Ubica, kraljev sinovac princ Fejsal Musaid, pogubljen je javno u Rijadu u junu, a novi kralj Saudijske Arabije postao je Fejsalov brat Halid Ibn Abdul Aziz.

1991. Na tajnom sastanku u Karađorđevu, predsjednici Srbije i Hrvatske Slobodan Milošević i Franjo Tuđman dogovorili su se o podjeli Bosne i Hercegovine i o rušenju reformske jugoslovenske vlade premijera Ante Markovića. Održavanje ovog sastanka i dogovor nikada nijesu zvanično potvrđeni, ali su kasnije brojni izvori saopštili da za to imaju čvrste dokaze.

1993. Višemjesečni pregovori o Bosni i Hercegovini završeni su u Njujorku neuspjehom. Mirovni plan kopredsjednika Međunarodne konferencije o Jugoslaviji Sajrusa Vensa i lorda Dejvida Ovena potpisali su bosanski Hrvati i Muslimani, a lider bosanskih Srba Radovan Karadžić odbio je da ga potpiše, smatrajući da su predložene mape neprihvatljive za Srbe.

1994. Neonacisti su bacili bombu na sinagogu u Libeku, što se smatra prvim takvim incidentom od kraja Drugog svjetskog rata u Njemačkoj.

1999. Vlada SR Jugoslavije prekinula je diplomatske odnose sa SAD, Velikom Britanijom, Francuskom i Njemačkom, zbog intervencije NATO-a u Jugoslaviji. Nakon prvih vazdušnih udara na području Prištine i još osam gradova u Srbiji, u centru Beograda demolirani su američki, njemački, francuski i britanski kulturni centri.

1999. U požaru koji je zahvatio oko 30 vozila u tunelu ispod Mon Blana poginulo je najmanje 40 ljudi.

2002. Film "Ničija zemlja", bosanskog reditelja Danisa Tanovića, dobio je nagradu "Oskar" za najbolji strani film.

2002. U snažnom zemljotresu u Avganistanu i sjeverozapadnom Pakistanu život je izgubilo oko 1.800 ljudi, a preko 2.000 je ranjeno.

2003. Vlada Srbije donijela je odluku da raspusti Jedinicu za specijalne operacije (JSO), u kojoj su bili i osumnjičeni za ubistvo srpskog premijera Zorana Đinđića i još neka ubistva u prošlosti.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
26-03-10, 12:45
26.mart

1488. O bogatoj muzičkoj prošlosti Kotora svjedoči dokument IAK o izgradnji orgulja u Katedrali Sv. Tripuna. Iz jednog ugovora datiranog na ovaj dan, saznajemo da se franjevac Franjo Gabrielov (Francesco Gabrielli), graditelj i orguljaš, obavezao da će za osam mjeseci izgraditi „moderni” instrument sa 47 dirki, šest registara i četiri mijeha – orgulje sa zračnicama sa pomicaljkama, izum XV stoljeća. Instrument je ugovoren za cijenu od 30 dukata.

1777. Počela je gradnja crkve na Savini kod Herceg Novog.

1810. Nova episkopija za Dalmaciju i Boku, osnovana je odlukom Napoleonove vlade, nakon zaposijedanja tih područja od strane Francuza (1807) i ukidanja jurisdikcije crnogorskih mitropolita u Boki (19. septembra 1808)), zbog bojazni da bi njihovim djelovanjem u tom području moglo doći do nemira. Za prvog poglavara te pravoslavne episkopije imenovan je Benedikt Kraljević, a za njegovog pomoćnika za Boku kotorsku Gerasim Zelić – obojica unijatski opredijeljeni. Tu odluku crnogorski vladika Petar I primio je k znanju formalno, bez namjere da je u praksi poštuje.

1920. U Rovcima su stradale brojne komitske porodice, njihova imovina i kuće. O tome komandir Ivan Bulatović piše: "Srbijanci su poslali odjeljenje od nekoliko bataljona koje je ovoga puta dobilo naređenje da se radikalno i konačno razračuna sa nama. Vojska je udarila od tri pravca, od Kolašina, Podgorice i Nikšića. Svaki kamen bio je u plamenu, zaliven čelikom i olovom, toliko je borba bila jaka. Ovom prilikom zapalili su 45 kuća Bulatovića, ne računajući staje za stoku, i ljetnje stanove. Plijenili su sve ustaško, zatvorili 420 žena i djece, 47 muškaraca, i skoro cijelo pleme opljačkali i učinili razna zvjerstva", piše između ostalog, u izvještaju komandira Ivan Bulatovića, vladama savezničkih sila.

1946. CNB „Đurđe Crnojević”, osnovana je na Cetinju, pod nazivom „Zemaljska centralna biblioteka”. U svojim fondovima čuva preko 1.500.000 naslova. Organizovani rad biblioteke seže u 1592/93, kada je izvršen prvi popis njenog fonda u Cetinjskom manastiru. Ideja o osnivanju Državne javne biblioteke na Cetinju, nastala 1879. godine, realizovana je 1893. godine. Tri godine potom, Crna Gora je dobila Zakon o knjaževsko-crnogorskoj Biblioteci i Muzeju. Od 1905. godine uvodi se "obavezan primjerak" kao osnovni vid popunjavanja fondova nacionalne biblioteke.
Današnji naziv dobila je po Đurađu Crnojeviću koji je 1493. godine osnovao prvu državnu štampariju u Evropi.

1973. U Tivtu rođen fudbalski golman, Ivica Kralj, reprezentativac nekadašnje države.

1995. U vremenu potpune međunarodne izolacije SRJ, održana je prva etapa, I međunarodne biciklističke trke „Putevima kralja Nikole”, jedinog međunarodnog sportskog događaja tokom te godine na prostoru bivše SFRJ. Učestvovalo je 14 sastava, među kojima reprezentacije Rusije, Italije, Slovenije, Moldavije, Ukrajine, Bugarske i Makedonije.

2004. U atentatu u Beogradu, na radnom mjestu, ubijen generalni sekretar Fudbalskog saveza Srbije i Crne Gore, Branko Bulatović.

u svijetu:

1827. U Beču je umro Ludvig Van Betoven, njemački kompozitor. Poslije Hajdna i Mocarta od kojih je učio zanat, bio je posljednji veliki majstor bečke klase. Težište njegovog muzičkog opusa je instrumentalna muzika – klasične sonate, gudački kvarteti i simfonije. Otvorio je nove puteve na kojima su izrasli Šubert, Mendelson, Šuman, Berlioz, Brams i Vagner.

1881. Rumunija postala kraljevina, Karol I iz njemačke dinastije Hoencolern-Sigmaringen proglašen za kralja.

1892. Umro američki pisac Volt Volter Vitmen, najuticajniji američki pjesnik XIX vijeka, autor zbirke pjesama "Vlati trave".

1893. Rođen italijanski političar Palmiro Toljati, jedan od osnivača i dugogodišnji generalni sekretar Komunističke partije Italije, pobornik policentrizma u komunističkom pokretu i utemeljivač koncepcije italijanskog puta u socijalizam.

1911. Rođen Tomas Lanijer Vilijams, poznatiji pod pseudonimom Tenesi Vilijams. Bio je veliki američki dramski pisac i jedan od najznačajnijih dramskih pisaca dvadesetog vijeka. Ime „Tenesi" su mu nadjenule kolege na koledžu inspirisane njegovim južnjačkim akcentom i činjenicom da mu je otac bio porijeklom iz Tenesija. Osvojio je dvije Pulicerove nagrade za dramu: za komad Tramvaj zvani želja 1948. godine, i za dramu Mačka na usijanom limenom krovu 1955. godine.

1913. Poslije duge opsade, uz pomoć srpske vojske, Bugari u I balkanskom ratu osvojili turski grad Jedrene.

1923. Umrla francuska glumica Sara Bernar. Obilježila pozorišnu epohu kao najveća tragičarka svog doba. Uživala izuzetnu popularnost, savremenici je zvali Božanska Sara.

1942. Rođena američka književnica Erika Jong, autorka bestselera, Strah od letjenja.

1945. Poslije teških borbi, trupe SAD u II svjetskom ratu osvojile pacifičko ostrvo Ivo Džima. Amerikanci izgubili više od 4.500 vojnika, oko 22.000 Japanaca poginulo ili zarobljeno.

1953. Američki mikrobiolog Džonas Edvard Salk objavio da je izumio vakcinu protiv dječije paralize.

1971. Šeik Mudžibur Rahman proglasio Istočni Pakistan nezavisnom državom Bangladeš.

1979. Predsjednik Egipta Anvar el Sadat i premijer Izraela Menahem Begin u Vašingtonu potpisali mirovni ugovor, prvi mirovni sporazum jevrejske države i neke arapske zemlje.

1984. Samoubistvo izvršio jugoslovenski i srpski pisac Branko Ćopić, jedan od najplodnijih i najpopularnijih pisaca poslije II svjetskog rata. Humorista, autor rodoljubive i dječije poezije, pripovjetki.

1992. Bivši šampion boksa u teškoj kategoriji Majk Tajson osuđen na šest godina zatvora zbog silovanja.

1993. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija izglasao slanje 30.000 mirovnih trupa u Somaliju. Do tada najaveća i najskuplja mirovna operacija UN.

1997. U Kalifoniji, na različitim mjestima, nađeno 39 slično odjevenih pripadnika sekte Rajska kapija koji su izvršili samoubistvo.

2001. U požaru u spavaonici jedne škole u Keniji život izgubilo 58 učenika, tridesetak povrijeđeno.

2001. Savjet bezbjednosti UN usvojio rezoluciju o slanju međunarodnih posmatrača radi zaštite civila na području Zapadne obale i Gaze.

2002. Haški tribunal podigao optužnicu protiv bivšeg načelnika Glavnog štaba Vojske Republike Srpske za bezbjednost Ljubiše Beare, za genocid i druge zločine u Srebrenici u julu 1995. Beara se predao vlastima Srbije 9. oktobra 2004. i potom izručen tom sudu.

2003. Svjetska trgovinska organizacija saopštila da su čeličane SAD povećanjem cijena proizvoda kršile pravila te organizacije. Povećanje cijena teška industrija SAD pravdala zaštitom od konkurencije.

2004. Japanski sud donio presudu kojom je Vladi i jednoj japanskoj firmi naloženo da isplate 88 miliona jena grupi Kineza primoranih da rade u Japanu tokom II svjetskog rata.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
28-03-10, 01:22
27. mart

27. mart se obilježava kao Međunarodni Dan teatra, pod pokroviteljstvom UNESCO-a. Pozorišne svečanosti vezane su u svom praobliku za antičku Grčku i religiozni ritual posvećen Dioniziju, bogu plodnosti, vina i ovozemaljskih radosti. Povodom Svjetskog dana teatra, pozorišnim poslenicima svake godine se iz krugova eminentnih stvaralaca upućuje odgovarajuća poslanica aktuelnog sadržaja.

1901. U Danilovgradu je rođen Dušan Đurović, književnik, novinar i publicista. Gimnaziju je završio u Podgorici, a Filozofski fakultet u Beogradu. Radio je kao profesor u Danilovgradu i Sarajevu. Pisao je pripovijetke i romane, bio je novinar u Politici, Srpskom književnom glasniku, Pregledu...

1941. Demonstracije protiv Trojnog pakta održane su, kao i u drugim mjestima u Kraljevini Jugoslaviji, na Cetinju, Podgorici i Kotoru, dva dana nakon što je vlada Cvetković–Maček potpisala pristupanje Kraljevine Trojnom paktu, a grupa oficira vojske Kraljevine Jugoslavije, predvođena generalom Dušanom Simovićem, izvela puč i oborila vladu.

1943. Umro dr Radoje Mijušković. Juna 1941. godine u selu Vinići, osnovao je prvu partizansku bolnicu.

1952. Jedini crnogorski list «Pobjeda» počela je da izlazi dva puta nedjeljno.

1966. U Pljevljima rođen Žarko Paspalj. Košarkašku karijeru započeo u KK Budućnost polovinom 80-ih godina, nastavio u beogradskom Partizanu. Kao član jugoslovenske reprezentacije osvojio dvije srebrne olimpijske medalje (1988. u Seulu i 1996. u Atlanti), zlatnu medalju na Svjetskom prvenstvu u Argentini 1990. godine. Sa evropskih prvenstava ima tri zlatne i jednu bronzanu medalju.

1976. Početak rada HE „Piva”, važnog elektroenergetskog objekta za Crnu Goru i Srbiju. Proizvodi električnu energiju u vršnom režimu rada i u cilju stabilizacije elektroenergetskog sistema Srbije, u koji je direktno uključena, po potrebi ulazi u pogon za vrlo kratko vrijeme. Ima tri agregata ukupne snage 360 megavata. Nakon istražnih radova, 1964. izrađen je investicioni program u kome je prvobitno prikazana kao neposredni snabdjevač Kombinata aluminijuma u Titogradu, sa instalisanom snagom 2x120 megavata. Kasnijim dogovorom investitora i predstavnika elektroprivrednika Crne Gore i Srbije odlučeno je da se instalisani protok poveća na 3x80 metara kubnih u sekundi, a time i snaga na 3x120 megavata. Elektrana ima srednju godišnju proizvodnju od 860 gigavat-sati (860 miliona kilovat-sati). Po ugovoru sa elektroprivredom Srbije, elektroprivreda Crne Gore za jedan kilovat-sat vršne električne energije koji se iz HE „Piva“ isporučuje Srbiji, dobija 1,41 kilovat-sat. Elektrana koristi vodu iz vještačke akumulacije Pivskog jezera, a njena betonska lučna brana izgrađena u mjestu Mratinje duga je na kruni 268,56 m i visoka 220 metara.

1985. Umro Puniša Perović, publicista, književnik, pukovnik JNA, partijski i državni funkcioner i narodni heroj. Rođen je 5. maja 1911. u Šobajićima (Danilovgrad). Gimnaziju je završio u Nikšiću. Tokom školovanja na Beogradskom univerzitetu bio je organizator i učesnik antirežimskih sudentskih akcija, zbog čega je hapšen i osuđivan. Početkom II svjetskog rata bio je jedan od organizatora ustanka protiv fašističkog okupatora u danilovgradskom srezu, a tokom rata obavljao važne političke funkcije. Bio je delegat CASNO-a, ministar u prvoj vladi Crne Gore, direktor i glavni urednik lista „Borba”, direktor Institita za međunarodni radnički pokret, član savjeta Federacije i dr. Autor je više književnih i publicističkih radova. Nosilac je Partizanske spomenice 1941. godine, i više odlikovanja.

2000. Na sastanku predstavnika EU, SAD i DOS-a u Briselu donesen zajednički kominike kojim je osuđena "eskalacija represije Miloševićeve vlasti nad strankama demokratske opozicije, studentima, medijima, kao i blokada Crne Gore".

u svijetu:

1378. Umro papa Grgur XI , posljednji papa Francuz. Za papu je izabran 1370. a 1377. je vratio sjedište katoličke crkve iz Avinjona u Rim, uprkos otporu Francuza.

1625. Umro kralj Džejms I Stjuart, prvi monarh koji je od 1603. do smrti vladao i Škotskom i Engleskom i prvi Stjuart na engleskom prijestolu.

1713. Po završetku Rata za špansko nasljeđe, Španija je, prema Utrehtskom ugovoru, predala Velikoj Britaniji Gibraltar i Menorku.

1770. Umro italijanski slikar Đovani Batista Tijepolo, posljednji velikan venecijanskog slikarstva.

1703. Ruski car Petar Veliki osnovao je novi grad Sanktpeterburg (Petrograd), kasnije nazvan Lenjingrad.

1794. Osnovana mornarica Sjedinjenih Američkih Država.

1802. Potpisan Amijenski mirovni ugovor, kojim je okončan rat između Velike Britanije i Francuske i njenih saveznika, Španije i Batavske Republike (Holandije). Britanija zadržala Trinidad, preuzet od Španije, i Cejlon, koji je preuzela od Holandije.

1845. Rođen njemački fizičar Vilhelm Konrad Rendgen, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1901. za otkriće X-zraka (1895), koji su po njemu dobili naziv "rendgenski zraci".

1847. Rođen Otto Wallach, njemački hemičar.

1847. Američke trupe, u američko-meksičkom ratu, počele opsadu utvrđenja Vera Kruz, u kojem je bilo 5.000 Meksikanaca. Utvrđenje palo nakon šestodnevnih borbi.

1860. M.L. Bajrn iz Njujorka patentirao prvi spiralni vadičep.

1871. Rođen je Henri Man, njemački književnik, zagovornik demokratije i Vajmarske republike, predsjednik Pruske akademije nauka.

1923. Umro škotski hemičar i fizičar Džejms Djuer, koji je prvi dobio tečni, zatim i čvrsti vodonik. Izumio termos-bocu.

1933. Japan istupio iz Lige naroda nakon što je ta organizacija osudila japansku okupaciju Mandžurije.

1939. Spanski gradjanski rat zavrsen bitkom za Madrid.

1941. Nakon pristupanja Jugoslavije Trojnom paktu, u Beogradu vojnim udarom svrgnut regent princ Pavle Karađorđević i na prijesto doveden maljoletni kralj Petar II Karađorđević. Zbačena i vlada Dragiše Cvetkovića i Vlatka Mačeka i obrazovana nova, s generalom Dušanom Simovićem na čelu.

1941. Rođen Ivan Gašparovič, slovački političar i državnik

1945. Njemci lansirali posljednju raketu "fau-2" na Veliku Britaniju. Projektil, ispaljen iz holandskog grada Haga, pao na Orpington, jugoistočno od Londona. U eksplozijama tih raketa tokom rata poginulo 8.958 Britanaca.

1949. Rođena hrvatska knjizevnica Dubravka Ugrešić, koja iz poltičkih razloga devedesetih godina napusta Hrvatsku.

1958. Nikita Hruščov zamijenio na položaju predsjednika sovjetske vlade Nikolaja Bulganjina.

1963. Rođen Kventin Tarantino, američki glumac i režiser.

1964. zemljotres na Aljasci.

1965. Umro francuski arhitekta Šarl-Eduar Žanre, poznat kao Le Korbizje, jedan od najvećih arhitekata XX vijeka, koji je korišćenjem armiranog betona, stakla i gvožđa, radikalno promijenio tradicionalni način gradnje.

1968. U avionskoj nesreći, u eksperimentalnom letu u blizini Moskve, poginuo u 34. godini, ruski kosmonaut Jurij Aleksejevič Gagarin, prvi čovjek koji je u aprilu 1961. vasionskim brodom "Vastok" obletio Zemlju.

1970. U zemljotresu u zapadnoj Turskoj poginulo više od 1000 ljudi, a 90.000 ostalo bez domova.

1977. U najtežem udesu u istoriji vazduhoplovstva, poginula 583 od 644 putnika i člana posade, kada su se dva "Boinga 747", holandske kompanije KLM i američke Pan-Am, sudarila na pisti aerodroma Tenerife, na Kanarskim ostrvima.

1980. U norveškom dijelu Sjevernog mora potonula naftna platforma "Aleksandar Kiland". Poginulo 147 ljudi.

1989. Prvi slobodni izbori za Sovjetski parlament okreću se protiv Komunističke partije.

1992. Posljednje jedinice bivše Jugoslovenske narodne armije napustile bivšu jugoslovensku Republiku Makedoniju.

1996. Izraelski sud osudio Jigala Amira na doživotni zatvor zbog ubistva izraelskog premijera Jicaka Rabina u novembru 1995.

1997. U Albaniji poginulo 17 ljudi, u najtežem incidentu tokom dvomjesečne antivladine pobune.

1999. Jugoslovenska protivvazdušna odbrana oborila, tokom napada NATO-a na SRJ, američki bombarder "F-117 A".

2000. Vladimir Putin pobijedio na predsjedničkim izborima u Rusiji sa više od 52 procenta glasova birača.

2002. Tužilaštvo u Splitu podiglo optužnicu protiv osmorice bivših vojnih policajaca za ratne zločine protiv civilnog stanoviništva u splitskoj luci Lora 1992. godine.

2001. Bounnhang Vorachit postaje premijer Laosa.

2003. U pokušaju hapšenja u blizini Beograda, ubijene vođe kriminalnog "zemunskog klana" Dušan Spasojević Šiptar i Mile Luković Kum, osumnjičeni za učešće u ubistvu premijera Srbije Zorana Đinđića.

2003. Stručnjaci iz Hong Konga izjavili da su identifikovali virus koji je prouzrokovao misterioznu upalu pluća, kao novu vrstu iz porodice korona virusa, koji su drugi po uzrokovanju prehlada kod ljudi (SARS).

2006. Umro slavni poljski pisac, klasik naučne fantastike Stanislav Lem.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
28-03-10, 01:38
28. mart

1905. U Papratima kod Nikšića, rođen je Mirko Banjević, crnogorski književnik, lirik. Pripadao je grupi međuratnih socijalno-revolucionarnih pjesnika. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu. U modernom pjesničkom stihu njegovao je narodnu leksiku i jezik. Poznate su mu zbirke pjesama: „Šume”, „Zvjezdani voz”, „Do iskapi”, „Zavjet”, kao i poema „Sutjeska”. Bio je i urednik „Pobjede”, časopisa „Stvaranje” i „Prosvjetnog rada”. Umro je u Beogradu, 6. septembra 1968. godine.

1907. U Veljem Brdu kod Podgorice, rođen je Blažo Jovanović, narodni heroj i politički radnik. Završio je pravni fakultet u Zagrebu. Bio je jedan od organizatora Trinaestojulskog ustanka, u toku rata obavljao je odgovorne poslove. Od aprila 1945. do 1963. godine bio je prva državna, partijska i politička ličnost Crne Gore. U tom razdoblju bio je prvi predsjednik Vlade Crne Gore i na toj dužnosti je ostao do 1953. On je istovremeno bio prva partijska ličnost i predsjednik više tadašnjih drustveno-političkih organizacija, partijskih foruma, kako na republičkom tako i na saveznom nivou, savezni narodni poslanik. Za predsjednika Ustavnog suda Jugoslavije izabran je 1963. Na toj dužnosti je ostao do 1975. godine. Jula 1971. izabran je u Izvršni komitet Svjetske organizacije pravnika »Svjetski mir putem prava«. Autor je više političkih tekstova i monografije »Aktuelna pitanja Ustavnog suda Jugoslavije«. Bio je član Savjeta Federacije; general-major JNA u rezervi; narodni heroj od 1952. godine. Blažo Jovanović je jedna od najznamenitijih ličnosti novije crnogorske istorije. Velika je njegova uloga i doprinos u rješavanju crnogorskog državnog i nacionalnog pitanja.

1911. Prvi broj lista za nauku i književnost „Dan” štampan je na Cetinju. Urednici su bili Nikola Škerović i Dušan Đukić. Smatrao se jednim od najboljih časopisa u Crnoj Gori. Posvećivao je prostor temama iz filozofije, ekonomije, prava, umjetnosti, istorije, prosvjete i izvodima iz strane literature. Prestao da izlazi 1912. godine, usljed ratnih prilika.

1941. umro je Mirko Komnenovic. U toku I svjetskog rata uhapsen i prebacen na Mamulu, kasnije u Iyaliju odakle bjezi. Poslije rata je cinovnik Jugoslavije, a u njegovoj kuci danas je Zavicajni muzej Herceg Novog.

1971. Prvo prvenstvo Crne Gore u karateu Održano je u Titogradu, kao zvanično prvenstvo Crne Gore koje je okupilo 60 takmičara iz Nikšića, Titograda, Pljevalja i Kotora. Prvo mjesto u lakoj kategoriji osvojio je Derviš – Beli Selhanović, u polusrednjoj Milorad Terzić, u srednjoj Miodrag Đikanović, u poluteškoj Vladimir Mrvaljević, a u teškoj Slobodan Žarić. Titulu apsolutnog prvaka ponio je Miodrag – Migo Dubak. Najuspješniji pojedinci bili su takmičari iz KK „Student” iz Titograda, osvojivši sva prva mjesta izuzimajući polutešku kategoriju. Sudili su Vladimir Jorga i Petar Đurić iz Beograda i Dragan Pejović iz Titograda. Na prvenstvu je prvi put nastupila takmičarka, Olivera Filipović iz Pančeva, jedna od prvih karatistkinja u Jugoslaviji. Dan ranije, u Titogradu je osnovan Karate savez Crne Gore, za čijeg je predsjednika izabran Uglješa Zeković, za sekretara Slobodan Raspopović a za članove predsjedništva: Slobodan Đurović, Milojica Dakić, Blažo Marković, Milorad Vujović, Dragan Kontić, Slobodan Žarić i Milorad Terzić.

1973. Odlukom Savjeta Tehničkog fakulteta u Titogradu otvoren je njegov Metalurški odsjek iz kojeg se razvio Metalurško-tehnološki fakultet, članica Univerziteta Crne Gore. Ta visokoškolska ustanova obavlja nastavnu i naučnostručnu djelatnost, sa osnovnim ciljem obrazovanja kvalitetnih kadrova iz oblasti metalurgije, tehnologije i materijala, te da podstiče naučnoistraživački rad u tom domenu.

u svijetu:

193. Pretorijanska garda ubila je rimskog cara Pertinaksa i na prodala prijesto Didiju Julijanu.

845. Vikinški pljačkaši, vjerovatno pod vođstvom Ragnara Lodbroka, osvojili su Pariz nakon čega su za grad tražili ogromnu otkupninu.

1749. Rođen francuski astronom, matematičar i fizičar Pjer-Simon Laplas. Istakao se radovima na polju nebeske mehanike, a čuvenu hipotezu o nastanku Sunčevog sistema, poznatu kao Kant-Laplasova teorija, objavio 1796.

1776. U Moskvi osnovan Boljšoj teatar, veliki teatar opere i baleta, po ugledu na onaj u Sankt Petersburgu, u kome su od četrdesetih godina XVIII vijeka izvođene operske predstave.

1800. Parlament Irske usvojio zakon o ujedinjenju Irske sa Engleskom.

1811. Umro srpski prosvjetitelj, pisac, filozof i pedagog Dositej Obradović, prvi ministar prosvjete Srbije, jedna od najznačajnijih i najuticajnijih ličnosti u Srbiji krajem XVIII i početkom XIX vijeka.

1868. Rođen ruski pisac Maksim Gorki, koji se smatra utemeljivačem socijalističkog realizma u ruskoj književnosti. Imao značajnu ulogu u političkom i kulturnom životu Sovjetske Rusije.

1930. Dva najveća turska grada, Konstantinopolj i Angora, dobili nove nazive, Istanbul i Ankara.

1939. Republikanska vojska predala Madrid snagama generala Franka, čime je okončan Španski građanski rat. Franko 1. aprila objavio kraj rata koji je trajao 986 dana i odnio više od milion ljudskih života.

1941. Britanske pomorske snage u Drugom svjetskom ratu nanijele teške gubitke italijanskoj mornarici u bici kod rta Matapan.

1941. U nastupu depresije, engleska književnica Virdžinija Vulf izvršila samoubistvo. Ubraja se u najznačajnije engleske romanopisce XX vijeka.

1942. Britanci iznenadnim napadom mornarice, avijacije i kopnenih snaga uništili francusku luku Sen Nazar, u kojoj su bili usidreni njemački ratni brodovi.

1943. Na Beverli hilsu, u Kaliforniji, SAD, umro ruski kompozitor i pijanistički virtuoz Sergej Rahmanjinov. Rođen u Rusiji 1. aprila 1873, emigrirao u SAD 1918. godine.

1945. SAD priznale Vladu Demokratske Federativne Jugoslavije.

1969. Umro američki general i državnik Dvajt Ajzenhauer, vrhovni komandant savezničkih snaga u Drugom svjetskom ratu u Evropi, komandant NATO-a od 1950. do 1952. i predsjednik SAD od 1953. do 1961.

1973. Američki glumac Marlon Brando odbio da primi Oskara za glavnu ulogu u filmu "Kum", a na ceremoniju dodjele nagrade poslao indijansku glumicu Sačin Litlfeder, da opiše patnje američkih Indijanaca.

1985. Umro francuski slikar rusko-jevrejskog porijekla Mark Šagal. Ilustrovao La Fontenove basne, Gogoljeve "Mrtve duše", Bibliju, oslikao svod Pariske opere, sinagogu u Jerusalimu, zgradu Ujedinjenih nacija i uradio vitraže u katedrali u Mecu.

1989. U Beogradu proglašeni amandmani na Ustav Srbije, kojima su pokrajinama oduzeti mogućnost veta na ustavne promjene u Srbiji i dio zakonodavne, upravne i sudske funkcije.

1994. Umro francuski dramski pisac rumunskog porijekla Ežen Jonesko, tvorac Antiteatra i jedan od najznačajnijih autora Teatra apsurda.

1989. U Beogradu su proglašeni amandmani na Ustav Srbije, kojim su pokrajine Kosovo i Vojvodina, izgubile pravo veta na izmjene Ustava i dio zakonodavne, upravne, i sudske funkcije. To je izazvalo burne demonstracije na Kosovu na kojima je bilo i žrtava.

2001. U Demokratsku Republiku Kongo stigao prvi kontingent Plavih šljemova, sa zadatkom da ojača prisustvo UN u toj zemlji poslije građanskog rata.

2002. U 95. godini umro holivudski režiser i scenarista Bili Vajlder, dobitnik šest Oskara, od 20 nominacija.

2003. Na Fruškoj gori, u Vojvodini, nađeno tijelo bivšeg predsjednika Predsjedništva Srbije Ivana Stambolića, otetog krajem avgusta 2000. Policija uhapsila četiri pripadnika raspuštene Jedinice za specijalne operacije MUP-a Srbije, osumnjičene za to ubistvo.

2003. Sa ostrva Tanegašima, Japan u kosmos lansirao svoje prve špijunske satelite, koji će toj zemlji omogućiti nezavisnost u prikupljanju podataka, uključujući praćenje kretanja sjevernokorejske vojske.

2004. U Švajcarskoj umro britanski glumac, scenarista, pisac, režiser i producent Piter Justinov. Dobitnik Oskara za epizodne uloge u filmovima "Spartak" i "Topkapi".

2005. U snažnom zemljotresu koji je pogodio zapadnu obalu indonežanskog ostrva Sumatra poginulo više od 1.000 ljudi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-03-10, 23:24
29. mart

1838. Na Cetinju je završena izgradnja Biljarde, Njegoševe rezidencije. Nova rezidencija crnogorskog gospodara Petra II Petrovića Njegoša, naziv je dobila po prvom bilijaru donesenom na Cetinje, koji je bio omiljena igra mnogih vladičinih gostiju. Podignuta je, po savjetu ruskog diplomate Jakova Ozereckovskog i po njegovom nacrtu, novcem koji je crnogorski vladika donio iz Rusije, nakon posjete Carevini 1837. godine. U početku se zvala Nova kuća. Za ondašnje prilike na Cetinju bila je ogromna građevina, duga 72,4 i široka 7,5 metara, na krajevima sa dvjema prostorijama širokim po 13,5 m, prizemljem sa 11 i spratom sa 25 odjeljenja. Ostavljala je utisak zamka sa prostranim dvorištem, ograđenim jakim pravougaonim zidovima, i četiri odbrambene kule na uglovima. Nakon njene izgradnje, vladikatska uprava se po prvi put prostorno izdvojila iz Cetinjskog manastira. Bila je središte političkog života i poslije Njegoševe smrti, kao rezidencija crnogorskih knjaževa, prostor za ministarstva, državne institucije, prve srednje škole... Više puta je trpjela izmjene, a autentični izgled dobila je ponovo 1951, na stogodišnjicu Njegoševe smrti.

1887. Papa je izdao Kodicil kojim je Crna Gora postala jedina zemlja koja je imala odredbu o bogosluženju na staroslovenskom jeziku.

1893. Cetinjani imali prilike prvi put da vide skije. "Glas Crnogorca" u tekstu pod naslovom "Prve liže u Crnoj Gori" piše: "Ima nekoliko dana da se u našoj sredini bavi gospodin Henrik Angel, vojnički kapetan u Norveškoj. Došao je iz Kotora na ližama kojima se u Norveškoj ide ili bolje reći leti po snijegu. To su metar i po dugi potplati kojima se može po našem snijegu i brzo oditi..."

1896. U Ulcinju je Hadži Sava Kosanović sačinio testament, kojim je Sabornoj crkvi Svetog Vasilija Ostroškog u Nikšiću zavještao svoja imanja u Ulcinju i Valdanosu, arhijerejske pinadležnosti i srebrne stvari. Osim toga Kosanović je ostavio i tri hiljade fjorina «da mu se kosti prenesu u Nikšić, kod stare Crkve i da mu se grobnica ogradi». Kosanović je umro 11. februara 1903. u Ulcinju gdje je i sahranjen, a njegovo zavještanje je ispoštovano 2003. godine.

1923. U Grliću kod Danilovgrada, rođen Drago Đurović, vajar, slikar i slikarski pedagog. Akademiju je završio u Beogradu, ogledao se u svim slikarskim žanrovima, a najznačajnija njegova djela su spomenici i kamene skulpture. Slikao je uglavnom portrete i dobio je više značajnih nagrada

1939. Gotovo svih 600 učenika Pljevaljske gimnazije organizovalo je štrajk – do tada, najveći štrajk u istoriji crnogorskog školstva. Škola nije radila dva dana, a zbog obustave rada 90 učenika isključeno je sa nastave na jednu ili dvije godine. Nakon štrajka učenicima je zabranjeno slobodno iznošenje sopstvenog mišljenja u pismenim sastavima.

1943. Na Cetinju je umro dr Niko Martinović, poznati crnogorski ljekar, upravnik bolnice „Danilo I” na Cetinju. Niko Šakov rođen je 27. novembra 1888. u Bajicama. Poslije završetka gimnazije u Kotoru, 1909. upisao je studije medicine na Univerzitetu u Napulju. Prekinuo je školovanje zbog učešća u balkanskim i Prvom svjetskom ratu. Učestvovao je u Mojkovačkoj bici. Nakon kapitulacije Crne Gore nastavio je studije i specijalizaciju na istom fakultetu. Poslije oslobođenja 1918. godine, vratio se u Crnu Goru i obavljao ljekarski poziv na Rijeci Crnojevića i Cetinju, gdje je od 1920. vodio očno odjeljenje i rendgensku službu. Nakon duže prakse kod prof. dr Novikova specijalizirao je hirurgiju.

1971. Na Cetinju rođen vaterpolista Veljko Uskoković. Sportsku karijeru započeo je u kotorskom Primorcu. Bio je član juniorske vaterpolo reprezentacije SFRJ sa kojom je osvojio svjetski i evropski šampionat. Nakon raspada stare Jugoslavije, sa 20 godina dobija šansu da prvi put zaigra za seniorsku reprezentaciju Jugoslavije na evropskom prvenstvu u Atini 1991. Svoj reprezentativni come-back, Veljko je doživio kada je 2007. pozvan da zaigra u reprezentaciji Crne Gore, i da bude njen kapiten. Nosio je crnogorsku zastavu na otvaranju Olimpijskih igara u Pekingu 2008. godine, prvih za naše sportiste. Prije toga prvi je podigao veliki pehar koji su crnogorske "ajkule" osvojile za prvo mjesto na Evropskom prvenstvu u Malagi.

1979. Nova verzija „Lažnog cara” U koprodukciji „Jadran filma”, „Kroacija filma” i „Filmskog studija” iz Titograda proizveden je film „Čovjek kojeg treba ubiti”. Scenario za novu filmsku priču o Šćepanu Malom, koji se Crnogorcima predstavljao kao ruski car Petar III, napisali su Veljko Bulajić (režiser filma), Bruno di Đeronino i Ratko Đurović. Glavne uloge: Zvonimir Črnko, Šarl Milo, Tanja Bošković, Vladimir Popović i drugi.

U svijetu:

1461. U najkrvavijoj bici Rata dviju ruža u Engleskoj, oko 36.000 vojnika pod zastavom dinastije Jork porazilo kod Toutona, blizu Jorka, snage od oko 40.000 vojnika dinastije Lankaster, osiguravši time engleski prijesto Edvardu IV.

1809. Švedski kralj Gustav IV prisiljen da abdicira poslije više poraza švedskih trupa u ratu s Danskom.

1811. u Beogradu je umro Dositej Obradović. Kao učitelj u Dalmaciji, upoznao je upoznao je narodni jezik i počeo da piše prosvjetiteljske spise. Jedno vrijeme boravio je u Grčkoj, na Krfu i u Carigradu, gdje je stekao znanja iz filozofije i književnosti. Poznata njegova djela su: Bukvica, Pismo Haralampiju, Život i priključenija.

1830. Španski kralj Ferdinand VII donio je zakon kojim se ženama dozvoljava pravo da naslijede presto.

1848. Počeo trogodišnji rat Danske s Pruskom u kojem su Danci pretrpjeli poraz i izgubili veliki dio teritorije na jugu poluostrva Jitland.

1849. Velika Britanija, na osnovu sporazuma s maharadžom od Lahorea, anektirala Pendžab i pripojila ga Indiji.

1864. Grčka povratila suverenitet nad ostrvima u Jonskom moru, koja su bila pod kolonijalnom upravom Velike Britanije.

1867. Velika Britanija od Kvebeka, Ontarija, Nove Škotske i Nju Branzvika formirala dominion Kanadu, u koji su 1878. uključene ostale britanske teritorije Sjeverne Amerike, izuzev Njufaundlenda.

1901. U Australiji održani prvi federalni izbori. U prvom australijskom parlamentu najviše mjesta dobila Laburistička partija.

1912. Engleski polarni istraživač Robert Falkon Skot umro od zime i gladi pri povratku s Južnog pola, gdje je stigao 13. januara 1912. godine, četiri sedmice poslije Norvežanina Rualda Amundsena.

1945. SSSR zvanično priznao jugoslovensku vladu Josipa Broza Tita, koju su prethodno priznale Velika Britanija i SAD.

1946. Novim ustavom, Zlatna Obala, sadašnja Gana, postala prva britanska kolonija u Africi s afričkom većinom u parlamentu, ali je na punu nezavisnost čekala još 14 godina.

1956. U Novom Sadu osnovane Jugoslovenske pozorišne igre, "Sterijino pozorje", povodom 150-godišnjice rođenja i stogodišnjice smrti srpskog komediografa Jovana Sterije Popovića.

1967. Porinuta prva francuska nuklearna podmornica.

1972. Bolivija protjerala 119 članova sovjetske ambasade u La Pazu, optuživši Moskvu da finansira ljevičarske pobunjenike.

1974. Američki vještački satelit "Mariner 10" snimio prve fotografije Merkura.

1982. Umro njemački kompozitor Karl Orf, autor scenske kantate "Karmina Burana".

1990. Premijer Australije Bob Houk dobio izbore, postavši prvi laburista koji je četiri puta uzastopno osvojio položaj šefa vlade.

1994. Republika Hrvatska i predstavnici Srba u Hrvatskoj potpisali sporazum o primirju i razgraničenju vojnih snaga na šest od ukupno 35 sektora na 300 kilometara dugom frontu.

1997. Bježeći pred nasiljem koje je zahvatilo zemlju tokom krvavih nemira, više od 50 izbjeglica iz Albanije utopilo se kada je njihov brod potonuo nakon sudara s italijanskim ratnim brodom u južnom Jadranu, u blizini italijanske obale.

2002. U Moskvi predstavljen projekat prvog u svijetu kosmičkog aparata "S-21", koji je namijenjen kosmičkom turizmu.

2002. Izraelske oklopne jedinice ušle u Ramalu i blokirale sjedište palestinskog lidera Jasera Arafata.

2003. Svjetska zdravstvena organizacija saopštila da je Karlo Urbani, ljekar koji je prvi identifikovao ozbiljni akutni respiratorni sindrom (SARS) umro od iste bolesti.

2004. Na svečanoj ceremoniji u Bijeloj kući, Sjevernoatlantskoj alijansi (NATO) zvanično je pristupilo sedam istočnoevropskih država: Bugarska, Estonija, Letonija, Litvanija, Rumunija, Slovačka i Slovenija, čime je broj članica NATO-a povećan na 26.

2006. Nigerijske vlasti uhapsile bivšeg liberijskog predsjednika Čarlsa Tejlora i izručile ga tribunalu za Sijera Leone, pred kojim je optužen za ratne zločine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
29-03-10, 23:36
30. mart

1743. Vladika Sava u Petrogradu - Uz pratnju trojice crnogorskih glavara, nakon odlaska iz Crne Gore, krenuvši početkom oktobra 1742. preko Zadra, Rijeke, Trsta, Ljubljane i Beča, u posjetu Rusiji, crnogorski vladika stigao je u Petrograd. To je bila prva posjeta Carevini drugog vladike i gospodara iz dinastije Petrovića, gotovo četiri decenije nakon što je Danilo Petrović boravio posljednji put na ruskom dvoru. Posjeta vladike Save bila je motivisana vojnopolitičkom saradnjom i pokušajem rješavanja materijalnih problema Crne Gore uz pomoć ruske carice Jelisavete Petrovne.

1845. U Lepetanima, Boka Kotorska, rođen je Lazar Tomanović, crnogorski publicista i političar. Gimnaziju je učio u Zadru i Novom Sadu, pravne nauke u Pešti i Gracu, gdje je i doktorirao. U Crnoj Gori je obavljao poslove sekretara Senata, predsjednika Velikog suda, ministra spoljnih poslova i predsjednika vlade.

1894. U Knjaževini Crnoj Gori donesen je Zakon o vanbračnoj djeci, prema kojem ispitivanje očinstva bez sigurnih dokaza nije bilo dozvoljeno, a o vanbračnoj djeci država se starala samo dok napune 12 godina.

1916. U Podgorici je umro Nikola Racković, učitelj, prosvjetni radnik i publicista, koji je ostavio značajan trag u crnogorskom školstvu. Rođen je u Krusima, 7. decembra 1872. godine. Nakon završetka bogoslovsko-učiteljske škole 1900. godine, službovao je kao učitelj, neumorno se posvećujući narodnom prosvjećivanju i širenju kulture, a potom kao nadzornik Istočne školske oblasti (sjedište u Podgorici). Angažovao se na konstituisanju učiteljskih udruženja u Crnoj Gori i nastojao da se izbori za primjereno mjesto te profesije u društvu. Učestvovao je u I balkanskom i I svjetskom ratu. Bio je član Prosvjetnog savjeta Crne Gore, Privrednog savjeta, mnogih kulturno-prosvjetnih i humanitarnih društava, saradnik niza časopisa.

1918. U Podgorici je umro Stevan Dučić, crnogorski etnograf. Po uputstvima Jovana Erdeljanovića od 1904. godine izučavao je narodni život Kuča. Sabranu građu na tu temu štampao je 1931. godine, kao 48. knjigu Sabranog srpskog etnografskog zbornika pod nazivom Život i običaji plemena Kuča. Stevan Dučić je bio poznat i kao kamenorezac.

1941. Rodjen Ratko- Gaga Lucic, speleolog i planinar, clan Gorske sluzbe spasavanja Javorak- Niksić i clan ekipe koja je prva prosla kanjon Nevidio 1965. godine. Poginuo je 27. jula 1967. godine pri pokusaju da iz rijeke Morače izvadi tijelo utopljenice.

1957. Zaštita ribljeg fonda definisana je Zakonom o slatkovodnom ribarstvu, koji je usvojila Narodna skupština NR Crne Gore. Tim aktom uređena je oblast djelovanja ribarskih privrednih i društvenih organizacija, odnosno područje sportskog ribolova, zaštita i unapređenje ribarstva, nadzor i čuvanje ribolovnih voda.

1986. Umro Dragoljub – Drago Đurović, crnogorski vajar, rođen 29. marta 1923. u Grliću, kod Danilovgrada. Akademiju likovnih umjetnosti završio je u Beogradu. Ogledao se u svim vajarskim disciplinama, a najznačajnija ostvarenja dao je u spomeničkim kompleksima (spomenik na Stražici u Pljevljima, spomen-mauzolej „Partizanu borcu” u Podgorici, Lazine...), spomeničkim bistama i kamenoj skulpturi, u kojoj je ostvario jedan neočekivani intimni svijet sačinjen od savršenih formi i likova, bez patosa i tradicije, u kojem je teško prepoznati stvaraoca monumentalnih spomenika. Posljednjih godina stvaralaštva bavio se i slikarstvom, uglavnom portretnim. Bavio se uspješno i pedagoškim radom. Imao je veliki broj izložbi. Od 1952. bio je član ULUCG. Dobitnik je značajnih nagrada za stvaralaštvo i društvenih priznanja. u svijetu:

1135. U Kordobi, u Španiji, rođen Mojsije Majmond, najznačajniji jevrejski filozof srednjeg vijeka i jedan od najpoznatijih ljekara svoga doba.

1746. Rođen španski slikar Fransisko Goja, poslije Velaskeza, najveća figura španskog slikarstva, majstor, koji je mimo šema rokokoa i klasicizma duboko ušao u stvarnost svoga doba. Slikao je prikaze iz narodnog života, a vrhunac je dostigao portretima. Kao dvorski slikar od 1786. naslikao je čuvene portrete članova kraljevske porodice, dvorjana i uglednih ličnosti. Poznate su njegove slike Gola Maja, Odjevena Maja, Drugi maj, 1808, Strijeljane pobunjenika, Strahote rata...

1814. Britanci i njihovi saveznici u ratu protiv Napoleona Bonaparte trijumfalno ušli u Pariz.

1842. Američki ljekar Kraford Long prvi put je upotrijebio etar kao anestetik prilikom hirurške intervencije u bolnici u gradu Džeferson u Virdžiniji.

1853. Rođen holandski slikar Vinsent van Gog, jedan od najvećih umjetnika, impresionista, XX vijeka. Ostavio je ogromno bogatstvo slika i crteža i presudno uticao na razvoj evropskog slikarstva. Neshvaćen i nepriznat za života, u dubokoj depresiji izvršio samoubistvo 29. jula 1890.

1856. U Parizu mirovnim ugovorom okončan Krimski rat vođen od 1853. između Rusije i Otomanskog carstva.

1863. Princ Vilijam, mlađi sin danskog kralja Kristijana IX, postao kralj Grčke pod imenom Džordž I.

1867. Senatu SAD podnesen ugovor o kupovini Aljaske od Rusije. Teritorija od milion i po kvadratnih kilometara kupljena za 7,2 miliona dolara, oko dva centa po jutru zemlje. Aljaska je 1912. godine zvanično proglašena za teritoriju SAD, a 1959. godine postala je 49. američka država.

1894. Rođen je ruski konstruktor aviona Sergej Iljušin, koji je tokom tri decenije konstruisao više od 50 tipova aviona. Posebno je poznat po oklopnom jurišnom avionu "Il-2" za potrebe sovjetskog ratnog vazduhoplovstva u Drugom svjetskom ratu.

1912. Ugovorom u Fesu između Francuske i marokanskog sultana, Maroko je kao protektorat priključen francuskim kolonijalnim posjedima.

1945. Sovjetska armija je u Drugom svjetskom ratu zauzela poljsku baltičku luku Dancing (Gdanjsk).

1945. Rođen Erik Patrik Klepton, poznat pod nadimkom "Slouhend" ili "Spora ruka", engleski gitarista, dobitnik Gremi nagrade, pjevač i kompozitor. On je jedan od najuspješnijih muzičara XX vijeka i tri puta je uvođen u Rokenrol dvoranu slavnih što je bez presedana. Muzički kritičari, jednako kao i njegovi obožavaoci, gledaju na njega kao na jednog od najvećih gitarista svih vremena. Erik Klepton je rangiran kao 4. na Roling stonovoj listi Najvećih gitarista svih vremena i kao 53. na njihovoj listi besmrtnika.

1950. Umro je francuski političar i državnik Leon Blum, vođa Socijalističke stranke od osnivanja, 1920. godine, prvi socijalista premijer Francuske. Predvodio je vladu Narodnog fronta 1936-37. Poslije njemačke okupacije Francuske u Drugom svjetskom ratu odveden je u Njemačku, gdje je bio zatvoren u logorima Buhenvald i Dahau. Po završetku rata ponovo je premijer 1946-47.

1967. NATO je zatvorio vojne štabove u Francuskoj, nakon što je predsjednik Šarl de Gol odlučio da povuče zemlju iz tog zapadnog vojnog saveza.

1972. Velika Britanija je stavila Sjevernu Irsku pod direktnu britansku upravu. Suspendovan je sjevernoirski parlament i vlada Unionističke stranke Brajana Foknera.

1973. Povlačenjem posljednjih američkih trupa i oslobađanjem zarobljenika formalno je završeno vojno angažovanje SAD u Vijetnamu.

1979. Iranci su na dvodnevnom referendumu ubjedljivom većinom izglasali uspostavljanje Islamske republike.

1981. U Vašingtonu je izvršen neuspješni atentat na predsjednika SAD Ronalda Regana.

1986. Umro je američki filmski glumac Džejms Kegni, koji se proslavio ulogama u kriminalističkim filmovima, među kojima su najpoznatiji "Državni neprijatelj" i "Anđelio garava lica". Dobitnik je Oskara za film "Jenki Dudl Dandi".

1987. Slika Van Goga "Suncokreti" prodata je na aukciji u Londonu za 24,75 miliona funti.

2000. Novinari, izdavači i organizacije za očuvanje slobode medija iz cijelog svijeta pokrenuli su u Briselu kampanju za odbranu nezavisnih medija i novinara u Srbiji koji su se našli na udaru režima predsjednika SR Jugoslavije Slobodana Miloševića.

2000. Umro je bivši austrijski predsjednik Rudolf Kirhšleger. Za predsjednika Austrije biran je dva puta između 1974. i 1986. i bio je prvi austrijski predsjednik koji nije bio član nijedne političke partije.

2002. U 102. godini umrla je britanska kraljica majka Elizabeta.

2003. U američkoj državi Njujork zabranjeno je pušenje u restoranima i barovima.

2004. U 95. godini umro je legendarni saradnik britanske radiotelevizije BBC Alister Kuk koji je, u svojoj čuvenoj emisiji "Pisma iz Amerike", skoro šest decenija izještavao o kulturnim i političkim zbivanjima u SAD.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-04-10, 12:44
31. mart

1754. Dok je boravio u Rusiji, crnogorski vladika i gospodar Vasilije Petrović, dobio je poziv od ruske carice Jelisavete da kao autokefalni mitropolit u dvorskoj kapeli održi službu božju.

1849. U Parizu je prvi put izvedena komična opera u tri čina "Crnogorci", po tekstu francuskog književnika Žerara Žervala. U prva tri mjeseca predstava je izvedena 26 puta.

1910. Zlatni i srebrni crnogorski novac - perper - pušten u opticaj. Ukupna nominalna vrijednost perpera bila je milion i 630 hiljada i to, 300 komada po 100 perpera, 30 hiljada komada po 20, i 40 hiljada komada po deset perpera u zlatu. U srebru je bilo 300 hiljada komada, novčanice su bile od dva perpera.

1913. Kralj Nikola je, znajući da će na kraju ipak morati da pristane na diplomatski gubitak Skadra oko kojeg su i dalje trajale borbe, naredio svojim izaslanicima u Londonu, Lazaru Mijuškoviću i Jovanu Popoviću, da naprave svojevrsnu kompenzaciju: „Tražite da se grad Đakovica preda Albaniji, a Skadar Crnoj Gori. Skadra se mi ne možemo odreći, ali iz ljubavi prema miru pristali bi, ako dobijemo teritoriju do rijeke Drima i Medove, i rijeku Bojanu do jezera, kao i prostor od sela Vrake, do planina Prokletija”.

1942. Potopljen parobrod „Skenderbeg”. Tokom operacija u II svjetskom ratu, na Skadarskom jezeru u blizini Karuča, partizanske jedinice napravile su zasjedu Italijanima u čijem je posjedu bio, razoružali posadu, a brod potopili. „Skenderbeg” je proizveden 1914. u Hamburgu, u Njemačkoj. Bio je dug 18m, širok 5m, nosivosti 20 tona. Bio je najveći plovni objekat na Skadarskom jezeru do II svjetskog rata kada je, nakon okupacije Crne Gore, pao u ruke Italijanima. Danas leži na dnu jezera, na dubini od 11 metara.

1948. Umro Gerhard Gezeman, njemački slavista koji je odigrao značajnu posredničku ulogu između crnogorske i njemačke književnosti i kulture uopšte. Rođen je 16. decembra 1888. Prevodio je južnoslovensku narodnu epiku, kao i djela crnogorskih pisaca Stjepana Mitrova Ljubiše, Marka Miljanova, Stojana Cerovića i Sima Šobajića na njemački i pisao o crnogorskoj književnosti u jugoslovenskim i njemačkim publikacijama. Objavio je značajno djelo „Životne forme Crnogoraca”, prvobitno prevedeno u izdanju cetinjskog „Oboda”, pod nazivom „Čojstvo i junaštvo starih Crnogoraca”.

1955. U Kotoru rođen Svetozar Marović. Završio pravni fakultet u Podgorici. Radni angažman počeo kao pravnik u SO Budva, a zatim obavljao mnoge funkcije, između ostalih, bio član Predsjedništva CK SK Crne Gore, član Predsjedništva Crne Gore. Za predsjednika Skupštine Republike Crne Gore biran je tri puta uzastopno, prvi put 1994. godine. Bio je prvi i posljednji predsjednik Državne zajednice Srbija i Crna Gora od 7. marta 2003. do proglašenja nezavisnosti Crne Gore, nakon referenduma, u maju 2006.godine. Marović je po vokaciji filozof. Govori engleski, italijanski i ruski jezik. Autor je knjige "Vrijeme iskušenja", bio kolumnista brojnih časopisa. Idejni je pokretač i suosnivač Festivala "Grad teatar" u Budvi. Marović je autor imena Demokratske partije socijalista i njen član od osnivanja.

1964. „Praksa”, časopis za društvena pitanja, pokrenut u Podgorici. Izlazio je dvomjesečno. Glavni i odgovorni urednik bio je Budislav Šoškić, a izdavač „Pobjeda”. Od dvobroja 5–6 iz 1975. godine izlazio je u izdanju Centra za ideološko-političko obrazovanje CK SK Crne Gore, odnosno od 1976. u izdanju Marksističkog centra CK SK Crne Gore.

2002. U finalnom meču Kupa SR Jugoslavije, rukometašice podgoričke Budućnosti pobjedom protiv Napretka 34:26 postale su prvakinje države.

u svijetu:

1282. U pobuni Sicilijanaca protiv francuske vlasti pobijeni svi Francuzi koji su se nalazili na ostrvu. Ustanak poznat pod nazivom "Sicilijanska večernja", organizovan pod geslom "Morte alla Francia Italia anela!" (Smrt Francuskoj od Italije). Prema legendi, od početnih slova tog gesla nastao je kasnije naziv "mafija".

1492. Kralj Fernando V Katolički dao Jevrejima rok od tri mjeseca da pređu u rimokatoličku vjeru ili da napuste Španiju.

1496. Papa Aleksandar VI formirao sa Svetim Rimskim Carstvom, Španijom, Venecijom i Milanom Svetu ligu za borbu protiv Turaka.

1547. Umro francuski kralj Fransoa I, koji je Bolonjskim konkordatom 1516. osigurao prevlast krune nad rimokatoličkom crkvom u Francuskoj. Od dolaska na prijesto 1515. nastojao da postane rimsko-njemački car, što je 1519. uspio njegov rival Karlo V, protiv kojeg je potom vodio četiri rata.

1596. Rođen francuski filozof, matematičar i fizičar Rene Dekart, čije je djelo označilo raskid sa skolastikom i začetak moderne filozofije racionalizma.

1732. Rođen austrijski kompozitor Franc Jozef Hajdn, autor više od 100 simfonija i brojnih kamernih i vokalnih djela, kao i austrijske i njemačke himne.

1809. Rođen je Nikolaj Vasiljevič Gogolj, ruski pisac, osnivač kritičkog realizma u ruskoj književnosti. Sa puno humora kritikovao je lenjost, glupost, lakoumnost i korupciju. I Dostojevski je često govorio «Svi smo mi izašli iz Gogoljevog šinjela». Glavna njegova djela su Revizor, Mrtve duše i Taras Buljba.

1854. Japan sa SAD potpisao ugovor o otvaranju luka Šimoda i Hakodate za američke trgovce. To je bio prvi sporazum o otvranju japanskih luka za trgovinu sa inostranstvom.

1889. Otvorena Ajfelova kula, tada najviša građevina u svijetu. Čelična konstrukcija visoka 300 metara postala jedna od glavnih znamenitosti Pariza. Kulu, sagrađenu povodom Svjetske izložbe u Parizu, konstruisao francuski inženjer Aleksandar Gistav Ajfel.

1909. Srbija je zvanično priznala aneksiju BiH od strane Austrougraske i prihvatila da smanji vojne snage na nivo iz prethodne godine i da raspusti dobrovoljačke jedinice. To je isprovociralo jedan broj oficira koji su od tada počeli da se miješaju u politički život zemlje. Nastala je tajna organizacija «Ujedinjenje ili smrt», koja je za cilj imala ujedinjenje svih Srba u jednu nacionalnu državu.

1917. SAD su od Danske preuzele Zapadnoindijska ostrva u Karipskom moru i nazvale ih Djevičanska ostrva. Sporazum o kupovini tih ostrva za 25 miliona dolara sklopljen u avgustu 1916.

1948. Kongres SAD usvojio Maršalov plan. Tim planom, nazvanim po njegovom tvorcu američkom državnom sekretaru Džordžu Maršalu dodijeljena pomoć od 15 milijardi dolara evropskim zemljama za obnovu poslije Drugog svjetskog rata.

1959. Nakon neuspješne protivkineske pobune u Lasi, Dalaj Lama pobjegao u Indiju gdje je dobio politički azil.

1971. Američki poručnik Vilijam Keli osuđen na doživotni zatvor zbog masakra civila tokom Vijetnamskog rata u selu Mi Laj u martu 1968. Kazna kasnje smanjena na 20 godina zatvora.

1979. Britanski razarač "London" isplovio iz luke u Valeti, čime su okončane vojne veze između Velike Britanije i Malte uspostavljene prije 181 godine.

1980. Umro američki atletičar Džesi Ovens, jedan od najvećih sportista 20. vijeka, koji je osvojio četiri zlatne medalje na Olimpijskim igrama u Berlinu 1936. Prilikom dodjeljivanja medalja Adolf Hitler napustio ložu da bi izbjegao da se rukuje sa pobjednikom crncem.

1991. Na Plitvicama u Hrvatskoj izbio prvi sukob između hrvatske policije i naoružanih Srba. Dvoje ljudi poginulo, a 20 ranjeno. Na poziv Predsjedništva SFRJ, hrvatske snage se povukle, a kontrolu preuzele jedinice JNA. Narednih dana oružani sukobi izbili u okolini Vinkovaca i Vukovara.

1991. Prve višepartijske izbore u Albaniji dobili komunisti, ali je opozicija pobijedila u Tirani i ostalim većim gradovima.

1992. Posjetom izraelskog predsjednika Hercoga španskom kralju Huanu Karlosu obilježena 500-godišnjica progona Jevreja iz Španije.

1993. Savjet bezbjednosti UN donio, prvi put od početka bosanskog rata, odluku kojom je ovlastio NATO da upotrijebi vojnu silu protiv prekršilaca u zoni zabranjenih letova nad Bosnom.

1994. Izrael i PLO potpisali sporazum o međunarodnim posmatračima u gradu Hebron na Zapadnoj obali, čime je Izrael prvi put pristao na međunarodno prisustvo na okupiranim teritorijama otkad ih je zauzeo u ratu 1967.

2001. U Holandiji četiri para homoseksualaca sklopili brak na osnovu zakona koji je donijela holandska vlada.

2003. Haški tribunal osudio Hrvate Mladena Naletilića Tutu i Vinka Martinovića Štelu na 20, odnosno 18 godina zatvora zbog progona muslimanskog stanovništva u Mostaru 1993. godine.

2003. U blizini Potočara, u Republici Srpskoj, sahranjeno prvih 600 žrtava srebreničkog masakra, koji se dogodio 1995. godine. To su prve identifikovane žrtve od preko 7.000 Muslimana Bošnjaka koje su ubile srpske snage u toj enklavi.

2004. Haški tribunal osudio bosanskog Srbina Darka Mrđu, koji je ranije priznao krivicu, na 17 godina zatvora zbog ubistva oko 200 muslimanskih zarobljenika na planini Vlašić, u avgustu 1992.

2004. SAD odlučile da zamrznu finansijsku pomoć Srbiji zbog nedovoljne saradnje Beograda sa Haškim tribunalom.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
01-04-10, 13:00
1. april

1443. Datiran je u dokumentu napisanom povodom poklona Stefana Vukčića Kosače, velikog vojvode Gornje Bosne, u korist njegove žene Jelene, kćerke Balše III vladara Zete (umro 1421. g) i Stefanovog sina Vladislava. Od tog vremena nema više pomena o Balšićima.

1663. Mletačka flota isplovila je iz luke Trašte kod Budve, a sjutradan doplovila ispred Ulcinja, opakog gusarskog gnijezda. Glavninu mletačke vojske činili su bokeljski hajduci, Peraštani, i Paštrovići koji su u ulcinjskom predgrađu zapalili veliki broj dućana, punih robe zaplijenjene od Mlečana, na Jadranskom moru. Sa brodova je bombardovana ulcinjska tvrđava, a nakon toga flota se mirno povukla. Desetak godina kasnije, po naređenju Porte, spaljeno je desetak brodova ulcinjskih gusara, ali opasnost od ulcinjskih gusara na Jadranu nije prestala.

1787.Prva sačuvana poslanica, iz Stanjevića je upućena od strane Petra I Paštrovskom zboru. Njome je crnogorski vladika, kao „Božeju milostju pravoslavni mitropolit černogorski skenderijski i primorski”, molio Paštroviće da se uzdrže od osvete prema Gluhodoljanima kojima su nanijeli zlo. Tokom svog dugog i vrlo burnog života, vladika je uputio veliki broj poslanica crnogorskim i brdskim plemenima, bratstvima i pojedinim savremenicima, djelujući tako u skladu sa svojim iskazom: „U mene izvan pera i jezika nema sile nikakve...”

1896. Osnovana je prva pivara u Nikšiću, kapaciteta 150 hektolitara. Vlasnik i osnivač bio je Vuko Jankov Krivokapić, koji je u inostranstvu dugo radio na proizvodnji piva. "Pivaru je sagradio na očevom imanju u Staroj Varoši nikšićkoj, a pošto nije bilo radnika vještih ovom poslu, angažovao je iskusnog radnika Fabjana Šegovčića, Hrvata, koji je pivarski zanat ispekao u Beču".

1910. Umro Stevan Samardzić, jedan od osnivača i prvih nastavnika Gimnazije u Pljevljima, rođen 1877. godine. Osnovnu školu završio je u rodnim Pljevljima, nižu gimnaziju u Beogradu, a učiteljsku školu u Aleksincu. Kao zamjenik Tanasija Pejatovića, prvog direktora Gimnazije, obavio je sve pripreme za početak rada škole, kao i upis prvih 60 učenika. Priznat i istaknut prosvjetni radnik, 1904. postavljen je za upravitelja svih pljevaljskih osnovnih škola. Pored rada na unapređivanju obrazovanja, bavio se aktivno i novinarstvom, književnošću i politikom. Jedan je od pokretača humorističko-satiričnog časopisa „Tipar”. Njegovo ime nosi gradska biblioteka u Pljevljima.

1913. Dio srpske vojske, pod komandom Petra Bojovića, stigao je pod Skadar u pomoć Crnogorcima. Čim je stigao, kralj Nikola je Bojoviću predao vrhovnu komandu i crnogorsku vojsku. Odmah potom izašla je dispozicija za opšti napad na Skadar, planiran za 12. april. Do napada, ipak, nije došlo, jer se, pod pritiskom velikih sila, srpska vojska povukla sa tog terena.

1929. Rodjen je vajar Branko Tomanović.

1931. Štampan „Zetski glasnik”, informativni i službeni (režimski) list Kraljevske uprave Zetske banovine, koji je izlazio je dva puta nedjeljno. Bio je nastavak „Službenog glasnika” Zetske banovine, koji je od 12. broja promijenio ime. Glavni urednik bio je Vuko N. Mitrović.

1937. U Baru osnovana Drzavna stanica za juzne kulture - preteca danasnjeg Biotehnickog instituta. U cilju dugoročnijeg unapređivanja poljoprivrede, na Topolici kraj Bara osnovana je državna stanica za južne kulture, prva i najstarija specijalizovana naučnoistraživačka ustanova u Crnoj Gori. Nakon Drugog svjetskog rata 1947. prerasla je u Zavod za južne kulture i vinogradarstvo. Smatra se pretečom i jezgrom današnjeg Poljoprivredno-biotehničkog instituta, članice Univerziteta Crne Gore od njegovog osnivanja 1974. godine.

1947. počela je izgradnja pruge Titograd – Nikšić. Pruga je rađena radnim akcijama i golim rukama. Omladinske i frontovske brigade radile su udarnički kako bi posao završile do 13. jula 1948. godine, kako je bilo planirano.

1965. Na Cetinju rođen crnogorski karatista i kik bokser, Samir Usenagić.

1971. U Crnoj Gori je zvanično počeo upis zajma za prugu Beograd – Bar i Luku Bar.

2002. U Crnoj Gori prestao funkcionisati dvovalutni sistem, a euro postao jedino sredstvo plaćanja.

u svijetu:

1572. Ustankom protestanata protiv španskog kralja Filipa II, Holandija počela borbu za samostalnost.

1815. Rođen njemački državnik i političar Oto fon Bizmark, prvi kancelar ujedinjenog njemačkog carstva, poznat kao "gvozdeni kancelar". Predsjedavao je Berlinskim kongresom 1878. godine, na kojem su evropske sile uspostavile nov odnos snaga na jugoistoku Evrope.

1868. Rođen francuski pjesnik i dramski pisac Edmon Rostan. Njegov "Sirano de Beržerak" održao se na repertoarima svjetskih pozorišta do danas.

1873. Rođen je Sergej Vasiljevič Rahmanjinov, ruski pijanista, dirigent i kompozitor. Po stilu nadovezao se na Čajkovskog dok je kasnije bio pod uticajem Lista. Pisao je simfonije, a najviše uspjeha imao je u klavirskim kompozicijama i solo pjesmama. Rusiju je napustio 1918. živio u SAD, gdje je i umro 1943. godine.

1918. U Velikoj Britaniji osnovano Kraljevsko vazduhoplovstvo (Royal Air Force - RAF).

1920. Rođen japanski glumac Toširo Mifune, koji je svjetsku slavu stekao tumačenjem uloga samuraja, posebno u filmovima režisera Akire Kurosave.

1924. Njemački sud osudio Adolfa Hitlera na pet godina zatvora zbog pokušaja puča u novembru 1923. godine, ali je već 20. decembra amnestiran. Hitler je u zatvoru napisao knjigu "Majn kampf" (Moja borba), u kojoj je iznio koncepciju o "novom poretku" i rasnoj supremaciji Njemaca.

1924. U Kruševcu rođen Miodrag Petrović Čkalja. Bio je jedan od najpoznatijih glumaca i komičara na teritoriji bivše Jugoslavije. Umro je 20.oktobra 2003. godine u Beogradu. Ostvario je veliki broj uloga na filmu i u TV serijama. Najbolje uloge ostvario je u serijama "Servisna stanica", "Ljubav na seoski način", "Kamiondžije", "Vruć vetar" i "Kamiondžije 2", kao i u filmovima "Orlovi rano lete", "Bog je umro uzalud", "Paja i Jare", "Avanture Borivoja Šurdilovića" i "Kamiondžije ponovo voze".
Posljednje godine života proveo je tiho, povukavši se iz javnog života. Javno se angažovao 2000. godine u predizbornoj kampanji demokratskih snaga.

1933. U Njemačkoj počeo progon Jevreja bojkotom njihovih poslova i blokiranjem bankovnih računa.

1939. Okončan trogodišnji građanski rat u Španiji u kojem je poginulo više od milion ljudi, a više od pola miliona izbjeglo iz zemlje. Španija narednih 36 godina bila pod diktaturom generala Franciska Franka.

1945. Iskrcavanjem američkih trupa na japansko ostrvo Okinava počela posljednja etapa u prodiranju savezničkih snaga prema Japanu u Drugom svjetskom ratu.

1946. Prvom omladinskom radnom akcijom u poslijeratnoj komunističkoj Jugoslaviji, počela izgradnja željezničke pruge Brčko-Banovići. U izgradnji 90 kilometara pruge učestvovalo 60.000 mladih iz Jugoslavije.

1948. Počela sovjetska blokada Berlina.

1965. Rođen srpski ekonomista i političar Božidar Đelić.

1970. Beogradski radio "Studio B" počeo emitovanje programa iz zgrade novinske kuće "Borba".

1975. Predsjednik Kambodže Lon Nol pobjegao u Indoneziju nakon što su Crveni Kmeri opkolili glavni grad Pnom Pen.

1979. Iran se proglasio islamskom Republikom, teokratijom pod vlašću ajatolaha Ruholaha Homeinija, kao vfrhovnog vođe Irana.

1979. U Pakistanu pogubljen bivši predsjednik Zulfikar Ali Buto, koji je vojnim udarom svrgnut 1977. godine.

1982. SAD formalno Panami vratile Panamski kanal.

1996. Spajanjem "Micubiši banke" i "Banke Tokio" u Japanu stvorena najveća svjetska banka.

1999. U vazdušnim napadima NATO-a na SRJ srušen Varadinski most na Dunavu, u Novom Sadu.

2001. U Beogradu je uhapšen Slobodan Milošević, bivši predsjednik Srbije i bivše SR Jugoslavije. Bio je to prvi šef jedne države optužen za zloupotrebu položaja i za ratne zločine, a u Hag je prebačen 28. juna iste godine.

2001. U Beogradu uhapšen bivši predsjednik Srbije i SRJ Slobodan Milošević pod optužbom da je tokom desetogodišnje vladavine (1990-2000) zloupotrebljavao položaj i time pribavio ličnu korist i korist za SPS. Miloševića srpske vlasti u junu predale Međunarodnom sudu za ratne zločine u Hagu.

2002. U Republici Srpskoj uhapšen i isporučen Međunarodnom sudu za ratne zločine u Hagu bivši ofcir Vojske RS Momir Nikolić, optužen za genocid nad Muslimanima u Srebrenici 1995.

2002. Izraelski tenkovi i buldožeri upali u više palestinskih gradova na području Zapadne obale.

2003. Britanski sud osudio dvojicu Alžiraca na 11 godina zatvora zbog prikupljanja novca za terorističku mrežu Al kaida. To je bila prva presuda za veze sa Al kaidom u Velikoj Britaniji.

2003. Umro Majkl Džeter, američki pozorišni i filmski glumac koji je u čuvenoj dječjoj seriji "Ulica Sezam" tumačio ulogu gospodina Nudla.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
02-04-10, 17:46
2. april

1611. Iz Spiča kod Bara, u Poreč u Istri, stiglo je deset porodica sa 48 članova. Kao i oni koji su prije njih iz Crne Gore stigli u ove krajeve, ni oni sa sobom nijesu donijeli ni najosnovnije stvari za život. Da nevolja bude veća, u Istri nijesu našli ono što su očekivali, a pomoć od Mlečana bila je toliko mala da se od nje nije moglo živjeti.

1774. Mehmed paša Bušatlija, skadarski paša koji se tada nalazio u Podgorici, pozvao je glavare sjeverno – albanskih plemena da se spreme za napad na Kuče. U ovoj pohari, najtežoj u istoriji ovog plemena, Kuči su razoreni, živalj je prognana, a paša je oduzeo imovinu i podijelio drugima. Punih sedam godina Kuči su skitali po Crnoj Gori, Primorju, Hercegovini i Rovcima.

1879. Odrzana potonja skupstina glavara, a Crna Gora podijeljena na deset nahija.

1913. U cilju pritiska na crnogorsku vojsku u njenim završnim operacijama za osvajanje Skadra, austrougarska flota je doplovila pred Bar, a sljedećeg dana pridružili su joj se italijanski i njemački ratni brodovi. Da se to ne bi pretvorilo u jednostranu akciju trojnog saveza, ruska vlada je uputila zahtjev da im se pridruže i brodovi iz sastava engleske i francuske flote.

1915. Umro Nikodim Milaš, Episkop dalmatinski (svjetovno ime Nikola), rođen u Šibeniku 4. aprila 1845. godine. Bogosloviju je završio u Sremskim Karlovcima, a Duhovnu akademiju u Kijevu, gdje je stekao zvanje magistra. Po povratku u domovinu, službovao je kao profesor bogoslovije u Zadru, potom od 1886. kratko vrijeme bio rektor bogoslovije u Beogradu, poslije čega se vratio u Zadar i posvetio naučnom radu, objavivši 1890. kapitalnu studiju „Pravoslavno crkveno pravo”. To djelo, koje mu je donijelo epitet najvećeg pravoslavnog kanoniste, predstavlja značajan izvor na osnovu kojeg se može definisati položaj pravoslavne crkve u Crnoj Gori, koja je po N. Milašu bila autokefalna. Kao priznati kanonista, Milaš je 1904. izradio Ustav Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori i Ustav pravoslavnih konzistorija u Knjaževini Crnoj Gori.

1917. Propaganda „Ujedinjenja”, List Crnogorskog odbora za narodno ujedinjenje, osnovan je u namjeri da populariše ideju o prisajedinjenju Crne Gore Srbiji. Pojavio se u Ženevi, finansijski podržan od srpske vlade kako bi pomogao ostvarenju „velikog cilja – stvaranju jugoslovenske države, i to u vrijeme kada kraljevska vlada i kralj Nikola nastoje da očuvaju kontinuitet starog državnog i političkog života”, odnosno Crnu Goru očuvaju kao nezavisnu državu. Izlazio je dvomjesečno (kratko vrijeme i u Parizu). Štampan u 4.000, a potom i više primjeraka i distribuiran besplatno.

1974. Osnovan Univerzitet Crne Gore. Predstavnici tri fakulteta (Ekonomskog, Tehničkog i Pravnog iz Titograda), dvije više škole (Pedagoške akademije iz Nikšića i Više pomorske škole iz Kotora) i tri samostalna naučna instituta (Istorijskog, Poljoprivrednog i Instituta za biološka i medicinska istraživanja iz Titograda) usvojili su samoupravni sporazum o udruživanju u Univerzitet u Titogradu, koji je godinu dana kasnije dobio ime Univerzitet „Veljko Vlahović”. Od 1992. godine ta ustanova djeluje pod nazivom Univerzitet Crne Gore. Svoje organizacione jedinice ima u: Podgorici, Nikšiću, na Cetinju, Kotoru Herceg Novom, Budvi, Beranama, Bijelom Polju i Baru i u svom sastavu ima 16 fakulteta sa velikim brojem odsjeka i smjerova, četiri naučna instituta i jednu visoku školu. Prvi rektor crnogorskog univerziteta bio je prof. dr Mirčeta Đurović.

1992. godine, 2. aprila, Titogradu, glavnom gradu Crne Gore, vraćeno je staro ime Podgorica.

u svijetu:

742. Rođen franački kralj Karlo Veliki. Proširio franačko carstvo od Sjevernog mora do Italije i od Atlantika do Češke. Krunisan za cara 800. godine.

1758. Rođen Džejms Monro, predsjednik SAD od 1817. do 1825. Sa J.K. Adamsom formulisao Monroovu doktrinu, kojom je proklamovana izolacionistička politika SAD. Učešćem u dva svjetska rata i ulaskom u UN, SAD napustile Monroovu doktrinu.

1792. Dolar ozakonjen kao novčana jedinica SAD.

1805. Rođen danski pisac Hans Kristijan Andersen. Svjetsku slavu donijele mu pripovjetke za djecu i bajke.

1840. Rođen francuski pisac Emil Zola, predvodnik naturalističkog pokreta u francuskoj književnosti.

1860. U Torinu se sastao prvi parlament Italije.

1872. Umro izumitelj i slikar Semjuel F.B. Morze, tvorac telegrafa i Morzeove azbuke.

1914. Rođen engleski filmski glumac Alek Ginis. Dobio Oskara za ulogu u filmu "Most na rijeci Kvaj".

1905. Otvoren Simplon, željeznički tunel ispod Alpa, Švajcarska njime povezana sa Italijom.

1917. Kongres SAD objavio rat carskoj Njemačkoj.

1940. Njemačka okupirala Dansku i napala Norvešku.

1944. Trupe SSSR-a prešle rijeku Prut i ušle u Rumuniju.

1960. Francuska s Madagaskarom potpisala sporazum kojim je Madagaskar postao nezavisna država, poslije 64 godine francuske kolonijalne vladavine.

1974. Umro bivši francuski predsjednik Žorž Pompidu, bliski saradnik i nasljednik De Gola.

1979. Zatvaranjem britanske vojne baze, Malta stekla punu nezavisnost, okončano gotovo 80 godina dugo britansko prisustvo na tom ostrvu.

1981. Predsjedništvo SFRJ proglasilo vanredno stanje na Kosovu zbog demonstracija albanskih studenata koje su počele 11. marta pod parolom "Kosovo republika".

1982. Argentinske vojne snage iskrcale se na Foklandska ostrva, britansku koloniju u Južnom Pacifiku koju su čuvala 84 britanska marinca. Vojnom intervencijom Britanija polovinom juna ponovo preuzela Foklandska ostrva.

1999. Vlasti u Beogradu preuzele nezavisni Radio B92.

2003. Predsjedavajući Predsjedništva BIH Mirko Šarović podnio ostavku zbog afere izvoza oružja Vazduhoplovnog zavoda Orao iz Bijeljine Iraku, koji je bio pod sankcijama Ujedinjenih nacija.

2004. Haški tribunal objelodanio optužnice protiv šest hrvatskih oficira i bivših zvaničnika u samoproklamovanoj Hrvatskoj Republici Herceg-Bosni. Za zločine protiv čovječnosti u zapadnoj Hercegovini 1992. i 1993. optuženi Jadranko Prlić, Slobodan Praljak, Milivoj Petković, Bruno Stojić, Valentin Ćorić i Berislav Pušić. Tri dana kasnije svi se predali Tribunalu.

2005. U Vatikanu preminuo poglavar Rimokatoličke crkve, papa Jovan Pavle II. Njemački kardinal Jozef Rajcinger izabran za novog papu, uzeo ime Benedikt XVI.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
04-04-10, 00:36
3. april

1779. Propao je plan vrbovanja Crnogoraca za odlazak u frajkore, dobrovoljačke odrede austrijske vojske. Naime, iako su dvojica avanturista iz Boke, Božo Kamenarević i Nikola Marković, uspjeli da okupe jedan broj Crnogoraca propao im je plan da ih prevedu do Senja ili do Rijeke, jer u trenutku kada je trebalo da ih ukrcaju u austrijske brodove koji su ih čekali u Budvi, suprostavio se veliki broj Crnogoraca i mitropolit Sava. Sazvali su zbor i odlučili "da se svakome zapali kuća ko napušti zemlju", a vladika Sava je zaprijetio i "prokletstvom" svakom Crnogorcu koji pođe u službu bečkog dvora.

1881. Izvršena je smrtna kazna vješanjem nad Nikolajem Ivanovičem Kibalčičem, matematičarem, za koga se vjeruje da je potomak starih Trebješana, Nikšića. Kibalčič je rođen 1853. u Černogorsku - Ukrajina, a njegovi izumi korišćeni su u raketnoj industriji SSSR-a. Smatraju ga jednim od najvećih matematičih umova u istroji čovječanstva. Smrtna kazna mu je izrečena zbog učešća u atentatu na ruskog cara Aleksandra Drugog, jer je konstruisao bombu kojom je počinjen napad. Uzalud je genijalni 28-godišnjak molio da mu se život produži samo mjesec dana kako bi završio svoje istraživanje.

1903. U Piperima kod Podgorice, rođen je Mihailo Stevanović, lingvista. Bio je član više naučnih institucija, glavni urednik stručnih časopisa i direktor Instituta za srpskohrvatski jezik. Bavio se dijalektologijom, proučavao pitanja savremenog knjiženovg jezika, pitanja akcenata i sintakse. Napisao je: Gramatiku srpskohrvatskog jezika za više razrede srednjih škola, Istočnocrnogorski dijalekat, Savremeni srpskohrvatski jezik, Funkcije i značenja glagolskih vremena...

1910. Rodjen Djordjije Lopicic, književnik i književni kritičar, revolucionar. Poslije završene gimnazije na Cetinju diplomirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Radio je kao profesor u Prilepu i prije rata u podgoričkoj gimnaziji. Zbog pripadnosti KPJ bio je hapšen i zatvaran. Literaturom se bavio i kao gimnazijalac i kasnije, u međuratnom periodu, kada se kao književnik afirmisao u brojnim listovima i časopisima. Bio je jedan od urednika časopisa „Razvršje”, i urednik kulturne rubrike u „Glasu Crne Gore”, organu PK KPJ za Crnu Goru. Poginuo je kao pripadnik NOR-a, 17. jula 1942. godine, u bici za Bugojno.

1919. Kralj Nikola je uputio pismo američkom predsjedniku Vudru Vilsonu u kom mu, između ostalog, piše: "Crna Gora je danas žrtva najgore agresije. Srpska okupaciona vojska sastavljena, organizovana i opremljena od strane saveznika i dejstvujući pod komandom francuskog generala, glavnokomandujućeg Blisko istočnih snaga, izvršila je invaziju na moju zemlju, i to u vrijeme kada na crnogorskom tlu nije bilo ni jednog jedinog neprijateljskog vojnika. Odmah po dolasku ovi uljezi su objavili aneksiju Crne Gore Srbiji - državi saveznici". U nastavku kralj Nikola ističe razne probleme koje mu pravi srbijanska vlada, počev od onemogućavanja formiranja borbene jedinice od crnogorskih izbjeglica i isljenika, preko zabrane napuštanja zemlje egzila, zabrane povratka u Crnu Goru, povlastica otpadnicima crnogorskog naroda i sl. Stoga kaže "vjerujem da najelementarnija pravda kao i zvanična obećanja saveznika i univerzalna savjest imperativno zahtijevaju da se Crna Gora obnovi u što je moguće skorijem trenutku sa punim pravima koja je imala prije rata, jer je to ono što većina naroda crnogorskoga zahtijeva".

1920. Odgovarajući iz Kana na pismo dr Pera Šoća, ministra u crnogorskoj izbjegličkoj vladi, kralj Nikola je oslikao tešku materijalnu situaciju u kojoj se nalazio. „Iscrpio sam i potonju paru, prodao sam i prodajem moje lične stvari i moje familije, za svakodnevno izdržavanje. A vjeruje li mi se? Kami da je! Naprotiv, drži se da imam novaca, no da mi je srce okorelo”.

1922. rođen je dr Ljubinko Budeč poznati crnogorski oftalmolog.

1923. Rođen je Radivoje Lola Đukić, književnik publicista i dramski stavaralac. Akademiju likovnih umjetnosti i režiju završio je u Beogradu, gdje je radio kao urednik dječjeg, humorističkog, zabavnog i dramskog programa Radio i TV Beograd.

1924. Umro je Jovan Tomašević, vođa i osnivač komunističkog pokreta u Crnoj Gori, rođen 3. jula 1891. u Brčelima. Studirao je prava u Beogradu i Francuskoj. Rano je ispoljio revolucionarne sklonosti. Zbog sumnji da je učestvovao u „Bombaškoj aferi” i zavjeri protiv knjaza Nikole 1907. godine, u odsustvu je osuđen na 10 godina zatvora. Bio je nosilac komunističke liste koja je 1920. na izborima za Ustavotvornu skupštinu dobila četiri poslanička mandata. Zbog svoje djelatnosti proganjan je i hapšen, a česte fizičke torture kojima je bio izložen uslovile su njegovu preranu smrt.

1990. Osnovan CDNK- Crnogorsko društvo nezavisnih književnika- u Podgorici, kao protivteža djelovanju Udruženja književnika Crne Gore i sa ciljem da se suprotstavi tadašnjoj politici rata i etničkog čišćenja. U svoje programske odredbe CDNK je uvrstilo komunikaciju sa svjetskim kulturnim trendovima, afirmisanje crnogorske kulture, otvorenog društva i njegove ukupne demokratizacije. U okviru izdavačke djelatnosti, publikuje časopis za književnost, kulturu i društvena pitanja, „Ars”.

U svijetu:

1512. Turski sultan Bajazit II abdicirao u korist sina Selima I.

1682. Umro španski slikar Bartolomeo Esteban Muriljo, jedan od najznačajnijih predstavnika visokog baroka.

1897. U Beču umro njemački kompozitor i pijanista Johanes Brams.

1915. U Valjevu umrla slikarka Nadežda Petrović, začetnica modernog srpskog slikarstva.

1922. Josif Visarionovič Staljin izabran za generalnog sekretara Komunističke partije Rusije.

1930. Ras Tafari postao car Haile Selasije I od Abisinije.

1930. Rođen Helmut Kol, kancelar Zapadne Njemačke od 1982. i prvi kancelar Njemačke poslije ujedinjenja Zapadne i Istočne Njemačke 1990.

1941. Premijer Mađarske, Pal Teleki, izvršio samoubistvo dan po usvajanju njemačko-mađarskog plana za napad na Jugoslaviju. Teleki bio član delegacije koja je 12. decembra 1940. u Beogradu potpisala Ugovor o vječnom prijateljstvu i miru Jugoslavije i Mađarske. Mađarska je s Njemačkom, 6. aprila 1941. godine, napala Jugoslaviju.

1948. Premijerom drame Ivana Cankara "Kralj Betajnove", u režiji Bojana Stupice, otvoreno Jugoslovensko dramsko pozorište u Beogradu.

1948. Predsjednik SAD Hari Truman potpisao Maršalov plan ekonomske pomoći poslijeratnoj Evropi.

1975. Ruski velemajstor Anatolij Karpov postao svjetski prvak u šahu pošto je dotadašnji prvak Bobi Fišer odbio da brani titulu.

1979. U Pakistanu pogubljen bivši premijer Zulfikar Ali Buto, zbačen vojnim udarom 1977.

1986. IBM predstavio prvi prenosivi računar.

1991. Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija izglasao rezoluciju o prekidu vatre u Zalivskom ratu, naložio razmiještanje mirovnih snaga u regionu i zatražio od Iraka da uništi oružje za masovno razaranje.

1991. U Švajcarskoj umro engleski pisac Grejem Grin.

1992. Komunistički lider i predsjednik Albanije Ramiz Alija podnio ostavku dvije nedjelje poslije parlamentarnih izbora na kojima su komunisti izgubili većinu u Skupštini.

1995. Najmanje 150 pripadnika plemena Hutu, mahom žena i djece, masakrirano u jednom selu na sjeveroistoku Burundija.

1996. U avionskoj nesreći kod dubrovačkog aerodroma Čilipi poginuli ministar trgovine SAD Ronald Braun, svi putnici, njih 29, uglavnom članovi njegove pratnje, i svih šest članova posade.

1999. Avioni NATO-a bombardovali centar Beograda, prvi put od početka vazdušnih napada na Jugoslaviju 24. marta.

2000. Pripadnici SFOR-a na Palama uhapsili jednog od ratnih lidera i funkcionera bosanskih Srba, Momčila Krajišnika, i predali ga Haškom tribunalu.

2003. Državna zajednica Srbija i Crna Gora primljena u Savjet Evrope.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-04-10, 02:13
4. april

1770. Skadarski vezir, Mehmed paša Bušatlija, ubio je na prevaru domamljenog crnogorskog vojvodu Iliju Drekalovića i njegova dva pratioca, a njegovu glavu je poslao u Carigrad. Drekalović je sredinom XVIII vijeka u Kučima više puta organizovao borbe protiv Turaka, a u Skadar je došao na dogovorene pregovore o oslobađanju talaca.

1862. Deset godina nakon prvog napada, izvedenog u vrijeme vladavine knjaza Danila, počeo je drugi silovit udar Omer-paše Latasa na podlovćensku Crnu Goru. Okrivljujući Crnu Goru za ustanak u Hercegovini pod vođstvom Luke Vukalovića, bijesna zbog poraza na Grahovcu 1858. godine, Turska je organizovala temeljan kombinovani napad, upućujući vojsku preko Nikšića, Vasojevića i od Skadra preko Podgorice, sa ciljem da razori Cetinje i pokori Crnu Goru. Na istim pravcima, u kontrasmjeru, knjaz Nikola je organizovao odbranu. Operacija koja se odvijala u dvije faze, tokom kojih je poginulo oko 2000 Crnogoraca, prekinuta je krajem avgusta zbog pritiska Velikih sila, prihvatanjem uslova od strane Osmanlija. Knjaz je Velikim silama odmah uputio zahtjev za poništavanje onih odredbi mirovnog ugovora koje su zadirale u nezavisnost Crne Gore.

1924. Umro je Jovan Tomašević, osnivač i organizator KPCG i publicista. Kao učesnik bombaške afere, u odsustvu je osuđen na 10 godina, a nakon okupacije Crne Gore stigao je u Francusku gdje je završio prava. U Crnu Goru se vratio početkom 1919. i radio kao organizator KPCG, organizovao je predizbornu kampanju i kao nosilac liste postao predsjednik crnogorskih komunista. Značajni su njegovi rukopisi o crnogorskom nacionalnom pitanju.

1936. Ubijen Žarko Marinović, crnogorski student iz Očinića kod Cetinja. „Simbol studentske borbe", kako su ga nazvali, nastradao je od strane režima, braneći druga od policijskih batina u studentskim protestima na Beogradskom univerzitetu, ispred zgrade Patološkog instituta Medicinskog fakulteta. To ubistvo dovelo je u Crnoj Gori do antirežimskih demonstracija, poznatih kao „Belvederski događaji”. Četvrti april, u znak sjećanja na žrtvu Žarka Marinovića, studenti crnogorskih Univerziteta i pojedini iz bivših jugoslovenskih republika, obilježavaju kao Dan studenata.

1995. Osnovan Prirodnjački muzej Crne Gore. Izrastao je iz Prirodnjačke zbirke Republičkog zavoda za zaštitu prirode (1961.) preuzevši njene stručnjake, prostor, eksponate i opremu, sa ciljem da prikuplja, proučava i čuva prirodnjački materijal.

1997. Umro Jovan Petrić, izuzetan stručnjak iz oblasti matematike, dopisni član CANU i član Naučnog društva Srbije, redovni profesor Fakulteta organizacionih nauka u Beogradu. Rođen je 15. avgusta 1930. u Gotovuši kod Pljevalja. Diplomirao na Prirodno-matematičkom fakultetu u Beogradu (doktorirao 1960.), a potom i na Elektrotehničkom fakultetu. Rukovodio je Laboratorijom za primijenjenu matematiku u Institutu za prostornu tehniku JNA. Angažovao se na nizu naučno-istraživačkih projekata za potrebe EI Niš i Vojnotehničkog instituta Beograd, realizaciji programa „Optimizacija pomorskog transporta na Fakultetu za pomorstvo u Kotoru”. Rezultati brojnih naučnih istraživanja koje je obavio sa svojim saradnicima objavljeni su u 160 naučnih i stručnih radova, više od 20 knjiga i 63 naučno-istraživačka projekta, publikovanih u eminentnim inostranim časopisima i na evropskim i svjetskim naučnim skupovima. Dobitnik je visokih društvenih i stručnih priznanja.

2004. Dvanaest bugarskih srednjoškolaca poginuli su u mjestu Gostun, dvadeset kilometara od Bijelog Polja prema Prijepolju, kada se autobus, u kome je bilo 50 učenika i njihovih nastavnika, survao u Lim nakon što mu je pukla prednja guma. Srednjoškolci iz Svištova su se vraćali kući. Povrijeđeno je više od dvadesetoro djece, koja su zbrinuta u bjelopoljskoj bolnici.

2007. Crnogorska ambasadorka u Francuskoj, Milica Pejanović-Đurišić, predala je akreditivno pismo generalnom direktoru UNESKO-a Koićiru Macuri, čime je oficijelno počela sa radom Stalna Misija Crne Gore pri toj organizaciji.

u svijetu:

1284. Umro kralj Kastilje Alfons Deseti Mudri, utemeljivač zakonodavstva, pokrovitelj nauke i zanatstva, pobornik vjerske tolerancije. Tokom vladavine Kastiljom i Leonom od 1252. do smrti, dvor u Toledu pretvorio u centar učenosti i utočište za mnoge Jevreje, Mavare i hrišćanske skolastičare.

1581. Engleska kraljica Elizabeta i proglasila za viteza Frensisa Drejka, gusara, potom admirala, prvog Engleza koji je oplovio svijet.

1617. Umro škotski matematičar Džon Neper, koji je pronašao i sastavio logaritamske tablice i dao uputstvo o njihovom sastavljanju.

1765. U Petrogradu umro Mihail Vasiljevič Lomonosov, ruski naučnik, pjesnik i akademik, enciklopedista svjetskog glasa. Bavio se i fizikom, hemijom, geografijom i astronomijom i znatno doprinio razvoju tih nauka. Autor prve ruske gramatike i osnivač Moskovskog univerziteta (1755.), koji i danas nosi njegovo ime.

1905. U zemljotresu u provinciji Lahore, tada dijelu britanske Indije, poginulo 19.000 ljudi.

1912. U Tibetu proglašena Kineska republika.

1914. U Milfordu, američka država Pensilvanija, umro filozof, matematičar i naučnik Čarls Sanders Pirs, začetnik filozofije pragmatizma.

1939. Na irački prijesto stupio Fejsal II, nakon smrti svog oca, kralja Gazija I.

1949. Ministri spoljnih poslova SAD i 11 zapadnoevropskih država potpisali, u Vašingtonu, Sjevernoatlantski pakt, vojni ugovor kojim je stvorena snažna vojnopolitička formacija zapadnih saveznika, NATO. Glavna odredba ugovora između država članica je tačka V. Dio tog dijela ugovora glasi: Članice se slažu da će se oružani napad protiv jedne ili više članica u Evropi ili Sjevernoj Americi smatrati napadom na sve članice. Osnova Sjeverno-atlantskog saveza je Sporazum država članica, koji je po svojoj prirodi međunarodni ugovor. Sporazum priznaje i podržava njihova pojedinačna prava kao i njihove međunarodne obaveze u skladu s Poveljom Ujedinjenih Nacija. Obavezuje svaku državu članicu da sudjeluje u rizicima i odgovornostima, uspostavlja sistem zajedničke odbrane i zahtijeva od svake od njih da ne prihvata nikakve međunarodne obaveze koje bi mogle biti u suprotnosti sa Sporazumom. Političko sjedište Organizacije i trajno sjedište Sjevernoatlantskog saveza je u Briselu (Belgija).

1960. Francuska i Federacija Mali (Senegal i Sudan) potpisale sporazum kojim je Federacija Mali stekla nezavisnost.

1968. U Memfisu, u američkoj saveznoj državi Tenesi, ubijen Martin Luter King, borac za građanska prava i mir. U borbi za ravnopravnost crnaca u SAD služio se Gandijevim metodama nenasilja i građanske neposlušnosti. Dobitnik Nobelove nagrade za mir 1964. godine.

1969. U Hjustonu, američka država Teksas, izvršena prva operacija ugrađivanja vještačkog srca u ljudski organizam. Prvi pacijent sa ugrađenim vještačkim srcem živio samo četiri dana.

1975. Tokom "Operacije bejbilift", američki vojni avion koji je prevozio vijetnamsku ratnu siročad srušio se nakon polijetanja iz Sajgona. Poginule su 172 osobe, većinom djece.

1983. Umrla američka pozorišna i filmska glumica Glorija Svanson, zvijezda nijemog i zvučnog filma.

2002. Angolska vojska i UNITA potpisali primirje u Luandi, čime je okončan jedan od najdužih i najkrvavijih afričkih ratova. Oko milion ljudi poginulo u borbama vladinih snaga i UNITA, koje su počele 1975. godine, nakon sticanja nezavisnosti od Portugalije.

2003. Američke vojne snage zauzele bagdadski međunarodni aerodrom "Sadam" i preimenovale ga u "Bagdad Internešenel".

2005. General MUP-a Srbije Sreten Lukić dobrovoljno se predao Haškom tribunalu, pred kojim je optužen za ratne zločine tokom sukoba na Kosovu 1999. godine.

2006. U Kuvajtu su, prvi put u istoriji te države, žene izašle na izbore, nepunih godinu dana od kada su, izmjenama izbornog zakona, dobile pravo glasa i pravo učešća na izborima.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
05-04-10, 15:06
5. april

1888. Knjaz Nikola je donio Ukaz o proglašenju Opšteg imovnog zakona Knjaževine Crne Gore, Valtazara Bogišića. Nakon 15-godišnjeg temeljnog izučavanja crnogorskog života i običaja, Bogišić je sačinio ovaj pravni akt, najznačajnije njegovo djelo u oblasti pravne nauke. Opšti imovini zakonik Knjaževine CG postao je kasnije recept za pisanje pravnih akata i ubrzo je bio preveden na druge jezike.

1902. Novo priznanje mitropolitu CPC.
Crnogorski mitropolit Mitrofan Ban dobio je diplomu počasnog člana Slovenskog društva u Kijevu. U ovom, kao i svim drugim svjedočanstvima, oslovljavan je najvećim crkvenim titulama u pravoslavnim crkvama.

1909. Razmjenom nota između Crne Gore i Austrougarske ukinut je član 29. Berlinskog ugovora po kojem je Monarhija tri decenije vršila pomorsko-zdravstveni policijski nadzor na Pristanu, Ulcinju i Crnogorskom primorju, a crnogorskoj zastavi pružala konzularnu zaštitu. Do ove izmjene došlo je angažovanjem Italije, koja je u ime sila potpisnica Berlinskog ugovora posredovala između Crne Gore i Austrougarske. Izmjenom odredbi navedenog člana bilo je definisano da „Luka Bar ima da zadrži karakter trgovačke luke te da se u njoj ne smiju izgrađivati utvrđenja koja bi je pretvorila u ratnu luku”.

1926. Rođen Žarko Šćepanović, ugledni prosvjetni i naučni radnik. Tokom II svjetskog rata koji je prekinuo njegovo školovanje, učestvovao je u NOB-u, a nakon oslobođenja završio učiteljsku školu i službovao kao učitelj i direktor u školama bjelopoljskog sreza, a potom kao prosvjetni savjetnik. Po završetku studija na Grupi za istoriju Filozofskog fakulteta u Sarajevu i odbrane doktorske teze „Donji Kolašin – etnološko-istorijska rasprava”, predavao je na Nastavničkom fakultetu u Nikšiću. Objavio je više od 100 radova, među kojima značajno mjesto zauzimaju oni tematski vezani za Srednje Polimlje i Potarje, potom veliki broj jedinica za drugo izdanje Enciklopedije Jugoslavije i niz vrijednih priloga za monografiju o rodnom Bijelom Polju. Umro je 31. avgusta 1995. godine.

1967. Osnovana 1966. godine, eminentna galerija „Josip Bepo Benković”, na današnji dan 1967. godine, počela da djeluje u sklopu Zavičajnog muzeja Herceg Novi.

1973. U Nikšiću rođen crnogorski književnik Pavle Goranović. Bavi se prozom, poezijom i književnom teorijom. Objavio je nekoliko knjiga, koje su prevođene na više jezika, objavljene u nekoliko crnogorskih i ex-yu antologija. Član Crnogorskog P.E.N. Centra, Matice Crnogorske i jedan od osnivača Otvorenog kulturnog foruma (Cetinje-Sarajevo-Zagreb).

u svijetu:

1242. U bici na zaleđenom Čudskom jezeru , Rusi, pod komandom kneza Aleksandra Nevskog potukli njemačke i holandske ritere, sprječivši ih da okupiraju sjeverozapadne oblasti Rusije.

1588. Rođen engleski filozof Tomas Hobs. Ideje o čoveku kao slobodnom pojedincu i državi kao vještačkoj tvorevini nastaloj na osnovu ugovora pojedinaca, iznio u svojim djelima.

1724. U Veneciji rođen Đovani Đakopo Kazanova. Tokom burnog života bio je učenik verske škole, sekretar kardinala, venecijanski pomorski oficir, opat, kockar, alhemičar, violinista, špijun, bibliotekar, a u istoriju je ušao kao neumorni ljubavnik.

1794. Giljotiniran francuski revolucionar Žorž Danton, vođa radikalne grupe montanjara, protivnika monarhije u Francuskoj revoluciji.

1818. U bici kod Maipua čileanske i argentinske trupe porazile špansku vojsku, čime je obezbijeđena nezavisnost Čilea.

1881. Velika Britanija u Pretoriji zaključila mirovni ugovor sa Burima i priznala nezavisnost južnoafričke republike Transval.

1896. Otvorene prve moderne Olimpijske igre u Atini, njihovoj domovini, gdje su rođene prije 2672. godine. Na prvim igrama modernog doba učestvovalo 14 država, nije bilo žena takmičarki. Prvi olimpijski šampion poslije 1500 godina pauze, postao američki troskokaš Džejms Konoli.

1902. Na stadionu Ibroks Park u Glazgovu poginulo 20, a povrijeđeno najmanje 200 ljudi kada se srušila tribina tokom fudbalske utakmice između Škotske i Engleske.

1908. Rođen austrijski dirigent Herbert fon Karajan, jedan od najvećih dirigenata 20. vijeka. Bio je dirigent Berlinske filharmonije i Bečke državne opere.

1932. U Zagrebu rođen Bora Ćosić, srpski i hrvatski romanopisac i esejist. Raspad Jugoslavije odveo je pisca u progonstvo. Najčešće boravi u Rovinju i Berlinu, dok objavljuje u Hrvatskoj.

1932. Osiguranje putnika - Definisano je Pravilnikom o obaveznom osiguranju putnika u redovnom automobilskom saobraćaju u Kraljevini Jugoslaviji.

1945. Predsjednik Privremene vlade Jugoslavije Josip Broz Tito potpisao u Moskvi ugovor o prijateljstvu i uzajamnoj pomoći i poslijeratnoj saradnji bivšeg SSSR-a i Jugoslavije.

1947. Rođena Đurđa Bjedov, jugoslovenska plivačica iz Hrvatske, osvojila olimpijsku medalju u plivanju prsnim stilom.

1951. Sud u Njujorku osudio na smrt Džulijusa i Etel Rozenberg zbog navodne atomske špijunaže u korist bivšeg SSSR-a.

1955. Britanski premijer Vinston Čerčil podnio ostavku, okončavši dugu političku karijeru koja je, uz uspone i padove, trajala od početka 20. vijeka.

1958. U Beogradu je umrla Isidora Sekulić, srpska književnica i prevodilac, Završila je Višu pedagogiju u Budimpešti a doktorirala u Njemačkoj. Pisala je putopise, pripovjetke i eseje, a poznata njena djela su: Pisma iz Norveške, Đakon Bogorodične crkve, Njegošu - Knjiga duboke odanosti, Govor i jezik, kulturna smotra naroda i dr.

1975. U Tajpehu, glavnom gradu Tajvana, umro kineski general i političar Čang Kaj Šek. Poražen od snaga Mao Cedunga, Čang se 1949. povukao sa ostatkom svojih trupa na Tajvan (Formozu), gdje je proglasio Republiku Kinu, kojom je vladao do smrti.

1989. Poljska vlada legalizovala opozicioni radnički sindikat "Solidarnost". Osnovana 1980. kao nezavisni sindikat, "Solidarnost" je ubrzo prerasla u masovni društveno-politički pokret sa oko 10 miliona sljedbenika.

1992. U Sarajevu, glavnom gradu BiH, bivše republike bivše SFRJ, došlo je do incidenta. Na mirnim demonstracijama u znak podrške Deklaraciji o
nezavisnosti BiH od Jugoslavije, ubijene su 21-godišnja studentkinja medicine Suada Dilberović i 34-godišnja Olga Sušić, majka dvoje djece. Bio je to
povod za početak 42-mjesečne opsade Sarajeva.

1997. Umro američki pisac Alen Ginzberg. Njegova zbirka poezije "Urlik i druge pejsme" smatra se najznačajnijim djelom bitničkog pokreta pedesetih godina 20. vijeka.

1999. Libija predala škotskom pravosuđu dvojicu svojih državljana optuženih za rušenje putničkog aviona u 1988. iznad Lokberija kada je poginulo 270 putnika. UN su suspendovale sankcije protiv Libije uvedene 15. aprila 1992.

2002. Predsjednik SAD Džordž Buš pozvao Izrael da se povuče sa palestinskih teritorija i najavio novu mirovnu misiju na Bliskom istoku.

2005. U 90. godini umro Sol Belou, dobitnik Nobelove nagrade za književnost i jedan od najznačajnijih američkih pisaca poslije Drugog svjetskog rata.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
06-04-10, 13:12
6.april

1667. Zemljotres na Primorju, pogodio je, uz područje Dubrovnika, i Boku Kotorsku. U osam časova ujutro počelo je slabo podrhtavanje tla da bi kasnije, ponavljajujući se svakih nekoliko sekundi u toku 15 do 30 minuta, katastrofalni zemljotres uništio Kotor. Prema prvim zabilježenim izvještajima, stihija je srušila tri četvrtine stambenih zgrada, mnoge crkve i gradske zidine i odnijela 200 ljudskih života. Osim Kotora, razorila je i gotovo sva naselja u Boki.

1885. Hirotoniju Mitrofana Bana u čin episkopa autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve u Petrogradu je izvršio Isidor, petrogradski mitropolit i poglavar Svetog ruskog Sinoda, u prisustvu svih članova Svetog Sinoda, sedam episkopa, svještenstva, plemstva i ruskog cara Aleksandra III. Tim činom, Crnogorska pravoslavna crkva je dobila svog novog mitropolita.

1892. Na Cetinju je umro Jovan Pavlović, novinar i publicista, rodom iz Sremskih Karlovaca. Pravni fakultet završio je u Beogradu, a doktorirao je političke i ekonomske nauke u Minhenu. U Crnu Goru došao je 1879. godine, gdje je uređivao "Glas Crnogoraca", "Crnogorku" i "Zetu", a kasnije i Prosvjetu. Bio je direktor cetinjske Gimnazije, predsjednik Cetinjske čitaonice, jedan od osnivača prve knjižare i antikvarnice na Cetinju, i ministar prosvjete. Radio je na reorganizaciji školstva i donošenju savremenih zakona u oblasti prosvjete i kulture Crne Gore. Pišući o crnogorstvu skrenuo je pažnju na idealan spoj čojstva i junaštva, zbog čega je često padao u nemilost srbijanskog režima.

1905. U Baru je osnovana prva zvanična apoteka.

1931. Spomenik kralju Nikoli u Sanremu, prvi spomenik crnogorskom suverenu, izradio je poznati italijanski vajar Pjetro Kanonika. Postavljen je u parku vile „Ormond”, a skulptor se uz korišćenje fotografija kralja Nikole upravljao i prema sugestijama njegove kćerke, italijanske kraljice Jelene. Izgradnju je finansijski pomogla gradska uprava Sanrema.

1941. Odmah nakon bombardovanja Beograda izvršeno je i bombardovanje Podgorice. U toku Drugog svjetskog rata Podgorica je iz vazduha napadana 84 puta i od grada je napravljena prava pustoš, a maja i novembra 1944. godine, gotovo da je sravnjena sa zemljom.

1943. Poginuo Mirko Vešović, advokat, novinar i politički aktivista. Završio je prava u Beogradu, u Podgorici je pokrenuo časopis Granit, bio je član redakcije "Glas Crnogorca", sarađivao je i sa drugim listovima i pisao o problemima u Crnoj Gori. Učestvovao je u protestima na Belvederu 26.juna 1936. godine kada je uhapšen i predat Sudu za zaštitu države u Beogradu, učesnik NO ustanka u Vasojevićima, učesnik Ostroške skupštine i skupštine rodoljuba na Tjentištu, Prvog zasijedanja AVNOJ-a u Bihaću.

u svijetu:

885. Umro je slovenski apostol i prosvetitelj Metodije. Sa starijim bratom Ćirilom radio je na širenju hrišćanstva i pismenosti u vrijeme vizantijskog osavajanja slovenskih teritorija i previranja između istočne i zapadne crkve. Poslije Ćirilove smrti 869. godine Metodije je nastavio borbu za slovensko bogosluženje i sukobljavao se sa papom, a poslije njegove smrti jedno vrijeme njegovi učenici su bili žestoko proganjani.

1199. Umro engleski kralj Ričard I Plantagenet, Lavlje Srce, jedan od vođa u III krstaškom ratu i junak srednjevjekovnih legendi.

1490. Umro mađarski kralj Matija I Korvin, reformator mađarske države. U Požunu, danas Bratislavi, 1465. godine, osnovao je univerzitet, a 1472. prvu štampariju. Nazvan je "Korvin" zbog gavrana, latinski corvus, na svom štitu.

1528. Umro njemački slikar i grafičar Albreht Direr, poznat po portretima velike umjetničke i dokumentarne vrijednosti i izvanrednim gravirama u drvetu i bakru.

1652. Predstavnik Holandske istočnoindijske kompanije Jan van Ribek osnovao u Kapuu prvo naselje bijelih doseljenika u Južnoj Africi.

1667. Dubrovnik pogodio zemljotres u kome je poginulo više hiljada ljudi. Od zemljotresa i požara, koji je harao dvadesetak dana, grad skoro uništen. Obnova trajala više od 50 godina.

1690. Austrijski car Leopold balkanskim hrišćanima uputio proglas u kome ih je pozvao da i dalje pomažu njegovu vojsku u borbama protiv Turaka, obećavajući im razne povlastice.

1812. Rođen ruski knjizevnik i filozof, prosvjetitelj, revolucionar i demokrata Aleksandar Hercen.

1909. Američki istraživač Robert Peri osvojio Sjeverni pol, prešavši sa ekspedicijom na sankama 1.600 kilometara.

1917. Objavom rata Njemačkoj, SAD ušle u I svjetski rat.

1939. Musolinijeve trupe ušle u Albaniju.

1941. Njemačke trupe napale Grčku i Jugoslaviju. Napad na Jugoslaviju počeo bombardovanjem Beograda, koji je gotovo razoren, poginulo oko 12.000 ljudi.

1941. Etiopske i britanske trupe oslobodile Adis Abebu, koju su u ratu sa Etiopijom početkom 1935. okupirale italijanske snage.

1961. U Splitu rođena hrvatska pjevačica Doris Dragović.

1971. U Njujorku umro kompozitor Igor Stravinski, jedan od začetnika i glavnih pobornika nove muzike XX vijeka.

1985. Vojnim udarom u Sudanu svrgnut Džafer Nimeiri. Vladao od 1969, kada je, takođe državnim udarom, svrgao predsjednika Abdua.

1992. Evropska zajednica priznala nezavisnost bivše jugoslovenske republike Bosne i Hercegovine. Istog dana u Sarajevu pale prve žrtve i označile početak rata u Bosni i Hercegovini.

1994. U Ruandi, tokom građanskog rata plemena Hutu i Tutsi, raketom oboren avion u kome su bili predsjednici Ruande i susjednog Burundija Žuvenal Habjarimana i Siprijen Ntarjamira. U masakrima koji su uslijedili, ekstremni Huti pobili oko 800.000 manjinskih Tutsa, uglavnom civila.

1995. U Kigaliju, u Ruandi, osnovan prvi sud za genocid. Na sud potom izvedeno 30.000 Huta optuženih za masakr nad Tutsima.

1999. Počeo je rat u BiH. Trajao je tri godine, odnio je oko 200 000 ljudskih života, milion ljudi ostalo je bez domova i materijalne štete su neprocjenjive.

2000. Umro Habib Burgiba, osnivač modernog Tunisa.

2001. Predstavnici Haškog tribunala saveznom ministru pravde Momčilu Grubaču predali optužnicu za ratne zločine i nalog za hapšenje Slobodana Miloševića.

2003. Hrvatska policija uhapsila haškog optuženika Ivicu Rajića, zbog ratnih zločina u Stupnom Dolu, u BiH, u oktobru 1993.

2003. Ministarstvo pravde SAD saopštilo da se broj zatvorenika u zatvorima SAD u 2002. povećao i da je, prvi put, prešao dva miliona, a da je u junu te godine u zatvorima registrovano 2.019.234 ljudi.

2004. Parlament Litvanije opozvao predsjednika Rolandasa Paksasa zbog veza s ruskim biznismenima i ruskom obavještajnom službom.

2005. Umro Renije od Monaka. Monakom vladao od 1949. godine, na prestolu ga naslijedio sin, princ Albert.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
07-04-10, 12:59
7. april

7. aprila je Medjunarodni dan zdravlja, a u Mozambiku Dan zena.
Na današnji dan su rođeni: britanski kompozitor Charles Burney 1726. godine, 1770. godine William Wordsworth engleski pjesnik, francuski filozof Charles Fourier 1772. godine, čileanska književnica Gabriela Mistral (1889.), američki režiser Francis Ford Coppola 1939. godine, a njemački političar i državnik Gerhard Schröder 1944. godine.
7. aprila umrli su: kralj Francuske Karlo VIII 1498. godine, 1789. Abdul Hamid I - sultan Osmanlijskog carstva, 1943. bosanskohercegovački pjesnik Jovan Dučić, a 1947. Henry Ford, američki biznismen i osnivač Ford Motor Company.

U Crnoj Gori:

1520. U štampariji Božidara Vukovića Podgoričanina odštampan je "Psaltir", starozavjetna pjesnička zbirka sa 150 psalama. Bilo je to samo 25 godina poslije njenog štampanja u štampariji Đurđa Crnojevića na Cetinju.

1845. Petar II Petrović Njegoš završio je Luču mikrokozma. To je u stvari poema o borbi duha i tijela, svjetlosti i mraka, dobra i zla, šest filozofsko-religioznih spjevova u desetercu.

1898. rodjen Blagota Radovic, crnogorski ekonomista koji je ostavio značajan trag u istoriji ovdašnje ekonomske misli u prvim decenijama XX vijeka. Nakon više realne gimnazije u Podgorici, diplomirao na Karlovom univerzitetu u Pragu na Fakultetu komercijalnih i finansijskih nauka. Po povratku u domovinu bio je profesor u Državnoj trgovačkoj akademiji u Podgorici, potom 14 godina generalni sekretar Trgovinsko-industrijske i zanatske komore za Zetsku oblast (Zetsku banovinu) u Podgorici. Po ocjeni akademika Obrena Blagojevića, Radoviću pripada jedno od prvih mjesta u istoriji ekonomske misli u Crnoj Gori. Objavio je 90 radova koji se odnose na crnogorsku privredu, njen položaj i perspektive. Njegovi radovi publikovani su u dva toma, 1995. i 2000. godine u Podgorici. Umro je 1951. godine.

1911. Umro je Aleksandar Lekso Saicic, glasoviti crnogorski junak, kapetan carske ruske i crnogorske vojske. Umro je od povreda koje je dobio gaseći pozar na dvoru kralja Nikole. Aleksandar Lekso Saicic, rođen je 5. avgusta 1873. (Vinicka, Berane). Gimnaziju učio na Cetinju i Dubrovniku, a Pješadijsku podoficirsku školu u Beogradu. Bio je ađutant Vasojevićke brigade. Po stupanju u rusku vojnu službu, proslavio se u Rusko-japanskom ratu (1904–1905) pogubivši čuvenog japanskog samuraja u dvoboju kod Vladivostoka. Odlikovan je najvišim ordenima ondašnje Rusije.

1941. U Orahovu (Kuči) kod Podgorice rođen je poznati crnogorski pjesnik i novinar Ratko Vujošević, (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=27037) (http://forum.cafemontenegro.com/showthread.php?t=27037)autor poeme "Orevuar Montenegro", koja se ubraja u najbolja ostvarenja moderne crnogorske poezije. Gimnaziju je završio u Titogradu, a studije političkih nauka u Beogradu 1968. Bio je novinar u Izvršnom vijeću Crne Gore, "Titogradskoj tribini", "Pobjedi" i gotovo dvije decenije, odgovorni urednik edicije "Savremena literatura" u izdavačkim
kućama "Pobjeda" i "Ljetopis". Recenzirao je i priredio za štampu brojna izdanja savremenih pisaca. Osnovao je 1961. godine Klub mladih pisaca Doma omladine "Budo Tomović". Dobitnik je nagrade "19 decembar" i drugih društvenih i književnih priznanja. Pjesme Ratka Vujoševića prevedene su na ruski, njemački, turski i švedski jezik. Objavio je četiri knjige poezije: Znak na putovanju,
Pastirica, Čini i Beskonačna dozivanja. Umro je u Podgorici 21. juna 2004. godine.

1944. Nikšić je bombardovalo 35 savezničkih aviona. Tom prilikom poginula su 83 njemačka vojnika i 178 civila, a uništene su stambene zgrade, škole, pošta, ulice...

1962. Uhapšen jugoslovenski političar i disident Milovan Đilas, bivši najbliži saradnik Josipa Broza Tita. Razlog hapšenja bilo objavljivanje njegove knjige "Razgovori sa Staljinom". Bilo je to četvrto hapšenje i suđenje Đilasu od kako se, januara 1954. godine, razišao sa rukovodstvom Kumunističke partije Jugoslavije.

1963. Donesen je novi ustav kojim je FNRJ preimenovana u SFRJ.

1971. U jugoslovenskoj ambasadi u Stokholmu ustaše su izvršile atentat na ambasadora Vladimira Rolovića, koji je teško ranjen sa dva hica u glavu i jednim u noge. Atentatori su ranili i službenicu ambasade Miru Štempihar, a Rolović je povredama podlegao nekoliko dana kasnije.

u svijetu:

1348. Češki kralj Karlo IV osnovao univerzitet u Pragu (Karlov univerzitet), prvi univerzitet u centralnoj Evropi.

1614. Umro Domeniko Teotokopulos, čuveni El Greko, španski slikar rođen na Kritu 1540. godine. Tvorac jednog od najoriginalnijih slikarskih opusa u istoriji evropskog slikarstva bio je potpuno zaboravljen. Ponovo je otkriven krajem XIX vijeka.

1866. Zemunski štampar Ignjan Sopron, na poziv bosanskog vezira Šerifa Osman Paše, otvorio prvu štampariju u Sarajevu i pokrenuo prve novine štampane u Bosni, nedjeljnik "Bosanski vjesnik".

1939. Musolinijeve trupe iskrcale se na obale Albanije i za pet dana okupirale cijelu zemlju.

1941. Vlada Kraljevine Jugoslavije objavila proklamaciju o početku rata s Njemačkom i Italijom i izdala naredbu o opštoj mobilizaciji.

1943. U mjestu Geri u SAD umro je srpski pjesnik, esejist i putopisac Jovan Dučić.

1943. U laboratoriji u Bazelu, u Švajcarskoj, prvi put proizvedena droga LSD.

1945. Američki avioni su potopili najveći japanski ratni brod "Jamato".

1947. Umro američki automobilski magnat Henri Ford. Prve "benzinske kočije" konstruisao je 1896, a 1899. počeo proizvodnju automobila. Prvi je uveo serijsku proizvodnju.

1948. Osnovana Svjetska zdravstvena organizacija. Statut potpisalo 26 zemalja.

1948. Ustanovljen Svjetski dan zdravlja - Kao rezultat saznanja da na planu očuvanja zdravlja ljudi svijet predstavlja nedjeljivu cjelinu sa mnogim zajedničkim interesima i problemima, koje je moguće rješavati putem međusobne saradnje, konstituisana je 1948. godine Svjetska zdravstvena organizacija, pa se 7. april obilježava kao Svjetski dan zdravlja. Prvenstveni cilj Svjetske zdravstvene organizacije jeste podizanje nivoa zdravlja ljudi, posebno u nerazvijenim zemljama.

1963. Usvojen jugoslovenski ustav kojim je naziv države Federativna Narodna Republika Jugoslavija promijenjen u Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija (SFRJ). Novi ustav popularno je nazvan "povelja samoupravljanja" jer je njime samoupravni model primijenjen u svim sferama i na svim nivoima društvenog života.

1966. Iz Sredozemnog mora kod španske obale izvađena američka hidrogenska bomba, ispala iz aviona zbog tehničke greške.

1975. U Zagrebu umro hrvatski slikar i grafičar Krsto Hegedušić, inicijator i jedan od osnivača umjetničke grupe "Zemlja" i osnivač slikarske škole naivaca u Hlebinama.

1989. U Barencovom moru potonula sovjetska podmornica Komsomolec.

1992. Dan nakon što je EZ priznala nezavisnost Bosne i Hercegovine, bosanski Srbi proglasili u Banjaluci nezavisnost Republike Srpske, a predstavnici bosanskih Srba u Predsjedništvu BiH Biljana Plavšić i Nikola Koljević dali ostavke.

1992. SAD priznale nezavisnost BiH, Slovenije i Hrvatske.

1994. U glavnom gradu Ruande, Kigaliju, ubijen premijer Agate Uvilingijimana.

2004. Više od 600 Iračana poginulo, a preko 400 ranjeno u bombardovanju džamije u Faludži, iračkom gradu koji je danima bio pod opsadom američkih marinaca.

2005. Indija i Pakistan obnovile autobusku liniju koja će, prvi put u posljednjih 60 godina, povezati podijeljeni region Kašmira.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
08-04-10, 14:48
8.april

Danas je Međunarodni dan Roma, ustanovljen na Prvom svjetskom kongresu Roma, održanom u Londonu 1971. godine i Međunarodni dan protivnika GMO (genetically modified organisms).
Na današnji dan su rođeni: Edmund Husserl, Mary Pickford, Émil Cioran, George Stibitz, Jacques Brel, Kofi Annan, Patty Pravo, Sergio Blažić,John Schneider, Arabella Kiesbauer.
Umrli: Gaetano Donizetti, Josip Juraj Strossmayer, Pablo Picasso, Hamdija Pozderac i Kurt Cobain, američki muzičar.

U Crnoj Gori:

1421. Umro je Balša Treći, posljednji zetski vladar, treće crnogorske dinastije. Pod uticajem svoje majke, regentkinje Jelene Balšić i kćerke srpskog kneza Lazara, a sestre despota Stefana Lazarevića, 1403.godine u Zeti je ozvaničio pravoslavlje kao državnu religiju, uporedo sa katoličkom.

1743. Vladika Sava u pratnji trojice glavara poceo svoju posjetu Rusiji.

1873. Redovna poštanska služba, uvedena je nakon stupanja na snagu prve poštanske konvencije koju je Crna Gora potpisala sa Austrougarskom, 13. maja 1871. u Zadru. Razmjena poštanskih pošiljki sa inostranstvom odvijala se u međuvremenu preko Kotora, gdje je poštu za Crnu Goru primao crnogorski agent Petar Ramadanović i proslijeđivao na Cetinje po trgovcu Jovanu Piperu. Za obavljanje poštanske službe, na Cetinju je Jovan Subotić, austrijski poštanski činovnik, obučavao Stevana Vickovića, Iliju Pavlovića i Iliju Filipovića, kao i službenike koje je telegrafiji obučavao Nikola Brzak. Po odredbi Pravilnika za izvršenje konvencije, obračunavanje poštanskih taksi vršeno je svakog mjeseca, a glavni obračun krajem svaka tri mjeseca, neposredno između Crnogorskog senata i poštanskog računskog odsjeka Ministarstva trgovine u Beču. Ostvarivanje kontinuiteta u do tada povremenoj razmjeni pošiljki, usmenih i pisanih poruka rezultiralo je godinu i po dana kasnije prijemom Crne Gore u članstvo Svjetskog poštanskog savjeta.

1901. Na inicijativu i predlog Mitrofana Bana, mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve, usvojen je 1901. Zakon o sistematskim platama svještenstva. Prema tom Zakonu, godišnja plata sveštenika u selima bila je 730, a u varošima 1.200 kruna. Ipak, nezadovoljan ovim Zakonom, mitropolit Mitrofan Ban inicirao je 1909. godine donošenje novog zakona o platama sveštenika. Uz taj, i Zakon o fondu za izdržavanje iznemoglih sveštenika i đakona Crnogorske pravoslavne crkve i njihovih udovica i đece, prvi put je u Crnoj Gori kroz crkveno normativno- pravno ustrojstvo definisan materijalni položaj sveštenstva.

1905. Umro Josip Juraj Štrosmajer, biskup, političar, himanista, mecena i kulturni radnik, rođen je 4. februara 1815. u Osijeku. U mladosti je bio pobornik ideje panslavizma i Ilirskog pokreta. Završio je studije iz filozofije i teologije u Pešti i Beču, a potom i doktorirao. Za bosansko-đakovačkog i sremskog biskupa imenovao ga je car Franjo Josip I, na prijedlog bana Josipa Jelačića i drugih uglednih Hrvata. Kao političar, bio je vođa Narodne stranke, zalagao se za ujedinjenje Hrvatske i Dalmacije i uvođenje hrvatskog jezika u škole. Protivio se germanizaciji i mađarizaciji Hrvatske. Utemeljio je JAZU, bio njen doživotni pokrovitelj i inicirao osnivanje Zagrebačkog sveučilišta. Na crkvenom koncilu u Rimu 1869-70. održao je čuveni govor protiv papske nepogrješivosti. Održavao je prijateljske veze sa knjazom Nikolom. Posredovao je u sklapanju Konkordata između Crne Gore i Vatikana 1886. godine. Na njegovu preporuku, za prvog nadbiskupa obnovljene Barske nadbiskupije imenovan je dalmatinski franjevac Šimun Milinović. Na Štrosmajerovu inicijativu, a u dogovoru sa kraljem Nikolom, krajem XIX vijeka papa Leo XIII je odobrio služenje liturgije na staroslovenskom jeziku u katoličkoj crkvi u Crnoj Gori.

1944. Nikšić je još jednom bombardovan u Drugom svjetskom ratu.

u svijetu:

1513. Španski istraživač Huan Ponse de Leon, tragajući za mitskim "izvorom mladosti", otkrio je Floridu i proglasio je posjedom Španije. Godine 1845. Florida je postala jedna od saveznih država SAD.

1810. Rođen je njemački kompozitor Robert Šuman, jedan od glavnih predstavnika muzičkog romantizma. Imao je brojne sljedbenike u Njemačkoj i drugim evropskim zemljama, posebno je uticao na Bramsov stvaralački opus.

1821. Rođen francuski pjesnik i kritičar Šarl Bodler, romantičar i simbolista.

1893. U Kanadi je rođena glumica Meri Pikford, zvijezda nijemog filma. Sa Čarlijem Čaplinom, Daglasom Ferbanksom i Dejvidom Grifitom 1919. je osnovala filmsku kompaniju "Junajted Artist Korporejšn".

1904. U Londonu je potpisan anglo-francuski sporazum poznat pod nazivom "Entente Cordiale", kojim su Velika Britanija i Francuska riješile sporna pitanja u vezi sa interesnim zonama u zapadnoj Africi, Egiptu i Maroku.

1905. U Đakovu je umro biskup i političar Josip Juraj Štrosmajer. Osnivač je i pokrovitelj Jugoslovenske akademije znanosti i umjetnosti (1868 ) i utemeljivač Zagrebačkog sveučilišta (1874).

1913. U Pekingu je počeo da zasijeda prvi kineski parlament.

1919. Rođen je rodezijski političar Jan Smit, jedan od osnivača Rodezijskog fronta (1962). Kao premijer (od 1964) sprovodio je rasnu diskriminaciju nad većinskim domorodačkim stanovništvom, a 1965. proglasio je nezavisnost Rodezije od Velike Britanije.

1939. Italijanske trupe, koje su se prethodnog dana iskrcale na obale Albanije, zauzele su Tiranu. Albanski kralj Zogu izbjegao je u Grčku.

1944. Jedinice sovjetske Crvene armije u Drugom svjetskom ratu izbile su na granicu Čehoslovačke i Rumunije.

1946. U Ženevi je održano posljednje zasijedanje Lige naroda, čime je formalno ukinuta ova međunarodna organizacija i zamijenjena novom - Ujedinjenim nacijama.

1950. U Londonu je umro Vaclav Nižinski, legendarni ruski baletski igrač. Izuzetan plesač i koreograf, koji je išao ispred svog vremena, bio je predmet divljenja raznih umjetnika, slikara, vajara, fotografa, pisaca i pjesnika. Rođen je u Kijevu 1889. godine, a balet je učio u Carskoj školi u Sankt Peterburgu.

1953. Britanske vlasti optužile su Džomo Kenijatu da je umiješan u aktivnosti tajne organizacije Mau Mau i osudile ga na sedam godina zatvora. Nakon ostvarenja državne samostalnosti 1963. Kenijata je bio premijer i ministrar inostranih poslova, a potom predsjednik Kenije od 1964. godine.

1962. U Zagrebu je umro Branko Gavela, hrvatski reditelj i teatrolog. Doktorirao je filozofiju u Beču, bavio se pozorišnom kritikom, dramaturgijom i bio direktor Zagrebačke drame. Radio je i u Beogradu, Osijeku, Novom Sadu, Splitu, Ljubljani, Pragu, Brnu, Bratislavi, Sofiji i Milanu, a u Dubrovniku je uređivao Ljetnje igre. Bio je reformator jugoslovenske scenske umjetnosti.

1971. U Londonu je održan Prvi svjetski kongres Roma na kojem je verifikovan naziv pripadnika tog naroda, Romi. Odlukom UN 8. april proglašen je za Svjetski dan Roma.

1973. Umro je jedan od najvećih umjetnika 20. vijeka, španski slikar i vajar i jedan od najznačajnijih predstavnika kubizma Pablo Pikaso. Zajedno sa Žoržom Brakom napravio je prekretnicu u evropskom slikarstvu, ostvarujući novu koncepciju oblika i prostora. Od mnogobrojnih djela iz njegove zaostavštine, napoznatija su "Gospođice iz Avinjona" i "Gernika".

1981. U Njujorku je umro američki general Omar Nelson Bredli, komandant američkih snaga pri iskrcavanju u Normandiji 1944, predsjednik komiteta NATO-a 1949.

1984. Umro je ruski fizičar Piotr Kapica, jedan od najznačajnijih fizičara 20. vijeka. Dobitnik je Nobelove nagrade za fiziku 1978. godine.

1990. Nepalski kralj Birendra je ukinuo zabranu rada političkih partija, koja je bila na snazi 30 godina.

1992. Nakon genetskog testa otiska prstiju, njemački i izraelski izvori saopštili su da je izvjesno da je ratni zločinac iz drugog svjetskog rata Jozef Mengele umro u Brazilu 1979. godine.

1992. Palestinski lider Jaser Arafat pronađen je živ u Libijskoj pustinji 12 sati nakon avionske nesreće u kojoj su poginula trojica njegovih saputnika.

1993. Makedonija je primljena u UN.

1994. U Beogradu je nađena mrtva novinarka Dada Vujasinović. Iako je zvanično saopšteno da se ubila, verzija o ubistvu ostala je aktuelna, a njena smrt nikad nije razjašnjena.

1996. SR Jugoslavija i Makedonija potpisale su sporazum o normalizaciji odnosa.

2002. Tužilaštvo u Prokuplju podiglo je optužnice protiv Saše Cvjetana i Dejana Demirovića za ratni zločin počinjen nad albanskim civilima u Podujevu, na Kosovu 1999. godine. To je bilo drugo suđenje za ratne zločine pred sudovima u SR Jugoslaviji.

2003. U izraelskom raketnom napadu na vozilo u Gazi ubijen je lokalni vođa Hamasa Said Aldin al Arabid, koji je bio meta napada. U tom napadu poginulo je najmanje još pet osoba, a preko 47 Palestinaca je povrijeđeno.

2003. Od projektila koji je američki tenk, tokom rata u Iraku, ispalio na hotel "Palestina" u Bagdadu, u kome su bili smješteni strani novinari, poginuo je kamerman Rojtersa Taras Procuk i novinar španske televizije (TVE 5) Joze Kouzo.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
09-04-10, 14:47
9. april

1403. Umro Đurađ II Balšić - Gospodar Zete, sin Stracimira Balšića i unuk Balše I, rodonačelnika druge crnogorske dinastije, Balšića, koja je 1360. godine sasvim osamostalila Zetu od nemanjićke prevlasti. Vladao je Zetom od 1385. godine, nakon pogibije svog strica Balše II. Bio je zarobljen od Turaka (1392) i oslobođen kada je im je predao Skadar, Drivast, i Sv. Srđ na Bojani, ali ih je ubrzo preoteo i ustupio Veneciji. Oženio se Jelenom, ćerkom srpskog kneza Lazara, koja se 1411. godine preudala za velikog vojvodu Sandalja Hranića. Tokom njegove vladavine u Zeti se javljaju prvi Crnojevići (Radič) koji se sukobljavaju sa aktuelnom dinastijom oko posjeda. Đurađa II (umro je i sahranjen u Ulcinju) naslijedio je njegov sedamnaestogodišnji sin Balša III, koji se pod jakim uticajem majke sasvim okrenuo svom ujaku, srpskom despotu Stefanu Lazareviću.

1462. Dva dokumenta sačuvana u IAK govore o pravilima uzgoja vinove loze i odnosu vlasti (koji je proizilazio iz Statuta grada) prema uzgajivačima. U jednom dokumentu (terminaciji kotorskog rektora Antonija Donata) su naznačeni načelni stavovi prema vinogradarstvu i principima o dozvoljenom i nedozvoljenom gajenju vinove loze, a u drugom popis imena 113 zemljoradnika sa područja Grblja, Lješevića, Brda, Luštice i Bogdašića koji su protivzakonito sadili lozu.

1893. Petar Miljanic je predstavljao Crnu Goru na sastancima Crvenog krsta.

1913. Protokolom u 15 tačaka o predaji Skadra Crnogorcima, potpisanim na Skadarskom jezeru, okončane su višemjesečne borbe za taj grad tokom Prvog balkanskog rata. Crnu Goru predstavljao je prestolonasljednik Danilo, a Tursku Esad-paša, komandant odbrane Skadra, koji je crnogorskom princu predao ključeve grada. Crnogorska vojska se u tom gradu zadržala svega tri sedmice jer je – nakon snažnog diplomatskog pritiska (konferencija ambasadora u Londonu), demonstracije flote međunarodne zajednice u crnogorskim vodama i sjednica Krunskog savjeta na kojima je kralj Nikola ispivši „čašu gorčila” morao pristati na odluku o napuštanju grada – 26. aprila u pristaništu San Đovani di Medua potpisana konvencija kojom je Skadar ustupljen Velikim silama, odnosno kasnije novoj državi Albaniji. Skadarska avantura koštala je crnogorski narod i državu ogromnih žrtava.

1950. U Petnjici kod Šavnika rođen je slikar Dragan Karadžić. Završio je Fakultet likovnih umjetnosti - slikarski odsijek, u Beogradu. Najprije radio na konzervaciji fresaka u crkvama u Srbiji. Od 1977. godine je član ULUCG-a. Od 1986. godine radio je kao predavač na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, a od 1990. godine na Fakultetu likovnih umjetnosti na Cetinju. Bio je prodekan i dekan fakulteta. Brojne samostalne i kolektivne izložbe, slike mu se nalaze u destinama muzeja i galerija, kao i u privatnim kolekcijama u zemlji i svijetu. Kao stipendista Francuske vlade boravio je na specijalizaciji 1981. i 1982. godine u Parizu na Académie des Beaux-Arts. Za umjetnički rad dobio je i Trinaestojulsku nagradu 1995. godine.

U svijetu:

1553. Umro je francuski književnik Fransoa Rable, jedna od najistaknutijih ličnosti francuske renesanse. Njegov satirični roman "Gargantua i Pantagruel" ubraja se među najznačajnija renesansna djela.

1626. Umro je engleski državnik i pisac Frensis Bekon. U vrijeme vladavine kralja Džejmsa I Stjuarta bio je lord kancelar od 1618. do 1621. ("Unaprjeđenje nauke", "Novi organon", "Nova atlantida", "Eseji ili savjeti etički i politički").

1683. Francuski istraživač Rober Kavalije de la Sal proglasio je dio teritorije u Americi francuskim posjedom i nazvao je Luizijana, u čast kralja Luja XIV.

1821. U Parizu je rođen jedan od najvećih francuskih pjesnika 19. vijeka Šarl Bodler. Njegovu zbirku pjesama "Cvijeće zla" mnogi književni kritičari smatraju najvećim lirskim djelom 19. vijeka.

1865. Završen je četvorogodišnji građanski rat u SAD, nakon što se general konfederalnih snaga Robert Li predao komandantu armije Unije Julisizu Grantu. U ratu je poginulo više od 600.000 ljudi.

1906. Velika Britanija i Francuska potpisale su konvenciju o nezavisnosti Sijama (Tajland).

1926. Rođen je Hugo Hefner, američki publicista, izdavač magazina "Plejboj", koji je pokrenuo u decembru 1953. sa tada nepoznatom Merlin Monro nagom na naslovnoj strani.

1928. U Turskoj, nakon reformi Kemala Ataturka, islam je prestao da bude državna religija.

1940. Njemačke trupe napale su Dansku i Norvešku u Drugom svjetskom ratu.

1948. Jevrejska milicija napala je arapski grad Deir Jasin na području današnjeg Izraela. Ubijeno je 100 Arapa, a ostali su prisiljeni da napuste grad.

1959. Umro je američki arhitekta Frenk Lojd Rajt, jedan od tvoraca moderne funkcionalne arhitekture. Prvi je u SAD upotrijebio armirani beton. Projektovao je Gugenhajmov muzej u Njujorku i hotel "Imperijal" u Tokiju.

1969. Francusko-britanski supersonični putnički avion "Konkord" obavio je prvi let, od Bristola do Ferforda u Engleskoj.

1974. Indija, Pakistan i Bangladeš potpisale su sporazum o repatrijaciji ratnih zarobljenika.

1977. Komunistička partija Španije legalizovana je nakon 38 godina zabrane djelovanja u vrijeme Frankovog režima.

1988. Li Peng je imenovan za premijera Kine.

1990. Poslije 40 godina vladavine komunista, na izborima u Mađarskoj pobijedio je Mađarski demokratski forum.

1991. Gruzija je proglasila nezavisnost od SSSR-a.

1991. Savjet bezbjednosti UN donio je odluku o slanju 1.440 pripadnika mirovnih snaga za nadgledanje iračko-kuvajtske granice i povlačenja američkih snaga iz južnog Iraka.

1992. Sali Beriša izabran je za prvog nekomunističkog predsjednika Albanije poslije Drugog svjetskog rata.

1995. Peruanski predsjednik Alberto Fudžimori osvojio je drugi petogodišnji mandat na prvim mirnim predsjedničkim izborima u Peruu od 1980. godine.

1998. U paničnoj jurnjavi islamskih hodočasnika u Saudijskoj Arabiji poginulo je 119 vjernika iz više zemalja.

1999. Pobunjeni vojnici su na aerodromu u Nijameju ubili predsjednika Nigera Ibrahima Barea Mainasaru.

2002. Pod snažnim pritiskom SAD Izrael se povukao iz dva palestinska grada, a sukobi su nastavljeni u izbjegličkom kampu u Đenini, na Zapadnoj Obali.

2003. Američke snage su ušle u centar Bagdada i preuzele kontrolu nad glavnim gradom Iraka.

2005. Britanski princ Čarls i Kamila Parker Bouls vjenčali su se u Gildholu u Vindzoru. Ovo je prvi put da jedan nasljednik britanske krune sklapa civilni brak. Kamila je udajom postala njeno visočanstvo vojvotkinja od Kornvola.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
11-04-10, 00:38
10. april

1871. Knjaz Nikola uputio je ruskom državnom kancelaru Aleksandru Gorčakovu, ruskom carskom poslaniku u Carigradu Nikolaju Ignjatijevu i direktoru azijskog departmana Petru Stremouhovu, čestitke povodom odlikovanja koje im je dodijelio ruski car Aleksandar II, uz molbu da ruskom caru prenese zahvalnost zbog ordena dodijeljenih predsjedniku Crnogorskog senata, Božu Petroviću i potpredsjedniku, Petru Vukotiću.

1877. Poslije neuspjele Carigradske konferencije nastavljen Velji rat.

1881. Na Cetinju je rođena princeza Ksenija, osma kćerka kralja Nikole i kraljice Milene. Bila je obrazovana i talentovana žena koja je pokazivala interesovanje za jezike, istoriju i filozofiju. Bavila se fotografijom i bila prva žena na Balkanu koja je vozila auto. Nije se udavala, iako su za brak sa njom bili zainteresovani Aleksandar Obrenović i bugarski car Ferdinand. Obrazovanje je stekla na dvoru, a u izbjeglištvu je bila desna ruka svoga oca. Duboko u sebi nosila je sliku Cetinja i dvora, Lovćena i groba slavnog pretka, i u toj patnji bila dostojanstvena i nenametljiva, poput starih Crnogorki. Tokom egzila, osnovala je Ustanovu za pomoć ratnim zarobljenicima i bila aktivna u njoj. Posthumno (1988.), Jugoslovenski savjet »Exellentia Photographie«, joj je dodijelio počasnu titulu diplomirane majstorice profesionalne fotografije i proglasio je jednom od najznačajnijih autora te vrste na prostoru SFRJ. Bila je i članica Bečkog društva za fotografiju. Umrla je Parizu, 9. marta 1960. godine, a u njenoj skromnoj zaostavštini, ostala je dragocjena kolekcija fotografija.

1944. U Kutima kod Nikšića održana je Skupština na kojoj je obnovljena organizacija Crvenog krsta Crne Gore. Bila je to prva Skupština na prostorima bivše Jugoslavije, od početka drugog svjetskog rata, na kojoj je obnovljen Crveni krst i donesena pravila ove humanitarne organizacije.

1974. Umro Danilo Perović Tunguz, prosvjetar i istoričar, autor niza popularnih spisa i članaka iz nacionalne istorije. Rođen je 17. januara 1888. u Nikšiću. Pisao je bogatom narodnom leksikom i u najvećoj mjeri na temu crnogorsko-hercegovačke borbe za oslobođenje od Turaka. Najznačajnija djela su mu: „Ličnosti čojstva i junaštva Crne Gore i Hercegovine”, „Portreti crnogorsko-hercegovačkih gorštaka”, „Odjek nevesinjske puške” i druga.

u svijetu:

1583. Rođen je holandski pravnik, pisac i humanista Hugo Grocijus, osnivač nauke o međunarodnom pravu.

1585. Umro je papa Grgur XIII, poznat po reformi julijanskog kalendara 1582. godine. Novi kalendar nazvan je po njemu - gregorijanski.

1755. Rođen je njemački ljekar Samjuel Haneman, osnivač homeopatije.

1778. Rođen je engleski pisac Vilijam Hezlit, jedan od najznačajnijih književnih kritičara 19. vijeka. Napisao je obimnu biografiju Napoleona I Bonaparte i više knjiga o umjetnosti.

1813. Umro je francuski matematičar i astronom Luj Lagranž. Rođen je u Torinu 1736, gdje je sa 19 godina bio profesor matematike na artiljerijskoj školi. Objavio je niz radova iz teorije brojeva, varijacionog računa, teorije parcijalnih jednačina, sferne astronomije.

1814. Britanska i španska vojska porazile su u bici kod Tuluza trupe Napoleona Bonaparte. Bonaparta je narednog dana abdicirao i prognan je na ostrvo Elba.

1847. Rođen je Džozef Pulicer, američki novinar mađarskog porijekla. Osnovao je fondaciju, iz koje je svake godine dodjeljivana Pulicerova nagrada za novinarstvo, karikaturu, američku istoriju, poeziju, dramu, roman i muziku. Na Kolumbija univerzitetu 1903. osnovao je prvu novinarsku školu.

1864. Mlađi brat austrijskog cara Franja Josifa, nadvojvoda Maksimilijan, krunisan je za cara Meksika.

1867. Umro je prvi ruski šahovski majstor i teoretičar Aleksandar Dmitrijevič Petrov, utemeljivač ruske šahovske škole.

1869. Spajanjem dvije željezničke pruge, "Union Pacifik" i "Central Pacifik", proradila je američka transkontinentalna željeznica.

1912. Rođen Boris Kidrič, slovenački revolucionar i državnik. Umro je samo dan nakon 41. rodjendana.

1919. Vladine snage ubile su iz zasjede revolucionarnog meksičkog vođu Emilijana Zapatu.

1921. Sun Jat Sen izabran za predsjednika Kine.

1932. Paul fon Hindenburg ponovo je izabran za predsjednika Njemačke, pobijedivši, sa 19 miliona glasova, Adolfa Hitlera, koji je dobio 13 miliona glasova birača. U januaru 1933. povjerio je Hitleru formiranje vlade i time otvorio nacistima put ka vlasti.

1932. Rođen Omar Šarif, egipatski filmski glumac.

1938. Na referendumu, organizovanom uz pritisak nacističke Njemačke, 99,75 odsto Austrijanaca izjasnilo se za priključenje Njemačkoj.

1941. U Zagrebu je proglašena Nezavisna Država Hrvatska - NDH, marionetska država nastala prilikom rasparčavanja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Njemačka i Italija su na njeno čelo doveli Antu Pavelića, koji je Italiji ustupio najveći dio obalskog pojasa i ostrva a na preostali dio Hrvatske, BiH i Srem proglasio je NDH. Ugledajući se na fašističke režime, ustaška vlada NDH sprovodila je najstrašniji teror u logorima i zatvorima, ali nije uspjela da dobije popularnost u hrvatskom narodu.

1941. Komunistička partija Jugoslavije donijela je odluku u Zagrebu da komunisti nastave borbu protiv njemačkih okupatora bez obzira na raspad jugoslovenske armije. Sjedište Centralnog komiteta partije premješteno je iz Zagreba u Beograd.

1944. Sovjetske trupe preuzele su u Drugom svjetskom ratu Odesu od Njemaca.

1953. Švedski političar Dag Hamaršeld postao je generalni sekretar Ujedinjenih nacija. Ponovo je izabran 1957. godine. Posredovao je u više međunarodnih sporova, a poginuo je 1961. godine, pod nerazjašnjenim okolnostima u avionskoj nesreći, putujući u jednu mirovnu misiju u Afriku. Posthumno mu je dodijeljena Nobelova nagrada za mir.

1954. Umro je francuski hemičar i industrijalac Ogist Limijer, koji je u Lionu s bratom Lujem napravio prvu filmsku kameru i fabriku za izradu fotografskog materijala. U pariskoj kafani "Gran kafe" braća Limijer prikazala su 28. decembra 1895. prvu filmsku predstavu u svijetu - "Ulazak voza u stanicu" i "Radnici izlaze iz fabrike".

1962. Umro je američki filmski reditelj mađarskog porijekla Majkl Kertiz, dobitnik Oskara za film "Kazablanka".

1963. U sjevernom Atlantiku je, u eksploziji američke atomske podmornice "Trešer", poginulo 129 ljudi.

1972. U zemljotresu u južnom Iranu poginulo više je od 5.000 ljudi.

1972. Više od 50 zemalja, uključujući SAD i SSSR, potpisalo je konvenciju o zabrani biološkog oružja.

1973. Izraelski komandosi upali su u Bejrut i ubili trojicu lidera PLO-a, a jednog teško ranili. Premijer Libana Saeb Salam podnio je ostavku.

1974. Izraelska premijerka Golda Meir podnijela je ostavku zbog sukoba u njenoj Laburističkoj partiji.

1992. Od eksplozije podmetnute bombe, u Londonu su tri osobe poginule, a 91 osoba je ranjena.

1993. U Južnoj Africi je ubijen Kris Hani, lider južnoafričke Komunističke partije. Narednog dana, crnci su iz osvete spalili dvojicu bijelaca.

1994. Avioni NATO-a bombardovali su položaje bosanskih Srba oko Goražda, koje su Ujedinjene nacije proglasile "bezbjednosnom zonom". To je bila prva vojna akcija NATO-a od osnivanja te vojne alijanse.

1995. Izrael i Jordan su razmijenili ambasadore na osnovu mirovnog sporazuma dvije zemlje iz oktobra 1994.

1997. U Njujorku je u "Korporaciji Karnegi" i pod pokroviteljstvom "Projekta za etničke odnose", održan, bez saglasnosti o bilo kojem spornom pitanju, trodnevni srpsko-albanski okrugli sto o Kosovu, na kojem su učestvovali predstavnici srpske opozicije i kosovskih Albanaca.

1998. Potpisan je sporazum iz Belfasta, glavni korak u sjevernoirskom mirovnom procesu.

2001. Organizacija Ujedinjenih nacija za ishranu i poljoprivredu (FAO) saopštila je da glad ugrožava oko 30 miliona ljudi u Africi.

2003. Njemačke vlasti izručile su Srbiji bivšu vlasnicu propale piramidalne "Dafiment banke" Dafinu Milanović.

2010. Poljski preśednik Leh Kacinjski poginuo u avionskoj nesreci na vojnom aerodromu Smolenjsku u Rusiji.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
12-04-10, 13:39
11. april

1766. Na Cetinju se prvi put pojavio Šćepan Mali, koji je, predstavljajući se za ruskog cara Petra Trećeg, vrlo brzo postao popularan u Crnoj Gori. Poslije smrti mitropolita Save, Šćepan Mali postaje gospodar Crne Gore.

1870. U Zagaraču kod Danilovgrada rođen je Risto Čupić Popović, pripovjedač. Bio je učitelj i sveštenik i sarađivao je sa brojnim listovima Crne Gore i Amerike. Bio je i prvi propagator esperanta u Crnoj Gori i dopisnik esperantskih listova.

1899. Umro Radoje Roganović Crnogorac, učitelj, državni blagajnik, rodoljub i jedan od najpopularnijih narodnih pjesnika s kraja XIX vijeka. Rođen je 1851. godine u Progonovićima u Lješanskoj nahiji. Njegova poezija prigodničarskog duha obrađivala je značajnije događaje sa crnogorskog dvora, a napisao je i dvije istorijske drame u stihu: „Carev laz” i „Boj na Trnjine”. Za svoj rad dobio je priznanja od crnogorskog i srpskog dvora.

1904. Knjaževina Crna Gora potpisala je Ugovor o trgovini sa Italijom. Naredne godine dvije zemlje potpisale su Ugovor o monopolu duvana, a 1906. i Ugovor o gradnji i eksploataciji barskog pristana.

1906. U Knjaževini Crnoj Gori donesen je Ukaz, kojim Knjaz Nikola ovlašćuje Crnogorsko ministarstvo finansija i građevine da može iskovati crnogorski novac - perper. Nedugo potom, 28. avgusta iste godine, iskovani su crnogorski perperi u niklu i bronzi, čime je Crna Gora zvanično dobila sopstveni novac od 1,2, 10 i 20 para. Na jednoj strani novčanice nalazio se grb Crne Gore, a na drugoj oznaka vrijednosti arapskim brojkama upisana i natpis "Knjaževina Crna Gora 1906.godine". Ideja o kovanju novca bila je prisutna i kod Petra II Petrovića Njegoša, koji je namjeravao da kuje novac koji bi se zvao perun. Četiri godine ranije (1902) tu inicijativu pokrenuo je knjažev sekretar i crnogorski konzul u Skadru Jan Vaclik, savjetujući crnogorskog suverena da se što prije oslobodi stranog uticaja u monetarnoj sferi.

1942. U Podgorici rođen fudbaler Branko Rašović. Reputaciju ekstra-talentovanog centarhalfa stekao je u Budućnosti, a nakon dvije prvoligaške sezone u podgoričkom klubu, 1964. godine postao član Partizana. U crno-bijelom dresu odigrao je 197 utakmica. Bio je član ekipe koja je 1966. godine igrala u finalu Kupa šampiona i nesrećno izgubila od madridskog Reala (1:2). Karijeru je nastavio u Borusiji iz Dortmunda, za koju je odigrao 79 utakmica u Bundes ligi.Za najbolju selekciju Jugoslavije debitovao je 1. aprila 1964. godine, protiv Bugarske u Nišu, a posljednji, deseti nastup, ubilježio je 7. oktobra 1967. godine protiv Njemačke u Hamburgu..


1994. Umro Cvjetko Ivanović, istaknuti crnogorski muzički stvaralac. Rođen je 18. aprila 1929. Nakon završene Muzičke akademije u Beogradu, usavršavao se na Mocartovoj akademiji u Salcburgu i u Rimu. Bio je dirigent radio hora od 1955. godine, glavni muzički urednik programa RTV Titograd, osnivač i dirigent njenog simfonijskog orkestra. Kao kompozitor, koristio je motive crnogorskog folklora. Sarađivao u više listova i časopisa, objavljujući članke o muzičkoj tradiciji i pitanjima savremene muzike. Sa horom „Stanko Dragojević” osvojio je više međunarodnih nagrada. Bio je dopisni član Društva za nauku i umjetnost Crne Gore, kasnije CANU. Za muzičko stvaralaštvo, dobio je Trinaestojulsku nagradu, i niz drugih značajnih priznanja.

1994. U Podgorici otvorena prva privatna galerija- Galerija MOST. Osnivač i vlasnik umjetničke galerije, koja pored izložbene djelatnosti širi izdavaštvo i organizuje raznovrsne manifestacije iz domena kulture, je Branko Kovačević.

2007. Generalni direktor OIV (Međunarodna organizacija za vinovu lozu i vino) Federik Kastelući zvanično je obavijestio Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede da je Crna Gora postala 43. država članica te organizacije, sa sjedištem u Parizu.

u svijetu:

1227. Umro je Džingis-kan, mongolski vojskovođa i osnivač mongolske države.

1514. Umro je Donato Bramante, italijanski arhitekta. Posljednjih petnaest godina života proveo je radeći za pape Aleksandra VI i Julija II. Njegovo djelo imalo je presudan uticaj na arhitekturu visoke renesanse.

1689. Krunisan je engleski kraljevski par Vilijam III Oranski i Meri II. Za vrijeme njihove vladavine donijeto je nekoliko važnih odredaba i zakona - Deklaracija prava, Akt tolerancije...

1713. Utrehtskim mirom okončan je "rat za špansko nasljeđe". Nizom ugovora, koje su 1713, 1714. i 1715. potpisale Engleska, Francuska, Holandija, Savoja, Portugal i Pruska, preuređena je mapa Evrope, a Španija je prinuđena da za vladare prihvati francuske Burbone.

1755. Rođen je Džejms Parkinson, britanski ljekar koji je otkrio Parkinsonovu bolest.

1814. Postignut je sporazum u Fontenblou prema kojem je Napoleon Bonaparta abdicirao i bio prognan na ostrvo Elba. Na prijestolu ga je zamijenio Luj XVIII.

1894. Uganda je postala britanski protektorat.

1899. SAD su od Španije preuzele Filipine.

1919. Osnovana je Međunarodna organizacija rada sa sjedištem u Ženevi.

1945. Američke trupe osvojile su, u Drugom svjetskom ratu, njemačke gradove Esen i Vajmar i oslobodile koncentracioni logor Buhenvald.

1952. Krvavim vojnim pučem, vlast u Boliviji preuzeo je Nacionalni revolucionarni pokret.

1953. U Skoplju rodjen Branimir Dzoni Štulić, rok muzicar iz generacije zagrebačkog novog talasa, osnivač grupe Azra.

1953. U Beogradu je umro Boris Kidrič, slovenački revolucionar, političar i naučni radnik. Bio je organizator ustanka u Sloveniji i obavljao je najodgovornije poslove u Sloveniji i Jugoslaviji.

1961. U Jerusalimu je počelo suđenje bivšem funkcioneru nacističke Njemačke Adolfu Ajhmanu za ratne zločine nad Jevrejima u Drugom svjetskom ratu.

1973. Nacistički lider Martin Borman zvanično je proglašen mrtvim i skinut sa liste traženih ratnih zločinaca u SR Njemačkoj.

1977. Umro je francuski pisac Žak Prever "pjesnik ljubavi, prijateljstva i sreće", autor čuvene "Barbare", veoma popularan među mladima, pedesetih godina XX vijeka.

1979. U glavni grad Ugande, Kampalu, ušle su trupe Tanzanije i snage opozicije u egzilu, okončavši osmogodišnju vladavinu diktatora Idija Amin Dade. Idi Amin je pobjegao u Libiju.

1984. Konstantin Černjenko izabran je za predsjednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR-a.

1985. Umro je predsjednik Albanije Enver Hodža. Kao neprikosnoveni komunistički lider od završetka Drugog svjetskog rata do smrti, bio je pristalica staljinističkog kursa.

1991. Savjet bezbjednosti UN objavio je formalni kraj Zalivskog rata uz obećanje Iraka da će platiti ratnu štetu i uništiti oružje za masovno uništavanje.

1999. Indija je uspješno isprobala raketu dugog dometa tipa "Agni", sposobnu da nosi i nuklearne projektile.

1999. U Beogradu je ubijen novinar Slavko Ćuruvija, vlasnik listova "Dnevni telegraf" i "Evropljanin", žestoki kritičar vlasti Slobodana Miloševića. Ubistvo do danas nije rasvijetljeno.

2001. Škotska kompanija "PPL Terapeitiks Pielsi", koja je 1996. stvorila prvog kloniranog sisara - ovcu Doli, saopštila je da je proizvela pet kloniranih prasića.

2002. U sedištu UN u Njujorku zvanično je osnovan stalni Međunarodni sud za ratne zločine, nakon što je više od 60 zemalja ratifikovalo Rimski sporazum iz 1998. kojim je ovaj sud uspostavljen.

2002. Bivši ministar unutrašnjih poslova Srbije i haški optuženik Vlajko Stojiljković izvršio je samoubistvo na ulazu u zgradu Skupštine SR Jugoslavije.

2003. Sfor je u Tuzli uhapsio Nasera Orića, ratnog komandanta Armije BiH iz Srebrenice i izručio Tribunalu u Hagu, pred kojim je optužen za ratne zločine nad srpskim civilima u istočnoj Bosni, od početka rata do 1993. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
12-04-10, 14:01
12. april

1712. Pročitan drugi proglas ruskog cara Crnogorcima. Tom, drugom po redu gramatom koju je uputio Crnogorcima, Petar Veliki im između ostalog potvrđuje pravo na nezavisnost, s tim što u spoljnim poslovima moraju uvažavati odluke ruskog imperatora. Proklamacijom je takođe preporučio, da za vladičansku ili bilo koju drugu značajnu funkciju Crnogorci ne biraju ljude sa strane.

1808. Zabranjeno da popovi nose oružje, a uvedena obaveza da nose bradu.

1856. Kongresu velikih sila u Parizu, knjaz Danilo je uputio protest i memorandum kojim je tražio nezavisnost za Crnu Goru.

1869. Rodjen Milutin Vucinic, poznati komandant crnogorske vojske, jedan od organizatora Bozicnog ustanka i povjerljiva licnost Kralja do njegove smrti. Divizijar, ministar vojni u vladi Jovana Plamenca i predsjednik šeste crnogorske vlade u egzilu. Vojnu školu završio je u Italiji, a kao stalni vojni kadar boravio na dvoru kralja Nikole. Bio je komandant Piperskog bataljona, a tokom učešća u operacijama za osvajanje Skadra u Prvom balkanskom ratu, komandovao je jedinicama koje su zauzele važno uporište Bardanjolt. Komandovao je crnogorskom vojskom i u Drugom balkanskom ratu, a tokom Prvom svjetskog rata bio na čelu III divizije na hercegovačkom frontu. Po kapitulaciji Crne Gore interniran je u austrijski logor. Nakon oslobođenja, po naređenju Srpske vrhovne komande, zadržan je u Sarajevu do okončanja Podgoričke skupštine. Zbog učešća u pripremama Božićne pobune u podgoričkom kraju uhapšen je po naređenju srpske vojske i sproveden u zatvor Jusovača. Nakon bjekstva iz zatvora radio je na organizovanju crnogorskih vojnih jedinica u Gaeti, a u junu 1921. kraljica Milena imenovala ga je za predsjednika vlade. Bio je nosilac brojnih crnogorskih i stranih priznanja. Umro je 31. avgusta 1922. u Rimu, gdje je i sahranjen.

1877. Ruski car, Aleksandar II, zbog pobjeda Crnogoraca nad osmanskom vojskom u tekućem Veljem ratu, odlikovao je ordenom Svetog Georgija IV stepena knjaza Nikolu, Petra Vukotića, Marka Miljanova i još nekoliko crnogorskih ratnika, uz želju da „ta odlikovanja na grudima hrabrih sinova Crne Gore budu svjedočanstvo carevog uvažavanja njihovog junaštva i bratske ljubavi koju Rusija gaji prema njima”.

1924. U Trepcima je zbog nagrade okupatorske, ubijena grupa komita Mijajla Simovica. Poslije ubistva tijela su oskrnavljena i na kraju bacena u jamu kod Niksića.

1947. Osnovan „Jugopetrol Kotor” - Radna organizacija za istraživanje, eksploataciju i promet nafte i naftnih derivata sa ciljem da preko svojih organizacionih djelova snabdijeva potrošače svim vrstama goriva i maziva. Godine 1973. „Jugopetrol” je dobio pravo istraživanja i eksploatacije nafte na kopnu i podmorju Crne Gore. Ovo akcionarsko društvo, čiji je većinski vlasnik od 2002. „Hellenic petroleum”, raspolaže velikim skladišnim i transportnim kapacitetima i razgranatom mrežom benzinskih stanica.

1970. Počela je izgradnja Meštrovićevog mauzoleja na Lovćenu.

1989. Umro Milos Jeknić poznati crnogorski glumac.

2002. U Madridu, gdje se nalazio kao jugoslovenski delegat na kongresu Ujedinjenih nacija, dr Miodrag Kovač je izvršio samoubistvo. Bio je savezni ministar za rad, zdravstvo i socijalnu zaštitu, a kao član Socijalističke narodne partije Crne Gore i član Savezne vlade i poslanik Savezne skupštine. Medicinu je završio u Beogradu, a specijalizaciju i magisterij iz kardiovaskularne hirurgije u Pragu. Bio je šef Hiruške klinike KBC- a u Podgorici, predsjednik Udruženja hirurga Crne Gore i član Udruženja hirurga Jugoslavije.

u svijetu:

1204. Krstaši, koji su u IV krstaškom ratu krenuli u Svetu zemlju da oslobode Hristov grob, zauzeli Konstantinopolj, pretvorivši ga u centar tzv. Latinskog carstva. Vizantija ga vratila 1261. godine. Pod tursku vlast pao 1453. i kao Istanbul bio prijestonica Osmanlijskog carstva do 1923.

1654. Irska i Škotska se ujedinile sa Engleskom.

1684. Umro Nikolo Amati, najveći majstor među graditeljima violina, porodice Amati, iz italijanskog grada Kremone.

1861. Napadom snaga Konfederacije na tvrđavu Samter u Južnoj Karolini počeo američki građanski rat.

1871. Rođen grčki general i političar Joanis Metaksas. Kao premijer i ministar vojske 1936. raspustio parlament i do 1941. vladao kao diktator.

1877. Velika Britanija anektirala bursku južnoafričku republiku Transval.

1877. Rusija objavila rat Turskoj.

1913. Rođen američki džez-muzičar Lajonel Hempton. Radio s Lujem Armstrongom i Benijem Gudmenom. Uveo vibrafon kao instrument u džez-sastav.

1933. Rođena španska operska pevačica Monserat Kabalje.

1938. Umro ruski operski pevač Fjodor Ivanovič Šaljapin, najčuveni bas u istoriji opere.

1941. Njemačke trupe u II svjetskom ratu ušle u Beograd.

1945. Umro predsjednik SAD Frenklin Delano Ruzvelt. Od 1932. četiri puta biran za predsjednika kao kandidat Demokratske stranke. Njegovom zaslugom SAD prevladale ekonomsku krizu tridesetih godina, u II svjetskom ratu napustio izolacionističku politiku SAD i pridružio se evropskim saveznicima u ratu protiv nacističke Njemačke. Mjesto predsjednika preuzeo potpredsjednik Hari Truman.

1961. Sovjetski Savez lansirao prvog čovjeka u kosmos. U svemirskom brodu Vastok I kosmonaut Jurij Gagarin načinio krug oko Zemlje za 108 minuta.

1962. Umro francuski vajar i slikar ruskog porijekla Antoan Pevzner, jedan od najistajnutijih u pokretu ruskih konstruktivista. Prije egzila u Francusku 1923. pripadao grupi avangardnih ruskih umjetnika s Kazimirom Maljevičem, Vladimirom Tatljinom i Naumom Gaboom.

1966. Bombarderi SAD izveli prve vazdušne napade na Sjeverni Vijetnam.

1980. U vojnom udaru pod vođstvom narednika Semjuela Doa ubijen predsjednik Liberije Vilijam Tolbert. Do suspendovao ustav, proglasio se predsjednikom i naredio strijeljanje 13 predstavnika bivšeg režima.

1981. Umro američki bokser Džoe Luis, prvak sveta u teškoj kategoriji rekordnih 12 godina, sa 68 pobjeda u 71 meču. Titulu prvaka svijeta odbranio 25 puta.

1987. Sovjetski kosmonauti Aleksandar Lavejkin i Jurij Romanenko šetajući kosmosom uspješno povezali kosmički modul sa orbitalnom stanicom Mir.

1993. Tokom kontrole zone zabranjenog leta, iznad Bosne i Hercegovine francuski avion miraž srušio se u Jadransko more.

1997. Bivši albanski kralj Leka I vratio se u zemlju poslije 58 godina izgnanstva.

1999. U vazdušnim udarima NATO-a na Jugoslaviju pogođen putnički voz na mostu u Grdeličkoj klisuri. Poginulo 55 putnika, više desetina ih povrijeđeno.

2001. U mjestu Loran, u Francuskoj, deaktivirana bomba iz II svjetskog rata, teška 250 kilograma. Bomba nađena u centru grada, na gradilištu jedne dvorane, između gradske skupštine i lokalnog stadiona.

2001. Poslije intervencije predsjednika SAD Džordža Buša, Kina pristala da poslije 11 dana oslobodi 24 člana posade špijunskog aviona SAD.

2002. Predsjednik Venecuele Ugo Čavez podnio ostavku pod pritiskom oficira, poslije žestokih sukoba njegovih pristalica i protivnika, u kojima je poginulo najmanje 17 osoba. U roku od 48 sati Čavez dekretom vraćen na mjesto predsjednika.

2005. Evropska komisija usvojila studiju o izvodljivosti za Srbiju i Crnu Goru, kojom je državnoj zajednici omogućen početak pregovora o Sporazumu o stabilizaciji i pridruženju sa EU. U oktobru iste godine u Beogradu svečano proglašen početak pregovora sa EU.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
13-04-10, 23:21
13. april

1747. Na Njegušima je rođen Petar I Petrović Njegoš, vladika i vladar Crne Gore. Naslijedio je vladiku Savu 1782.godine, hirotonisan je za arhimandrita 1784. godine u Sremskim Karlovcima. Radio je na sređivanju prilika u Crnoj Gori, mirenju zakrvljenih bratstava i plemena, suzbijanju anarhije i raznih bolesti. Vodio je borbe sa Turcima i 1796. godine na Martinićima i Krusima izvojevao dvije značajne pobjede nakon kojih je Crnu Goru proširio pripajanjem susjednih plamena. Poslije okršaja sa Turcima, na Morači 1820. godine gdje je poražen Dželaludin paša, Crnoj Gori je pripojio Moraču i Rovca. U borbama sa Napoleonom 1805. godine sa crnogorskom vojskom došao je čak do Dubrovnika, ali poslije mira u Tilzitu, morali su da se povuku. Boku je ponovo oslobodio 1813. godine, ali pod pritiskom velikih sila morao je da je ustupi Austriji. Bio je političar snažnog formata, uspješan diplomata, zakonodavac i reformator i poštovani arhimandrit.
Donio je 1798. godine Stegu i Opšči zakonik crnogorski i brdski i osnovao Praviteljstvo i Sud. Napisao je "Kratku istoriji o Crnoj Gori", nekoliko pjesama, poslanice i vodio prepisku sa značajnijim ljudima, svoga vremena. Nosio je bijelu pankamilovku, najviše priznanje u pravoslavnoj crkvi, koja je simbolizovala autekefalni status crnogorskog mitropolita. Svojim zaslugama za života je zavrijedio priznanje "Svetog Vladike", a za svetitelja Crnogorske pravoslavne crkve kanonizovan je 1834. godine, četiri godine poslije upokoljenja, a slavi se 31. oktobra.

1895. Rođen je slikar Mato Djuranović. Još u djetinjstvu, u rodnim Kamenarima, opčinjavao ga je svijet boja, u kom je stvarao i njegov otac Špiro, prvi crnogorski diplomirani slikar. Povinovavši se majčinoj želji da se školuje za učitelja u Zadru, u tamošnjoj školi najveću pažnju posvetio je likovnoj umjetnosti. Po završetku Prvog svjetskog rata i nakon očeve smrti, odselio je sa porodicom u Ameriku gdje je nadgradio slikarsko znanje diplomiravši na Umjetničkoj školi u Njujorku. Oslobađajući se akademkog realizma, okrenuo se impresionizmu, a potom modernizmu. Tokom boravka u Americi imao je niz samostalnih izložbi u poznatim galerijama. Po povratku u domovinu (1934), slikao je pejzaže rodnog kraja. Za svoje stvaralaštvo dobio je Trinaestojulsku nagradu. Umro je u februaru 1973. godine.

1941. Tek ustoličeni mladi kralj Jugoslavije, Petar II Karađorđević, u danima sloma države u Aprilskom ratu stigao je u manastir Ostrog koji je u ratnim planovima bio predviđen za sklonište kralja i vrhovne komande. U pratnji Petra II bili su brojni ministri, generali, ađutanti i kraljeva ljubavnica Lola Majdanović. Narednog dana kralj je napustio Ostrog, a tokom večeri u to svetilište dopremljena je velika količina državnog novca, zlata, umjetničkih slika i drugih dragocjenosti. To je bio dio transporta dragocjenosti iz Narodne banke u Beogradu, koji je dan kasnije, 15. aprila, sa Kapinog polja u Nikšiću transportovan avionom u inostranstvo. Istog dana zemlju su napustili kralj Petar II Karađorđević i Vlada Kraljevine Jugoslavije, sa generalom Simovićem na čelu.

1948. Na sjednici CK KPJ odbijene su sve optužbe Staljina i Sovjetske komunističke partije boljševika. Jugoslovenski komunisti su tražili da sovjetska delegacija dođe u Jugoslaviju i da izvidi stvarno stanje u njoj. Bili su to zapravo prvi vidljivi znaci budućeg sukoba dvije do tada prijateljske komunističke partije, KPJ SKP boljševika.

1993. Umro je Dusan Gvozdenović, istaknuti univerzitetski nastavnik, prosvjetno-pedagoški i kulturni radnik i prvi predsjednik Odbora za obnovu autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve. Rođen je 8. februara 1917. u Vučjem dolu, u Ćeklićima. Tokom studija matematike na Univerzitetu u Beogradu pripadao je naprednom studentskom pokretu. Bio je i među prvim ustanicima iz Ćeklića koji su početkom Trinaestojulskog ustanka izveli prve diverzantske akciije protiv fašističkog okupatora. Završivši studije prekinute ratom, karijeru profesora matematike započeo je u Cetinjskoj gimnaziji, nastavio nakratko u Zagrebu, a potom postao profesor u Pedagoškoj školi na Cetinju i na Tehničkom fakultetu u Podgorici. Govorio je više stranih jezika i boravio u Africi kao ekspert UNESCO-a. Nakon odlaska u penziju nastavio je društveni angažman, inicirajući osnivanje niza asocijacija: crnogorskog PEN-centra, Društva poštovalaca dinastije Petrović- Njegoš, Odbora za obnovu autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve.

u svijetu:

1519. Rođena francuska kraljica italijanskog porijekla Katarina de Mediči, kćerka gospodara Firence Lorenca II Medičija. Poslije smrti muža Anrija II, od 1560. vladala Francuskom kao regentkinja. Po njenom nalogu, 1572. izvršen je pokolj više hiljada protestanata u Francuskoj, poznat kao Bartolomejska noć.

1598. Francuski kralj Anri IV potpisao Nantski edikt, kojim se protestantima priznaju ista prava kao katolicima. Edikt, koji su katolici neprijateljski primili, ukinuo Luj XIV 18. oktobra 1685. godine.

1605. Umro ruski car Boris Godunov. Njegov život inspirisao Aleksandra Puškina da napiše dramu "Boris Godunov", a Modesta Musorgskog da komponuje istoimenu operu.

1695. Umro francuski pjesnik i basnopisac Žan de Lafonten. Ogledao se u svim književnim rodovima, ali u istoriju književnosti ušao djelom "Basne", objavljenim u 12 knjiga. 1684. izabran za člana Francuske akademije.

1743. Rođen američki državnik i pravnik Tomas Džeferson, osnivač Demokratske stranke, treći predsjednik SAD, jedan od glavnih autora "Deklaracije o nezavisnosti", usvojene 4. jula 1776. godine. Od Napoleona I je 1803. godine kupio Lujzijanu.

1813. Umro slavni ruski vojskovođa Mihail Kutuzov. Kao vrhovni komandant ruske vojske zaslužan za poraz Napoleonovih trupa u Rusiji 1812. godine.

1848. Sicilija proglasila nezavisnost od Napuljske kraljevine.

1885. Rođen mađarski filozof i književni kritičar Đerđ Lukač. Bio je ministar u vladi Imrea Nađa 1956. godine, poslije njegovog pada privremeno protjeran u Rumuniju. Kasnije se povukao iz javnog života.

1892. Rođen britanski maršal avijacije Artur Haris Bombaš, poznat po taktici tzv. tepih-bombardovanja u Drugom svjetskom ratu, primijenjenoj na njemačke gradove Keln, Berlin i Drezden.

1898. Francuska akademija nauka obavijestila je svjetsku javnost da je Marija Sklodovska Kiri otkrila radijum. Ovim otkrićem postavljeni su temelji savremene nauke o radioaktivnosti. Pjer i Marija Kiri kasnije su otkrili plutonijum, a 1911. godine dobili su Nobelovu nagradu za hemiju.

1906. U Dablinu rođen irski književnik Samjuel Beket, uz Joneska i Ženea, najznačajniji predstavnik Teatra apsurda. 1969. dobio Nobelovu nagradu za književnost.

1919. Britanske trupe u Amrikaru masakrirale 380 Indusa, pristalica vođe Pokreta za nezavisnost Indije Mahatme Gandija.

1922. Rođen tanzanijski državnik Džulijus Kambarage Njerere, jedan od lidera Pokreta nesvrstanih i jedan od osnivača Organizacije afričkog jedinstva.

1941. Rusija i Japan potpisali sporazum o neutralnosti u Drugom svjetskom ratu.

1945. Sovjetske trupe, pod maršalom Fjodorom Tolbuhinom u Drugom svjetskom ratu, oslobodile Beč.

1945. Teškim zapaljivim bombama vazduhoplovstvo SAD u Drugom svjetskom ratu uništilo veliki deo Tokija.

1960.Obavljen je prvi uspješan let u kosmosu.

1963. Rođen Gari Kasparov, ruski šahista. U 23. godini postao svjetski šampion, najmlađi u istoriji šaha. Titulu preuzeo od zemljaka Anatolija Karpova.

1964. Američki filmski glumac Sidni Poatje dobio Oskara za film "Poljski ljiljani", kao prvi crnac dobitnik tog priznanja.

1966. U udesu helikoptera poginuo predsjednik Iraka Abdul Salam Arif.

1975. Vojnim pučem u Čadu zbačen, potom ubijen, predsjednik Fransoa Tombalbaje. Vlast preuzelo Vrhovno vojno vijeće na čelu s Feliksom Malumom.

1975. Pripadnik hrišćanske milicije u predgrađu Bejruta ubio 22 Palestinca u autobusu. Napad se smatra početkom građanskog rata u Libanu.

1981. Novinarka Vašington posta Dženet Kuk dobila Pulicerovu nagradu za priču o osmogodišnjem narkomanu. Dva dana kasnije, Dženet Kuk vratila nagradu, poslije priznanja da je priču izmislila.

1990. Sovjetski Savez priznao odgovornost za masakr više hiljada Poljaka 1940. u Katinskoj šumi.

1995. Ukrajina pristala da do 2000. zatvori nuklearni reaktor u Černobilju, čiji je kvar 1986. izazvao ogromno radioaktivno zagađenje.

1996. U Briselu završena donatorska konferencija za poslijeratnu Bosnu i Hercegovinu. Obećano 1,23 milijarde dolara pomoći za obnovu.

1997. Poslije dužeg odlaganja, papa Jovan Pavle II posjetio Sarajevo. Duž puta kojim je trebalo da prođe njegova motorizovana kolona nađene mine.

1999. U državi Mičigen, SAD, ljekar Džek Kervorkijan osuđen na 10 do 25 godina zatvora za pomoć u samoubistvu Tomasa Jouka, koje je izvršeno godinu dana ranije i snimljeno na video kaseti.

2002. Stalni Arbitražni sud u Hagu donio pravosnažnu odluku kojom je definisana 1.000 kilometara duga granica između Etiopije i Eritreje, čime je okončan sukob koji je kulminirao dvogodišnjim ratom te dvije afričke zemlje.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
14-04-10, 14:52
14. april

1395. Radi očuvanja vjere svojih podanika, Đurađ Stracimirović Balšić predao je Skadar Mlecima. Taj posjed (koji je, uz Drivast i Sveti Srđ, kao uslov svoje slobode Đurađ predao Osmanlijama i potom povratio), Mlečani su kako je u ugovoru navedeno, prihvatili „radi očuvanja svoje svete vjere i spasa tolikih hrišćanskih vjernika”, ali se i obavezali da će Đurađu II isplaćivati za ustupljene posjede po hiljadu dukata godišnje.

1846. Petar II Petrovic Njegoš poceo diplomatsku aktivnost za oslobadjanje 80 zarobljenih Crnogaraca u Skadru, koje je nakon havarije broda kojim su krenuli u Carigrad da traže posao, pohapsio i zatvorio skadarski vezir Osman-paša. Ta, kao i diplomatska akcija povedena posredstvom ruskog konzula Gagića, urodila je plodom i Porta je naredila oslobađanje zatočenih Crnogoraca.

1884. Na Cetinju je umro Visarion Ljubiša, crnogorski mitropolit. Bio je narodni učitelj u manastirima Praskvica, Reževići i Savina i parohijski svještenik i učitelj u Perastu. Po prelasku u Crnu Goru na upravu je dobio manastir Moraču, a 1878. posvećen je za episkopa obnovljene Zahumsko-raške eparhije sa sjedištem u manastiru Ostrog. Za mitropolita Crne Gore i Brda postavio ga je knjaz Nikola 6. novembra 1882. godine.

1897. Jedanaest godina poslije Berlinskog kongresa na kojem je potvrđena nezavisnost Crne Gore, Kraljevina Srbija na Cetinju je otvorila svoje diplomatsko predstavništvo. Knez Aleksandar Obrenović je za diplomatskog predstavnika Srbije u Crnoj Gori akreditovao Jevrema Velimirovića. Iste godine na Cetinju su diplomatska predstavništva otvorili Rusija, Austro -Ugarska, Turska, Italija i Francuska. Diplomatsko predstavništvo Srbije u početku je imalo rang zastupništva i bilo smješteno u kući Jovana Milunovića (Pipera) u Katunskoj ulici, sve do smjene vlasti u Srbiji (Majskim prevratom 1903) kada je srpski poslanik opozvan. Od 1907. na Cetinju je ponovo srpski poslanik, a zastupništvo je 1909. godine izdignuto je na nivo poslanstva i bilo je smješteno u zgradi naspram dvorca kralja Nikole, današnjeg Državnog muzeja.

1922. U najpoznatijem rimskom bioskopu premijerno je prikazan prvi crnogorski film "Vaskrsenja ne biva bez smrti", Vladimira Popovića. Snimljen je u Rimu, trajao je dva sata, a uloge su tumačili Elena Songro, Enriko Skatiči, Karlo Gvardari, poznata imena italijanskog nijemog filma, a statirali su crnogorski emigranti u Italiji. Prvi put je prikazan u glavnom gradu Italije. Premda ga je gledala publika u Španiji, Francuskoj, Australiji i Egiptu, nikada nije prikazan u Kraljevini Jugoslaviji zbog sadržaja koji je ukazivao na zasluge i borbe Crnogoraca u Prvom svjetskom ratu i nepravde koje su saveznici nanijeli Crnoj Gori i dinastiji Petrović.

1941. U Orahovu (Kuči) kod Podgorice, rođen je poznati crnogorski pjesnik i novinar Ratko Vujošević, autor poeme "Orevuar Montenegro" koja se ubraja u najbolja ostvarenja moderne crnogorske poezije. Bio je novinar u Izvršnom vijeću Crne Gore, "Titogradskoj tribini", "Pobjedi" i, gotovo dvije decenije, odgovorni urednik edicije "Savremena literatura" u izdavačkim kućama "Pobjeda" i "Ljetopis". Osnovao je 1961. godine Klub mladih pisaca Doma omladine "Budo Tomović". Dobitnik je nagrade "19 decembar" i drugih društvenih i književnih priznanja. Umro je u Podgorici 21. juna 2004. godine.

U svijetu:

1629. Rođen je holandski matematičar i astronom Kristijan Hajgens. Otkrio je prsten oko Saturna i konstruisao časovnik sa klatnom.

1759. U Londonu je umro njemački kompozitor Georg Fridrih Hendl. Njegov veliki opus sadrži opere, oratorije i veliki broj kompozicija za orkestar, a najpoznatiji su oratoriji "Mesija", "Izrael u Egiptu" i "Saul".

1849. Na inicijativu revolucionarnog lidera Lajoša Košuta, Mađarska je proglasila nezavisnost od Austrije.

1865. Predsjednik SAD Abraham Linkoln smrtno je ranjen u atentatu nekoliko dana nakon završetka građanskog rata. Na njega je u loži vašingtonskog pozorišta pucao Džon But. Preminuo je sljedećeg dana, a novi predsjednik postao je Endrju Džonson.

1900. Predsjednik Francuske Emil Lube otvorio je u Parizu Međunarodnu izložbu koja se prostirala na 547 jutara, najveću te vrste u istoriji Evrope.

1904. Rođen je engleski pozorišni i filmski glumac Ser Džon Gilgud. Slavu je stekao ulogama Šekspirovih junaka, a filmsku nagradu Oskar dobio je 1981. za ulogu u filmu "Artur".

1907. Rođen je haićanski predsjednik Fransoa Divalije, "Papa Dok". Bio je predsjednik-diktator Haitija od 1957. do smrti 1971. godine.

1914. Umro je američki filozof i logičar Čarls Sanders Pirs, osnivač pragmatizma, pravca kojeg je kasnije razvio Vilijam Džejms.

1917. Umro je poljski ljekar Ludovik Lazar Zamenhof, izumitelj vještačkog jezika esperanto. Pod pseudonimom Dr Esperanto, izdao je 1887. godine udžbenik novostvorenog jezika "Lingvo Internacia".

1930. Ruski pjesnik Vladimir Vladimirovič Majakovski, jedan od utemeljivača ruskog futurizma, autor lirskih poema "Oblak u pantalonama" i "Flauta kičma", izvršio je samoubistvo u Moskvi.

1931. U Španiji je proglašena republika nakon abdikacije i bjekstva iz zemlje kralja Alfonsa III. Republiku je 1939. godine, poslije trogodišnjeg građanskog rata, ukinuo general Francisko Franko.

1945. Savezničke trupe uhapsile su njemačkog diplomatu i političara Franca fon Papena i izručile ga sudu za ratne zločine u Nirnbergu. Oslobođen je krivice, kasnije je u Njemačkoj osuđen na osam godina zatvora, ali je pušten već 1949.

1975. U Sikimu (sjeveroistočna Indija) ukinuta je monarhija i proglašena republika. Sikim je postao 22. država Indijske Unije.

1986. Umrla je francuska književnica Simon de Bovoar, životna saputnica Žan Pol Sartra. Njena knjiga "Drugi pol" bila je inspiracija feminističkog pokreta.

1988. U Ženevi su Avganistan i Pakistan potpisali sporazum o Avganistanu, a SSSR i SAD su dali izjave o nemiješanju i neintervenciji. Sporazumom je predviđen povratak avganistanskih izbjeglica iz Pakistana i povlačenje sovjetskih trupa iz Avganistana.

1994. Dva američka borbena aviona F-15 greškom su, iznad sjevernog Iraka, oborila dva američka helikoptera, usmrtivši svih 26 ljudi u njima.

1995. Svjetska zdravstvena organizacija saopštila je da u bivšoj Jugoslaviji ima oko milion ljudi kojima je potrebna medicinska pomoć zbog psiholoških trauma izazvanih ratom.

1999. Pakistan je izvršio probu balističke rakete dometa 2.000 kilometara, sposobnu da nosi nuklearne projektile.

2000. Mitingom u centru Beograda, pod geslom "Stop teroru - za demokratske izbore", srpska opozicija počela je koordiniranu akciju za demokratske promjene u zemlji.

2003. Na zasijedanju u Luksemburgu šefovi diplomatija Evropske unije odlučili su da zabrane ulazak na teritoriju EU svim licima na Balkanu koja pomažu haškim optuzenicima na slobodi.

2003. U blizini Bagdada američke specijalne snage uhapsile su bivšeg lidera palestinskog gerilskog pokreta Abu Abasa, optuženg da je organizovao otmicu italijanskog putničkog broda "Akile Lauro" 1985. godine i ubistvo Amerikanca Leona Klinghofera koji je bačen u Sredozemno more.

2006. Umro je Beri Nelson, glumac koji je prvi oživio lik čuvenog britanskog agenta 007 Džejmsa Bonda u TV adaptaciji "Kazino Rojala" 1954. godine.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
16-04-10, 01:12
15. april

1884. Šest dana nakon što je izabran za autokefalnog mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve, Mitrofana Bana primio je u audijenciju ruski car Aleksandar Treći. Tom prilikom car ga je odlikovao Ordenom Svete Ane prvog stepena.

1910. U Zagaraču je rodjen Milinko Djurović, jedan od organizatora 13-to julskog ustanka.

1914. U Crmnici je rodjen Blazo Jokov Orlandić, organizator ustanka u Crmnici i jedan od trojice braće koji su poginuli u NOB-u. Poginuo je 1943. godine kod Glamoca.

1922. Crnogorska izbjeglička vlada divizijara Milutina Vučinića, notom je od Đenovske konferencije tražila da formira komisiju koja će da ispita i utvrdi sve zločine i materijalne štete koje su Crna Gora i njen narod pretrpjeli od sprskih trupa. Uz notu dostavljena je i dokumentacija i publikacije o stradanjima crnogorskog naroda, ali Konferencija nije razmatrala te materijale. Uzaludni su bili pokušaji rektora Đenovskog univerziteta prof. dr Prospera Fedocija, koji je knjigom Pravna i međunarodna situacija Crne Gore pokušao Konferenciji da dokaže da, sa stanovišta međunarodnog prava, Crna Gora nije izgubila državni subjektivitet.

1945. Crnogorska antifašistička skupština narodnog oslobođenja na Cetinju je konstituisana u Crnogorsku narodnu skupštinu koja je izabrala svoje predsjedništvo i donijela Zakon o narodnoj vlasti Crne Gore na osnovu kojeg je 17. aprila obrazovana prva vlada, kao najviši izvršni i naredbodavni organ Narodne Republike Crne Gore. Predsjednik prve crnogorske vlade u mirnodopskim uslovima nakon 1914. godine, postao je Blažo Jovanović, a potpredsjednik Petar Komnenić. Ustavom Federativne Narodne Republike Jugoslavije iz 1946. godine Crna Gora je ustanovljena kao suverena država – republika u okviru jugoslovenske federacije.

1970. Osnovan Mašinski odsijek, preteča danasnjeg Mašinskog fakulteta na Podgorickom Univerzitetu. Odlukom Savjeta Tehničkog fakulteta u Titogradu, u okviru te visokoškolske organizacije osnovan je Mašinski odsjek na koji je iste godine upisana prva generacija studenata. Time je počeo proces konstituisanja Mašinskog fakulteta, koji od 1992. radi kao samostalna univerzitetska jedinica u okviru Univerziteta Crne Gore, obrazuje kvalitetne kadrove za potrebe privrede i nauke Crne Gore i uspješno sarađuje sa mašinskim fakultetima u mnogim evropskim gradovima.

1979. 15. aprila, u 7 sati, 19 minuta i 50 sekundi, Crnu Goru je zadesio zemljotres jačine 7,2 stepena Rihterove skale u epicentru (9 stepeni po Merkaliju). Zemljotres je zahvatio Crnogorsko primorje i zaleđe. Poginula je 101 osoba, a povrijeđeno oko 1700 osoba. Pričinjena je ogromna materijalna šteta (porušene kuće, škole, hoteli, spomenici kulture...), za koju je procijenjeno da je 4,5 puta veća od cjelokupnog godišnjeg nacionalnog dohotka Crne Gore. Najviše je stradalo Crnogorsko primorje. Razoren je veliki broj kulturno-istorijskih spomenika (540), hotelsko-turističkih kapaciteta, oštećeni pruga Beograd–Bar, Jadranska magistrala, Luka Bar i mnogi drugi privredni i stambeni objekti. Hipocentar potresa nalazio se na dubini od oko 30 km. Stradalo je preko 250 manjih i većih naselja sa više od 30 hiljada objekata.

1993. Bridž- klub „Nikšić”, registrovan je u Nikšiću kao prvi crnogorski bridž klub. Ova igra, koju su u Crnu Goru donijele strane diplomate krajem XIX vijeka, igrala se uporedo sa šahom, bilijarom i tenisom. Bridž, koji je primljen u porodicu olimpijskih sportova, u svijetu igra oko 100 miliona ljudi. Ubrzo nakon formiranja klubova u Nikšiću, Podgorici i Cetinju, formiran je Bridž savez Crne Gore.

2004. U Zagrebu konstituisan Savjet crnogorsko-hrvatskog prijateljstva, kojeg čine ugledna imena crnogorskog i hrvatskog javnog i kulturnog života. Prvi predsjednik Savjeta je reditelj Veljko Bulajić, a potpredsjednici načelnik opštine Konavle, Luka Korda i sa crnogorske strane, predsjednik Hrvatske građanske inicijative, Dalibor Burić. Konstitutivnoj sjednici Savjeta prisustvovali predsjednici dvije države, Filip Vujanović i Stjepan Mesić.

u svijetu:

1450. U posljednjoj fazi Stogodišnjeg rata Francuzi su u bici kod Forminjija porazili Engleze, čime je okončana engleska dominacija u Normandiji.

1452. Rođen Leonardo da Vinči italijanski slikar, vajar i graditelj. Crtao je ljude, biljke, životinje, proničući u bit njihove strukture i fizionomije.

1469. Rođen je indijski duhovni učitelj, guru Nanak, osnivač sikizma. Njegovi sljedbenici Siki žive uglavnom u Indiji, a najbrojniji su u državama Pendžab i Harijana.

1755. Doktor Samjuel Džonson, engleski pjesnik, novinar i leksikograf, objavio je Rječnik engleskog jezika, prvi moderni engleski rječnik.

1765. U Sankt Petersburgu je umro Mihail Vasiljevič Lomonosov, ruski naučnik, pjesnik i akademik, enciklopedista svjetskog glasa. Bavio se i fizikom, hemijom, geografijom i astronomijom i znatno doprinio razvoju tih nauka. Autor je prve ruske gramatike i osnivač Moskovskog univerziteta (1755), koji i danas nosi njegovo ime.

1764. U Versaju umrla Žan-Antoanet Poason, markiza De Pompadur, ljubavnica kralja Luja XV i jedna od najuticajnijih ličnosti na njegovom dvoru.

1843. Rođen je američki pisac Henri Džejms. Napisao je oko 100 knjiga, među kojima su najpoznatiji romani "Portret jedne lejdi", "Amerikanac", "Dejzi Miler", "Roderik Hadson"...

1909. Austrijski car odobrio je Statut za autonomnu upravu u Bosni i Hercegovini.

1912. Na Atlantskom okeanu, na putu prema kanadskim obalama, potonuo je tada najveći brod na svijetu «Titanik». U do tada najvećoj pomorskoj nesreći stradao je 1521 putnik, a sa brodom je potonulo veliko blago.

1912. Rođen je korejski diktator Kim Il Sung. Upravljao je Sjevernom Korejom od osnivanja te zemlje, 1948. do smrti 1994. Smrću "Velikog vođe", kako su ga podanici zvanično oslovljavali, okončana je jedna od najdužih apsolutističkih vladavina u XX vijeku.

1923. Insulin, koji je kanadski naučnik, nobelovac Frederik Banting, otkrio 1921. godine, počeo je da se koristi u liječenju dijabetesa.

1941. Jugoslovenska vlada, na čelu sa njenim predsjednikom, generalom Dušanom Simovićem, napustila je zemlju poslije njemačke okupacije. Dan ranije iz zemlje je otišao i kralj Petar II Karađorđević.

1944. Umro italijanski filozof Đovani Đentile, ideolog fašizma.

1945. Britanske trupe su u Drugom svjetskom ratu oslobodile njemački koncentracioni logor Bergen-Belzen.

1952. Frenklin banka u Njujorku izdala je prvu kreditnu karticu u svijetu.

1974. Nakon petnaestogodišnje vladavine, vojnim pučem svrgnut je s vlasti predsjednik Nigera Diori Hamani.

1980. U Parizu je umro francuski filozof i književnik Žan-Pol Sartr.

1986. Američki avioni bombardovali Tripoli i Bengazi, u znak odmazde za pogibiju dvojice Amerikanaca u eksploziji bombe u diskoteci u Berlinu 5. aprila.

1989. Na fudbalskom stadionu u Šefildu, u sjevernoj Engleskoj, pod srušenim tribinama poginulo je 96, a povrijeđeno 200 ljudi, kada su na već prepun stadion puštene nove grupe navijača.

1989. Umro kineski političar Hu Jaobang, šef KP Kine od 1981. do januara 1987, kad je smijenjen pod optužbom da je dopustio prodor ideja "buržoaskog liberalizma". Na dan njegove smrti, studenti u Pekingu i Šangaju izašli su na ulice da bi izrazili žalost, a protest je okončan krvoprolićem početkom juna 1989. na centralnom pekinškom trgu Tjenanmen.

1990. U Njujorku u 85. godini umrla filmska glumica švedskog porijekla Greta Garbo.

1992. UN uvele sankcije protiv Libije zbog njene umiješanosti u podmetanje bombe u avion kompanije Pan Ameriken koji je eksplodirao iznad mjesta Lokberi u Škotskoj 1988. i rušenje francuskog aviona iznad Nigera 1989. godine.

1994. Ministri vodećih zemalja svijeta potpisali GATT (General Agreement on Tariffs and Trade).

1996. "Komisija za istinu" u Južnoj Africi, formirana da ispita zloupotrebu vlasti u vrijeme aparthejda, otvorila je istražni postupak.

1996. Od podmetnute eksplozivne naprave oštećena je Bajrakli džamija u Beogradu. Beogradski muftija Hamdija Jusufspahić izjavio je da je to bio sedmi napad na Bajrakli džamiju od 1990. godine.

1997. Tokom hodočašća, u požaru koji je zahvatio šatorsko naselje blizu Meke, u Saudijskoj Arabiji, poginula su 343 hodočasnika.

1998. Bivši kambodžanski diktator Pol Pot umro je od srčanog udara. Tokom njegove četvorogodišnje vladavine, od 1975. do 1979, više od milion ljudi je ubijeno ili je umrlo od mučenja, gladi i bolesti.

2002. U nesreći putničkog aviona kineske kompanije Er Čajna, izazvanoj lošim vremenskim uslovima, poginule najmanje 122 osobe.

2003. Na 18 godina zatvora osuđen je Folkert van der Graf, ubica holandskog političara Pima Fortjina. To je bilo prvo političko ubistvo u Holandiji u posljednja preko tri vijeka.

2005. U Memorijalnom parku holokausta u Bruklinu otkrivena je spomen-ploča žrtvama logora Jasenovac (Hrvatska), što je prvi javni spomenik u SAD stradalima u tom logoru.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-04-10, 00:24
16. april

1862. Poceo drugi udar Omer pasine vojske na Crnu Goru. U bitkama sa Omer pasom poginilo je 2000 Crnogoraca.

1863. Rođen Ludvik Kuba, češki folklorist, etnomuzikolog i slikar. Putujući po slovenskim zemljama (Bosni, Crnoj Gori, Dalmaciji, Srbiji, Makedoniji...) napravio je niz dragocjenih zapisa iz muzičke etnografije i o ljudima i krajevima koje je posjećivao. U Crnoj Gori je boravio tokom 1890. i 1891. godine, sakupljajući narodne pjesme. Tom prilikom napravio je oko 200 crteža, akvarela i ulja, koji osim umjetničke imaju i arhivsku vrijednost, i zabilježio preko 250 crnogorskih melodija, među kojima je 70 melodija sa notnim zapisima. Tu građu, u kojoj studija o melografskim karakterisitkama Crne Gore predstavlja prvijenac u toj oblasti, objavio je 1892. u knjizi „U Crnoj Gori”, pobudivši pažnju etnologa i etnomuzikologa. Umro je 30. novembra 1956.

1894. Na Ceklinu kod Cetinja, rođen je Marko Mašanović, publicista i politički radnik. Organizovao je prvu proslavu 1. maja na Rijeci Crnojevića 1919. godine.

1916. Umro Jovo Ljepava, jedna od niza značajnih ličnosti koje su iz Hercegovine u Crnu Goru došle u prosvetiteljsku i rodoljubivu misiju. Rođen je u selu Poljicu, 6. januara 1850. Školovao se u Rusiji. Kao dobrovoljac, učestvovao je u crnogorskoj vojsci u Veljem ratu protiv Osmanskog carstva. Tokom boravka u Crnoj Gori bio je profesor i direktor Cetinjske gimnazije, profesor i rektor Bogoslovsko-učiteljske škole i Đevojačkog instituta i učitelj sinovima kralja Nikole – Danilu i Mirku. Godine 1911. penzionisan je i otišao u Beograd, gdje je proveo posljednje godine života. Objavio je niz djela iz teorije i istorije književnosti, prevodio rusku literaturu i bio urednik časopisa „Prosvjeta”, organa Ministarstva prosvjete Crne Gore.

1941. Transport od 88 sanduka zlata, koji je prethodni dan krenuo iz Mostara kako bi sa kraljem Petrom i vladom avionom saKapinog polja bili prebačeni u Grčku, stigao je u Nikšić. Komisijski je predat načelniku nikšićkog sreza i veći broj sanduka odmah je utovaren u kamione i uz pratnju odvezen na Cetinje. Prema nekim podacima, 184 sanduka predata su komisijski u Nikšiću i na Cetinju, a pretpostavlja se da ih je 21 otišlo sa kraljem u inostranstvo.

1965. U Nikšiću je osnovan džudo klub Akademik . Ime je dobio po bivšoj Pedagoškoj akademiji gdje je počeo rad. Inicijativu za osnivanje Kluba dali su Vuk Rašević i Milorad Vujović, a prvi trener bio je Petar Ilić. Akademik je na evropskim, mediteranskim i balkanskim šampionatima osvojio više medalja. Danas ima više stotina članova svih kategorija.

u svijetu:

1828. Umro je Francisko Goja, španski slikar i grafičar, najveća ličnost španskog slikarstva poslije Velaskeza. Najpoznatije slike su mu: Drugi maj 1808, Užasi rata, Saturn, Prometej, Ples vještica, Gola Maja, Obučena Maja...

1844. Rođen francuski književnik Anatol Frans, član Francuske akademije, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1921.

1850. Umrla francuska vajarka Mari Tiso. 1802. osnovala londonski Muzej voštanih figura.

1856. Usvojena Pariska deklaracija, o pomorskom pravu za vrijeme rata.

1859. Umro francuski političar i istoričar Aleksis Klerel Tokvil. Njegovo djelo imalo značajan uticaj na razvoj građanske demokratije.

1867. Rođen američki pilot i konstruktor aviona Vilbur Rajt. Godine 1903, zajedno s bratom Orvilom, izveo prvi let avionom. Let trajao 59 sekundi, avion preletio 285 metara. Braća Rajt 1909. osnovala kompaniju za proizvodnju aviona.

1879. Umrla Bernadet Subiru, čija je vizija Djevice Marije prethodila stvaranju svetilišta u Lurdu, u Francuskoj.

1889. Rođen engleski filmski glumac, scenarista, režiser i producent Čarli Čaplin. Karijeru napravio u SAD, 1952. emigrirao u Švajcarsku, gdje je umro 1977. Za 40 godina snimio 75 kratkih i dugometražnih filmova, 1972. dobio Oskara za životno djelo.

1922. Njemačka i SSSR potpisali Rapalski ugovor, kojim je Njemačka priznala SSSR i kojim su obnovljeni diplomatski i trgovinski odnosi.

1927. Rođen papa Benedikt XVI ili građanskim imenom Jozef Rajnciger, 265. papa po redu, najstariji izabran u posljednjih 275 godina.

1939. Rođen hrvatski pozorišni, televizijski i filmski glumac Boris Dvornik. Umro marta 2008. godine.

1940. Rođena danska kraljica Margareta II. Kraljica postala 1972, prva žena poslije 600 godina na danskom prijestolu.

1945. Trupe SAD ušle u njemački grad Nirnberg.

1947. U gradu Teksasu, u istoimenoj državi SAD, poginulo više od 500 ljudi u eksploziji francuskog kamiona napunjenog nitritom.

1948. U Parizu osnovana Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj.

1964. Devet osoba u Britaniji osuđeno na kazne zatvora od 25 do 30 godina zbog učešća u velikoj pljački voza 1963. Jedan od glavnih aktera tzv. pljačke vijeka Ronald Bigz uspio da pobjegne iz zatvora i da stigne u Brazil, gdje je živio do maja 2001, kada se predao Skotland jardu.

1975. Umro indijski filozof i državnik Sarvepali Radakrišnan, predsjednik Indije od 1962. do 1967.

1982. Britanska kraljica Elizabeta proklamovala novi kanadski ustav. Prekinute posljednje kolonijalne veze Kanade s Velikom Britanijom.

1988. U Tunisu ubijen Halil al Vazir, poznat kao Abu Džihad, vojni komandant Palestinske oslobodilačke organizacije.

1996. Bivšeg premijera Italije Betina Kraksija italijanski sud, na osnovu optužnice koja ga je teretila za korupciju, osudio u odsustvu na osam godina i tri mjeseca zatvora. Kraksi pobjegao u Tunis, gdje je ostao do smrti.

2001. Bivši predsjednik Filipina Džozef Estrada predao se antikorupcijskom sudu pošto je taj sud izdao nalog za njegovo hapšenje zbog korupcije i lažnog svjedočenja.

2002. Vlada Holandije i načelnik Generalštaba holanske vojske podnijeli ostavke zbog zvaničnog izvještaja o Srebrenici, u kome je ocijenjeno da holandske mirovne trupe i Ujedinjene nacije snose dio odgovornosti za pad te enklave, u julu 1995, u ruke Vojske Republike Srpske i masakr nekoliko hiljada Bošnjaka.

2003. U Beču uhapšen Dragan Nikolić i izručen vlastima u Srbiji. Nikolić u odsustvu osuđen na 15 godina zatvora kao saizvršilac u ubistvu Željka Ražnatovića.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
18-04-10, 00:46
17. april

Na današnji dan Republika Kiribati slavi Praznik zdravlja, Samoa Dan zastave, a Sirija Dan evakuacije.
Na Kubi je Dan pobjede nad kontrarevolucijom, a u Japanu Dan zastite djece.
Toga dana 6.g.pne se prema hipotezi rodio Isus Hristos, a bez hipoteze 1818. godineAleksandar II, ruski car, 1880. Arthur Trebitsch, austrijski književnik i filozof, 1894. Nikita Hruščov, sovjetski političar i državnik, 1929. James Last, njemački muzičar, 1942. Ismar Mujezinović, bosanskohercegovački slikar, a 1974. Victoria Beckham, britanska pop-pjevačica.
17. aprila 1711. umro je Josip I njemačko-rimski car i ugarsko-hrvatsko-češki kralj, 1790. Benjamin Franklin, američki državnik, filozof, fizičar, ekonomist i pisac, 1903. Ivan Jesse Kujundžić, hrvatski književnik, 1963. Viktor Car Emin, hrvatski književnik, a 1976. Henrik Dam, danski biohemičar i nobelovac.

U crnogorskoj istoriji taj dan je znacajan jer:

1860. U Carigradu su velike sile potpisale konačnu verziju teksta o razgraničenju između Crne Gore i Turske. Granica je bila obilježena još u jesen 1859. godine. U granicama Crne Gore našli su se Grahovo, dio Banjana, nikšićke Rudine i Župa, Uskoci, veći dio Drobnjaka, Lipovo, Rečine u Gornjem Kolašinu, dio Kuča, Gornji Vasojevići i Dodoši. Ovim je Crna Gora, imala površinu od oko 4.400 kilometara kvadratnih, ali su neki krajevi Istočne Hercegovine tada ostali izvan crnogorskih granica, pa je stoga tamo već naredne godine buknuo novi ustanak. Razgraničenje nije značilo i međunarodno priznanje nezavisne države Crne Gore, iako se na nju već uveliko gledalo kao na pravni subjektivitet.

1879. Na Cetinju je rođen princ Mirko Petrović, drugi sin kralja Nikole. Bio je muzički nadaren, volio je da putuje, pa se po evropskim metropolama ponašao bez imalo političkog takta. Oženio je 1902. godine Natalijom, kćerkom Aleksandra Konstantinovića, bliskog rođaka srpskog kralja Aleksandra Obrenovića. Brak nije uspio i Natalija je sa djecom 1912. godine napustila Cetinje. Mirko je umro od tuberkuloze 1918. godine u Beču, gdje je i sahranjen, a dvije godine kasnije Natalija se ponovo udala.

1903. Škola za tobdžije, otvorena je na Cetinju kao artiljerijska podoficirska škola koja je u septembru iste godine preseljena u Nikšić, gdje su pitomci bili podijeljeni u dvije baterije: brdsku i poljsku. Školi su prethodili kursevi koji su se odvijali od 1896. do 1900. godine, čiji su polaznici poslije položenog ispita dobijali čin artiljerijskog potporučnika.

1921. U Prištini je rođen Velimir Veljo Stojanović, filmski reditelj, po mnogima utemeljivač crnogorske kinematografije. Filmovi: "Zle pare", " 4 km na sat", " Lažni car Sćepan mali", " Kampo Mamula", te niz dokumentaraca za koje je dobijao najveće evropske nagrade. Preminuo 25. avgusta 1959. godine u Beogradu. Radio sa Ratkom Đurovicem, scenaristom. Njihov filmski opus svrstava se među najznačajnije u bivšoj Jugoslaviji. Jedan od osnivača "Lovćen filma" zajedno sa rediteljem Milom Đukanovićem, takođe Cetinjaninom.

1941. Kapitulacija Kraljevine Jugoslavije u Drugom svjetskom ratu. Nakon kapitulacije jugoslovenske kraljevske vojske i rasparčavanja Jugoslavije, Crna Gora se našla u italijanskoj okupacionoj zoni. Italijanske jedinice, potpomognute njemačkim, ušle su u Nikšić, Podgoricu, Cetinje i Kotor. Prilikom ulaska u Kotor italijanskih okupacionih snaga koje su zaposjele brodove, magacine i ratnu opremu, poručnici bojnog broda Milan Spasić i Sergej Mašera minirali su razarač „Zagreb” i potonuli zajedno sa brodom ne dozvolivši da ni oni niti razarač padnu Italijanima u ruke. Najveću vlast imao je Civilni komesarijat, uspostavljen 28. aprila (kasnije Visoki komesarijat), a nakon 13-julskog ustanka Komanda trupa Crne Gore. Nakon kapitulacije Italije 8. septembra 1943. i odstupanja italijanske vojske, teritorije koje je ona do tada držala pod kontrolom zaposjele su njemačke vojne jedinice, nastupajući iz Hercegovine i Albanije.

1941. U Boki Kotorskoj kod Krtola, poručnici bojnog broda Milovan Spasić i Sergej Mašera potopili su razarač «Zagreb» žrtvujući pritom i svoje živote.

1945. Konstituisana je prva Vlada NRCG nakon drugog svjetskog rata. Njen prvi predsjednik bio je Blažo Jovanović, a potpredsjednik Petar Komnenić.

1979. Radio Bar, prva lokalna radio-stanica, počeo je rad dva dana nakon katastrofalnog zemljotresa koji je pogodio Crnu Goru. Premda je emitovao program u neuslovnim prostorijama i uz pomoć improvizovane tehnike, odigrao je značajnu ulogu u informisanju javnosti o posljedicama zemljotresa na Crnogorskom primorju i otklanjanju šteta koje je nanijela stihija. Nakon toga uređivačko-programsku koncepciju bazirao je na sadržajima od značaja za lokalnu privredu, politiku, kulturu...

1991. u teškoj saobraćajnoj nesreći kod Kolašina živote su izgubili Slavica Milović, Mihailo Bošković i Željko Vujačić, članovi ekipe Radija Crne Gore. Ekipa je išla na jedan od jugoslovenskih samita, koji je održavan u Ohridu.

1993. UN uvele ekonomske sankcije Jugoslaviji.

u svijetu :

1421. Više od 100.000 ljudi utopilo se u Holandiji, kada je more probilo zaštitne nasipe.

1492. Kristifor Kolumbo dobio je saglasnost i novac od španskog kralja Ferdinanda V i kraljice Izabele da istraži "zapadni okean". Na tom putovanju, Kolumbo je otkrio američki kontinent.

1790. Umro je američki naučnik i državnik Bendžamin Frenklin. Učestvovao je u pisanju Deklaracije nezavisnosti, a kao neumoran borac za slobodu čovjeka bio je poznat i slavljen i izvan SAD. Kao naučnik, izumio je gromobran i otkrio tok i karakteristike Golfske struje.

1814. U Ugrinama, kod Bribira (Hrvatska), rođen je srpski botaničar i prirodnjak Josif Pančić, prvi predsjednik Srpske kraljevske akademije. Otkrio je novu vrstu endemsko-reliktnog četinara, poznatu kao Pančićeva omorika.

1894. Rođen je ruski državnik i političar Nikita Hruščov, prvi sekretar CK KPSS od 1953. do 1964. i predsjednik sovjetske vlade od 1958. do 1964. Na XX kongresu KPSS podnio je referat "O savladavanju kulta ličnosti i njegovih posljedica", čime je počeo proces destaljinizacije SSSR.

1895. Sporazumom u gradu Šimonosekiju završen je kinesko-japanski rat. Kina je priznala nezavisnost Koreje, a ostrvo Formozu (Tajvan) predala Japanu. Tajvan je pod japanskom vlašću bio do 1945.

1916. Rođena je Sirimavo Bandaranaike, koja je u julu 1960. postala premijer Cejlona (Šri Lanke), prva žena premijer u svijetu.

1937. Daffy Duck debitivao u kratkom crtanom filmu studija Warner Bros.

1942. zarobljeni francuski general Henri Giraud pobjegao je iz njemačkog zatočeništva u dvorcu Königstein.

1957. Kiparski arhiepiskop Makarios vratio se u Atinu nakon 13 mjeseci provedenih u egzilu na Sejšelima. Iste godine, Makarios je sa britanskom vladom počeo pregovore o nezavisnosti Kipra, a u decembru 1959. izabran je za predsjednika Republike Kipar.

1961. Uz podršku SAD, kubanski desničari u egzilu iskrcali su se u "Zalivu svinja" u namjeri da obore režim Fidela Kastra. U trodnevnim borbama ubijeno je oko 100, a zarobljeno više od 1.000 napadača.

1969. Lider Komunističke partije Čehoslovačke Aleksandar Dubček podnio je ostavku, poslije kraha reformskog kursa nazvanog "praško proljeće". Zamijenio ga je Gustav Husak.

1972. Američki vasionski brod «Apolo 16» lansiran je na mjesec. Poslije tri dana spustio se na mjesečevu površinu, a peti dan astronauti Džon Jang i Čarls Djuk specijalnim vozilom su prešli površinu od devet kilometara.

1975. Crveni Kmeri zauzeli su glavni grad Kambodže Pnom Pen i započeli vladavinu terora, tokom koje je ubijeno više od milion ljudi.

1977. U Lihtenštajnu prvi put su glasale žene.

1983. Indija je lansirala prvi vještački satelit.

1993. U UN je usvojena rezolucija koja predviđa pooštravanje sankcija protiv SR Jugoslavije, ukoliko bosanski Srbi ne potpišu Vens-Ovenov mirovni plan za Bosnu do 26. aprila.

1993. Umro je Turgut Ozal, predsjednik Turske od 1989.

1996. SAD i Japan potpisali su deklaraciju o bezbjednosnoj saradnji, prema kojoj SAD zadržavaju nivo vojnih snaga u Japanu i ostalim djelovima Azije.

1997. Umro je izraelski državnik Haim Hercog, predsjednik Izraela od 1983. do 1993.

2002. Jugoslovenska vlada pozvala je 23 osobe koje je Haški tribunal optužio za ratne zločine, od kojih je 10 jugoslovenskih državljana, da se dobrovoljno predaju tom sudu. Pozivu jugoslovenskih vlasti odazvali su se: Dragoljub Ojdanić, Milan Martić, Mile Mrkšić, Nikola Šainović, Vladimir Kovačević i Momčilo Gruban.

2004. U izraelskom raketnom napadu u Gazi ubijen je lider palestinskog radikalnog pokreta Hamas Abdel Aziz al Rantisi.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-04-10, 01:06
18. april

1703. U Drobnjaku je poginuo Redžep paša Šeić, poznati turski vojskovođa koji je za ratne zasluge bio imenovan za pašu cijele Hercegovine. Poslije osvajanja Risna i Herceg Novog, poveo je jedan broj muslimanskih porodica u Onogošt i prema zapisima zidao je turski grad Onogošt, današnji Nikšić, najvjerovatnije 1702. godine.

1856. Objavljen je plan za gradnju Danilovgrada. Namjeru knjaza Danila da na mjestu koje se zove Orja Luka podigne za sebe stambenu građevinu, te kasnije na kraju klanca kojim se može uću u Crnu Goru osnuje grad, objelodanio je francuski konzul u Skadru, Ekar, kome je knjaz pokazao plan varoši. U tu svrhu knjaz je kupio zemljište koje je namjeravao da pokloni onima koji budu željeli da se na tom mjestu nastane. Ideju svog prethodnika realizovao je 1869. knjaz Nikola inicirajući izgradnju današnjeg Danilovgrada na osnovu projekta inženjera Dragiše Milutinovića.

1868. U Zadru je umro Đorđije Petrović, prvi školovani crnogorski oficir. Petar I ga je bio odredio za nasljednika, ali je on odbio i izabrao
vojno skolovanje u Rusiji. Kad je Petar II već bio mitropolit, Đorđije se vratio u Crnu Goru i postao komandant crnogorske vojske za vrijeme cijele vladavine Petra II. Poslije Njegoseve smrti Pero Tomov je prekoračio ovlašćenja testamenta i zajedno sa Đorđijem Petrovićem (uz podršku svojih pristalica, članova Senata...) počeo preduzimati pokusaje da onemogući Danilu dolazak na vlast. Đorđije Petrović je kasnije emigrirao iz Crne Gore i kao politički emigrant proveo ostatak života. Umro je u Zadru.

1876. Poginuo je Risto Petrov Kovačević, poznati barjaktar Bogoslovske čete koga je za protopopa rukopoložio Mitropolit Ilarion Roganović.

1926. u Njegosevoj ulici u Podgorici otvoren hotel Imperijal. Nalazio se u novoj zgradi braće Pejanovića, u Njegoševoj ulici. Raspolagao je sa 30 soba, dva kupatila, jednom većom salom za kafanu, restoranom i bifeom. Ovaj hotel, kao i drugi u Podgorici, teško je oštećen u nizu bombardovanja Podgorice tokom II svjetskog rata.

1929. U Podgorici je rođen Cvjetko Ivanović, dirigent i kompozitor. Muzičku akademiju završio je u Beogradu, a usavršio se u Salzburgu i Rimu. Od 1957. do 1976. bio je glavni urednik muzičkog programa Radio Titograda, a 1959. osnovao je i Simfonijski orkestar. Radio je kao horovođa u KUD «Stanko Dragojević» i bio profesor u Srednjoj muzičkoj i Višoj pedagoškoj akademiji.

1933. Kod Plužina rođen crnogorski atletski as, Vojo Vračar.

1995. Prvi festival monodrame, prva smotra te vrste u Crnoj Gori, otvorena je u Nikšiću. Naredne godine prerasla je u jugoslovenski festival „Pozorište jednog glumca”, a 2000. godine organizovana kao „Festival glumca”, uz učešće pozorišnih umjetnika iz Crne Gore, Srbije, bivših jugoslovenskih republika te iz Rusije i SAD. Nakon višegodišnje pauze, u februaru 2007. prerastao je u »Međunarodni festival glumca«.

1998. u Podgorici je počeo maratonski dvodnevni sastanak Glavnog odbora DPS-a Crne Gore, na kom je, uveliko već podijeljena vladajuća partija, struju Momira Bulatovića ostavila u manjini. Epilog je bio formiranje nove Socijalističke narodne partije SNP – od Bulatovićevog krila, koja je, opet, nakon par godina, doživjela rascjep i nastanak treće partije pod rukovodstvom Momira Bulatovića. Na čelu SNP-a došao je, voljom apsolutnog broja članova ove partije, Predrag Bulatović.

u svijetu:

1480. Rođena Lukrecija Bordžija, mecena umjetnika i naučnika u vrijeme italijanske renesanse, vanbračna kćerka pape Aleksandra VI.

1506. Postavljen kamen temeljac crkve svetih Petra i Pavla u Rimu, najveće crkve na svijetu, i središta hršćanske crkve i vatikanske države. Izgradnji crkve doprinijeli su i brojni svjetski umjetnici i graditelji: Rafael, Mikelanđelo, Bramante...

1775. Počeo je Američki rat za nezavisnost.

1797. Rođen francuski državnik i istoričar Luj Adolf Tjer, osnivač i prvi predsjednik Treće republike, od 1871. do 1873. godine.

1874. Rođena Ivana Brlić-Mažuranić, hrvatska književnica koja je priznata u Hrvatskoj i u svijetu kao jedna od najznačajnijih spisateljica za djecu.

1882. U Londonu rođen američki dirigent poljskog porijekla Leopold Stokovski, osnivač Američkog simfonijskog orkestra.

1906. U zemljotresu u San Francisku poginulo više od 1.000 ljudi, oko 200.000 ostalo bez domova.

1909. U Vatikanu beatifikovana francuska heroina iz XV vijeka Jovanka Orleanka. Kanonizacija izvršena 1920. godine.

1936. Umro italijanski kompozitor Otorino Respigi.

1942. Avioni SAD u II svjetskom ratu prvi put bombardovali Tokio, Jokohamu i Nagoju.

1946. Zvanično raspuštena Liga naroda, njena imovina prenijeta na Ujedinjene nacije.

1946. SAD priznale Federativnu Narodnu Republiku Jugoslaviju pod vođstvom Josipa Broza Tita.

1949. Proglašenjem Irske za samostalnu državu, sjeverni dio ostrva definitivno je pripao Velikoj Britaniji.

1951. Belgija, Zapadna Njemačka, Italija, Luksemburg, Francuska i Holandija u Parizu potpisale ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik. Početak stvaranja Evropske ekonomske zajednice, odnosno Evropske unije.

1954. Gamal Abdel Naser, jedan od vođa udara kojim je 1953. svrgnut kralj Faruk I, postao premijer i vojni guverner Egipta.

1955. Umro njemački naučnik Albert Ajnštajn, tvorac teorije relativiteta. Od dolaska nacista na vlast u Njemačkoj 1933. živio u SAD. Nobelovu nagradu za fiziku dobio 1921.

1955. U indonežanskom gradu Bandungu počela afroazijska konferencija 29 zemalja. Utvrđeni principi Pokreta nesvrstanih kao alternative NATO-u i Varšavskom ugovoru.

1956. Raspušten Informbiro, savjetodavno i koordinaciono tijelo devet evropskih komunističkih i radničkih partija, kojim su dominirali sovjetski komunisti.

1980. Južna Rodezija pod nazivom Zimbabve postala 50. nezavisna zemlja Afrike. Na dvogodišnjicu sticanja nezavisnosti glavni grad Solzberi preimenovan u Harare.

1983. Bombaš-samoubica uletio automobilom u Ambasadu SAD u Bejrutu. U eksploziji poginule najmanje 63 osobe, više od 100 povrijeđeno.

1992. Umro Beni Hil, britanski glumac.

1994. Počeo građanski rat u Ruandi.

1996. U Kairu poginulo 18 grčkih turista kada su islamski teroristi otvorili vatru na turistički autobus.

1996. Više od 100 libanskih izbjeglica ubijeno kada je izraelska artiljerija otvorila vatru na izbjeglički logor.

1999. Jugoslavija, u vrijeme vazdušne intervencije NATO-a, prekinula diplomatske odnose sa Albanijom zbog situacije na Kosovu.

2004. Umro Ratu Sir Kamisese Mara, osnivač države Fidži.

2004. Bivši izraelski nuklearni tehničar Mordehaj Vanunu izašao je iz zatvora Asskelon, na jugu Izraela, u kojem je proveo 18 godina, od čega 11 u samici, zbog izdaje i špijunaže. Vanunu je uhapšen i osuđen nakon što je 1986. u intervjuu britanskom listu "Sandej tajms" otkrio izraelski program razvoja nuklearnog oružja.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
19-04-10, 22:25
19. april

1824. Negdje u grčkim planinama umro je u izgnanstvu lord Džordž Gordon Bajron, engleski pisac. Nakon što je zauzeo mjesto u domu lordova, kao krajnji opozicionar, dijelom zbog nesrećne ljubavi, dijelom i zbog neslaganja sa engleskom politikom na početku XIX vijeka, napustio je zemlju. Preko Španije, Portugalije, Turske i Grčke, dospio je u Albaniju, a jedno vrijeme proveo je i u Prčnju. Potom se priključio grčkim ustanicima.

1891. Novo parobrodarsko društvo, osnovano je u Dobroti pod nazivom „Radoničić company”, u vlasništvu porodice Filipa Vidakova Radoničića. Ta je kompanija, od 1. januara 1892, održavala svakodnevnu vezu između Kotora i Herceg Novog, parobrodima „Kotor” i „Erceg Novi”. Rentabilnost pomorskog saobraćaja kroz Boku ubrzo je uslovilo osnivanje i drugog parobrodarskog društva pod nazivom „Boka”, pa je Kotor bio dobro povezan ne samo sa lukama u zalivu već i sa Ulcinjom i Gružom.

1910. Čestitku povodom 25. godišnjice arhijerejskog rada u okviru samostalne Crnogorske pravoslavne crkve, njenom mitropolitu Mitrofanu Banu uputio je carigradski patrijarh Joakim III, riječima: „Srdačno pozdravljamo srećni jubilej Vaše arhijerejske službe. Gospod neka podari Vašem visokopreosveštenstvu, svetoj Crnogorskoj crkvi, blagovjernom Gospodaru i pobožnoj naciji crnogorskoj svoje darove”. Na isti dan dvadeset pet godina ranije Mitrofan Ban dobio je visoko odlikovanje od austrijskog cara Josifa I.

1930. Ubijen Marko Mašanović, jedan od osnivača KP Crne Gore. Rođen je 16. aprila 1884. godine, u Gornjem Ceklinu kod Cetinja. Završio je Bogoslovsko-učiteljsku školu. Učestvovao je u balkanskim i I svjetskom ratu. Poslije 1918. radio je na realizaciji ideje ujedinjenja Crne Gore i Srbije. Bio je jedan od šest delegata iz Crne Gore koji su prisustvovali Osnivačkom kongresu Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista) u Beogradu krajem aprila 1919. Službovao je kao učitelj u rodnom mjestu i Ljubotinju, ali je zbog komunističke aktivnosti otpušten sa posla. Nakon rada na organizovanju KP u Crnoj Gori, od 1925. godine, po nalogu KPJ boravio je u SSSR odakle je kao instruktor ilegalno dolazio u Jugoslaviju. Dvije godine nakon potjernice koju je 1928. policija izdala za njim i sadržala njegov detaljan opis uz napomenu da je ,,vrlo opasan komunista i da ima jake organizatorske sposobnosti”, uhapšen je na Cetinju. Tokom saslušavanja u Sreskom načelstvu iz pištolja je sasuo nekoliko metaka u policijskog pisara, puškom koju je oteo od žandarma ubio žandarmerijskog narednika a žandarma ranio. Usmrćen je u pokušaju bjekstva.

1937. U Podgorici je rođen Branimir Šćepanović, pripovjedač i romansijer, novinar i publicista. Završio je Filološki fakultet u Beogradu, bio je urednik časopisa «Savremenik», a pisao je i TV drame i filmske scenarije. Poznata njegova djela su zbirke pripovjedaka Pre istine, te romani: Sramno ljeto, Usta puna zemlje. Najpoznatiji filmski scenario napisao je za film «Sutjeska». Dobitnik je Oktobarske nagrade 1974. godine.

1956. U okviru manifestacija koje su prethodile obilježavanju Dana mladosti, 25. maja, kajakaški klubovi Crne Gore organizovali su nošenje „štafete mladosti” vodama Lima, od tadašnjeg Ivangrada do Prijepolja. Štafetu su nosili istaknuti crnogorski kajakaši: Marko Stajkić, Idžo Popović, Gojko Damjanović, Bato Radonjić, Joza Pejović i drugi.

1956. na Cetinju je izaslo prvo radnicko glasilo, Industrijski radnik.

2006. Republička referendumska komisija utvrdila prototip glasačkog listića. Glasački listić koji će biti ponuđen građanima da se izjasne na referendumu o državnom statusu Crne Gore biće rozi i na ćiriličnom pismu, a u pojedinim područjima i na albanskom jeziku. U vrhu listića biće naziv državnog organa koji je raspisao referendum, odnosno Skupštine Crne Gore, u sredini referendumsko pitanje "Želite li da Republika Crna Gora bude nezavisna država sa punim međunarodno-pravnim subjektivitetom" ispod koga će biti ponuđeni odgovori "da" i "ne". U dnu je napomena građanima da se izjašnjavaju zaokruživanjem jednog od ponuđenih odgovora.

U svijetu:

1587. Engleski gusar , a kasnije i admiral, ser Fransis Drejk, ušao je u luku Kadiz i potopio špansku flotu.

1588. Umro je Paolo Veroneze, jedan od najznačajnijih slikara Venecijanske škole u 16. veku.

1689. U Rimu je umrla švedska kraljica Kristina Augusta. Kraljica je postala 1632. u osmoj godini, a abdicirala je 1654. zbog tajnog prelaska u rimokatoličku vjeru koja je u Švedskoj bila zabranjena.

1713. Rimsko-njemački car Karl VI izdao je statut porodice Habzburg "Pragmatična sankcija" da bi osigurao prijesto za ćerku Mariju Tereziju.

1775. Porazom britanske vojske kod Leksingtona i Konkorda počeo je američki rat za nezavisnost od Velike Britanije. Kongres SAD objavio je istog dana 1783. završetak rata.

1824. Engleski pjesnik Džordž Gordon Bajron umro je od malarije u Grčkoj, gdje je učestvovao u borbi Grka za oslobođenje od Turaka.

1839. Potpisan je Londonski sporazum, kojim su evropske države priznale nezavisnost Kraljevine Belgije.

1881. Umro je engleski političar i državnik Bendžamin Dizraeli. Bio je lider konzervativaca 1868. i premijer dva puta. 1868 i 1874-80.

1882. Umro je engleski prirodnjak Čarls Robert Darvin, autor teorije o evoluciji živih bića, koju je objavio u knjizi "Postanak vrsta putem prirodnog odabiranja".

1906. Umro je francuski fizičar i hemičar Pjer Kiri, jedan od utemeljivača nauke o radioaktivnosti. Sa suprugom Marijom Kiri-Sklodovskom i Anrijem Bekerelom podijelio je 1903. Nobelovu nagradu za fiziku.

1911. U Portugalu je odvojena crkva od države.

1921. Stupio je na snagu zakon o podjeli Irske na Republiku Irsku i Sjevernu Irsku, koja je ostala pokrajina Velike Britanije.

1932. Vlada Kraljevine Jugoslavije donijela je Zakon o zaštiti zemljoradnika, kojim je proglašen šestomjesečni moratorijum na dugove i obustavljena prisilna zapljena imovine. Oko 709.000 seljaka dugovalo je sedam milijardi dinara, mahom lihvarima i trgovcima.

1943. Počeo je ustanak Jevreja u Varšavi, koji je, uz više hiljada žrtava, ugušen 16. maja. Njemački nacisti su tokom borbi potpuno razorili i spalili Varšavski geto, a 58.000 ljudi poslato je u koncentracione logore.

1945. Američke trupe u Drugom svjetskom ratu zauzele su njemački grad Lajpcig.

1949. Rođena Paloma Pikaso, špansko-francuska modna kreatorka.

1951. U Londonu je održano prvo takmičenje za mis svijeta. Pobijedila je mis Švedske.

1960. Prvi predsjednik Južne Koreje, Singman Ri, povukao se sa vlasti pod pritiskom studentskih protesta širom zemlje zbog izbornih prevara.

1967. Umro je njemački državnik Konrad Adenauer, jedan od osnivača i lider Hrišćansko-demokratske unije poslije Drugog svjetskog rata, kancelar Zapadne Njemačke od 1949. do 1963. godine.

1975. Indija je lansirala prvi vještački satelit.

1984. Lansiran je prvi kineski telekomunikacioni satelit.

1987. Rođena Marija Šarapova, ruska teniserka.

1993. Više od 80 pripadnika jedne američkog vjerskog kulta, uključujući njihovog vođu Dejvida Koreša, ubili su federalni agenti kad su, poslije 51 dana opsade, upali u sjedište kulta u teksaškom gradu Vako.

1994. U Francuskoj je na doživotnu robiju osuđen nacistički ratni zločinac iz Drugog svjetskog rata Pol Tuvije.

1995. Od eksplozije automobila-bombe u devetospratnoj zgradi federalnih institucija u Oklahoma Sitiju (SAD) poginulo je 168, a više od 400 ljudi je ranjeno. Napad je izvršio bivši američki vojnik Timoti Mekvej, nad kojim je 2001. izvršena smrtna kazna.

2002. U svojoj vili u Italiji umro je norveški antropolog, naučnik i istraživač Tor Hejerdal, koji se proslavio kada je na splavu Kon-Tiki 1947. prešao Pacifik.

2003. Somalijski predsjednik Dahir Rijali Kahin proglašen je pobjednikom prvih višestranačkih predsjedničkih izbora u toj zemlji. On je dobio samo 80 glasova više od svog protivnika.

2004. U 79. godini umro je Britanac Noris Makverter, koji je sa svojim bratom blizancem Rosom 1955. osnovao "Ginisovu knjigu rekorda".

2005. Njemački kardinal Jozef Rajcinger izabran za novog papu. Uzeo je ime Benedikt XVI.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
20-04-10, 22:23
20. april

1970. godine, na današnji dan, prvi put je obilježen Dan planete Zemlje.

Dogodilo se u Crnoj Gori:

1115. Umro nadbiskup Petar, poglavar dukljansko-barske nadbiskupije, kome je papa Klement III bulom od 8. januara 1089. potvrdio vrhovnu duhovnu vlast na teritoriji Duklje. Bio je na čelu nadbiskupije tri decenije. U jednom od četiri epitafa sa spomen-ploča uzidanih u zid katedralne crkve Sv. Georgija u Baru, posvećenih nadbiskupima Petru, Ivanu, Georgiju i Sergiju, pisalo je: „U ovom grobu počivaju suhe žile i kosti Petrove. Ovaj barski pastir bio je učitelj učiteljima. Znanje starih ljudi on je previsio. Preziraše lakomce, obilno siromašnima dijeljaše. Crkvom vlada, ističući se u pomoći narodu, kaže se ni dobrih trideset godina, kada dođe smrt dvadesetog u četvrtom mjesecu”.

1855. Knjaževina Crna Gora donijela je zbornik pravnih propisa koji je nazvan Danilov zakonik. Zakonik se dijelom oslanjao na zakonodavni rad vladike Petra Prvog, imao je 95 članova kojim je regulisana ustavna, krivična i građansko - pravna problematika. Trebalo je da doprinese uklanjanju plemenske podvojenosti i učvršćivanju pravnog poretka u Crnoj Gori. Zbog duge primjene i uloge koju je imao u razvoju crnogorske državnosti i zakonitosti, Danilov zakonik spada među najznačajnije pravne spomenike novijeg doba, ne samo u Crnoj Gori.

1919. Raspuštanjem Podgoričke skupštine i Izvršnog odbora za prisajedinjenje Crne Gore Srbiji, upravljanje Crnom Gorom povjereno je srpskom pukovniku Stojanu Popoviću koji je sa srpskom vladom sklopio poseban ugovor o uslovima pod kojima će vršiti ulogu namjesnika u Crnoj Gori.

1923. umro Nikola Andrijin Kovačević, poznati crnogorski junak, koji je kao perjanik knjaza Danila ucestvovao u svim bitkama.

1957. Jedna od osam malih hidroelektrana tadašnjeg elektroenergetskog sistema Crne Gore počela je proizvodnju u Šavniku, u okviru lokalnog komunalnog preduzeća. Od 1987. godine, kada je u potpunosti rekonstruisana u nikšićkoj Željezari i automatizovana, radi sa dva agregata snage od po 100 kilovati i godišnje proizvodi oko 600 hiljada kilovat-sati električne energije.

1973. Umro Savo Vujović, slikar bogate likovne djelatnosti, rođen 30. januara 1900. na Cetinju. Školovao se u Beogradu i Pragu. Njegove razvojne faze vezane su za tri perioda: impresionistički i sezanistički, potom kubistički (u kom je realizovao nekoliko sjajnih grafika) i na kraju apstraktni. Bio je scenograf i dekorater u Zetskom domu, bavio se ilustracijom knjiga i časopisa i karikaturom, radio plakate, a značajan trag ostavio je kao pedagog. Jedan je od inicijatora formiranja ULUCG. Imao je veliki broj samostalnih i kolektivnih izložbi u zemlji i inostranstvu. Dobitnik je niza nagrada za stvaralaštvo, kao i vrijednih društvenih priznanja.

1995. Milovan Đilas "Đido" iznenada je umro u svom stanu u Beogradu. Sahranjen je u porodičnoj grobnici u svome selu Podbišće. Bio je politički radnik, publicista i književnik, član CK KPJ, savezni narodni poslanik, ministar bez portfelja i predsjednik Savezne narodne skupštine. Kao partijski ideolog žestoko se borio za obnavljanje državnog kontinuiteta Crne Gore i za rješavanje crnogorskog pitanja. Bio je među organizatorima Trinaestojulskog ustanka. 1954. godine je isključen iz CK SKJ i udaljen iz svih partijskih organa. Otišao je krajem 1968. u Ameriku na dva mjeseca i najveći dio vremena proveo je kao gostujući profesor na univerzitetu Prinston. Podržao je studentske nemire u zemlji 1968. i još oštrije je kritikovao SKJ. Đilasova knjiga "Nova klasa" je od strane Njujork Tajmsa uvršćena u 100 najznačajnijih knjiga u 20. vijeku, a tiraž je iznosio 3 miliona primjeraka. Osim ovih knjiga, Milovan Đilas je objavio i 4 knjige pripovijedaka. Đilasove knjige su bile dugo zabranjivane u Jugoslaviji. Anatema je skinuta početkom devedesetih. Milovan Đilas je za vrijeme zatvora lišen ordena narodnog heroja, koga je dobio krajem 1945. godine, vojni sud mu je oduzeo čin general-pukovnika JNA u rezervi, a sud časti sva odlikovanja koje je dobio kao zasluge iz rata.

u svijetu:

1526. U bici kod Panipata mogulski vođa Baber sa 2.000 boraca porazio 10.000 vojnika sultana Ibrahima od Delhija. Tom pobjedom je počela dvoipovjekovna vladavina Mogula Indijom.

1653. Vođa Engleske revolucije Oliver Kromvel raspustio parlament, Vojno vijeće donijelo novi ustav, Kromvel imenovan za doživotnog lorda-protektora.

1657. U englesko-španskom ratu engleska flota, pod komandom admirala Roberta Blejka, napala i potopila svih 16 španskih ratnih brodova u luci Santa Kruz na Tenerifi, potom razorila grad.

1768. Umro italijanski slikar Kanaleto, jedan od najboljih pejzažista u XVIII vijeku.

1792. Francuska objavila rat Austriji, Pruskoj i Sardinskoj kraljevini.

1808. Rođen Napoleon III, car Francuske od 1852. do 1870. Poslije poraza u francusko-pruskom ratu zbačen sa prijestola, u Francuskoj proklamovana Treća Republika.

1841. U filadelfijskom listu Grahams magazin objavljena pripovijetka Edgara Alana Poa "Ubistva u Ulici Morg", koja se smatra prvom detektivskom pričom.

1871. Rođen Eduard Slavoljub Penkala, hrvatski izumitelj, slovačkog porijekla. Među izumima izdvajaju se: termofor, mehanička olovka, nalivpero.

1872. U Zagrebu je umro Ljudevit Gaj, vođa ilirskog pokreta i književnik. Kao potomak starih Ilira prihvatio je ideju o autohtonosti Južnih Slovena, zalagao se za njihovo ujedinjenje i želio da preko jedinstvenog pravopisa Južni Sloveni dođu do zajedničkog jezika. Sukobio se sa Vukom Karadžićem koji se borio za štokavski književni jezik ijekavskog izgovora, a Srbiju je smatrao centrom buduće zajedničke države. Ali, nakon afere sa Milošem Obrenovićem, izgubio je politički uticaj, podvrgnut je policijskom nadzoru i zbog veza sa Srbijom pritvoren je u Hrvatskoj.

1889. U Austriji rođen Adolf Hitler, osnivač Nacionalsocijalističke partije, kancelar i diktator Njemačke od 1933. do 1945.

1893. Rođen katalonski slikar i vajar Huan Miro, jedan od najznačajnijih nadrealističkih umjetnika XX vijeka.

1893. Rođen američki filmski glumac Harold Lojd, jedan od najslavnijih komičara nijemog filma.

1906. Rođen Veselin Masleša, publicista. Studirao je prava u Parizu. Između dva svjetska rata u više časopisa je objavio stotinjak radova i dvije knjige, «Mlada Bosna» i «Svetozar Marković». Učestvovao je u ustanku u Crnoj Gori i bio je član političkog odjeljenja Četvrte i Pete crnogorske brigade.

1912. Rođen irski književnik Brem Stoker, autor "Drakule".

1919. U Beogradu počeo osnivački kongres Socijalističke radničke partije Jugoslavije, koja je 1920, na kongresu u Vukovaru, promijenila ime u Komunistička partija Jugoslavije.

1936. Trupe Italije okupirale Etiopiju.

1947. Umro kralj Danske Kristijan X. Popularnost stekao otporom njemačkoj okupaciji za vrijeme Drugog svjetskog rata.

1972. Svemirski brod SAD, Apolo 16, spustio se na Mjesec.

1982. Umro makedonski pjesnik Aco Šopov, jedan od značajnijih predstavnika moderne makedonske literature.

1984. Velika Britanija objavila da će njena administracija u Hongkongu prestati s radom 1997. godine.

1986. Pijanista Vladimir Horovic, koji je napustio Rusiju 1925. poslije 61 godine održao prvi koncert u SSSR.

1992. Snage bosanskih Srba blokirale Sarajevo, zahtijevajući podjelu grada. Blokada i granatiranje grada trajali tokom cijelog rata u Bosni i Hercegovini, završenog potpisivanjem Dejtonskog sporazuma u novembru 1995.

2003. Ministarstvo zdravlja Kine saopštilo da je od atipične upale pluća u Pekingu oboljelo 339 osoba, od kojih je 18 umrlo, čime su kineske vlasti prvi put zvanično priznale razmjere epidemije SARS-a u prijestonici. SARS te godine pogodio 20 zemalja, najviše zaraženih registrovano u Kini, 5.329, i Hongkongu, 1.754.

Uredio Hari Krisna

zvoncica
21-04-10, 15:39
21. april

U Izraelu je obilježen Dan sjećanja na žrtve holokausta. Ulice izraelskih gradova su se na zvuke sirena potpuno umirile, građani su se zaustavili, a vozači izašli iz automobila kako bi minutom ćutanja odali poštu milionima Jevreja koji su ubijeni za vrijeme II svjetskog rata.


Crnogorska istorija zapisala je da je 21. aprila:

1782. prvi pomen Arsenija Plamenca. Crnogorski vladika, koji je vladao kratko vrijeme nakon vladike Save Petrovića, koji ga je kao sestrića odredio za nasljednika, iz manastira Brčeli uputio je pismo vanrednom providuru Danijelu Barbaru kojim ga je obavijestio kako mu je sinovcu Mihailu na putu za Stanjeviće oduzeto sve što je imao kod sebe od strane Mainjana, tražeći od providura intervenciju da se sve to povrati. Taj dokument, sa pečatom Arsenija Plamenca mitropolita cetinjskog, i potpisima serdara Mojseja Plamenca i serdara Nikole Đuraškovića, prvi je pomen mitropolita Arsenija u dokumentima IAK.

1873. List „Crnogorac”, prvijenac crnogorskog novinarstva koji je izašao 1871. godine, pojavio se na današnji dan 1873. godine, pod izmijenjenim nazivom, „Glas Crnogorca”. Zbog antiturskog i antiaustrijskog pisanja, „Crnogorac” je bio zabranjen na okupiranoj teritoriji, izgubivši mogućnost legalne propagande oslobodilačkih ideja u tim krajevima. „Glas Crnogorca” je izlazio do 1. oktobra 1877. godine, kada je zbog ratne situacije prekinuto njegovo štampanje, da bi se ponovo pojavio 6. januara 1879. i izlazio do 20. decembra 1915. godine, tj. mjesec dana pred kapitulaciju Crne Gore u I svjetskom ratu. Obnovila ga je crnogorska vlada u egzilu, u Neju kod Pariza, 22. januara 1917. Bio je njen zvanični organ do 1922, kada je ugašen. Tokom pedeset godina izlaženja, samo su tri njihova urednika bila iz uže Crne Gore, a ostali iz raznih srpskih i hrvatskih područja. Od prvog broja štampanog u Francuskoj pa do 83. broja štampanog 1920. glavni urednik je bio Pero Bogdanović. Od 84. broja glavni urednik je bio Borislav Minić. U Italiji je 1922. štampan posljednji, 95. broj "Glasa Crnogorca" u inostranstvu.

1903. Umro vojvoda Peko Pavlović, poznati crnogorski junak, za koga se govorilo da je genije gerilskog ratovanja. U ustanku u Hercegovini 1875. godine predvodio je 1000 dobrovoljaca iz Crne Gore i organizovao ustaničku vojsku, svrstavši 11.000 Hercegovaca u 12 bataljona. Evropska štampa, koja je opširno pisala o ustanku, posebno je isticala vojvodino vrsno komandovanje, koje je Turcima nanijelo velike gubitke. Zbog sukoba s knezom Nikolom Petrovićem, koji mu je oduzeo komandu nad ustanicima, vojvoda Peko Pavlović je neko vrijeme bio u emigraciji u Bugarskoj i Srbiji.

1913. Esad paša je predao ključeve od Skadra prestolonasljedniku Danilu Petroviću. Tom prilikom Esad paša je princu rekao: «Možete misliti kako sam ožalošćen u ovom času, u kom čujem glas mojih milih koje ostavljam u toj zemlji. Ali, uza sve sam utješen što sam pobijeđen od hrabrog neprijatelja, najjunačkijeg što ga ima na svijetu». Na ove riječi princ Danilo mu je odgovorio: Ne može biti žalostan onaj koji je svjestan da je izvršio svoju dužnost. Vi ste je ispunili. Velim Vam to ja, koji sam bio vaš istrajni neprijatelj, ali i vaš poštovatelj. Divio sam se vašim oficirima koji su se uvijek junački borili». No, crnogorska zastava je kratko bila na skadraskoj tvrđavi. Mješovita flota blokirala je crnogorsku obalu, i crnogorskoj vojsci naredila da napusti Skadar, a Austriji dozvolila da napadne Crnu Goru.

1915. Rođen Miodrag - Mišo Pavićević, diplomata, državnik, publicista. U rodnim Pljevljima završio je gimnaziju, Pravni fakultet u Beogradu. Jedan je od organizatora Narodnooslobodilačke borbe u pljevaljskom kraju. U toku II svjetskog rata obavljao je razne odgovorne dužnosti u politici i vojsci, a nakon oslobođenja vršio visoke funkcije u Crnoj Gori, Saveznoj vladi, Sindikatu i Ministarstvu spoljnih poslova. Bio je ambasador u Grčkoj, Argentini, Turskoj, UN i Italiji. Kao predstavnik SFRJ, učestvovao je na mnogim značajnim međunarodnim skupovima. Bavio se publicistikom i sarađivao u mnogim časopisima i listovima. Umro je u Beogradu, 28. juna 1995. godine.

1920. Britanskom parlamentu obratila se grupa intelektualaca Crne Gore koja je pokušala da skrene pažnju na državnopravni status Crne Gore poslije Podgoričke skupštine i Versajske mirovne konferencije. Ugledne ličnosti britanskog političkog i kulturnog života uzalud su isticali da su prava Crne Gore ista kao i prava koja su data Srbiji i Belgiji, to jest da Crnogorci odlučuju o svojoj sudbini i da njihova država bude obnovljena.

1928. U Podgorici formirano prvo trgovačko industrijsko udruženje, preteča današnje Privredne komore, koja danasnji dan obiljezava kao svoj dan, a prvi preśednik bio je Mića Stijović.

1963. U Titogradu, današnjoj Podgorici, rođen je istoričar dr. Zvezdan Folić. Doktorsku disertaciju je odbranio na Filozofskom fakultetu u Nikšiću 2006. godine, na temu: Država i vjerske zajednice u Crnoj Gori 1945-1965. Prvi je istoričar koji je akademski stepen doktora istorijskih nauka, stekao na Univerzitetu Crne Gore. Bavi se problemima vezanim za istoriju Jugoslavije i Crne Gore u XX vijeku. U centru njegovog interesovanja je državna politika prema vjerskim zajednicama, politički život, ekonomske tranformacije nakon 1945. godine.

1964. U Crnoj gori se pojavila nova borilacka vjestina - karate. Prvi klub je bio Student Titograd, a formiran je 1969. godine.

1985. Na zagrebačkom velesajmu, gdje je učestvovalo 1.620 izlagača iz zemlje i 215 inostranih firmi, bager «RDM 50» nikšićkog Metalca dobio je najveće priznanje – Diplomu za nove proizvode i inovacije.

u svijetu:

753 p.n.e. Romul je, prema istoričaru Marku Terentiju Varonu, osnovao Rim.

1142. Umro je francuski filozof i teolog Pjer Abelar. Kao zastupnik laičke nauke i antičke filozofije, vjerovao je u ljudski razum i poricao crkvene dogme. U književnosti je poznat po ljubavnim pismima Eloizi, koja se ubrajaju u najljepša djela epistolarne književnosti.

1509. Umro je engleski kralj Henri VII, osnivač dinastije Tjudor. Njegovim dolaskom na prijesto 1485. godine, okončan je četrdesetogodišnji rat između dinastija Lankaster i Jork, poznat pod nazivom "Rat dvije ruže".

1699. Umro je Žan Rasin, francuski pjesnik i autor dramskih tragedija "Andromaha", "Fedra", "Britanikus", "Berenisa", "Mitridat" i komedije "Parničari".

1816. Rođena je engleska književnica irskog porijekla Šarlota Bronte, koja se proslavila prvim romanom "Džejn Ejr". Sa mlađim sestrama Emilijom i Anom izdala je zbirku pjesama.

1828. Rođen je francuski teoretičar umjetnosti i filozof Ipolit Ten, član Francuske akademije od 1878. godine. Kao teoretičar francuskog naturalizma, uticao je na Emila Zolu i čitavu generaciju pisaca koja je sa naučno-eksperimentalnim pretenzijama pristupala književnosti.

1836. Teksašani su porazili Meksikance u bici kod San Hasinta, što je omogućilo nezavisnost Teksasa, koji je 1845. ušao u sastav SAD.

1837. rodjen Fredrik Bajer, danski političar i pisac.

1910. Umro je američki pisac Mark Tven. Pravo ime mu je bilo Samuel Langhorne Clemens, a poznat je po romanima "Doživljaji Toma Sojera" i "Doživljaji Haklberija Fina".

1915. Rođen je američki filmski glumac meksičkog porijekla Entoni Kvin, dobitnik dva Oskara za filmove "Viva Zapata" i "Žudnja za životom". Proslavio se i filmom "Grk Zorba".

1918. Poginuo je njemački pilot Manfred fon Rihtofen, poznat kao Crveni Baron, koji je u Prvom svjetskom ratu oborio 80 aviona.

1926. Rođena je Elizabeta II, kraljica Velike Britanije od 1952. godine.

1941. Šefovi diplomatija Njemačke i Italije, Joahim fon Ribentrop i grof Galeaco Ćano, u Drugom svjetskom ratu dogovorili su se o podjeli Jugoslavije na njemačko i italijansko područje.

1945. Posljednje njemačke trupe povukle su se iz Bolonje (Italija). Istog dana, sovjetska armija ušla je u predgrađe Berlina.

1946. Umro je engleski ekonomista Džon Mejnard Kejnz, poznat po djelu "Opšta teorija zaposlenosti, kamata i novca", koje je donijelo radikalan preokret u ekonomskoj teoriji.

1960. Prijestonica Brazila premještena je iz Rio de Žaneira u Braziliju.

1967. Vojnim pučem u Atini uspostavljen je režim "grčkih pukovnika", koji su sedam narednih godina sprovodili vojnu diktaturu u Grčkoj.

1972. rodjena Severina Vučković, hrvatska pjevačica zabavne muzike i pop ikona.

2003. U svom domu na jugu Francuske umrla Nina Simon, američka džez pjevačica, čiji su singlovi dostigle milionski tiraž. Bila borac za prava crnaca.

2003. Kapetan bivše Jugoslovenske narodne armije Miroslav Radić dobrovoljno se predao srpskim vlastima i 17. maja isporučen Haškom tribunalu, pred kojim je optužen za ratne zločine u Vukovaru, zajedno sa Miletom Mrkšićem i Veselinom Šljivančaninom.

2004. Bivši izraelski nuklearni tehničar Mordehaj Vanunu izašao iz zatvora Aškelon, na jugu Izraela, u kojem je proveo 18 godina, od čega 11 u samici, zbog izdaje i špijunaže. Vanunu je uhapšen i osuđen nakon što je 1986. u intervjuu britanskom listu "Sandej tajms" otkrio izraelski program razvoja nuklearnog oružja.


Uredio Hari Krisna

zvoncica
22-04-10, 20:05
22. april

Danas je Dan planete Zemlje - Od 1970. godine, širom svijeta 22. april obilježava se, nizom prigodnih manifestacija, kao Dan planete Zemlje. Inicijativa je pokrenuta u SAD organizovanjem posebnog časa za više od 10 miliona učenika u američkim školama, sa ciljem da se javnost upozna sa ekološkim problemima, uz naglašavanje važnosti očuvanja prirodne sredine, što je ubrzo postalo i jedno od krupnih pitanja u politici i društvu.

U Crnoj Gori:

1465. Mletački senat je ucijenio glavu crnogorskog vladara Ivana Crnojevića, na 10 hiljada mletačkih lira. Osobi koja na bilo koji način liši Ivana Crnojevića života bilo je obećano, uz novčanu nagradu, da bira bilo koju kuću u gradu u kom želi da živi, uz obezbijeđenu dobru platu. Na ovakav korak Mletačka republika se odlučila zbog neostvarenih očekivanja da Crnojevići žive sa njom u miru, kao i zbog pretenzija crnogorskog vladara na Primorje, Grbalj i Paštroviće.

1847. rodjena je crnogorska kraljica Milena, kćerka vojvode Petra Vukotića. Vjenčala se sa crnogorskim knjazom Nikolom Petrovi